Cậu em trai dắt tay cô em gái nhỏ và nói: "Từ khi mẹ chúng ta qua đời, chúng ta chẳng còn biết đến hạnh phúc là gì; mụ mẹ kế đánh đập chúng ta mỗi khi qua lại gần, mụ còn dùng chân đá chúng ta đi. Những bữa ăn của chúng ta chỉ là mẩu bánh mì khô cứng thừa thãi. Con chó nhỏ dưới gầm bàn còn có cuộc sống sung sướng hơn, vì mụ thường ném cho nó một mẩu ngon lành. Cầu xin Trời Phật thương xót chúng ta! Giá như mẹ chúng ta còn sống mà hay biết! Nào, chúng ta hãy cùng nhau bước ra thế giới rộng lớn ngoài kia."

Họ đi suốt cả ngày qua những đồng cỏ, cánh đồng và những vùng đất đầy sỏi đá; và khi trời đổ mưa, cô em gái nhỏ liền nói: "Trời và trái tim chúng ta đang cùng nhau khóc đấy."

Vào buổi tối, họ đi đến một khu rừng lớn, và vì quá mệt mỏi vì nỗi buồn, cơn đói cùng chặng đường dài, họ đã nằm xuống trong một hốc cây và chìm vào giấc ngủ.

Ngày hôm sau khi họ tỉnh dậy, mặt trời đã lên cao và chiếu những tia nắng oi ả vào trong thân cây. Lúc bấy giờ, cậu em trai mới nói: "Em gái nhỏ, anh khát nước quá. Giá mà biết có con suối nào, anh sẽ đến đó uống một ngụm. Anh tưởng như nghe thấy tiếng dòng nước đang chảy." Cậu em trai đứng dậy, nắm tay cô em gái, và họ lên đường đi tìm con suối.

Nhưng mụ mẹ kế độc ác vốn là một Phù thủy, và ả đã thấy hai đứa trẻ bỏ đi. Mụ đã lủi thủi bám theo chúng theo đúng bản chất của loài phù thủy, và đã ếm bùa tất cả các con suối trong rừng.

Giờ đây, khi tìm thấy một con suối nhỏ đang róc rách chảy qua những hòn đá, cậu em trai định cúi xuống uống nước, nhưng cô em gái nghe thấy tiếng dòng nước vừa chảy vừa róc rách vọng lên:

"Ai uống nước ta, hóa Hổ ngay ra!

Ai uống nước ta, hóa Hổ ngay ra!"

Nghe vậy, cô em gái liền kêu lên: "Xin anh, em trai yêu quý của em, đừng uống, kẻo anh sẽ biến thành một con thú dữ và xé xác em ra đấy."

Cậu em trai bèn nhịn không uống, dẫu đang khát khô cả cổ, và bảo: "Vậy anh sẽ đợi con suối tiếp theo."

Khi họ đến con suối kế tiếp, cô em gái lại nghe thấy tiếng nước chảy vang lên:

"Ai uống nước ta, hóa Sói rừng nha!

Ai uống nước ta, hóa Sói rừng nha!"

Cô em gái hoảng hốt kêu lên: "Xin anh, em trai yêu quý của em, đừng uống, kẻo anh sẽ biến thành Sói và nuốt chửng em mất."

Cậu em trai lại không uống, và nói: "Anh sẽ đợi cho đến khi gặp con suối tới, nhưng đến lúc đó thì dẫu em có nói gì đi nữa anh cũng phải uống thôi; vì anh khát quá sức rồi."

Và khi họ đến con suối thứ ba, cô em gái lại nghe thấy tiếng dòng nước róc rách cất lên:

"Ai uống nước ta, hóa Nai con nha!

Ai uống nước ta, hóa Nai con nha!"

Cô em gái liền van nài: "Ôi, em cầu xin anh, em trai yêu quý, đừng uống, kẻo anh sẽ biến thành con nai và chạy trốn khỏi em."

Nhưng cậu em trai đã quỳ sụp xuống bên dòng suối, cúi người xuống và húp một ngụm nước. Ngay khoảnh khắc những giọt đầu tiên chạm vào môi, cậu đã nằm biến thành một chú nai non.

Bấy giờ, cô em gái oà khóc thương cho cậu em trai tội nghiệp đã dính lời nguyền, và chú nai nhỏ cũng khóc, buồn rầu ngồi thừ người bên cạnh chị. Cuối cùng, cô gái lên tiếng: "Nín đi, chú nai nhỏ yêu quý của chị, chị sẽ không bao giờ, không bao giờ rời xa em đâu."

Nói rồi, cô cởi chiếc nịt vớ bằng vàng của mình ra, quàng vào cổ chú nai, đồng thời hái những cọng sậy tết thành một sợi dây mềm mại. Cô dùng sợi dây ấy buộc chú vật nhỏ lại rồi dắt đi, bước sâu hơn nữa vào trong lòng rừng sâu.

Và khi họ đã đi được một quãng đường rất dài, họ nhìn thấy một ngôi nhà nhỏ. Cô gái nhìn vào trong; và thấy nhà trống không, cô thầm nghĩ: "Chúng ta có thể ở lại đây và sinh sống."

Đoạn, cô đi tìm lá cây và rêu để bện một chiếc giường êm ái cho chú nai. Mỗi buổi sáng, cô đều ra ngoài hái rễ cây, quả mọng và hạt dẻ cho mình, đồng thời mang về những ngọn cỏ non cho chú nai. Chú ăn ngay trên lòng bàn tay cô, tỏ ra vô cùng mãn nguyện và quấn quýt nô đùa xung quanh cô. Khi màn đêm buông xuống, lúc cô em gái đã mệt mỏi và đọc xong lời cầu nguyện, cô liền gối đầu lên tấm lưng chú nai: đó chính là chiếc gối của cô, giúp cô chìm vào giấc ngủ êm đềm. Ước gì người em trai vẫn giữ nguyên hình hài con người, thì cuộc sống ấy hẳn đã vô cùng hạnh phúc biết bao.

Họ cứ sống cô độc giữa chốn hoang vu như thế trong một khoảng thời gian. Cho đến một ngày nọ, nhà Vua của vương quốc tổ chức một chuyến đi săn lớn trong khu rừng. Tiếng tù và thổi vang dội, tiếng chó sủa râm ran cùng tiếng hò reo vui mừng của đoàn thợ săn vang vọng khắp các tán cây, khiến chú nai nghe thấy hết và trong lòng vô cùng nôn nao muốn được hòa mình vào chốn ấy.

"Ôi," chú nói với cô em gái của mình, "hãy để em đi săn nhé, em không thể chịu đựng thêm được nữa rồi;" và chú nài nỉ mãi cho đến khi cô đồng ý.

"Nhưng," cô dặn dò chú, "em phải quay về với chị vào buổi tối nhé. Chị phải đóng cửa lại vì sợ những kẻ thợ săn thô lỗ, thế nên em hãy gõ cửa và nói: 'Em gái nhỏ ơi, mở cửa cho anh!' để chị nhận ra em. Và nếu em không nói câu đó, chị sẽ nhất quyết không mở cửa đâu."

Nghe vậy, chú nai non liền tung chân nhảyót đi; chú vui sướng và hân hoan biết bao giữa bầu trời khoáng đạt.

Nhà Vua cùng đoàn thợ săn nhìn thấy sinh vật xinh đẹp liền lập tức đuổi theo. Nhưng họ không sao bắt được chú, và cứ tưởng đã tóm gọn được rồi thì chú lại chồm qua những lùm bụi và biến mất tăm.

Khi trời tối hẳn, chú chạy về căn lợp nhỏ, gõ cửa và nói: "Em gái nhỏ ơi, mở cửa cho anh." Cánh cửa liền được mở ra, chú hoảng hốt nhảy phắt vào trong và nghỉ ngơi suốt cả đêm dài trên chiếc giường êm ái.

Hôm sau, cuộc săn bắn lại tiếp diễn, và khi chú nai một lần nữa nghe thấy tiếng kèn săn cùng tiếng hò hô hô của đám thợ săn, chú không sao yên lòng được nữa, liền cất lời: "Em gái ơi, hãy mở cửa cho em ra ngoài, em phải đi đây."

Cô em gái mở cửa cho chú và dặn: "Nhưng tối nay em phải có mặt ở đây và đọc đúng mật khẩu đấy nhé."

Khi nhà Vua và các cận thần lại nhìn thấy chú nai non đeo chiếc vòng cổ bằng vàng, tất cả đều hò reo đuổi bắt, nhưng chú quá nhanh nhẹn và lẹ làng đối với họ. Cuộc rượt đuổi kéo dài suốt cả ngày trời, nhưng đến chiều tối, đám thợ săn đã vâyhãm được chú, và một tên trong số đó đã bắn trúng chân chú một vết thương nhỏ khiến chú đi khập khiễng và chạy chậm lại. Ngay lập tức, một tên thợ săn lén lút bám theo chú đến tận ngôi nhà nhỏ, nghe thấy chú nói: "Em gái nhỏ ơi, mở cửa cho anh," đồng thời tận mắt thấy cánh cửa mở ra đón chú rồi khép lại ngay lập tức.

Tên thợ săn ghi nhớ tất cả mọi chuyện, liền diện kiến nhà Vua và tâu lại những gì hắn đã tận mắt thấy tai nghe. Nhà Vua bèn phán: "Ngày mai chúng ta sẽ săn tiếp một trận nữa."

Về phần cô em gái, nàng vô cùng hoảng sợ khi thấy chú nai nhỏ của mình bị thương. Nàng rửa sạch vết thương, đắp thảo dược lên và dỗ dành: "Hãy lên giường nằm đi, chú nai ngoan của chị, để vết thương mau lành nhé."

Nhưng vết thương quá đỗi nhẹ nhàng nên sáng hôm sau, chú nai chẳng còn cảm thấy đau đớn gì nữa. Và khi nghe thấy tiếng động nhộn nhịp ngoài kia, chú lại thốt lên: "Em không thể chịu nổi đâu, em phải ra ngoài ấy. Bọn chúng không dễ gì mà bắt được em đâu!"

Cô em gái bật khóc và can ngăn: "Lần này họ sẽ giết em mất, và ở đây chỉ còn lại một mình chị giữa chốn rừng thiêng nước độc, bơ vơ giữa thế gian này. Chị sẽ không để em ra ngoài đâu."

Chú nai đáp lời: "Thế thì chị muốn em buồn rầu mà chết đi sao? Cứ mỗi khi nghe tiếng tù và là da thịt em lại râm ran muốn nhảy chồm lên."

Chẳng còn cách nào khác, cô em gái đành nặng lòng mở cửa, và chú nai với sức sống căng tràn cùng niềm vui phơi phới liền tung tăng nhảyót vào rừng sâu.

Khi nhà Vua nhìn thấy chú, ngài liền bảo đội thợ săn: "Hãy đuổi theo nó suốt cả ngày cho đến khi trời tối hẳn, nhưng phải cẩn thận không được để ai làm tổn hại đến nó."

Ngay khi mặt trời vừa lặn, nhà Vua bảo đoàn thợ săn: "Bây giờ hãy dẫn trẫm đến ngôi nhà nhỏ trong rừng;" và khi đến trước cửa, ngài gõ cửa cất giọng gọi: "Em gái nhỏ yêu quý, hãy mở cửa cho anh."

Cánh cửa bèn mở ra, nhà Vua bước vào, và đập vào mắt ngài là một thiếu nữ kiều diễm hơn bất kỳ ai ngài từng gặp. Nàng thiếu nữ vô cùng hoảng hốt khi trông thấy, không phải chú nai nhỏ của mình, mà là một vị vua đội vương miện vàng trên đầu. Nhưng nhà Vua nhìn nàng trìu mến, chìa tay ra và cất tiếng hỏi:

"Nàng có muốn cùng ta về cung điện và trở thành người vợ hiền của ta không?"

NHÀ VUA NÓI: "NÀNG CÓ MUỐN LÀM VỢ HIỀN CỦA TRẪM KHÔNG?"

"Dạ có chứ ạ," nàng thiếu nữ đáp, "nhưng chú nai nhỏ phải đi cùng em. Em không thể bỏ rơi nó được."

Nhà Vua phán: "Nó sẽ được ở bên nàng suốt cuộc đời và chẳng thiếu thốn thứ gì."

Vừa lúc ấy chú nai chạy xộc vào, cô em gái liền lấy sợi dây sậy cột chú lại, tự tay cầm lấy đầu dây rồi cùng nhà Vua rời khỏi ngôi nhà nhỏ.

Nhà Vua đỡ nàng thiếu nữ xinh đẹp lên lưng ngựa, đưa nàng về cung điện và tổ chức một lễ cưới vô cùng long trọng. Từ nay nàng trở thành Hoàng hậu, và họ sống hạnh phúc bên nhau dài lâu. Chú nai được chăm sóc và cưng chiều hết mực, thong thả chạy nhảy trong khu vườn ngự uyển.

Thế nhưng mụ Phù thủy độc ác - nguyên nhân khiến hai đứa trẻ phải lưu lạc giang hồ - vẫn luôninh đinh đinh rằng cô em gái đã bị thú rừng xé xác, còn cậu em trai thì đã bị thợ săn bắn hạ nhầm thành nai. Nay khi nghe tin họ có cuộc sống sung sướng và hạnh phúc đến vậy, lòng ghen ghét và hận thù trong ả trỗi dậy không phút nào nguôi ngoai, khiến ả chỉ tâm niệm tìm cách hãm hại họ một lần nữa.

Cô con gái ruột của ả, kẻ xấu xí ma chê quỷ hờn và chỉ có độc một con mắt, cằn nhằn với mẹ: "Một vị Hoàng hậu! Lẽ ra may mắn đó phải thuộc về con mới đúng."

Mụ già liền an ủi con: "Cứ bình tĩnh con ạ, khi thời cơ đến ta khắc lo liệu."

Thời gian thấm thoắt trôi, Hoàng hạusinh hạ được một hoàng tử kháu khỉnh. Một hôm, nhà Vua đi săn vắng; mụ Phù thủy bèn hóa trang thành cung nữ, bước vào căn phòng nơi Hoàng hậu đang nghỉ ngơi và cất lời: "Nào, nước tắm đã chuẩn bị xong rồi kìa. Ngâm mình sẽ rất có lợi và mang lại sức khỏe cho người đấy. Hãy mau lên trước khi nước nguội."

Cô con gái của ả cũng đứng chực sẵn gần đó; thế là hai mẹ con khiêng vị Hoàng hậu yếu ớt vào phòng tắm rồi thả nàng xuống bồn. Đoạn, chúng khóa chặt cửa lại và tẩu thoát. Nhưng trong phòng tắm, chúng đã chất một đống lửa với thứ sức nóng chết người, khiến vị Hoàng hậu trẻ tuổi xinh đẹp nhanh chóng ngạt thở mà chết.

Xong xuôi đâu đấy, mụ già liền bắt con gái đội một chiếc mũ ngủ, đặt nằm lên giường thay cho vị Hoàng hậu. Ả còn phù phép để khuôn mặt con gái mang vóc dáng và thần thái của Hoàng hậu, chỉ có điều không tài nào chữa lành được con mắt bị mù. Nhưng để nhà Vua không phát hiện ra, ả bắt cô con gái phải nằm quay cái bên không có mắt vào trong.

Đến tối, khi nhà Vua trở về và hay tin mình có hoàng tử, ngài vô cùng sung sướng, liền tiến về phía giường của người vợ hiền để thăm nom. Nào ngờ mụ già vội vã can ngăn: "Xin bệ hạ vì tính mạng mà hãy buông rèm xuống. Hoàng hậu chưa thể tiếp xúc với ánh sáng và cần được nghỉ ngơi."

Nhà Vua quay gót rời đi, hoàn toàn không hay biết rằng kẻ đang nằm trên giường là một Hoàng hậu giả mạo.

Thế nhưng vào lúc nửa đêm, khi tất cả mọi người đã chìm vào giấc ngủ, người nhũ mẫu đang ngồi canh nôi trong phòng hoàng tử - cũng là người duy nhất còn thức - bỗng thấy cửa mở ra và vị Hoàng hậu thật sự bước vào. Nàng bế đứa bé ra khỏi nôi, ôm vào lòng và cho bú. Sau đó nàng ân cần xóc lại gối cho con, đặt đứa trẻ nằm xuống rồi đắp chiếc chăn nhỏ lên người nó. Nàng cũng không quên chú nai, bèn tiến đến góc phòng nơi chú đang nằm và âu yếm vuốt ve tấm lưng chú. Xong xuôi, nàng lặng lẽ bước ra khỏi phòng.

Sáng hôm sau, nhũ mẫu gạn hỏi lính canh xem có ai đột nhập vào cung điện trong đêm không, nhưng họ đều đáp: "Không, chúng tôi chẳng thấy bóng dáng ai cả."

Cứ như thế, nàng xuất hiện trong rất nhiều đêm mà không thốt lên một lời nào. Người nhũ mẫu lần nào cũng trông thấy nàng, nhưng lại không dám hé răng kể với bất kỳ ai.

Trải qua quãng thời gian như vậy, đến một đêm, Hoàng hậu bắt đầu cất lời:

"Con ta ra sao, nai tao thế nào?

Ta đến lần hai, vĩnh biệt từ rày!"

Nhũ mẫu không dám đáp lời, nhưng khi Hoàng hậu vừa biến mất, bà liền chạy đi tâu lại mọi chuyện với nhà Vua.

Nhà Vua kinh hãi thốt lên: "Trời đất ơi! Chuyện này là thế nào? Đêm mai trẫm sẽ tự tay canh giữ đứa trẻ."

Đến tối, ngài vào phòng hoàng tử, và đúng thời khắc nửa đêm, Hoàng hậu lại xuất hiện, cất tiếng:

"Con ta ra sao, nai tao thế nào?

Ta đến lần cuối, vĩnh biệt từ rày!"

Nói rồi nàng vẫn ân cần chăm sóc con như mọi lần trước khi biến mất. Nhà Vua không dám lên tiếng gọi nàng, nhưng sang đêm hôm sau, ngài tiếp tục túc trực. Bấy giờ, nàng lại cất lời:

"Con ta ra sao, nai tao thế nào?

Lần này ta đến, vĩnh biệt từ rày!"

Đến lúc này thì nhà Vua không sao kìm chế được nữa. Ngài lao về phía nàng và nghẹn ngào: "Nàng không thể là ai khác ngoài người vợ hiền yêu dấu của trẫm."

Nàng đáp lời: "Đúng vậy, em chính là người vợ yêu của chàng," và ngay khoảnh khắc ấy, nàng hồi sinh, bởi ơn phu thê và ân sủng của Trời Phật, nàng lại trở nên tươi tắn, hồng hào và tràn trề sức sống.

Nàng bèn kể cho nhà Vua nghe toàn bộ tội ác tày trời mà mụ Phù thủy độc ác cùng con ả đã gây ra cho mình. Nhà Vua lập tức truyền lệnh áp giải cả hai mươi đến trước vành móng ngựa và phán quyết bản án đích đáng. Cô con gái bị lôi ra rừng sâu cho thú dữ xé xác, còn mụ Phù thủy bị ném vào đống lửa và thiêu cháy thảm hại.

Và ngay khoảnh khắc mụ ta bị thiêu rụi, chú nai lập tức biến đổi hình hài, lấy lại vóc dáng của một con người. Thế là cô em gái và cậu em trai cứ thế sống hạnh phúc bên nhau trọn đời trọn kiếp.