Tình cảnh của Brad Pitt và David Fincher, rốt cuộc nói lên điều gì?

Thực ra cũng chẳng phức tạp lắm. Thị trường điện ảnh Bắc Mỹ đứng đầu là "hai bộ quần áo bó" đang hướng tới một mô hình thương mại khác. Các công ty điện ảnh đứng đầu như Disney và Warner Bros đang từ bỏ "chế độ ngôi sao", thoát khỏi sự ảnh hưởng của diễn viên, đạo diễn và nhà sản xuất, thay vào đó lấy việc chuyển thể bản quyền làm kim chỉ nam, nắm chặt quyền chủ động trong tay mình.

Ví dụ đơn giản nhất chính là, nếu Robert Downey Jr. từ chối diễn "Iron Man", chính thức rời bỏ vai diễn này, thì Iron Man có biến mất không? Câu trả lời là không. Disney sẽ dùng thế hệ Iron Man thứ hai để thay thế vị trí của Robert Downey Jr. — diễn viên có thể thay thế được, nhân vật bản quyền mới là sự tồn tại vĩnh cửu độc nhất vô nhị.

Đây cũng chính là lý do khiến địa vị của Lam Lễ tại Hollywood hiện nay lại đặc biệt đến vậy. Anh thoát khỏi sự trói buộc của bản quyền và phần tiếp theo, tái hiện "hiệu ứng siêu sao" của những năm tám mươi, chín mươi.

"Một người chính là một vũ trụ", điều này mới khiến cho địa vị của Lam Lễ trở nên siêu nhiên.

Thái độ của các công ty điện ảnh lớn đối với Lam Lễ cũng đầy mâu thuẫn. Một mặt, họ hy vọng Lam Lễ "biến mất" để có thể thực sự tiếp quản thị trường điện ảnh mới theo ý muốn của mình; mặt khác lại không thể thoát khỏi sự "cám dỗ" của Lam Lễ, hy vọng mượn sức anh để giành được lợi ích lớn hơn. Thái độ giữa các công ty điện ảnh lớn và công ty điện ảnh nhỏ lại có chút khác biệt, thái độ của Phố Wall và Hollywood cũng vậy, đây là một ván cờ.

"'Mindhunter' (Kẻ săn tâm trí)." Lam Lễ khẽ lặp lại một lần, "Nhắc tôi nhớ lại xem, đây là câu chuyện gì?"

Thực ra, ở kiếp trước, Lam Lễ chưa từng xem qua bộ phim truyền hình "Mindhunter". Danh tiếng của nó lẫy lừng như sấm, thế nhưng đáng tiếc anh lại bỏ lỡ cơ hội tự mình thưởng thức.

Tất nhiên, điều này có nguyên nhân đặc biệt.

Theo hướng phát triển của thời đại, cùng với sự trỗi dậy của Netflix, còn có cả ngành công nghiệp sản xuất phim truyền hình Bắc Mỹ: Trước đây khi lên kế hoạch tương lai cho Sisyphus Pictures, đã từng nhắc đến điểm này, vì ảnh hưởng của "quần áo bó Oscar", việc lựa chọn đề tài và sản xuất trong ngành điện ảnh ngày càng chịu nhiều gông cùm, tính đúng đắn chính trị cũng khiến cho rất nhiều đề tài hoặc thể loại mất đi tính va chạm nghệ thuật, các tác phẩm trên màn ảnh rộng ngày càng bảo thủ hơn.

Bởi vì màn ảnh rộng chung quy vẫn phải thông qua doanh thu phòng vé để hiện thực hóa bước biến tiền đầu tiên — ngay cả Disney cũng không ngoại lệ. Doanh thu phòng vé của "Ant-Man" tương đối không nổi bật, dù danh tiếng không tệ, nhưng doanh thu phòng vé cũng ở một mức độ nào đó hạn chế sự phát triển các sản phẩm ăn theo sau này của Disney. Nói cách khác, Disney không trông chờ vào việc kiếm tiền qua phim, nhưng nếu doanh thu phim không xuất sắc, thì lợi nhuận từ các sản phẩm ăn theo cũng sẽ bị ảnh hưởng.

Chính vì vậy, phim truyền hình lại dựa vào tính đặc thù của "môi trường gia đình", khán giả có thể tự do lựa chọn tác phẩm mình thích tại nhà, hơn nữa có thể xem bất cứ lúc nào qua các nền tảng truyền phát trực tuyến, thoát khỏi vật chứa cố định là rạp chiếu phim, điều này khiến phim truyền hình có thể mở rộng thêm nhiều khán giả tiềm năng, tính linh hoạt và đa dạng cũng được làm nổi bật. Đương nhiên, phim truyền hình cũng có nhiều không gian để thử nghiệm mạo hiểm hơn.

Nói ngoài lề một chút, tuy rằng bao gồm bóng bầu dục, Oscar và những "gã khổng lồ" về tỷ suất người xem trước đây, toàn bộ tỷ suất người xem tại Bắc Mỹ đang cho thấy xu hướng sụt giảm, nhưng thực tế, số lượng người xem lại đang tăng đều đặn, chỉ là chuyển từ vật chứa là phim truyền hình sang các thiết bị di động như đầu thu kỹ thuật số, nền tảng truyền phát trực tuyến. Tình hình phát triển chung của ngành phim truyền hình không hề "sụt giảm", mà đang cho thấy triển vọng rộng mở hơn cả phim điện ảnh.

"The Americans", "Breaking Bad", "The Walking Dead", "The Handmaid's Tale", "Mr. Robot", "Narcos", "Westworld", "Game of Thrones", "Big Little Lies", "The Crown", "Orange Is the New Black", "Atlanta", vân vân và vân vân. Những tác phẩm xuất sắc này bùng nổ toàn diện trên màn ảnh nhỏ, thiên hình vạn trạng, khoe sắc rực rỡ, các đề tài khác nhau, phong cách khác nhau, thể loại khác nhau, giống như một chiếc kính vạn hoa, tạo nên một cục diện hưng thịnh.

Khi màn ảnh rộng bị phim siêu anh hùng chiếm trọn, phim phần tiếp theo và phim chuyển thể chiếm giữ tiêu điểm chính, thì màn ảnh nhỏ lại đón chào một thời đại hoàn toàn mới. Sức sống sáng tạo dồi dào mang đến những khả năng vô hạn cho phim truyền hình. Bộ phim "Twin Peaks" được David Lynch tung ra năm 2017, sau hai mươi bảy năm lại một lần nữa kéo dài câu chuyện của bộ phim "Twin Peaks". Điều này là không thể thực hiện được trong ngành điện ảnh. Nếu không phải nhà đài Showtime bật đèn xanh, thì bộ phim có phong cách độc đáo, đủ để ghi vào sử sách kinh điển này có lẽ đã mãi mãi bị chôn vùi trong dòng lũ tiền bạc.

Kiếp trước, trong giai đoạn cuối đời của Sở Gia Thụ, các bộ phim xuất sắc xuất hiện lớp lớp, nhiều vô kể, khiến người ta hoa mắt chóng mặt. Anh hoàn toàn không có đủ thời gian để xem hết những bộ phim này — nói chính xác hơn, phim xuất sắc thực sự quá nhiều, xem không xuể! Thậm chí không có cả thời gian để thở.

"Mindhunter" cũng vậy, bộ phim này nhận được vô số lời khen ngợi của khán giả, trong mắt các nhà phê bình phim chuyên nghiệp cũng được coi là bộ phim xuất sắc đỉnh cao tuyệt đối. Lam Lễ đã vô số lần nghe phong thanh liên quan, anh cũng mong đợi được xem, nhưng cho đến trước khi mình trùng sinh, anh vẫn chưa tìm được cơ hội.

Trước đó khi chọn dự án cho Sisyphus Pictures, Lam Lễ chỉ tiện tay chọn "Mindhunter" ra, nhưng nội dung câu chuyện cụ thể thì hoàn toàn không biết gì.

Andy không nghĩ nhiều, lúc đầu Lam Lễ lật xem nhiều kịch bản phim như vậy, không nhớ rõ nội dung cụ thể của một bộ trong đó, điều này thật sự hết sức bình thường.

"Cậu biết bộ phim 'Criminal Minds' không?" Andy nhắc đến một bộ phim truyền hình Mỹ kinh điển, bộ phim vẫn đang phát sóng cho đến tận khi Lam Lễ trùng sinh ở kiếp trước. "'Mindhunter' kể về lịch sử khởi nghiệp của 'Criminal Minds', lấy tư liệu từ ghi chép thực tế do hai cựu đặc vụ FBI biên soạn, kể về câu chuyện hai đặc vụ Cục Điều tra Liên bang vào những năm bảy mươi đi sâu vào nghiên cứu tâm lý tội phạm. Lúc đó, danh xưng 'kẻ giết người hàng loạt' còn chưa chính thức được xác lập đâu."

Lam Lễ khẽ nhướng đuôi lông mày, đây là một chủ đề rất thú vị, giống như đi sâu vào thế giới tâm lý của giáo sư Hannibal trong "Sự im lặng của bầy cừu" vậy.

"Nhưng, đây không phải là bộ phim tội phạm giật gân theo nghĩa thông thường, mà là bộ phim tài liệu lịch sử lấy tội phạm làm bối cảnh." Andy bổ sung thêm, "Cậu biết đấy, góc nhìn phân tích của David luôn có chút khác biệt."

"Con người. Phim của David Fincher cuối cùng vẫn thích đặt trọng tâm vào con người. 'Zodiac' chính là điển hình tốt nhất." Lam Lễ lại dùng giọng điệu quen thuộc không thể quen hơn.

Andy lập tức bật cười, "Đúng, chính là kiểu tương tự như 'Zodiac'."

Rooney mím khóe miệng, lẩm bẩm càu nhàu, "Thảo nào các nhà đài đó đều không muốn bỏ tiền đầu tư."

"Zodiac" công chiếu năm 2007, từng được coi là tác phẩm thất bại nhất của David Fincher. Paramount Pictures đã đầu tư 65 triệu đô la, mời một loạt diễn viên như Robert Downey Jr., Gyllenhaal, Mark Ruffalo tham gia, kể về quá trình phá án của vụ án tự xưng là "Kẻ sát nhân Zodiac" tại San Francisco những năm bảy mươi — giống như "Jack the Ripper", đây cũng là vụ án chưa có lời giải trong thực tế cho đến tận ngày nay.

Nhưng sau khi phim công chiếu, lại vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ khán giả. Mặc dù tổng điểm của giới truyền thông lên tới 78 điểm, nhưng doanh thu phòng vé lại là một thảm họa toàn diện, Bắc Mỹ cuối cùng chỉ thu về 33 triệu đô la, khiến Paramount Pictures lỗ một khoản nặng nề, sau này cũng không gây ra nhiều thảo luận trong giới phê bình phim.

Tuy nhiên, cùng với sự lắng đọng của thời gian, cũng giống như "Fight Club", sự xuất sắc và ưu tú của "Zodiac" dần dần được ngày càng nhiều công chúng công nhận, thậm chí không ít người hâm mộ phim lâu năm còn cho rằng, đây là tác phẩm đỉnh cao của David, vượt qua cả "Fight Club" và "The Social Network".

Với tác phẩm "Zodiac" này, David đã cố gắng khai thác tâm lý của từng nhân vật. Ông hướng ống kính vào mỗi người liên quan đến việc xử lý vụ án, nhưng lại không phải về bản thân vụ án mà là về sự thật. Trong thâm tâm mỗi người đều tràn đầy một sự khao khát đầy bồn chồn bất an đối với sự thật, và sự khao khát này có thể khiến họ từng bước tiến tới sự cố chấp và điên cuồng, không bao giờ có thể an lòng trước khi đào bới ra sự thật.

Toàn bộ bộ phim tinh tế và khéo léo tạo ra bầu không khí bức bối từng bước một, sau đó xoay quanh một "sự thật không thể kiểm chứng" để thể hiện ảnh hưởng đối với mỗi người tham gia, quỹ đạo cuộc sống bị thay đổi trong âm thầm lặng lẽ — không chỉ là người bị hại, người làm án cũng trở thành "nạn nhân" của hung thủ.

Đây mới là điểm lợi hại nhất của David Fincher.

Rõ ràng, "Mindhunter" cũng nên là như vậy. Thực ra trong "Criminal Minds", các biên kịch đã thể hiện đa phương diện đa góc độ nỗi khốn cùng của bản thân mỗi chuyên gia phân tích tâm lý tội phạm, trong quá trình phá án, họ cũng không tránh khỏi bị ảnh hưởng, những thứ đen tối dần dần phá hoại và nuốt chửng tâm hồn họ; vậy thì, "Mindhunter" với tiêu điểm đặt vào ông tổ ngành phân tích tâm lý tội phạm, càng nên là như thế.

Đúng như Rooney nói, thảo nào các nhà đài lại đặc biệt thận trọng. Giống như "Zodiac", cũng giống như "Twin Peaks", sản xuất bộ phim có phong cách như vậy, phải đối mặt với rủi ro khổng lồ, ngay cả HBO và Netflix cũng phải thận trọng, thận trọng hơn nữa.

"Cái này khá thú vị." Lam Lễ đưa ra đánh giá.

Thú vị, nhưng không phải vì nó mà kích động.

Andy ném cho Rooney một ánh mắt bất lực, điều này khiến nụ cười nơi đáy mắt Rooney trào dâng, "Cậu biết Lam Lễ mà, tôi cũng không thể đọc vị được suy nghĩ của anh ấy."

Bị Rooney "cà khịa" như vậy, Andy cũng cười theo, "Thú vị? Đây là đánh giá gì chứ? Nghe có vẻ hay nhưng thực tế chẳng có suy nghĩ gì gọi là thú vị? Hay là cảm thấy có chút ý nghĩa có thể thử xem mới gọi là thú vị? Tôi không cách nào nói với David rằng Lam Lễ cho rằng đề xuất này rất thú vị, rồi đó là tất cả."

Nếu theo thói quen chọn tác phẩm trước đây của Lam Lễ, thực ra Andy có thể nắm chắc tám phần, Lam Lễ sẽ thích kịch bản này.

Thứ nhất, đặt trọng tâm vào nhân vật, thể hiện sự trưởng thành của nhân vật, cho diễn viên đủ không gian để phát huy; thứ hai, đề tài độc đáo, thực sự thể hiện sự thay đổi ở cấp độ tâm lý; thứ ba, David Fincher, ông là một trong những đạo diễn mà Lam Lễ luôn vô cùng yêu thích, nếu có cơ hội hợp tác, anh sẽ không từ chối.

Yếu tố giảm điểm duy nhất có lẽ là phim truyền hình.

Tuy nhiên, hiện nay ngày càng nhiều diễn viên và đạo diễn tên tuổi lũ lượt kéo nhau sang màn ảnh nhỏ, thời đại đã hoàn toàn khác biệt, cũng giống như các diễn viên tên tuổi quay trở lại sân khấu kịch vậy, đây là một trào lưu, hơn nữa còn là một thử thách; huống hồ, Lam Lễ chắc là không bài xích phim truyền hình hay phim điện ảnh.

Nhưng hôm nay tình hình đặc biệt, Andy cũng không nắm chắc được nữa.