Mùa thu, bộ phim Con gái của người du kích được đưa về Mát-scơ-va chiếu thử.

Thật là lạ, bộ phim lớn như thế, do bao nhiêu người làm, lại có thể xếp gọn trong một chiếc va-li con.

Khi tiễn người đạo diễn ở ga, Gu-li-a nói với ông:

- Thế nào bác cũng chiếu bộ phim này cho bố cháu xem với nhé. Nếu cháu không được thấy bố cháu, thì cháu muốn rằng ít nhất bố cháu sẽ nhìn thấy cháu!

Cô rất muốn đến Mát-scơ-va, đến căn nhà cũ của mình, đến đường phố của mình và trường học của mình ở Mát-scơ-va.

Nhưng mẹ thì không sao có thể đi khỏi Ô-đét-xa được.

Đành phải quen dần với cuộc sống mới và trường mới.

Nhưng quen dần cũng không phải là dễ. Và hình như ngay cả bàn học trong lớp ở đây cũng không tiện lợi bằng, bảng đen treo cũng không đúng chỗ của nó và cả trẻ con ở đây cũng thế nào ấy.

Ở nhà, Gu-li-a than phiền với mẹ rằng trong giờ ra chơi, tai ù lên vì ồn quá, rằng các cậu bé ranh con thường hay ngáng chân hoặc giật bím tóc và ở trường này không thế nào học được.

- Không việc gì, rồi sẽ quen thôi, - ở nhà mọi người đều bảo với cô thế.

- Suốt đời không bao giờ quen được! - Gu-li-a giận dữ nói.

Cô không tha thứ cho trường mới, trước tiên vì nó ở Ô-đét- xa, chứ không phải ở Mát-scơ-va.

Có một bận, cố gắng lắm mới ngồi rán đến cuối giờ học, Gu- li-a đóng ập cánh cửa trường nặng nề sau mình và nói với các bạn cùng lớp:

- Trường quái gì! Nếu có thể cuốc bộ từ đây về Mát-scơ-va, thì mình cũng bỏ đi thôi.

`Bọn con trai nghe thế.

- Thì ai giữ mày lại đâu? - một đứa kêu lên. - Con bé Mát-scơ-va, gớm thật!

- Mày tưởng chúng tao cần mày lắm đấy à? - một đứa khác chêm vào. - Muốn cút đi đâu tùy mày. Chúng tao sẽ chỉ đường cho và cho mày dù tất cả các thứ để đi đường.,.

Và nó định cho Gu-li-a một cái tát, nhưng có vài cô bé da kịp đến giúp cô.

- Không được đụng đến nó! - các cô đồng thanh kêu lên. - Chúng tao nói chuyện với nhau thì việc gì đến chúng mày.

- Để nó đừng lên mặt! Chẳng phải là cô-rô-li-ê-va[1], mà chỉ là Cô-rô-li-ô-va thôi!

- Cô-rô-li-ô-va, thế thì đã sao? Nó là nữ nghệ sĩ đấy.

- Nữ nghệ sĩ! - một cậu bé khinh bỉ dằn lại từng tiếng, và cả bọn cười rộ lên.

- Đúng, đúng! - các cô bé kêu lên. - Nữ nghệ sĩ thật đấy! «Con gái của người du kích».

- Thế à? - một cậu bé trong bọn hỏi.

- Thật mà! Chúng mình lấy danh dự thiếu niên mà thề đấy! - các cô bé nói. - Ở đấy, nó phi ngựa, kéo ngựa ra khỏi đồng lầy và đấu tranh với phú nông nữa đấy, còn với các cậu thì thớ gì!

- Nhưng dù sao thì cũng đừng có lên mặt! - một cậu bé cứng cáp, mắt đen láy nói, rồi tò mò nhìn Gu-li-a. Và bỗng nhiên nói thêm: - Thế ngựa của mày bây giờ ở đâu rồi?

- Không phải của tớ, Gu-li-a nói. - Của các chú bộ đội Hồng quân.

- Ngựa Hồng quân thì càng phải biết cưỡi mới được, - một đứa nào đấy nói.

- Lúc đầu, tớ không biết, nhưng rồi học được một chút, - Gu-li-a trả lời.

- Một chút à! - Li-ô-li-a, cô bạn ngồi cùng bàn với Gu-li- a, thốt lên. - Cậu đã nhảy qua hàng rào chắn kia mà!

- ừ, tớ đã phải làm thế...

Cả Gu-li-a, cà những học sinh con trai và con gái khác, không ai nhận thấy rằng cuộc cãi cọ đã được dập tắt và đã chuyển thành câu chuyện công việc, thậm chí câu chuyện thân mật nữa, như thế nào. Câu chuyện kết thúc thế này: Gu-li-a dẫn cả bọn về nhà mình, theo con đường hai bên trồng cây - gọi là đường Ấm-cúng - và đãi những người bạn mới của mình tất cả những thức ngon mà cô tìm thấy trong nhà: những quả táo đỏ hồng tươi ngon, bánh mì với mứt.

Và chẳng bao lâu, Gu-li-a bắt đầu cảm thấy trường không còn ồn ào quá nữa, các cô bé rất dễ thương và ngay cả trong bọn con trai cũng có những đứa hoàn toàn không phải là xấu.

Nhưng chỉ mới bắt đầu quen với trường, thì cô lại phải đi xa. Nhưng lần này, đi đến Ki-ép, nơi đang chuẩn bị quay bộ phim mới.

Trước ngày cô lên đường không lâu, ông Vơ-la-đi-mia Đa-ni- lô-vích Cô-rô-li-ốp đến Ô-đét-xa.

- Bố à, - Gu-li-a nói khi bố đã được nghi ngơi sau khi đi đường và cả hai bố con đi ra phố, - con yêu cầu bố một điều này nhé. Hết sức yêu cầu đấy! Nhưng bố hãy hứa với con sẽ thực hiện đi đã.

Lúc bấy giờ đã cuối tháng sáu. Mặt trời miền Nam nung nấu gay gắt đến nỗi phải nấp dưới bóng cây dẻ và cây keo rậm rạp, đứng thành hàng ở hai bên vỉa hè, mới chịu được. Chỉ thỉnh thoảng mới có con gió nhẹ từ ngoài biển thổi vào mang theo hơi mát.

Bố ngạc nhiên nhìn Gu-li-a:

- Sao bố lại có thể hứa được với con điều gì mà bố không biết ?

Gu-li-a suy nghĩ một tí rồi nói:

- Con hứa với bố rằng suốt tháng con sẽ không xin bố thêm gì nữa, cả kem, cả tiền đi ngồi đu quay.

- Nào, thế việc gì, hở con? - bố càng ngạc nhiên hơn.

Bố ạ, hôm nay, con tập hợp bọn trẻ lớp chúng con lại và bố thết kem cho tất cả chúng con nhé. Và cho tất cả chúng con ngồi đu quay nữa. Được không, bố?

- Thế lớp con có bao nhiêu bạn?

- Băm hai. Nhưng bố đừng sợ, bây giờ nhiều bạn đã đi các nơi rồi. Nhưng cũng phải đến khoảng hai mươi người đấy...

Ông Vơ-la-đi-mia Đa-ni-lô-vích vung tay và nói:

- Sao, con muốn làm bố phá sản ngay lập tức, trong một ngày à?

Gu-li-a bối rối mỉm cười:

- Không, bố ạ! Chừng ấy chỉ bằng phần kem của một mình con ăn trong cả tháng thôi. Và cũng bằng chừng ấy lần con được ngồi đu quay thôi. Con đã tính tất cả rồi.

Bố nhếch mép cười:

- Ừ, thế cũng đáng khen đấy, mùa hè mà con cũng làm toán à...

Nhưng Gu-li-a ngắt lời bố:

- Đừng cười con, bố ạ, con hứa là con sẽ không xin thêm bố thêm một xu nhỏ nào trong suốt tháng. Nhưng bố có hiểu không, chẳng bao lâu, con phải đi xa rồi và sẽ lâu không thấy mặt các bạn!

Ông Vơ-la-đi-mia Đa-ni-lô-vích rút ví đựng tiền trong túi áo vét-tông và đếm năm mươi rúp, sau đó lại thêm hai mươi rúp nữa.

- Đủ rồi! - Gu-li-a thì thầm. - Cả tiền kem lẫn tiền ngồi đu quay ở Ác-ca-đi!

- Cả tiền tàu điện nữa, - bố nói. - Con có thể gọi cả bọn được rồi.

Vui mừng khôn xiết, Gu-li-a vụt chạy đi mời các bạn nhỏ. Cô chạy từ nhà này đến nhà khác. Đứa thì bắt gặp ngoài sân, đứa thì ở ngoài đường, đứa thì ở bờ biển, và những đứa không gặp được thì cô nhờ người đi báo tin hỏa tốc khắp nơi. Và cô dặn mọi người nhất thiết phải tập hợp đúng bảy giờ tối. Ở Ác-ca-đi. Không được đến muộn.

Chiều hôm ấy, còn lâu mới đến bảy giờ, nhưng Gu-li-a và khách khứa của mình đã trang trọng ngồi quanh những chiếc bàn tròn nhỏ của công viên cạnh bờ biển. Tất cả im lặng và từ từ cố kéo dài sự khoái trá của mình, ngoáy những chiếc thìa con, thận trọng chạm vào những viên kem ngọt và lạnh đựng trong những cốc pha-lê mờ đục vì hơi nước.

Gió biển thổi căng phồng những lều vải thô che trên các bàn con, như những cánh buồm, hắt hơi mát vào mặt nóng hổi của các đứa bé.

Tối hôm đó, sung sướng nhất là Gu-li-a. Ở bàn của cô đặc biệt vui, nhộn. Và khi tất cả đã ngồi vào ngựa gỗ và các xe trượt có vẽ hoa và khi vòng đu quay bắt đầu xoay tròn theo một điệu nhạc rè rè, loảng xoảng của một cái máy hát, thì Gu-li-a cảm thấy mình sung sướng hết chỗ nói.

Ông bố đứng cạnh vòng đu quay, và mỗi lần con gái hiên ngang trên mình ngựa bạch phi qua sát ông, ông vẫy tay cho con, còn Gu-li-a thì âu yếm mỉm cười với bố, đầy vẻ biết ơn.

Một tháng sau, khi giúp bố xếp đồ đạc vào va-li, Gu-li-a hỏi:

- Bố ơi, bồ có đủ tiền đi đường không? Bố đã tiêu bao nhiêu tiền cho con và các bạn con còn gì!

Bố thở dài:

- Ừ, rõ ràng là bố phải cuốc bộ về Mát-scơ-va.

Rồi ông vỗ vai con và thêm:

- Không sao, con ạ, tiền của bố hãy còn đủ. Chính con suốt tháng qua không hề ăn kem, con đã giữ lời hứa. Nói thật, nhiều lúc bố cũng muốn cho con chén đấy, nhưng vì...

- Con hiểu rồi, - Gu-li-a ngắt lời bố. - Bố giáo dục cho con chứ gì?

- Không, theo bố thì chính tự con giáo dục cho mình đấy, con ạ.

Và ngay hôm đó, bố đã ra đi, còn Gu-li-a thì chẳng bao lâu cũng chuẩn bị cho ngày lên đường của mình.

❀ ❀ ❀

[1] Tiếng Nga nghĩa là Hoàng hậu. ND c15