Vợ của một người đàn ông giàu có lâm trọng bệnh, và khi cảm nhận được thời hạn của cuộc đời mình đang đến gần, bà gọi cô con gái duy nhất lại bên giường và dặn rằng: “Con yêu, hãy sống ngoan ngoãn và kính Chúa, rồi Chúa nhân từ sẽ luôn bảo vệ con, còn mẹ sẽ dõi theo con từ Thiên đàng và luôn ở cạnh con.” Nói xong, bà nhắm mắt xuôi tay.

Ngày qua ngày, cô thiếu nữ vẫn ra mộ mẹ khóc lóc, và con người cô vẫn giữ trọn nét hiền thảo, nết na. Khi mùa đông đến, tuyết trải một tấm khăn trắng muốt lên ngôi mộ, rồi khi mặt trời mùa xuân sưởi ấm làm tan lớp tuyết ấy đi, người cha đã cưới một người vợ mới.

Người phụ nữ ấy dẫn theo hai cô con gái về chung một nhà; chúng có dung mạo xinh xắn, kiều diễm nhưng tâm địa lại độc ác và đen tối. Từ đó, khoảng thời gian khốn khổ của đứa trẻ tội nghiệp bắt đầu. “Con ngỗng ngốc nghếch này mà cũng đòi ngồi trong phòng khách với chúng ta sao?” chúng nói. “Kẻ nào muốn ăn bánh mì thì phải lao động để kiếm lấy. Biến ra bếp làm con mụ hèn mọn kia!”

Chúng tước đi những bộ quần áo đẹp của cô, bắt cô mặc một chiếc áo ngủ cũ kỹ màu xám và cho đi giày gỗ. “Hãy nhìn kìa, vị Công chúa kiêu kỳ được chưng diện đẹp đẽ làm sao!” chúng hét lên, cười cợt và lôi cô xuống nhà bếp.

Ở đó, cô phải làm việc vất vả từ sáng sớm đến tối mịt, thức dậy trước cả khi trời hửu sáng, xách nước, nhóm lửa, nấu nướng và giặt giũ. Không những thế, hai người chị còn tìm đủ mọi cách hành hạ cô—chúng chế nhạo và hất tung đống đậu Hà Lan cùng đậu lăng của cô vào đống tro tàn, buộc cô phải ngồi nhặt lại từng hạt.

Đến tối, khi đã làm việc kiệt sức, cô chẳng có lấy một chiếc giường để nằm mà phải ngủ ngay cạnh lò sưởi giữa đống tro tàn. Và bởi vì thế nên lúc nào trông cô cũng bụi bặm, dơ bẩn, họ gọi cô là Lọ Lem.

Có lần người cha sửa soạn đi chợ phiên, ông hỏi hai cô con gái xem họ muốn quà gì mang về.

“Những chiếc váy thật đẹp,” người chị nói. “Ngọc ngà và châu báu,” người em thứ hai đáp.

“Còn con, Lọ Lem,” ông hỏi, “con muốn gì nào?”

“Cha ơi, hãy bẻ cho con cành cây đầu tiên va vào mũ cha trên đường cha về nhé.”

Thế là ông mua những chiếc váy đẹp, ngọc ngà và châu báu cho hai cô con gái, và trên đường về nhà, khi ông cưỡi ngựa qua một lùm cây xanh mát, một cành phỉ quẹt vào người ông và làm rơi chiếc mũ. Ông liền bẻ cành cây ấy mang theo.

Khi về đến nhà, ông trao cho hai cô con gái những món đồ chúng ao ước, và tặng Lọ Lem cành cây phỉ. Lọ Lem cảm ơn cha, đi ra mộ mẹ cắm cành cây xuống đó, rồi khóc nhiều đến mức nước mắt rơi lã chã làm tưới đẫm cành cây.

Tuy nhiên, cành cây đã đâm chồi nảy lộc và trở thành một cái cây tươi tốt. Mỗi ngày Lọ Lem đến ngồi dưới gốc cây ba bận, khóc lóc và cầu nguyện, và một chú Chim Trắng nhỏ luôn bay đến đậu trên cây. Nếu Lọ Lem cất lời ước nguyện, chú chim liền thả xuống cho cô những gì cô hằng mong ước.

Bấy giờ nhà Vua mở một hội yến kéo dài ba ngày. Tất cả các thiếu nữ xinh đẹp trong vương quốc đều được mời đến dự, để hoàng tử có thể chọn cho mình một người vợ. Khi nghe tin mình cũng nằm trong số những người được tham dự, hai người chị vô cùng sung sướng.

Chúng gọi Lọ Lem lại và bảo: “Hãy chải tóc, đánh giày và cài khóc giày cho bọn ta, vì chúng ta sẽ đi dự tiệc ở cung điện hoàng gia đây.”

Lọ Lem vâng lời, nhưng vừa làm vừa khóc, bởi cô cũng rất muốn được cùng họ đi dự hội nhảy, và cô khẩn khoản xin mẹ kế cho phép mình đi.

“Mày á, Lọ Lem!” mụ nói; “mày vừa bụi bặm vừa dơ bẩn mà cũng đòi đi dự tiệc ư? Mày chẳng có quần áo lẫn giày dép, thế mà cũng bày đặt đòi khiêu vũ!”

Thế nhưng, vì Lọ Lem cứ nài nỉ mãi, mụ đành bảo: “Ta vừa đổ một đĩa đậu lăng vào đống tro tàn cho mày đấy. Nếu mày nhặt lại sạch sẽ trong vòng hai tiếng đồng hồ, mày sẽ được đi cùng chúng ta.”

Cô thiếu nữ đi qua cửa sau ra vườn, rồi cất giọng gọi: “Hỡi những chú Bồ câu thuần hóa, hỡi những chú Chim cu gáy, và tất cả các loài chim dưới vòm trời, hãy đến giúp ta nhặt hạt nào

Hạt tốt vào nồi,

Hạt tồi vào diều!”

Lập tức có hai chú bồ câu trắng bay qua cửa sổ bếp, theo sau là những chú chim cu gáy. Và cuối cùng, tất cả các loài chim dưới bầu trời đều vỗ cánh kéo đến đông nghịt, sà xuống đống tro tàn. Bọn bồ câu gật gật đầu rồi bắt đầu mổ, mổ, mổ, mổ, và những con khác cũng bắt đầu mổ, mổ, mổ, mổ, gom tất cả những hạt ngon vào đĩa. Chưa đầy một tiếng đồng hồ họ đã làm xong xuôi và bay đi hết.

Cô thiếu nữ bèn mang đĩa vào cho mẹ kế, lòng mừng khấp khởi vì tin rằng giờ đây mình sẽ được phép đi dự tiệc cùng họ.

Nhưng người mẹ kế bảo: “Không, Lọ Lem ạ, mày không có quần áo và cũng chẳng biết khiêu vũ. Đến đó chỉ chuốc lấy thiên hạ cười chê thôi.”

Và khi Lọ Lem òa khóc vì câu nói đó, mụ liền bảo: “Nếu mày nhặt xong hai đĩa đậu lăng từ đống tro tàn trong vòng một tiếng đồng hồ, mày cứ việc đi cùng chúng ta.” Và mụ thầm nghĩ trong bụng: “Chắc chắn là nó không tài nào làm nổi.”

Khi mụ đổ hai đĩa đậu lăng lẫn vào đống tro tàn, cô thiếu nữ lại đi qua cửa sau ra vườn và cất tiếng gọi: “Hỡi những chú Bồ câu thuần hóa, hỡi những chú Chim cu gáy, và tất cả các loài chim dưới vòm trời, hãy đến giúp ta nhặt hạt nào

Hạt tốt vào nồi,

Hạt tồi vào diều!”

Lập tức có hai chú bồ câu trắng bay vào qua cửa sổ bếp, tiếp đó là những chú chim cu gáy. Và rồi tất cả các loài chim trời đều vỗ cánh bay tới đông nghịt, sà vào giữa đống tro tàn. Lũ bồ câu gật gật đầu bắt đầu mổ, mổ, mổ, mổ, còn những con khác cũng bắt đầu mổ, mổ, mổ, mổ, gom tất cả những hạt tốt vào đĩa. Chưa qua nửa tiếng chúng đã làm xong xuôi và bay đi hết.

Cô thiếu nữ bèn bưng các đĩa đậu vào cho mẹ kế, vô cùng vui sướng và tin rằng giờ đây mình có thể đi dự tiệc.

Nhưng người mẹ kế lại nói: “Tất cả những cái đó cũng chẳng giúp gì được cho mày đâu. Mày không được đi cùng chúng tao, vì mày không có quần áo và cũng chẳng biết nhảy múa. Bọn tao sẽ xấu hổ vì mày mất!”

Nói rồi mụ quay lưng về phía Lọ Lem, vội vã bỏ đi cùng hai đứa con gái kiêu kỳ.

Khi chẳng còn ai ở nhà, Lọ Lem liền ra mộ mẹ dưới gốc cây phỉ và khóc vang:

“Cây ơi rung rẩy lẫy lừng,

Bạc vàng xin hãy đổ bừng xuống đây!”

Lập tức chú chim thả xuống cho cô một chiếc váy bằng vàng và bạc, cùng đôi giày thêu lụa và bạc. Cô nhanh như cắt mặc chiếc váy lên người và lên đường đi dự hội.

Tuy nhiên, các chị và mẹ kế lại chẳng thể nhận ra cô, và nghĩ rằng cô hẳn là một vị Công chúa nước ngoài nào đó, bởi trông cô quá đỗi xinh đẹp trong bộ đầm bằng vàng. Chúng hoàn toàn không hề nghĩ đến Lọ Lem, và đinh ninh rằng cô đang ngồi lì ở nhà trong đống bùn đất để nhặt đậu lăng từ tro tàn.

Hoàng tử bước đến đón cô, nắm lấy tay cô và khiêu vũ cùng cô. Ngài chẳng màng khiêu vũ với bất kỳ thiếu nữ nào khác và không một phút rời tay cô. Và hễ có ai khác đến mời cô nhảy, ngài liền nói: “Đây là bạn nhảy của ta.”

Cô khiêu vũ cho đến tận chiều tối, rồi muốn xin phép ra về. Nhưng Hoàng tử liền bảo: “Ta sẽ đi cùng và làm bạn đồng hành với nàng,” bởi ngài muốn tìm xem vị thiếu nữ xinh đẹp này là con nhà ai.

Thế nhưng cô đã trốn thoát khỏi ngài và nhảy tót vào chuồng bồ câu. Hoàng tử chờ cho đến khi cha cô đến, rồi kể cho ông nghe rằng người thiếu nữ lạ mặt đã nhảy vào chuồng bồ câu. Ông lão tự hỏi: “Liệu có phải là Lọ Lem không nhỉ?” và họ phải mang rìu với cuốc đến để đập nát chuồng bồ câu ra, nhưng bên trong chẳng có một bóng người.

Và khi họ về đến nhà, Lọ Lem đang nằm trong đống tro tàn với bộ quần áo dơ bẩn, trên lò sưởi có một ngọn đèn dầu nhỏ mờ ảo đang cháy. Hóa ra Lọ Lem đã nhanh nhẹn nhảy từ phía sau chuồng bồ câu xuống, chạy thục mạng về phía cây phỉ nhỏ. Ở đó cô cởi bộ váy đẹp đẽ ra đặt lên ngôi mộ, và chú chim đã đến mang đi mất. Sau đó cô trở lại nhà bếp, hòa mình vào đống tro tàn trong chiếc áo xám quen thuộc.

Hôm sau, khi buổi tiệc lại bắt đầu và bố mẹ cùng các chị tiếp tục lên đường, Lọ Lem ra cây phỉ và cất tiếng khóc:

“Cây ơi rung rẩy lẫy lừng,

Bạc vàng xin hãy đổ bừng xuống đây!”

Ngay lập tức, chú chim thả xuống một chiếc váy lộng lẫy hơn hôm trước rất nhiều. Và khi Lọ Lem xuất hiện tại buổi tiệc trong bộ váy ấy, ai nấy đều phải kinh ngạc trước sắc đẹp của cô.

Hoàng tử đã ngóng chờ cho đến khi cô đến, lập tức nắm lấy tay cô và chỉ khiêu vũ với một mình cô. Khi những người khác đến mời cô nhảy, ngài liền nói: “Nàng ấy là bạn nhảy của ta.”

Đến chiều tối, cô muốn ra về, Hoàng tử liền đi theo và muốn xem cô đi về ngôi nhà nào. Nhưng cô nhanh nhẹn rứt khỏi ngài, chạy vào khu vườn phía sau ngôi nhà. Trong vườn mọc một cây cao trĩu quả với những trái lê tuyệt đẹp nhất. Cô thoăn thoắt leo trèo giữa các cành cây như một con sóc, khiến Hoàng tử chẳng biết cô đã đi đâu mất.

Ngài chờ cho đến khi cha cô tới, rồi bảo ông rằng: “Vị thiếu nữ lạ mặt đã trốn thoát khỏi ta, và ta tin rằng nàng ấy đã trèo lên cây lê này.”

Người cha tự hỏi: “Liệu có phải là Lọ Lem không nhỉ?” rồi cho người mang rìu đến đốn ngã cây, nhưng chẳng có ai ở trên đó cả.

Và khi họ bước vào nhà bếp, Lọ Lem vẫn đang nằm đó giữa đám tro tàn như thường lệ, bởi cô đã nhảy xuống từ phía bên kia cây, đem bộ váy đẹp trả lại cho chú chim trên cây phỉ nhỏ và khoác lên mình chiếc áo xám cũ.

Đến ngày thứ ba, khi cha mẹ và các chị đã đi vắng, Lọ Lem lại ra mộ mẹ một lần nữa, và nói với cái cây nhỏ:

“Cây ơi rung rẩy lẫy lừng,

Bạc vàng xin hãy đổ bừng xuống đây!”

Và lần này chú chim thả xuống cho cô một chiếc váy lộng lẫy và rực rỡ hơn bất cứ bộ nào cô từng có, còn đôi giày thì bằng vàng ròng.

Khi cô đến dự tiệc trong bộ trang phục ấy, chẳng ai thốt nên lời vì quá đỗi kinh ngạc. Hoàng tử chỉ khiêu vũ với một mình cô, và hễ có ai mời cô nhảy, ngài lại tuyên bố: “Nàng ấy là bạn nhảy của ta.”

Khi chiều buông xuống, Lọ Lem muốn ra về, Hoàng tử rất muốn đi cùng cô; nhưng cô chạy trốn nhanh đến mức ngài không tài nào bắt kịp. Tuy nhiên, Hoàng tử đã cho người bôi nhựa đường khắp chiếc cầu thang, và ở đó, khi cô chạy thục mạng xuống, chiếc giày bên trái của thiếu nữ đã bị dính lại. Hoàng tử nhặt nó lên, chiếc giày thật nhỏ nhắn, tinh tế và lấp lánh sắc vàng.

Sáng hôm sau, ngài mang chiếc giày đến gặp người cha và nói với ông rằng: “Ta sẽ không cưới ai làm vợ ngoài người có bàn chân vừa vặn với chiếc giày bằng vàng này.”

Lúc đó hai người chị vô cùng mừng rỡ, bởi cả hai đều có đôi bàn chân đẹp. Người chị cả cầm chiếc giày vào phòng mình để thử, có mẹ đứng bên cạnh. Nhưng cô ta không tài nào nhét nổi ngón chân cái vào, vì chiếc giày quá ư chật chội.

Người mẹ liền đưa cho cô ta một con dao và bảo: “Cắt ngón chân đi. Khi làm Nữ hoàng rồi, con sẽ chẳng còn phải đi bộ nữa đâu.”

Cô thiếu nữ bèn cắt đứt ngón chân, nhét chân vào giày, cắn răng chịu đựng nỗi đau đớn và bước ra gặp Hoàng tử. Ngài liền đỡ cô ta lên ngựa làm Cô dâu của mình và cùng cô ta phi ngựa rời đi. Thế nhưng họ buộc phải đi qua ngôi mộ, và ở đó, trên cây phỉ, hai chú bồ câu đang đậu và cất tiếng hót:

“Quay nhìn xem, quay nhìn xem,

Trong giày đẫm máu tươi mềm!

Giày này chật chội làm sao,

Cô dâu đích thực đợi chào ngài đây!”

Nghe vậy, chàng liền cúi xuống nhìn chân nàng và thấy máu đang rỉ ra đẫm ướt. Chàng liền quay đầu ngựa đưa vị Cô dâu giả mạo trở về nhà, bảo rằng đó không phải là cô dâu đích thực và bắt người chị thứ hai xỏ giày vào.

Thế là cô em bước vào phòng riêng, nhét gọn các ngón chân vào giày, nhưng gót chân lại quá to.

Thế là người mẹ lại đưa cho cô ta con dao và bảo: “Cắt một góc gót chân đi. Khi làm Nữ hoàng rồi, con sẽ chẳng cần phải đi bộ nữa đâu.”

Cô thiếu nữ liền cắt một miếng gót chân, nhét chân vào giày, cắn răng chịu đựng cơn đau và bước ra gặp Hoàng tử. Ngài đỡ cô ta lên ngựa làm Cô dâu và cưỡi ngựa đi mất. Nhưng khi họ đi ngang qua cây phỉ, hai chú bồ câu nhỏ đang đậu trên cành lại cất tiếng kêu:

“Quay nhìn xem, quay nhìn xem,

Trong giày đẫm máu tươi mềm!

Giày này chật chội làm sao,

Cô dâu đích thực đợi chào ngài đây!”

Chàng cúi xuống nhìn chân nàng và thấy máu từ chiếc giày đang tuôn ra, thấm đẫm cả chiếc tất trắng. Chàng liền quay đầu ngựa đưa cô dâu giả về nhà. “Đây cũng không phải là người đúng rồi,” chàng nói. “Ông còn cô con gái nào nữa không?”

“Không,” người đàn ông đáp; “chỉ còn một đứa con gái ghẻ lùn tịt ở xó bếp do người vợ quá cố của tôi để lại thôi, nhưng chắc chắn nó không thể nào là Cô dâu được đâu.”

Hoàng tử bảo cứ gọi cô ấy lên đây; nhưng người mẹ kế liền đáp: “Ồ không, nó dơ bẩn lắm, không thể diện kiến ngài được đâu!”

Nhưng ngài khăng khăng đòi cho bằng được, thế là Lọ Lem được gọi lên. Trước tiên cô rửa tay rửa mặt thật sạch sẽ, rồi bước đến cúi đầu trước Hoàng tử, người đang cầm trên tay chiếc giày vàng.

Cô ngồi xuống một chiếc ghế đẩu, rút chân ra khỏi chiếc giày gỗ nặng nề và xỏ vào chiếc giày nhỏ, chiếc giày vừa vặn như in chiếc găng tay.

Khi cô đứng dậy và Hoàng tử nhìn vào khuôn mặt cô, ngài lập tức nhận ra vị thiếu nữ xinh đẹp từng khiêu vũ với mình, liền tung hô: “Đây mới chính là Cô dâu đích thực!”

Mẹ kế và hai người chị vô cùng hoảng hốt, mặt cắt không còn giọt máu vì tức giận. Tuy nhiên, Hoàng tử đã đỡ Lọ Lem lên ngựa và cùng cô phi đi. Khi họ đi qua cây phỉ, hai chú bồ câu trắng cất tiếng hót:

“Quay nhìn xem, quay nhìn xem,

Trong giày chẳng giọt máu mềm!

Giày này vừa vặn làm sao,

Cùng ngài sóng bước Cô dâu thật rồi!”

Hót xong, hai chú chim liền sà xuống đậu trên vai Lọ Lem, con bên phải, con bên trái, và cứ thế ngồi yên ở đó.

Đến khi lễ cưới với Hoàng tử được cử hành, hai người chị giả mạo cũng đến để nịnh nọt Lọ Lem và mong được hưởng chút vinh hoa phú quý. Khi đôi uyên ương tiến vào nhà thờ, người chị cả đi bên phải còn người em đi bên trái, và lũ bồ câu liền mổ một con mắt của mỗi đứa. Lúc họ bước ra về, người chị cả đứng bên trái còn người em đứng bên phải, lũ bồ câu lại mổ nốt con mắt còn lại của cả hai. Thế là vì bản tính độc ác và gian dối, chúng đã bị trừng phạt bằng cách mù lòa suốt phần đời còn lại.