Trời đã hửng nắng, toàn bộ đoàn làm phim đang tất bật làm việc, Lam Lễ và Felicity cũng không ngoại lệ. Họ chuẩn bị quay phân cảnh cuối cùng của mình tại Maldives, đồng thời cũng là kết cục của Cassian và Jyn Erso.

Hai người liên thủ đánh cắp bản thiết kế Death Star, sau một hồi chật vật, cuối cùng cũng truyền được dữ liệu lên chiến hạm bên ngoài hành tinh. Thế nhưng, họ đã bỏ lỡ thời cơ rời khỏi căn cứ, bởi vì Đế quốc đã phái quân đội tới, đứng đầu là Darth Vader, bao vây toàn bộ căn cứ hành tinh. Sau đó, Darth Vader ra lệnh hủy diệt toàn bộ hành tinh để ngăn chặn việc bản thiết kế bị rò rỉ. Thế là, tất cả những người còn ở lại căn cứ đều phải đối mặt với cái chết, không một ai có thể rời đi sống sót.

Điều này cũng có nghĩa là, toàn bộ tiểu đội quân Kháng chiến đánh cắp bản thiết kế đều tử trận.

Cân nhắc đến tổng thể và tiết tấu của bộ phim, Gareth không định dùng các phân cảnh quay cận để lần lượt lột tả phản ứng của tất cả mọi người khi đối mặt với cái chết, hay tạo ra sự bi tráng bằng quay chậm kiểu Michael Bay. Thay vào đó, anh tập trung ống kính vào hai người Cassian và Jyn Erso, để họ gánh vác sức nặng của toàn bộ kết cục, bi tráng và thảm liệt.

Không nghi ngờ gì nữa, đây là một phân cảnh vô cùng quan trọng, cũng là phân cảnh thăng hoa cảm xúc của toàn bộ câu chuyện. Trong cả đoàn phim, còn ai có thể phù hợp hơn Lam Lễ và Felicity chứ?

Đối với phân cảnh này, ngay cả Lam Lễ cũng không dám lơ là. Nội dung diễn xuất bản thân nó đã có độ khó nhất định, nhưng quan trọng hơn cả vẫn nằm ở việc "cử trọng nhược khinh". Giống như màn cuối của "Interstellar", phải thể hiện được chiều sâu của nhân vật và câu chuyện, nhưng không được cố quá đà mà trở nên lấy nước mắt một cách gượng ép. Việc nắm bắt chừng mực này chính là cốt lõi của toàn bộ phân cảnh.

Trước đây trong "Interstellar", đó là màn diễn độc thoại của Lam Lễ, chừng mực do chính anh kiểm soát, qua nghiền ngẫm kỹ lưỡng mà tìm ra quỹ đạo diễn xuất chính xác. Còn bây giờ lại là cảnh đối diễn, anh cần phải phối hợp với Felicity. Sự ăn ý của cả hai đã vượt lên trên sự nổi bật của cá nhân, họ cần phải tìm ra một nhịp điệu và quỹ đạo chuẩn xác giữa hai người mới được.

Vốn dĩ, đây chẳng phải là nan đề gì, chỉ cần mài giũa và luyện tập là được, cả hai diễn viên đều đã chinh chiến dày dạn, không đến mức làm khó được họ. Thế nhưng, thời tiết tồi tệ lại trở thành một nhân tố ẩn số, liên tục xuất hiện phá đám, thỉnh thoảng lại ngắt quãng nhịp điệu, khó lường như tính khí trẻ con. Kết quả là nhịp điệu lúc nhanh lúc chậm, hoàn toàn không thể tìm ra phương hướng chính xác. Ngay cả người giàu kinh nghiệm như Lam Lễ cũng khó tránh khỏi bị gây nhiễu, không thể nhập tâm.

Đối mặt với sự nghịch ngợm của thời tiết, Lam Lễ chỉ đành cười khổ bất lực, đây chính là một trong những nghịch cảnh mà quay phim ngoại cảnh phải đối mặt.

Tuy nhiên, Lam Lễ và Felicity cũng dựa vào tình hình mà đưa ra những điều chỉnh tương ứng. Họ tận dụng tối đa thời gian nghỉ để diễn tập, tìm ra nhịp điệu phù hợp nhất cho nhau ngoài ống kính. Họ coi bộ phim như một vở kịch sân khấu, tận dụng việc liên tục lặp đi lặp lại để tìm ra trạng thái tốt nhất, sau đó bước lên sân khấu "ống kính", hoàn thành màn diễn một mạch, hy vọng có thể hoàn tất việc quay phim trước khi sự phá hoại của thời tiết ập đến.

Theo ý tưởng của Gareth, phân cảnh cuối cùng không nghi ngờ gì nữa là sự thăng hoa và bùng nổ cảm xúc. Anh kỳ vọng phản ứng hóa học giữa Cassian và Jyn Erso có thể bùng nổ vào khoảnh khắc kết thúc, từ đó đặt sự nhỏ bé của tình cảm cá nhân trước đại nghiệp cứu rỗi cả thiên hà, nhưng không phải để "hạ thấp" tình cảm cá nhân, mà là để mọi người thực sự nhận ra rằng, đằng sau những đại nghiệp thúc đẩy tiến trình lịch sử kia, tất cả đều được tạo nên từ từng cá thể độc lập. Chính nhờ những sự tồn tại "nhỏ bé" đó, mới có được sự ra đời của "vĩ đại".

Rõ ràng, Gareth đặt kỳ vọng rất cao vào phân cảnh này, nhưng sự thấu hiểu của anh về diễn xuất lại chưa đủ tới nơi tới chốn, thậm chí có thể nói là đơn giản và trực diện.

Trong bản thiết kế của Gareth, hai người bị thương nặng đi đến bãi cát, chứng kiến vụ nổ hùng vĩ khi chiến hạm Đế quốc hủy diệt hành tinh. Họ thản nhiên đối mặt với cái chết đang cận kề, Jyn Erso chủ động nắm lấy tay Cassian, rồi Cassian ôm lấy Jyn Erso, đón nhận kết cục hủy diệt. Ống kính cuối cùng dừng lại ở ánh mắt đẫm lệ của Jyn Erso.

Nhưng Lam Lễ lại đưa ra ý kiến khác.

Mạch lạc và tư duy của toàn bộ phân cảnh là đúng, nhưng phương thức thực hiện lại chỉ dừng lại ở bề mặt, chủ yếu là thể hiện sự giao thoa tình cảm của Cassian và Jyn Erso từ đối địch đến sát cánh rồi đến tri kỷ. Hai người cuối cùng mở lòng, dùng một cái ôm để chấp nhận đối phương, đồng thời cũng ôm lấy cái chết. Vậy thì, ý tưởng của Gareth chỉ dừng lại ở đây, hoàn toàn không thể thăng hoa lên tầm "cá nhân và tập thể" được nữa.

Nắm tay. Ôm nhau.

Những hành động như vậy chứa đựng quá nhiều thông tin cá nhân, thể hiện nhiều hơn về cảm xúc cá nhân, mà lại tách rời khỏi thân phận quân Kháng chiến của Cassian và Jyn Erso, do đó cũng tách rời khỏi ý nghĩa đằng sau sự hy sinh này.

Giải thích một cách trực diện hơn là: Điều này có thể coi là sự bùng nổ và hủy diệt trong tình yêu của Cassian và Jyn Erso, nhưng lại không thể cảm nhận được sự bi tráng của cả tiểu đội quân Kháng chiến đã hy sinh vì điều đó.

Lam Lễ phản đối cách diễn giải này. Anh không cho rằng đây là cách mở ra phân cảnh cuối cùng đúng đắn. Tình cảm giữa Cassian và Jyn Erso tương tự như tình yêu nhưng lại cao hơn tình yêu. Chỉ dùng "tình yêu" để trói buộc mối quan hệ này, không nghi ngờ gì nữa là nông cạn và thô bạo. Đó nên là một loại "tình yêu" vượt lên trên những tình cảm cơ bản của nhân loại: Tình yêu dành cho người thân bạn bè và người thương, dành cho mảnh đất và thế giới mà họ yêu tha thiết, dành cho tín ngưỡng và giấc mơ mà họ kiên định ủng hộ theo đuổi. Đây là một loại "đại ái".

Nếu chỉ đặt gánh nặng lên vai Cassian và Jyn Erso, thì đối với cả tiểu đội quân Kháng chiến, đối với cả bộ phim, đối với sự nghiệp mà họ hy sinh bản thân để phấn đấu, thì đây đều là sự lờ đi và xem nhẹ. Đúng như ý tưởng của Gareth, phân cảnh này gửi gắm những ý nghĩa nặng nề và sâu sắc hơn. Chỉ là, vấn đề nằm ở chỗ Gareth không biết nên trình bày và kể lại thế nào, làm sao để biến ý tưởng thành ống kính.

Nếu qua văn tự, có thể miêu tả một cách rõ ràng và chuẩn xác; nhưng thông qua ống kính, đạo diễn và diễn viên nên hợp tác thế nào để thể hiện được sự vĩ đại và hùng tráng đó?

Đây chính là nguồn gốc sức hút của điện ảnh: Một số đạo diễn có thể chọn cách đọc lời bình, diễn giải một cách vụng về và trực diện, truyền tải ý niệm của mình cho khán giả. Nhưng một số đạo diễn lại chọn ống kính để kể câu chuyện về ý niệm của chính mình, ánh sáng, bố cục, góc quay hòa quyện cùng diễn xuất của diễn viên, tỉ mỉ kể lại những dòng ngầm đang trào dâng ẩn giấu nơi sâu thẳm, để lại không gian phản tư cho khán giả. Đó mới là cách làm thực sự cao minh.

Nhưng hiện tại có một vấn đề, đây là một bộ phim thương mại, Gareth không thể nào như Terrence Malick mà từng chút từng chút đẽo gọt ống kính, thậm chí không thể tiêu tốn quá nhiều thời gian vào việc trình bày cảm xúc, nếu không sẽ rơi vào lối mòn lấy nước mắt. Michael Bay chính là ví dụ không tốt.

Chừng mực, giới hạn, sức nặng, đây chính là gông cùm trên vô số ý tưởng của Gareth, điều này cũng khiến anh ấy trở nên bó tay bó chân, cuối cùng những hình ảnh và diễn xuất được cấu tứ ra đều bị Lam Lễ phủ quyết.

Vậy, Lam Lễ có ý tưởng gì?

Đây không nghi ngờ gì nữa là một nan đề.

Phần kết của "Gravity" đã mang lại cảm hứng cho Lam Lễ. Ở cuối bộ phim, Ryan Stone thoát chết trong gang tấc, rơi xuống mặt hồ, như thể trở về với bào thai vậy, rồi từng bước một thoát khỏi bào thai đó, như vượn người tiến hóa thành loài người vậy, học cách dùng đôi chân của chính mình để đứng lên lần nữa, cuối cùng hiên ngang đứng thẳng dựa vào đôi chân mình.

Alfonso Cuarón chỉ dùng một ống kính đã thể hiện được mối quan hệ vừa nương tựa lẫn nhau lại vừa bài trừ lẫn nhau giữa con người và trọng lực.

Bây giờ, liệu "Rogue One" có thể làm được như vậy không?

Về kỹ thuật đạo diễn, Lam Lễ không thể yêu cầu Gareth bắt chước Alfonso, cũng không cần thiết phải làm vậy. Nhưng ở phương diện phương thức diễn xuất, Lam Lễ và Felicity lại có thể tham khảo lối tư duy này, tìm ra lối đi riêng để tìm kiếm phương thức thể hiện. Sau đó, hai diễn viên triển khai thảo luận và diễn tập, rút kinh nghiệm từ sai lầm hết lần này đến lần khác, cố gắng tìm ra phương pháp diễn xuất phù hợp hơn, "cử trọng nhược khinh" vẽ nên một dấu chấm hoàn hảo cho bộ phim.

Diễn tập lặp đi lặp lại, họ quả thực đã tìm ra một phương thức thể hiện. Nhưng thảo luận chỉ là thảo luận, lý thuyết suông rốt cuộc không thể cảm nhận thực sự hiệu quả, cuối cùng vẫn cần phải đứng trên "sân khấu" để trình diễn. Đó mới là "khoảnh khắc tỏa sáng" thực sự.

Hãy xem ống kính của Gareth rốt cuộc có thể bắt được nội dung gì, và liệu có thể đạt được kỳ vọng hay không? Hay là... ý tưởng của Lam Lễ rốt cuộc cũng chỉ là ý cao tay thấp mà thôi?

Đợi mãi rồi lại đợi, cơ hội cuối cùng cũng lại đến.

"Trông anh rất tận hưởng." Felicity có thể cảm nhận được sự phấn khích và rạo rực muốn thử sức của Lam Lễ, nó thấm đẫm giữa hàng lông mày của anh.

Thật ra, họ đáng lẽ phải căng thẳng mới đúng, bởi vì cửa sổ thời tiết rất nhỏ, cơn mưa bão có thể ập đến bất cứ lúc nào là một nhẽ, mặt khác, Gareth hy vọng nắm bắt được khoảnh khắc hoàng hôn, tận dụng ánh chiều tà để mô phỏng hiệu ứng vụ nổ, rồi chuyển tiếp từ ánh hoàng hôn sang đám mây hình nấm của vụ nổ hành tinh, khắc họa một nét đẹp bi tráng vào thời khắc hành tinh bị hủy diệt.

Đây là phương thức tô điểm cảm xúc mà Gareth giỏi nhất, không cần quá lấy nước mắt cũng không cần quá nhiều nhạc nền, chỉ dựa vào hình ảnh là có thể tạo dựng nên bầu không khí hiện trường. Nếu đây là quay trong trường quay, thì có lẽ Gareth sẽ không yêu cầu nhiều đến thế, trực tiếp dùng hiệu ứng máy tính làm ra hiệu ứng nổ là được. Nhưng hiện tại đã đến hiện trường quay, hơn nữa còn chịu đủ khổ sở vì thời tiết, vậy tại sao không tranh thủ cơ hội chứ?

Thế là, đoàn phim cần phải chạy đua với mưa bão và hoàng hôn, vừa lo mưa bão ập đến, lại vừa lo hoàng hôn biến mất, lỡ mất hôm nay thì lại phải đợi đến ngày mai. Cho nên, bây giờ thực sự là tranh thủ từng giây từng phút, thậm chí còn căng thẳng hơn cả kịch sân khấu, dù sao thì diễn xuất trong nhà của kịch sân khấu cũng không cần lo mưa bão có thể tới phá đám bất cứ lúc nào.

Nhưng Lam Lễ thì không.

Anh nở một nụ cười thật tươi về phía Felicity, "Chẳng lẽ không nên sao? Đây chính là niềm vui của diễn viên, dùng cách của chúng ta để cảm nhận thế giới và thể hiện ra, để khán giả cảm nhận được tình cảm của nhân vật, không phải những vụ nổ đơn giản, hay đua xe, hoặc là những hiệu ứng thị giác 'bắp rang bơ' khác, mà là tình cảm chân thực có thể kết nối với khán giả, chân tâm ẩn giấu dưới hiệu ứng máy tính. Tôi đang hoàn thành một công việc quan trọng, và còn là công việc tôi yêu thích, dù có căng thẳng, tôi cũng tận hưởng nó."

Trong đôi mắt của Lam Lễ, Felicity nhìn thấy những vì sao.