Sản vật của thời đại 2369
Nazif Mujic và Abdellatif Kechiche, cả hai đều là những người chiến thắng tại ba liên hoan phim lớn nhất châu Âu năm 2013.
Nazif Mujic nhờ vào "Một mảnh đời người" mà đăng quang Ảnh đế Gấu Bạc tại LHP Berlin; còn Abdellatif Kechiche nhờ vào "Cuộc sống của Adele" mà giành giải Cành Cọ Vàng tại LHP Cannes.
Cả hai nghệ sĩ này đều giành được vinh quang thuộc về mình tại ba liên hoan phim lớn nhất châu Âu, trong khi Nazif Mujic, một diễn viên không chuyên chưa từng có kinh nghiệm diễn xuất trước đó, thậm chí còn gây được sự chú ý trên toàn cầu. Đối với bất kỳ diễn viên nào, đây cũng là vinh quang cao nhất đáng mơ ước.
Nhưng đáng tiếc thay, cho dù là giải Gấu Bạc hay Cành Cọ Vàng, đều không thể mang lại sự thay đổi mang tính bản chất.
Nazif vẫn chỉ là một người nông dân bình thường, ông không chuyển nghề thành diễn viên chuyên nghiệp mà trở về vùng nông thôn Bosnia, cuộc sống lại trở về với sự bình lặng.
Cách đây không lâu, Nazif mắc bệnh nặng, nhưng vì nghèo túng mà không thể có được sự điều trị thỏa đáng — bộ phim "Một mảnh đời người" trước đó vốn được cải biên dựa trên trải nghiệm cuộc sống thực tế của Nazif, vợ ông mang thai nhưng thai chết trong bụng, hai vợ chồng phải chạy đôn chạy đáo khắp nơi để gom tiền phẫu thuật; mà giờ đây, Nazif lại dẫm vào vết xe đổ đó, vì cuộc sống mà buộc phải bán chiếc cúp Gấu Bạc cho chủ quán bar với giá bốn ngàn Euro.
Đầu năm nay, Nazif để lại phần lớn số tiền bốn ngàn Euro cho gia đình làm phí sinh hoạt, còn bản thân ông chỉ giữ lại một phần tiền xe, chuẩn bị đến Berlin để cầu cứu đơn vị tổ chức LHP Berlin. Đáng tiếc, chưa kịp lên đường thì bệnh tình đã đột ngột trở nặng, cuối cùng qua đời, hưởng dương bốn mươi lăm tuổi.
Người có cùng cảnh ngộ còn có Abdellatif.
So với một diễn viên không chuyên như Nazif, Abdellatif tại Pháp là đạo diễn trẻ đầy triển vọng và rất được chú ý, tình trạng của anh có chút khác biệt.
Sau khi đăng quang tại Cannes với "Cuộc sống của Adele", sự nghiệp đạo diễn của Abdellatif được đánh giá rất cao, anh lập tức bắt tay vào sản xuất tác phẩm mới. Vốn dĩ, không ít người đều cho rằng năm nay Abdellatif sẽ xuất hiện tại Cannes cùng với "Số mệnh, tình yêu của ta", nhưng không ngờ bộ phim này lại khó sinh đến vậy.
Tháng ba, truyền thông Pháp tiết lộ, tác phẩm mới mà Abdellatif cải biên dựa trên "Vết thương chân thực" của Francois Begaudeau sẽ được mở rộng thành hai phần phim, không kịp tham dự LHP Cannes năm nay; nhưng thời gian trôi đến giữa tháng năm, sự việc lại xảy ra bước ngoặt, nguyên nhân thực sự khiến bộ phim này không thể hoàn thành là do chuỗi vốn không theo kịp.
Ngay trước thềm khai mạc LHP Cannes, công ty sản xuất bộ phim "Số mệnh, tình yêu của ta" đã công khai đấu giá các vật phẩm lưu niệm liên quan đến bộ phim của Abdellatif Kechiche, trong đó bao gồm cả chiếc cúp Cành Cọ Vàng.
Hành động này đã gây nên một làn sóng dữ dội, Abdellatif lại rất bình thản, khi nhận phỏng vấn, anh cho biết bản thân cũng chỉ là tình thế bất đắc dĩ, "Trong giai đoạn hậu kỳ của bộ phim, ngân hàng cấp vốn đột ngột cắt đứt nguồn tín dụng, điều này khiến toàn bộ dự án rơi vào tình cảnh không thể tiến cũng không thể lùi."
Về vấn đề này, LHP Cannes không nghi ngờ gì trở thành tâm điểm chú ý, các phương tiện truyền thông lớn đều lần lượt phỏng vấn Thierry, hỏi về quan điểm của ông.
Tính đến thời điểm hiện tại, Thierry vẫn luôn từ chối phản hồi công khai; nhưng có thể tưởng tượng được, đối với LHP Cannes mà nói, đây là một cái tát vang dội.
Tự xưng là đứng đầu trong ba liên hoan phim lớn nhất châu Âu, sự vinh dự và hào quang mà một chiếc cúp Cành Cọ Vàng đại diện, tuyệt đối là thứ tiền bạc không thể đo đếm được. Jacob đang cố gắng biến chiếc cúp Cành Cọ Vàng thành vinh quang đỉnh cao nhất trong ngành, chiếc cúp mà tất cả những người làm điện ảnh đều lao vào như thiêu thân.
Mà giờ đây, Abdellatif lại công khai đấu giá cúp Cành Cọ Vàng, điều này không nghi ngờ gì có thể coi là một loại sỉ nhục.
Tạm thời chưa bàn đến sự tự phụ của Thierry Frémaux đối với LHP Cannes, từ Nazif Mujic đến Abdellatif Kechiche, chỉ trong vòng hai năm ngắn ngủi đã rơi vào cảnh ngộ như vậy, thậm chí còn tồi tệ hơn cả tình cảnh được kể trong "Birdman", thực tế đã phản chiếu một khốn cảnh của ngành công nghiệp điện ảnh châu Âu — ít nhất là một trong số rất nhiều khốn cảnh, đó chính là ảnh hưởng của văn hóa thức ăn nhanh trong thời đại mạng lưới, khiến khán giả ngày càng thiếu kiên nhẫn.
Ngay cả trên mảnh đất châu Âu, số lượng những người trẻ tuổi sẵn lòng tĩnh tâm đọc sách, học hỏi và suy ngẫm cũng đang giảm mạnh.
Điều này cũng có nghĩa là, không gian sinh tồn của phim nghệ thuật trên phạm vi toàn cầu thực sự đang thu hẹp lại. Sự thật trực quan nhất chính là, tỷ lệ những người trẻ tuổi sẵn lòng học hội họa hoặc điêu khắc đang trượt dốc; còn sự yêu thích đối với những môn nghệ thuật tương đối mới mẻ như thời trang hay nhiếp ảnh lại đang tăng lên với tốc độ có thể nhìn thấy bằng mắt thường.
Sự tiến bộ của thời đại, đại khái chính là như thế. Mỗi thời đại đều có sản vật thuộc về riêng mình.
Chính trong bối cảnh như vậy, dù là ba liên hoan phim lớn của châu Âu hay là Oscar, họ đều đang phải đối mặt với một cửa ải phát triển liên tục.
Nếu đứng từ điểm cao của dòng chảy lịch sử mà nhìn, năm 2019, LHP Berlin chọn "Từ đồng nghĩa", LHP Cannes chọn "Ký sinh trùng", LHP Venice chọn "Joker", hai tác phẩm sau đều là phim thể loại tiêu chuẩn, tức là một loại phim thương mại; mà tác phẩm đầu tiên cũng là sự phản tư trong bối cảnh thời đại toàn cầu hóa, ngôn ngữ điện ảnh và cốt lõi tư duy đều có sự thay đổi theo thời đại.
Nói cách khác, ranh giới giữa thương mại và nghệ thuật đang ngày càng trở nên mơ hồ — làm thế nào để phim nghệ thuật cũng có thể bước vào rạp chiếu, làm thế nào để phim thương mại đạt được đột phá ở tầng diện nghệ thuật, đây là vấn đề mà toàn bộ ngành công nghiệp điện ảnh toàn cầu đều phải nhìn thẳng vào, không ai hy vọng loạt phim siêu anh hùng cải biên từ truyện tranh thống trị hoàn toàn màn ảnh rộng.
Sau đó, chủ đề quay trở lại với Lam Lễ và Thierry.
Hiển nhiên, đề án phát trực tuyến mà Lam Lễ đưa ra, đang thể hiện một khả năng, khả năng kết hợp giữa thương mại và nghệ thuật, Thierry phải nhìn thẳng vào khả năng này — nếu ông có đủ tầm nhìn xa.
"Ông Frémaux, có lẽ ông không biết tình trạng hiện tại của Nazif Mujic, nhưng ông nên biết tình trạng của Abdellatif Kechiche, đúng không?"
Đối mặt với lời nói của Lam Lễ, ánh mắt Thierry lộ ra một tia sáng, "Nếu cậu hy vọng tạo ra hiệu ứng khiêu khích, thì cậu đã thành công rồi đấy."
Thierry cực kỳ cực kỳ không thích lựa chọn của Abdellatif, việc đấu giá cúp Cành Cọ Vàng, đây tuyệt đối không phải là cục diện mà LHP Cannes muốn nhìn thấy.
Lam Lễ không tỏ thái độ, ngược lại khẽ nhếch khóe miệng, "Ông Frémaux, cách duy nhất để phá vỡ xiềng xích truyền thống, chính là tạo ra xung đột, phát động chiến tranh; nếu không, chỉ dựa vào mưa dầm thấm lâu, sức mạnh của thế hệ trẻ là khó lòng thực hiện được. Điều này cũng có nghĩa là, chúng ta phải dám chấp nhận rủi ro."
Biểu cảm của Thierry không thay đổi nhiều, chỉ lặng lẽ đánh giá Lam Lễ, dùng giọng điệu hơi mỉa mai nói, "Sự mạo hiểm của cậu chính là phát trực tuyến?"
Quả nhiên, người Pháp có sự kiên trì đến mức tẩu hỏa nhập ma với rạp chiếu phim, chỉ cần nhắc đến "phát trực tuyến", liền như gà chọi bước vào trạng thái chiến đấu.
"Tôi nghĩ, giữa chúng ta có chút hiểu lầm. Phát trực tuyến, không phải là cướp đoạt thị trường của rạp chiếu truyền thống, mà là cung cấp một sự lựa chọn khác bên ngoài rạp chiếu." Lam Lễ bình tĩnh thong dong nói, đây cũng là điểm khác biệt lớn nhất giữa Kênh Don Quixote và Netflix.
Cân nhắc hàng đầu của Netflix là lợi ích, cho nên nó phải đảm bảo tác phẩm của mình có thể lên sóng trên nền tảng phát trực tuyến vào thời gian sớm nhất, "trực tuyến và ngoại tuyến giữ đồng bộ", đây là khẩu hiệu, cũng là mánh lới quảng cáo của họ. Họ dốc hết sức lực để tranh thủ phim chiếu rạp có thể sớm lên sóng trên nền tảng của mình. Nói cách khác, việc này tương đương với cướp miếng ăn từ trong miệng của rạp chiếu truyền thống.
Cân nhắc hàng đầu của Kênh Don Quixote là sự đa dạng, bởi vì doanh thu phòng vé của phim nghệ thuật vốn không phải là thế mạnh, ngay cả khi phát hành ở rạp cũng khó lòng đạt được lợi nhuận; mà phát trực tuyến lại cung cấp một kênh khác, để nhiều khán giả hơn có thể xem được phim, đồng thời cũng cung cấp thu nhập thêm cho các nhà sáng tạo nghệ thuật. Mâu thuẫn xung đột giữa họ và rạp chiếu truyền thống, xa không hề khốc liệt đến thế.
Đối với ba liên hoan phim lớn của châu Âu hay Sundance, Telluride, v.v., mục tiêu thực sự của Kênh Don Quixote, thực ra chính là như thế này:
Nếu một tác phẩm nhận được sự ưu ái của công ty phát hành, thì Kênh Don Quixote sẽ đứng ngoài quan sát, tiến hành đàm phán với công ty phát hành và rạp chiếu nghệ thuật, xem bộ phim nên chiếu ở rạp bao nhiêu tuần, bốn tuần? Hay tám tuần? Sau đó phim mới đổ bộ lên nền tảng phát trực tuyến, cung cấp theo yêu cầu.
Nếu một tác phẩm không thể tìm thấy công ty phát hành, thì Kênh Don Quixote có thể cung cấp một nền tảng, để nhiều khán giả hơn có thể thưởng thức tác phẩm này. Đặc biệt là những người hâm mộ lâu năm yêu thích phim nghệ thuật nhưng không tìm thấy kênh để thưởng thức những tác phẩm này, có thể mở ra cánh cửa dẫn đến thế giới hoàn toàn mới.
Đương nhiên, Sisyphus Films cũng không phải là công ty từ thiện, "trước tiên trên Kênh Don Quixote, sau đó nếu nhận được sự ưu ái của công ty phát hành thì rút khỏi phát trực tuyến", chuyện như vậy là không thể xảy ra, họ cũng vẫn cần lợi nhuận mới có thể duy trì công ty vận hành lâu dài. Nhưng Sisyphus Films lại có thể để đạo diễn nhận được một nền tảng trưng bày tài năng, tranh thủ thêm nhiều sự chú ý, quan tâm, thậm chí là đầu tư cho tác phẩm tiếp theo của mình.
Chính vì như vậy, LHP Sundance mới sẵn lòng hợp tác với Kênh Don Quixote, Robert đã tốn biết bao tâm huyết để tạo ra liên hoan phim này, ông tự nhiên cũng sẽ không vì chút lợi ích nhỏ nhoi mà bán rẻ chính mình, quy cho cùng vẫn là vì Lam Lễ đã thuyết phục thành công Robert.
Lời giải thích chi tiết hơn nữa của Lam Lễ, khiến tư duy của Thierry bắt đầu cuộn trào —
Mặc dù phát trực tuyến vẫn cần phải đối mặt với vô số thử thách, điểm đơn giản nhất chính là, Kênh Don Quixote rốt cuộc vẫn cần lợi nhuận mới có thể tiếp tục vận hành, chỉ dựa vào cái danh "Kênh phim nghệ thuật", họ rất khó tạo ra giá trị thương mại đầy đủ, điều này cũng có nghĩa là, tương lai Kênh Don Quixote cũng tất nhiên cần ngày càng nhiều bản quyền độc quyền, nghĩa là, sự cạnh tranh giữa họ và rạp chiếu sớm muộn cũng sẽ đến.
Nhưng Thierry lại không thể không thừa nhận, Lam Lễ quả thực đã nắm bắt được cốt lõi then chốt của vấn đề, nếu Kênh Don Quixote có thể cung cấp một kênh phát hành bổ sung cho phim nghệ thuật, điều này đối với ba liên hoan phim lớn của châu Âu đều là chuyện tốt — ít nhất là ở giai đoạn tiền kỳ, khi lợi ích rạp chiếu chưa bị chạm đến trực tiếp, quả thực là như thế.
Điểm mấu chốt hiện tại nằm ở chỗ, miếng bánh này trông rất ngon miệng, nhưng cắn một miếng xuống, phần nhân bên trong có thể giống như quảng cáo nói hay không, thì không ai có thể xác định được.
