Tống triều đại quan nhân

Lượt đọc: 2699 | 4 Đánh giá: 10/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chương 588
Định giảng chương

❊ ❊ ❊

Trong kinh bỗng dưng lại có những bàn luận mới, các học tử tranh cãi không dứt về "Nhất kinh nhất lý" và "Nhất kinh đa lý". Những người theo "Nhất kinh nhất lý" là phái Khảo cứ, phái Đạo học, đa phần là quan lại trong triều. Họ cho rằng, chỉ có "Nhất kinh nhất lý" mới có thể tập trung tư tưởng, không khiến bách tính rơi vào mê mang, như vậy mới có thể "trị dân". Căn cứ lý luận lớn nhất của họ chính là "từ xưa đến nay đều như thế".

Trong số những người theo "Nhất kinh đa lý" lại là đám học tử thanh niên, tư tưởng của họ phóng khoáng hơn, cảm thấy điều Trần Sơ Lục nói mới là đúng. Mỗi người đối với kinh điển đều có thể có cách hiểu của riêng mình, chỉ cần đạt được mục tiêu cuối cùng là "trị quốc bình thiên hạ" thì chính là thù đồ đồng quy, đường nào cũng dẫn tới Biện Kinh. Hàng ngàn năm nay, cách giải thích và đọc hiểu kinh điển cũng không ngừng thay đổi. Chỉ tiếc là trong số những người này, không ai có thể phản vấn lại một câu chấn nhiếp lòng người như: "Từ xưa đến nay vẫn vậy, nghĩa là đúng sao?"

Những lời bàn tán này, Trần Sơ Lục ngược lại chẳng hề để tâm, bởi vì bản thân ông là người chủ trương "Nhất kinh đa lý", tất nhiên phải dung nạp được sự tồn tại của những người theo "Nhất kinh nhất lý", vì chủ trương họ nắm giữ cũng chính là một trong những cái "đa lý" đó. Vả lại, thảo luận học vấn, dù thế nào cũng không quá đáng, chân lý càng tranh luận càng sáng tỏ mà.

Ông chỉ để tâm một chuyện, đó là trong kinh thành xuất hiện những đánh giá mới về mình, không biết truyền ra từ đâu, đại loại là "Đa tài mà gấp gáp cầu công, bác học mà gần với lợi". Hai chữ "công lợi", trong mắt một số kẻ thanh đàm thì chính là độc ác, họ cho rằng nguyên nhân thế phong ngày càng tệ chính là vì mọi người quá nặng về công lợi. Chỉ có vứt bỏ công lợi, không màng sản xuất, mọi người ngồi mà luận đạo, uống trà tán gẫu, thế gian mới được an ninh.

Nói cách khác, "đa tài mà gấp gáp cầu công, bác học mà gần với lợi", qua miệng họ mà nói ra, chính là cái ý "kỳ thực lưu manh không đáng sợ, chỉ sợ lưu manh có văn hóa".

Đánh giá này vốn là không có căn cứ, không cách nào bác bỏ, nhưng Trần Sơ Lục lại cảm thấy cần phải ra mặt nói đôi điều. Từ xưa đến nay, khoác lác suông đều làm lỡ việc nước, nếu mọi người đều xem việc lập công là giở trò lưu manh, đến lúc đó ai là người làm việc? Muốn viết văn, lại sợ gây nên sóng gió lớn. Nếu mượn bút người khác, e rằng lại không đạt được hiệu quả gì.

Trần Sơ Lục nghĩ đi nghĩ lại, cảm thấy đăng ý kiến như thế này vẫn có chỗ không ổn. Đột nhiên trong lòng sáng tỏ, chi bằng thành lập một tòa báo?

Người kết văn xã thời xưa đều có chủ trương chính trị của riêng mình, xã trưởng cũng mượn cơ hội này để lôi kéo những người cùng chí hướng, nhằm dùng văn đàn ảnh hưởng chính đàn. Nhưng cách kết xã này vẫn chưa đủ tính gắn kết, thành viên giữa các bên rất lỏng lẻo, sức ảnh hưởng thường chỉ ở mức tạm chấp nhận được.

Nhưng thành lập tòa báo, lại là biện pháp thời cận đại, tòa báo chính là trận địa văn hóa mạnh mẽ. Văn xã chỉ là du kích văn hóa, còn tòa báo mới là pháo đài văn hóa kiên cố.

Ý tưởng về tòa báo được Trần Sơ Lục ấp ủ trong lòng để hoàn thiện dần. Nhưng việc này cũng không đặc biệt khẩn cấp, Trần Sơ Lục còn phải bận rộn với Kinh Diên, chuyện Tây Lương cống thần. Ngày này Trần Sơ Lục tới Chiêu Văn Quán, chuẩn bị cho Kinh Diên ngày mai thì nghe được một tin tức, khiến sáu vị Thị giảng bàn tán không thôi.

"Thái hậu có ý muốn chúng ta khuyên răn Thiên tử lấy quốc bản làm trọng, sớm hạ sinh long tử, để hoàng trữ có người kế vị." Tôn Sách chậm rãi nói.

"Chuyện này..." Hạ Tủng là người đầu tiên lắc đầu nói: "Kinh Diên là để truyền thụ đạo Nhân Nghĩa cho Thiên tử, lẽ nào lại đem mấy chuyện phòng khuê này ra nói tại Kinh Diên?"

"Thật không ra thể thống gì!" Lý Uy phụ họa.

"Ý của Thái hậu không phải là bảo chúng ta truyền thụ thuật phòng trung, mà là bảo chúng ta khuyên răn Thiên tử coi trọng quốc bản!" Phùng Nguyên đáp: "Hai vị học sĩ, quốc bản cũng là điều Đế vương nhất định phải có. Từ xưa đến nay, ấu đế bị quyền thần, ngoại thích, hoạn quan khống chế trong sử sách không thiếu, cuối cùng dẫn đến tranh đấu không dứt, quốc thế suy nhược, đây đều là vì không coi trọng quốc bản mà gây ra."

Trần Chấp Trung cúi đầu suy nghĩ, nhìn về phía Trần Sơ Lục, hỏi: "Tri Ứng, ngươi thấy việc này thế nào?"

Trần Sơ Lục nghe vậy chỉ biết cười khổ. Ông vốn đã biết, người bên cạnh Thiên tử đều chằm chằm nhìn ông, khiến ông căng thẳng lạ thường. Trong tình cảnh thần kinh căng như dây đàn này, đừng nói đến chuyện sinh con, ngay cả hành sự bình thường cũng là khó khăn.

Nhưng chuyện này có thể công khai ra ngoài sao?

Không thể.

Ai dám đi khắp nơi nói Thiên tử không được không được chứ?

Trần Sơ Lục trầm ngâm một lát, hỏi: "Tôn học sĩ, tin này là Thái hậu có ý chỉ? Hay là truyền ra từ nơi khác?"

Tôn Sách vuốt râu nói: "Thái hậu thì không có minh chỉ, nhưng tin này cũng không phải giả, Thái hậu quả thực có ý này."

Phùng Nguyên thở dài nói: "Đã Thái hậu không có minh chỉ, chúng ta cứ chờ đã. Triệu quan gia tuy đã thành hôn nhưng tuổi vẫn còn nhỏ. Ở độ tuổi này, khí huyết chưa định, nên giới sắc thì hơn."

Trần Sơ Lục cũng nói: "Ti tiện không mưu việc tôn quý, sơ không xen vào thân, chuyện này dù sao cũng là việc nhà của Thiên tử, chúng ta là bề tôi, tốt nhất vẫn là bớt can dự."

Thế mà Tôn Sách lại lắc đầu: "Phía Thái hậu làm sao ăn nói? Khuyên răn trực tiếp không được thì đánh trống lảng, đánh trống lảng không được thì phúng gián, chỉ cần hậu phi có thai, chuyện này coi như xong."

"Chỉ sợ thúc ép quá, Triệu quan gia sau này mắc phải bệnh tật, chẳng phải là tội của chúng ta sao?" Trần Sơ Lục đột nhiên nói. Câu này khiến những người có mặt đều kinh ngạc. Mọi người đều là đàn ông, tuy khó mở lời về chuyện này, nhưng ai trong lòng cũng hiểu rõ, chuyện này không thể thúc giục.

Tôn Sách đắn đo một hồi: "Vậy, vậy thì tạm hoãn một thời gian đi. Bản quan thấy Thiên tử mấy ngày nay cũng đang phiền não vì việc này. Tri Ứng, Lý học sĩ, ngày mai là lượt các ngươi giảng dạy, giảng chương đã chuẩn bị xong chưa?"

Lý Uy chắp tay đưa bài giảng của mình ra, nói: "Hạ quan đã chuẩn bị xong, đang muốn thỉnh chư vị học sĩ xem qua, kiểm tra giúp."

Sau khi đưa ra, Lý Uy dường như lẩm bẩm một mình, lại dường như là nhắc nhở Trần Sơ Lục: "Giảng học cho Thiên tử khác hoàn toàn với lối học tập khổ sở hàn vi của chúng ta. Chúng ta trị học là nghiên cứu đạo làm bề tôi, mà giảng học cho Thiên tử thì phải truyền thụ đạo Đế vương. Đạo làm bề tôi cần khiêm tốn cẩn thận, còn đạo Đế vương thì giảng về sự quang minh chính đại."

"Chúng ta trị học, ở nơi lều tranh, ngôn ngữ thô kệch cũng không sao. Nhưng giảng học cho Thiên tử là ngồi trên miếu đường cao quý, kỵ nhất là dùng từ ngữ dung tục, cũng kỵ nhất là hoa mỹ mà không thực, bắt buộc phải vuông vắn ôn nhuận, nói năng có sự việc, có thể khởi được công dụng khuông chính, truyền thụ chính pháp."

Hạ Tủng lên tiếng: "Tri Ứng từ nhỏ đã cùng Thiên tử bạn đọc, những chuyện này hẳn là phải biết mới đúng."

Lý Uy cười nhạt: "Hóa ra là vậy, là Lý mỗ lo xa rồi, lời vừa rồi chẳng qua là làm tròn chức trách thôi, mong Trần học sĩ đừng trách."

"Đa tạ Lý học sĩ điểm hóa, tại hạ xin lĩnh giáo." Trần Sơ Lục làm bộ dáng chịu giáo huấn, sắc mặt không hề có chút mất kiên nhẫn.

Tuy những lời Lý Uy nói mang theo gai góc, nhưng lại có lý, Trần Sơ Lục cứ coi như mình học được là được. Chỉ thấy Tôn Sách, Phùng Nguyên hai người xem qua bài giảng trong tay một lượt, lại đưa ra vài ý kiến, Lý Uy sửa xong ngay tại chỗ, sau khi đưa mọi người xem qua một lần nữa mới định xong giảng chương.

Sau đó, Trần Sơ Lục cũng đưa bài giảng mình chuẩn bị qua. Ông lần đầu làm việc này, tự nhiên làm không tốt, chỗ sửa chữa rất nhiều. Trần Sơ Lục soạn lại một bản khác, cũng coi như đã định xong, chỉ chờ ngày mai lên giảng.

[Dịch từ bản hv] ChuongId:386
Nguồn: Việt Nam Thư Quán
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 8 tháng 8 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.