Ngày xửa ngày xưa, có hai vợ chồng nghèo nọ sống trong một căn lúp xúp nhỏ. Họ kiếm sống bằng nghề chèo thuyền đánh cá, quanh năm sống cảnh giật gấu vá vai.

Rồi một hôm, khi người chồng đang ngồi bên bờ nước buông lưới, ông kéo lên được một con cá hoàn toàn bằng vàng.

Trong lúc ông đang ngẩn người kinh ngạc, con cá bỗng cất tiếng nói: “Này bác đánh cá, nếu bác thả ta trở lại xuống nước, ta sẽ biến túp lúp của bác thành một lâu đài nguy nga lộng lẫy.”

Người đánh cá bỗng đáp: “Lâu đài để làm gì, nếu ta không có gì để ăn?”

Cá Vàng liền tiếp lời: “Việc đó cứ để ta lo. Trong lâu đài sẽ có một chiếc tủ, hễ bác mở ra, bên trong sẽ đầy ắp những món ăn ngon lành nhất, muốn bao nhiêu cũng có.”

“Nếu quả thật như vậy,” người đàn ông bảo, “thì ta sẵn sàng làm ơn cho ngươi.”

“Vâng,” Cá nói, “tuy nhiên có một điều kiện là bác không được hé lộ với bất kỳ ai trên đời, bất kể là ai, về nguồn gốc của vận may này. Chỉ cần bác thốt ra dù chỉ một lời, mọi thứ sẽ tiêu tan.”

Nghe vậy, người đàn ông bèn thả con cá kỳ diệu xuống nước rồi lủi thủi đi về nhà.

Nơi túp lúp xiêu vẹo của ông đứng lúc trước, giờ đây sừng sững một lâu đài to lớn. Ông dụi mắt bước vào, thấy vợ mình đang xúng xính trong những bộ xiêm y lộng lẫy, ngồi trong một căn phòng nguy nga.

Bà vô cùng sung sướng, thốt lên: “Chồng ơi, cơ sự nào mà ra nông nỗi này? Ta thích lắm cơ.”

“Ừ,” người chồng đáp, “ta cũng thích chứ. Nhưng ta đói lả cả người rồi, mau kiếm gì cho ta ăn đi.”

Người vợ đáp: “Nhưng em có gì đâu, mà cũng chẳng biết trong cái nhà mới này tìm đồ ăn ở đâu nữa.”

“Cần gì em phải biết,” người chồng bảo, “vì anh thấy đằng kia có một chiếc tủ lớn kìa, cứ ra mở khóa đi.”

Khi bà vừa mở tủ, ôi chao! Nào bánh ngọt, thịt thà, hoa quả, rượu ngon đều bày la liệt.

Người vợ mừng rỡ kêu lên: “Anh còn mong gì hơn thế nữa, mình ơi?” Thế là họ cùng ngồi xuống, ăn uống no say.

Đến khi đã no nê, người vợ mới hỏi: “Nhưng thưa chồng, tất cả sự giàu có này từ đâu mà ra vậy?”

“Than ôi,” ông đáp, “đừng hỏi anh chuyện đó, vì anh không dám nói đâu. Nếu anh hé lộ với bất kỳ ai, toàn bộ phúc lộc của chúng ta sẽ bay biến mất.”

“Thôi được,” bà đáp, “nếu em không được phép biết, thì em cũng chẳng thèm biết nữa.”

Thế nhưng, bà nào có thật lòng như vậy. Ngày đêm bà cứ thấp thỏm khôn nguôi, chì hoét chồng cho đến khi ông bực mình chịu không thấu liền khai ra rằng tất cả là nhờ một con Cá Vàng kỳ diệu mà ông đã bắt được, rồi rộng lượng thả cho nó về với tự do.

Và ngay khi bí mật vừa bị tiết lộ, tòa lâu đài nguy nga cùng chiếc tủ thức ăn liền biến mất tăm. Họ lại trở về với túp lúp nghèo nàn ngày trước, và người đàn ông đành phải quay lại nghề đánh cá kiếm sống.

Nhưng trớ trêu thay, vận may lại đưa đẩy để ông một lần nữa bắt được con Cá Vàng ấy. “Lắng nghe đây,” con cá nói, “nếu bác thả ta về với nước, ta sẽ lại ban cho bác tòa lâu đài cùng chiếc tủ đầy ắp thịt quay thịt luộc. Chỉ xin bác hãy giữ vững lập trường; vì tính mạng của chính mình, tuyệt đối đừng tiết lộ bác có được nó từ ai, kẻo lại mất sạch tất cả đấy!”

“Ta sẽ cẩn thận,” người đánh cá đáp rồi thả con cá xuống nước.

Về đến nhà, mọi thứ quả nhiên đã trở lại vẻ tráng lệ như xưa. Người vợ vô cùng sung sướng trước vận may của gia đình. Nhưng thói tò mò chẳng để cho bà yên ổn, nên chỉ độ vài ngày sau, bà lại bắt đầu gặng hỏi cơ sự từ đâu mà có, và làm thế nào ông giữ được nó.

Người chồng im lặng một lúc, nhưng cuối cùng bà ta làm ông tức điên lên, khiến ông không kìm được mà buột miệng khai sạch bí mật. Lập tức, lâu đài biến mất, và họ lại rơi về cái túp lúp cũ kỹ ngày nào.

“Bây giờ thì bà vừa lòng chưa,” ông nói; “chúng ta lại tha hồ gặm xương khô nhé.”

“Ối,” người vợ than thở, “thà em chẳng cần giàu sang phú quý gì; nếu không được biết chúng từ đâu mà đến, thì lòng em chẳng bao giờ được yên.”

Người đàn ông đành quay lại nghề chèo thuyền, và một thời gian sau, tình cờ thế nào ông lại tóm được con Cá Vàng lần thứ ba.

“Nghe đây,” con cá bảo, “ta thừa biết mình có số phận phải rơi vào tay bác rồi. Hãy mang ta về nhà và cắt ta thành sáu mảnh. Cho vợ bác ăn hai mảnh, cho con ngựa của bác ăn hai mảnh, và chôn hai mảnh xuống đất. Chúng sẽ mang lại cho bác một phước lành.”

Người đánh cá mang cá về nhà và làm đúng như lời nó dặn.

Chẳng bao lâu sau, từ hai mảnh chôn dưới đất mọc lên hai đóa Hoa Ly Bằng Vàng; con ngựa sinh ra hai chú ngựa con bằng vàng; và người vợ sinh liền hai đứa con trai được đúc hoàn toàn bằng vàng.

Hai đứa trẻ lớn lên, cao ráo và tuấn tú, còn những đóa hoa ly và những con ngựa cũng lớn theo.

Đến một hôm, hai chàng trai bảo: “Thưa cha, chúng con muốn cưỡi những tuấn mã bằng vàng đi du ngoạn khắp chốn gian trần.”

Nhưng ông đau lòng đáp: “Làm sao cha chịu nổi khi các con đi xa mà cha chẳng biết tình hình ra sao?”

Họ liền đáp: “Hai đóa Hoa Ly Bằng Vàng sẽ ở lại đây. Nhìn vào đó cha có thể biết chúng con đang thế nào. Nếu hoa tươi tắn, nghĩa là chúng con mạnh khỏe. Nếu hoa héo úa, tức là chúng con đang lâm bệnh. Còn nếu hoa lụi tàn, nghĩa là chúng con đã chết.”

Thế là họ lên đường và đi đến một quán trọ đông đúc kẻ qua người lại. Mọi người nhận ra hai đứa trẻ bằng vàng liền bắt đầu cười cợt, chế giễu.

Một trong hai người nghe thấy những lời nhạo báng thì cảm thấy xấu hổ, không muốn bước chân ra thế giới bên ngoài nữa, bèn quay đầu trở về nhà với cha. Trong khi đó, người kia tiếp tục giậm chân lên đường và đi tới một khu rừng lớn.

THIẾU NỮ CÂU RẰNG: “EM SẼ TRUNG THỦY VỚI ANH SUỐT ĐỜI”

Khi chàng vừa định bước vào rừng, người ta liền can ngăn: “Đi qua đó không an toàn đâu cậu ạ; trong rừng đầy rẫy cướp bốc, chúng sẽ đối xử tệ với cậu đấy. Cậu sẽ gặp tai họa lớn đấy. Khi chúng thấy cậu toàn bằng vàng và con ngựa cũng vậy, chắc chắn chúng sẽ ra tay sát hại cậu thôi.”

Nhưng chàng nào chịu sợ hãi, quả quyết đáp: “Ta phải đi và nhất định sẽ đi qua đó.”

Nói rồi, chàng lấy da gấu tự bọc kín lấy mình và con ngựa để che đi lớp vàng óng ả, rồi không chút sợ hãi tiến vào khu rừng. Đi được một đoạn ngắn, chàng nghe thấy tiếng xào xạc trong bụi rậm cùng tiếng người bàn tán với nhau.

Từ một phía cất lên tiếng hô: “Có một tên kìa!”, nhưng phía bên kia lại vang lên: “Thây kệ nó! Chỉ là một thằng túng quẫn, nghèo mạt rệp như con chuột cống trong nhà thờ thôi. Lấy mỡ nó mà húp chắc.”

Thế là chàng Cửu Kim vương tử vui vẻ phi ngựa qua rừng mà không gặp phải bất trắc nào.

Một hôm, chàng đi vào một ngôi làng và bắt gặp một thiếu nữ xinh đẹp đến mức chàng tin rằng trên đời này không còn ai đẹp hơn thế nữa.

Một thứ tình yêu mãnh liệt tràn ngập tâm hồn, chàng tiến lại gần và nói: “Anh yêu em bằng cả trái tim mình. Em có đồng ý làm vợ anh không?”

Nàng thiếu nữ cũng vô cùng mến mộ chàng nên đã gật đầu ưng thuận: “Vâng, em đồng ý làm vợ anh, và sẽ chung thủy với anh suốt đời suốt kiếp.”

Họ tổ chức lễ cưới. Đúng lúc hạnh phúc đang dâng trào tột độ thì cha của Cô Dâu bước về nhà. Khi thấy đám cưới của con gái đang diễn ra rình rang, ông ngạc nhiên hỏi: “Chú rể đâu?”

Người ta chỉ cho ông xem chàng Cửu Kim, lúc ấy vẫn đang khoác trên mình bộ da gấu xuề xòa.

Người cha giận dữ quát lên: “Một kẻ lang thang rách rưới không bao giờ có tư cách làm con rể ta!” và định xông vào giết chàng.

Bấy giờ Cô Dâu hết lời van xin: “Anh ấy là chồng con, và con yêu anh ấy bằng cả trái tim mình!” Mãi cho đến khi người cha dịu giận.

Dù vậy, ý nghĩ ấy vẫn cứ canh cánh trong lòng, khiến sáng hôm sau ông dậy thật sớm để xem chồng của con gái rốt cuộc có phải là một tên ăn mày rách rưới tầm thường hay không. Nhưng khi hé mắt nhìn vào, ông sững sờ thấy một người đàn ông bằng vàng ròng vô cùng tráng lệ đang nằm trên giường, còn bộ da gấu bỏ đi thì vứt chỏng chơ dưới đất.

Ông lủi thủi bước đi, thầm nghĩ: “May quá mình đã kìm được cơn giận. Chút nữa thì mình gây ra tội lớn rồi.”

Về phần chàng Cửu Kim, đêm đó chàng mơ thấy mình đang cưỡi ngựa săn một con hươu đực vô cùng lộng lẫy, và khi tỉnh dậy vào buổi sáng, chàng liền bảo vợ: “Anh phải đi săn đây.”

Nàng lo lắng, hết lời nài nỉ chàng ở lại: “Anh đi dễ gặp tai họa lớn lắm đấy.”

Nhưng chàng quả quyết: “Anh phải đi và nhất định sẽ đi.”

Nói đoạn, chàng đứng dậy, giương vó ngựa phóng thẳng vào rừng. Chẳng mấy chốc, một con hươu đực đẹp tuyệt trần xuất hiện ngay trước mắt chàng y như trong giấc mơ. Chàng giương cung định bắn thì con hươu bỗng cắm cổ chạy mất. Chàng đuổi theo qua bao hàng rào bờ bụi suốt cả ngày trời mà chẳng thấy mệt mỏi. Đến chiều tối, con hươu biến mất khỏi tầm mắt, và khi chàng Cửu Kim ngoảnh lại nhìn xung quanh, thì ra mình đang đứng trước một ngôi nhà nhỏ, nơi một mụ Phù thủy đang trú ngụ.

Chàng gõ cửa, một bà lão lùn tịt bước ra hỏi: “Làm gì mà mày lảng vảng giữa chốn rừng thiêng nước độc muộn thế này?”

“Bà có thấy con hươu nào chạy qua đây không?”

“Có chứ,” mụ ta đáp, “ta rành con hươu đó lắm,” vừa dứt lời thì một con chó nhỏ từ trong nhà lao ra sủa inh ỏi vào mặt chàng.

“Mày có câm cái mỏ đáng ghét ấy đi không,” chàng quát, “nếu không tao bắn chết tươi bây giờ.”

Mụ Phù thủy nghe vậy liền lồng lộn thét lên: “Hả! Mày dám giết con chó của tao ư?” và lập tức mụ dùng phép thuật biến chàng cứng đờ thành một thối đá.

Trong khi đó, người vợ mòn mỏi ngóng chờ chồng trong vô vọng, lòng đầy sợ hãi: “Điều mà em hằng kinh hãi, điều cứ nặng trĩu trong lòng em cuối cùng cũng xảy ra rồi!”

Còn ở nhà, người anh sinh đôi đang đứng thừ người bên những đóa Hoa Ly Bằng Vàng thì bỗng một bông hoa rũ xuống. “Ôi thôi!” chàng thốt lên, “em trai ta gặp tai họa lớn rồi! Ta phải đi ngay để xem có cứu được em ấy không.”

Chàng liền nhảy lên lưng Ngựa Vàng, phi nước đại lao vào khu rừng sâu, nơi em trai mình đang hóa đá. Mụ Phù thủy già từ trong nhà bước ra gọi với theo, định giăng bẫy cả chàng nữa.

Chàng không thèm đến gần mụ mà lạnh lùng bảo: “Tao sẽ cho mày một phát đạn nếu mày không làm cho em ta sống lại.”

Mụ Phù thủy sợ hãi, đành miễn cưỡng dùng ngón trỏ chạm vào bức tượng đá. Lập tức, chàng trai trở lại hình hài con người bằng xương bằng thịt.

Hai anh em mừng tủi ôm chầm lấy nhau khi hội ngộ. Họ hôn lên má nhau rồi cùng nhau giậm vó rời khỏi khu rừng, người trở về với vợ, kẻ quay về với cha.

Người cha hồ hởi bảo: “Ta thừa biết con đã cứu được em trai rồi, bởi vì đóa Hoa Ly Bằng Vàng lúc nãy bỗng chốc ngẩng đầu bừng nở trở lại cơ mà.”

Từ đó họ sống hạnh phúc bên nhau, mọi sự hanh thông viên mãn cho đến tận cuối đời.