Tại một cối xay nọ, có một lão thợ xay sống cô độc không vợ không con. Lão nhận ba người học việc đến giúp việc.

Vì bọn họ đã theo lão được mấy năm, một hôm lão bảo họ rằng: “Ta đã già và muốn được ngồi sưởi bên góc lò sưởi. Các ngươi hãy đi ra ngoài, kẻ nào mang về cho ta con ngựa tốt nhất, ta sẽ nhường lại cối xay này cho kẻ đó. Và đổi lại, nó sẽ phải chăm sóc ta cho đến cuối đời.”

Tuy nhiên, người thứ ba trong số những cậu thanh niên lại là kẻ chịu cực nh khổ và bị những người khác coi là khờ khạo. Họ tiếc cái cối xay không muốn cho cậu, và nghĩ rằng sau này cậu cũng chẳng thể sở hữu nó.

Thế rồi cả ba cùng lên đường, và khi đến ngôi làng, hai kẻ kia liền nói với tên Hans ngốc nghếch: “Cậu ở lại đây thì hơn; chừng nào mà còn sống thì cậu cũng chẳng bao giờ kiếm được ngựa đâu.”

Mặc dù vậy, Hans vẫn đi cùng với họ, và khi đêm xuống, họ đến một cái hang rồi nằm xuống ngủ. Hai kẻ mưu mẹo chờ cho Hans ngủ say liền đứng dậy, bỏ đi và để mặc cậu lại ở đó. Chúng nghĩ rằng mình vừa làm được một việc vô cùng khôn ngoan, nhưng chắc chắn điều đó sẽ mang lại kết quả tồi tệ cho chúng.

Khi mặt trời mọc và Hans thức giấc, cậu nhận ra mình đang nằm trong một hang sâu. Cậu nhìn xung quanh bốn phía và kêu lên: “Ôi chao! Mình đang ở đâu thế này?”

Rồi cậu đứng dậy, trèo ra khỏi hang để vào rừng và thầm nghĩ:

“Ở đây mình thật cô độc và bị bỏ rơi, làm sao mà mình kiếm được ngựa bây giờ?”

Trong lúc cậu đang vừa đi vừa chìm đắm trong suy nghĩ như vậy, cậu gặp một con mèo khoang nhỏ. Nó cất tiếng hỏi đầy nhã nhặn: “Hans, cậu đi đâu thế?”

“Hỡi ôi, cậu thì giúp gì được cho tôi.”

“Ta thừa biết điều cậu ao ước,” con Mèo nói. “Cậu muốn có một con ngựa đẹp. Hãy đi theo ta, làm người hầu trung thành của ta trong bảy năm, rồi ta sẽ cho cậu một con ngựa đẹp hơn bất cứ con nào mà cậu từng thấy trong đời.”

“Chà, con Mèo này thật kỳ lạ!” Hans nghĩ, “nhưng ta quyết định phải xem nó có nói thật hay không.”

Thế là nó dẫn cậu đi cùng đến lâu đài phép thuật của mình, nơi chẳng có ai ngoài loài mèo làm đầy tớ. Chúng nhảy nhót thoăn thoắt lên lầu xuống gác, vô cùng vui vẻ và hạnh phúc.

Vào buổi tối khi họ ngồi vào bàn ăn, có ba con mèo phải tấu nhạc. Một con thổi kèn fagot, con thứ hai chơi vĩ cầm, và con thứ ba đưa kèn trumpet lên miệng, phồng má thổi hết sức có thể.

Khi họ dùng bữa xong, bàn ăn được dọn đi, và con Mèo bảo: “Nào Hans, lại đây khiêu vũ với ta đi.”

“Không,” cậu đáp, “tôi không khiêu vũ với một cô mèo đâu. Tôi chưa từng làm điều đó bao giờ.”

“Vậy thì đưa cậu ta đi ngủ đi,” nó bảo đám mèo.

Thế là một con cầm đèn soi đường cho cậu về phòng ngủ, một con cởi giày, một con cởi tất, và cuối cùng một con thổi tắt nến.

Sáng hôm sau, chúng quay lại giúp cậu thức dậy, một con xỏ tất cho cậu, một con buộc dây giày, một con mang giày đến, một con rửa mặt cho cậu, và một con dùng chiếc đuôi của mình để lau khô mặt cho cậu.

“Cảm giác mới mềm mại làm sao!” Hans thốt lên.

Tuy nhiên, cậu vẫn phải phục vụ con Mèo và đi bổ củi mỗi ngày. Để làm việc đó, cậu có một chiếc rìu bằng bạc, trong khi cái nêm và cái cưa đều bằng bạc còn chiếc vú đồng thì bằng đồng. Thế là cậu bổ củi thành nhữngh mẩu nhỏ.

Cậu ở lại trong ngôi nhà đó, được ăn ngon uống ngọt, nhưng chẳng bao giờ nhìn thấy ai ngoài con Mèo khoang và các gia nhân của nó.

Có lần nó bảo cậu: “Hãy đi cắt cỏ đồng cho ta và phơi khô nó,” rồi đưa cho cậu một chiếc lưỡi hái bằng bạc cùng một hòn đá mài bằng vàng, nhưng dặn dò cậu phải cẩn thận đem trả lại đầy đủ.

Thế là Hans đi đến đó, làm theo những gì được sai bảo, và khi hoàn thành công việc, cậu mang lưỡi hái, đá mài cùng cỏ khô về nhà, rồi hỏi xem đã đến lúc nó trao phần thưởng cho cậu chưa.

“Chưa,” con Mèo nói, “cậu phải làm thêm cho ta một việc nữa cũng loại này. Ở đây có gỗ bằng bạc, rìu thợ mộc, thước vuông, và mọi thứ cần thiết đều bằng bạc hết; hãy dùng chúng để xây cho ta một ngôi nhà nhỏ.”

Thế rồi Hans xây ngôi nhà nhỏ ấy, và thưa rằng cậu đã làm xong mọi việc, nhưng vẫn chẳng có con ngựa nào cả.

Mặc dù vậy, bảy năm trôi qua đối với cậu nhanh như thể mới sáu tháng. Con Mèo hỏi xem cậu có muốn ngắm bầy ngựa của nó không.

“Có,” Hans đáp.

Rồi nó mở cửa ngôi nhà nhỏ ra. Và khi cửa mở, mười hai con ngựa hiện ra—những con ngựa đẹp đẽ, sáng lấp lánh đến mức trái tim cậu vui sướng khôn tả khi nhìn ngắm chúng.

Và bây giờ nó cho cậu ăn uống no nê, rồi bảo: “Hãy về nhà đi. Ta sẽ không đưa ngựa cho cậu dắt theo ngay đâu. Nhưng trong ba ngày tới, ta sẽ đi theo và mang nó đến.”

Thế là Hans lên đường, và nó chỉ đường cho cậu về cối xay. Tuy nhiên, nó chưa từng cho cậu một chiếc áo mới nào, và cậu vẫn phải mặc chiếc áo blouse cũ rách rưới mà cậu đã mang theo từ nhà, thứ mà trong suốt bảy năm qua đã trở nên chật chội đối với cậu ở mọi chỗ.

Khi cậu về đến nhà, hai người học việc kia đã có mặt ở đó từ trước, và mỗi người quả nhiên đều đã mang theo một con ngựa. Nhưng một con thì bị mù còn con kia thì thối chân. Họ hỏi Hans con ngựa của cậu đâu.

“Nó sẽ theo tôi về sau ba ngày nữa.”

Bấy giờ họ cười phá lên và nói: “Đúng là đồ Hans ngốc nghếch! Cậu sẽ kiếm đâu ra ngựa? Chắc chắn đó sẽ là một con ngựa tuyệt vời cho mà xem!”

Hans bước vào phòng khách, nhưng lão thợ xay bảo cậu không được ngồi vào bàn ăn vì trông cậu rách rưới tả tơi quá, nếu có ai ghé vào mọi người sẽ đều cảm thấy xấu hổ vì cậu. Thế là họ bố trí cho cậu ăn một miếng bên ngoài.

Đến đêm, khi đi nghỉ, hai kẻ kia nhất quyết không cho cậu giường ngủ, và cuối cùng cậu buộc phải bò vào chuồng ngỗng, nằm dài trên một đống rơm khô cứng.

Buổi sáng, khi cậu thức dậy, ba ngày đã trôi qua, và một cỗ xe xuất hiện cùng sáu con ngựa sáng rực rỡ đến mức nhìn vào thật thích mắt!—và một người hầu còn dắt thêm con ngựa thứ bảy, đó là con dành cho cậu con trai của thợ xay nghèo.

Một nàng Công chúa lộng lẫy bước xuống từ cỗ xe và tiến vào cối xay. Và vị Công chúa ấy chính là con Mèo khoang nhỏ mà chàng Hans tội nghiệp đã hầu hạ suốt bảy năm trời.

Nàng hỏi lão thợ xay rằng cậu con trai thợ xay kiêm kẻ ở đợ đang ở đâu.

Khi ấy lão thợ xay đáp: “Chúng tôi không cho nó vào cối xay này đâu, nó rách rưới quá. Nó đang nằm ở chuồng ngỗng kia kìa.”

Bấy giờ vị Ái nữ của Nhà vua liền bảo họ phải đi đón cậu ta ngay lập tức.

Thế là họ đưa cậu tới; và cậu cứ phải túm lấy chiếc áo blouse rách của mình để che thân.

Các gia nhân của nàng mở những bọc quần áo lộng lẫy ra, tắm rửa và mặc đồ cho cậu. Khi xong xuôi, không vị Vua nào có thể trông khôi ngô tuấn tú hơn thế.

Bấy giờ Công chúa muốn ngắm những con ngựa mà hai người học việc kia đã mang về. Một con thì bị mù còn con kia thì què. Thế là nàng ra lệnh cho gia nhân mang con ngựa thứ bảy ra.

Khi lão thợ xay nhìn thấy nó, lão thốt lên rằng từ trước tới nay chưa từng có con ngựa nào đẹp như thế bước vào sân nhà mình.

“Và đó là dành cho người học việc thứ ba của thợ xay,” nàng nói.

“Thế thì nó phải được sở hữu cối xay,” lão thợ xay nói.

Nhưng Công chúa bảo rằng con ngựa đó là dành cho chính lão, và lão cứ việc giữ lấy cối xay của mình. Rồi nàng đón chàng Hans trung thành của mình lên xe, đặt cậu ngồi cùng và phóng đi.

Họ lái xe đến ngôi nhà nhỏ trước, nơi cậu từng xây bằng những dụng cụ bằng bạc. Ôi chao! Nơi đó đã biến thành một lâu đài nguy nga tráng lệ! Mọi thứ bên trong đều bằng vàng với bạc!

Rồi nàng kết hôn với cậu; và cậu trở nên giàu có, giàu đến mức có đủ của cải cho suốt phần đời còn lại.

Sau câu chuyện này, đừng ai nói rằng một kẻ khờ khạo thì không bao giờ có thể trở thành một nhân vật quan trọng trong đời.