Như Titus Livius từng thuật lại,

Có một hiệp sĩ tên là Virginius,

Tràn ngập danh dự và đức hạnh,

Lắm bạn nhiều bè, lại vô cùng giàu có.

Vị hiệp sĩ này có một cô con gái với người vợ của mình;

Suốt đời ông không sinh thêm người con nào khác.

Thiếu nữ ấy mang một vẻ đẹp tuyệt trần,

Vượt lên trên mọi người phàm trần:

Bởi vì tạo hóa với sự cẩn trọng tối cao

Đã nhào nặn nàng vô cùng tuyệt mỹ,

Tựa như thể ngài muốn cất lời: “Này, ta đây, Tạo Hóa,

Ta có thể tạo hình và tô điểm một sinh linh nhường ấy,

Khi lòng ta muốn; ai có thể bì được với ta?

Pygmalion ư? Dù hắn có mãi rèn đúc và gò chạm,

Hay khắc tạc hoặc tô vẽ đi nữa: vì ta dám chắc rằng,

Apelles hay Zeuxis cũng sẽ uổng công vô ích,

Dù là khắc, vẽ, rèn hay gò,

Nếu họ dám mạo muội bắt chước ta.

Bởi vì đấng sáng tạo tối cao kia

Đã chọn ta làm tổng đại diện của ngài

Để tạo hình và tô điểm cho các sinh linh trần thế

Đúng theo ý ta muốn, và mọi vật đều nằm dưới quyền quản lý của ta,

Dưới vầng trăng lúc tròn lúc khuyết này.

Và cho công sức của mình, ta chẳng đòi hỏi gì

Chúa tể và ta hoàn toàn đồng thuận.

Ta tạo ra nàng để tôn vinh chúa tể của ta;

Ta cũng làm thế với tất cả các sinh linh khác của mình,

Bất kể chúng mang màu sắc hay hình hài gì.”

Tạo Hóa dường như muốn cất lời như thế.

Thiếu nữ này tròn mười hai tuổi đôi,

Người mà Tạo Hóa đã đặt vào đó biết bao tâm huyết.

Bởi vì đúng như cách ngài tô điểm đóa huệ trắng

Và đóa hồng đỏ thắm, với chính sắc màu ấy

Ngài đã tô điểm cho sinh linh cao quý này,

Ngay trước khi nàng ra đời, trên thân thể tự do của nàng,

Nơi mà những sắc màu ấy đáng lẽ phải hiện diện:

Và thần Phoebus đã nhuộm mái tóc xoăn bồng bềnh của nàng,

Tựa như những tia nắng rực lửa của ngài.

Và nếu vẻ đẹp của nàng đã tuyệt vời đến thế,

Thì đức hạnh của nàng lại càng nhân lên gấp bội phần.

Nàng chẳng hề thiếu chút phẩm chất nào

Đáng được ca ngợi theo phép tắc khôn ngoan.

Nàng trong trắng cả trong tâm hồn lẫn thể xác:

Chính vì thế nàng nở rộ trong trinh bạch,

Cùng với mọi sự khiêm nhường và tiết độ,

Cùng với mọi đức tính ôn hòa và kiên nhẫn,

Lại thêm sự mực thước trong phong thái lẫn y phục.

Nàng luôn khôn ngoan trong cách đáp lời,

Dù ta dám chắc nàng khôn ngoan chẳng kém gì nữ thần Pallas;

Lời ăn tiếng nói của nàng cũng vô cùng đoan trang và giản dị,

Nàng chẳng hề dùng những lời lẽ hoa mỹ giả tạo

Để ra điều khôn ngoan; nhưng tùy theo thân phận của mình

Nàng cất lời, và mọi lời lớn nhỏ của nàng

Đều đong đầy đức hạnh và sự tao nhã.

Nàng mang nét thẹn thùng của một thiếu nữ,

Kiên định trong lòng, và luôn chăm chỉ

Để xua tan sự lười biếng nhàn rỗi:

Thần Bacchus chẳng thể nào khuất phục được bờ môi nàng.

Bởi vì rượu chè và sự tr A lười biếng chỉ nuôi dưỡng thần Vệ Nữ thêm mạnh mẽ,

Giống như người ta ném dầu và mỡ vào ngọn lửa.

Và từ chính đức hạnh của mình, chẳng cần ai thúc ép,

Nàng đã không ít lần giả vờ lâm bệnh,

Chỉ vì muốn tránh xa những chốn tụ tập,

Nơi dễ bề bàn tán chuyện dâm ô,

Như ở các bữa tiệc, hội hè, và những buổi khiêu vũ,

Vốn là mầm mống dẫn đến sự lẳng lơ.

Những điều ấy khiến trẻ con

Quá chóng già dặn và bạo dạn, như người ta vẫn thấy,

Vốn vô cùng nguy hiểm và từ xưa đã thế;

Bởi vì một khi đã là vợ, nàng sẽ quá mau chóng

Học lấy thói bạo dạn. - Còn hỡi các bà vú em,

Những người trong quãng đời xế bóng của mình

Được giao phó việc kèm cặp con gái các lãnh chúa,

Xin đừng lấy những lời của ta làm điều phật ý,

Hãy nghĩ rằng các vị được đặt vào vị trí quản trị

Con gái của các lãnh chúa chỉ vì hai lý do;

Hoặc là vì các vị đã giữ gìn trọn vẹn sự trinh tiết của mình,

Hoặc là vì các vị từng lỡ lầm sa ngã

Rồi hiểu rõ ngọn ngành thói đời cũ kỹ ấy,

Và đã từ bỏ hoàn toàn tai ương đó

Cho đến muôn đời; thế nên, vì ơn Chúa, xin chớ lơi lỏng

Trong việc dạy dỗ họ nên người đức hạnh.

Một kẻ từng ăn cắp thịt thú rừng, kẻ đã từ bỏ

Thói tham ăn và mọi mưu mẹo cũ,

Lại là kẻ giữ rừng giỏi hơn bất kỳ ai;

Giờ hãy trông chừng họ cho tốt, vì các vị làm được nếu muốn.

Hãy chú ý đừng để bản thân hùa theo bất kỳ thói hư tật xấu nào,

Kẻo các vị phải chịu án phạt vì ý đồ đen tối của mình,

Bởi vì kẻ nào làm thế, đích thị là một kẻ phản bội;

Và hãy ghi khắc điều ta sắp nói đây;

Trong mọi tội phản bội, thảm họa tột cùng

Chính là khi một kẻ phản bội lại sự ngây thơ.

Hỡi những người cha, và cả những người mẹ nữa,

Dù các vị có con cái, dẫu là một hay nhiều,

Trách nhiệm giám sát tất cả đều thuộc về các vị,

Trong suốt thời gian chúng còn nằm dưới sự kèm cặp của các vị.

Hãy cẩn trọng, kẻo chính từ tấm gương sống của các vị,

Hay từ sự tắc trách trong việc uốn nắn con cái,

Mà chúng phải diệt vong, vì ta dám chắc rằng,

Nếu chúng lầm đường, các vị sẽ phải trả giá đắt.

Dưới một người mục tử mềm yếu và tắc trách,

Bầy sói đã xé xác biết bao cừu non.

Xin hãy xem ví dụ này là đủ cho lúc này,

Bởi ta phải quay trở lại với câu chuyện của mình.

Thiếu nữ mà ta đang cất công kể đến này,

Nàng tự biết kiềm chế, chẳng cần đến vú em nào bảo ban;

Bởi vì qua lối sống của nàng, các thiếu nữ khác có thể đọc thấy,

Tựa như trong một cuốn sách, mọi lời ăn tiếng nói và việc làm tốt đẹp

Vốn thuộc về một thiếu nữ đức hạnh;

Nàng vô cùng thận trọng và rộng lượng.

Chính vì thế tiếng tăm vang dội khắp muôn nơi

Về cả nhan sắc lẫn lòng tốt rộng khắp của nàng:

Đến mức khắp xứ sở ai nấy đều ca ngợi nàng

Những ai yêu chuộng đức hạnh, ngoại trừ lòng đố kỵ,

Kẻ vốn đau buồn trước hạnh phúc của người khác

Và vui mừng trước nỗi bất hạnh cùng tai ương của họ —

Y sĩ chèn thêm lời miêu tả này vào. —

Vào một ngày nọ, thiếu nữ này đi vào thị trấn

Hướng về một ngôi đền, cùng với người mẹ kính yêu,

Đúng theo phong tục của những thiếu nữ trẻ tuổi.

Khi ấy trong thị trấn có một vị quan tòa,

Kẻ thống trị của vùng đất đó:

Và tình cờ thay, vị thẩm phán này đảo mắt nhìn

Cô thiếu nữ ấy, chăm chú ngắm nhìn nàng,

Khi nàng bước qua nơi vị thẩm phán đang đứng;

Lập tức tâm can và tâm trạng hắn thay đổi,

Hắn bị nhan sắc của thiếu nữ ấy mê hoặc hoàn toàn

Và thầm thì với chính mình rằng:

“Thiếu nữ này dứt khoát phải là của ta, mặc cho ai ngăn cản.”

Ngay lập tức quỷ dữ lao vào tâm trí hắn

Và bất ngờ chỉ điểm cho hắn cách dùng mưu mô

Để đạt được mục đích với thiếu nữ này.

Bởi vì chắc chắn rằng, dù dùng vũ lực hay quà cáp,

Hắn tự thấy mình chẳng tài nào thành công;

Bởi nàng có chỗ dựa vững chắc lại thêm

Được tôi luyện trong đức hạnh tối cao nhường ấy,

Nên hắn thừa biết mình chẳng bao giờ có thể khuất phục được nàng,

Theo cách bắt thể xác nàng phải phạm tội.

Vì thế, sau khi cân nhắc kỹ lưỡng,

Hắn cho gọi một viên thư lại đang có mặt trong thị trấn,

Kẻ mà hắn thừa biết là xảo quyệt và táo tợn.

Vị thẩm phán đem câu chuyện kể cho viên thư lại này nghe

Một cách kín đáo, và bắt hắn phải thề

Rằng sẽ không hé răng với bất kỳ ai,

Nếu làm trái, hắn sẽ mất đầu.

Và khi âm mưu chết tiệt này đã được đồng thuận,

Vị thẩm phán vô cùng hân hoan, niềm nở tiếp đón hắn,

Và ban tặng cho hắn những món quà quý giá.

Khi toàn bộ mưu đồ đã được dàn dựng xong xuôi

Từ đầu đến cuối, rằng hành vi dâm ô của hắn

Sẽ được thực hiện một cách đầy xảo quyệt thế nào,

Như các người sẽ sớm nghe kể tường tận sau đây,

Viên thư lại tên là Claudius liền quay về nhà.

Còn vị thẩm phán gian ác nọ, tên là Appius, —

(Đó chính là tên hắn, vì đây chẳng phải chuyện bị thêu dệt,

Mà được công nhận là một sự kiện lịch sử đích thực;

Nội dung câu chuyện chân thực là điều không phải bàn cãi); —

Vị thẩm phán gian ác ấy giờ đây tất bật ngược xuôi

Để nhanh chóng thỏa mãn ham muốn bằng mọi giá.

Và rồi chẳng bao lâu sau, vào một ngày nọ,

Vị thẩm phán gian ác ấy, như câu chuyện kể lại cho chúng ta,

Vẫn như thường lệ, ngồi trên ghế án tòa,

Và đưa ra những phán quyết cho các vụ án khác nhau;

Viên thư lại gian ác nọ bước ra với những bước chân thật gấp gáp,

Và cất lời: “Hỡi bệ hạ, nếu ngài chuẩn nam,

Xin hãy phân xử công bằng cho con qua lá đơn bi thảm này,

Nơi con đâm đơn kiện Virginius.

Và nếu hắn dám nói mọi chuyện không phải vậy,

Con sẽ chứng minh và tìm những nhân chứng xác đáng,

Rằng những gì đơn của con trình bày là sự thật.”

Vị thẩm phán đáp lời: “Về việc này, khi hắn vắng mặt,

Ta không thể đưa ra phán quyết chung thẩm.

Hãy cho gọi hắn đến, ta sẽ vui vẻ lắng nghe;

Ngươi sẽ nhận được toàn bộ công lý, chẳng có điều gì bất công ở đây đâu.”

Virginius đến để tìm hiểu ý muốn của thẩm phán,

Và ngay tức khắc lá đơn chết tiệt ấy được đọc lên;

Nội dung của nó như các người sắp nghe đây:

“Kính dâng chúa công, ngài Appius sáng suốt,

Bề tôi nghèo khổ của ngài là Claudius xin trình bày,

Rằng một hiệp sĩ tên là Virginius,

Bất chấp luật pháp, bất chấp mọi lẽ công bằng,

Đang ngang nhiên giữ lại, trái với ý muốn của con,

Nữ tì của con, kẻ vốn là nô lệ hợp pháp của con,

Đã bị đánh cắp khỏi nhà con vào một đêm nọ,

Khi nàng còn rất nhỏ; con xin chứng minh điều đó

Bằng nhân chứng, thưa ngài, mong ngài chớ mủi lòng phật ý;

Dù hắn có nói gì đi nữa thì nàng ta cũng không phải con gái hắn.

Vì thế, con khẩn khoản cầu xin ngài, thưa quan tòa,

Hãy trao trả nữ tì cho con, nếu ngài rủ lòng thương.”

Kìa, toàn bộ nội dung của lá đơn chỉ có vậy.

Virginius liền đưa mắt nhìn viên thư lại;

Nhưng ngay lập tức, trước khi hắn kịp kể câu chuyện của mình,

Và định chứng minh mọi chuyện đúng như tác phong của một hiệp sĩ,

Cùng với lời làm chứng của rất nhiều người,

Rằng tất cả những gì kẻ đối địch nói đều là dối trá,

Vị thẩm phán chết tiệt ấy chẳng thèm nấn ná thêm giây nào,

Cũng chẳng thèm nghe Virginius nói thêm nửa lời,

Mà đưa ra phán quyết ngay, rồi cất lời thế này:

“Ta lập tức tuyên bố viên thư lại được quyền sở hữu nữ tì của hắn;

Ngươi không được phép giữ nàng lại trong nhà mình nữa.

Hãy đưa nàng ra đây và giao vào tay chúng ta.

Viên thư lại sẽ nhận lại nô lệ của hắn: ta phán quyết là như vậy.”

Và khi vị hiệp sĩ đáng kính Virginius ấy,

Thông qua phán quyết của tên quan tòa Appius,

Buộc phải đành đoạn dâng hiến cô con gái thân yêu của mình

Cho vị thẩm phán để hắn thỏa mộng dâm ô,

Ông lủi thủi đi về nhà, ngồi thừ ra giữa gian đại sảnh,

Và lập tức cho gọi cô con gái bé bỏng đến bên;

Với gương mặt tái mét lạnh ngắt như tro tàn,

Ông đăm đăm nhìn vào khuôn mặt hiền hậu của nàng,

Trong khi tình cha con đang quặn thắt cõi lòng,

Dẫu vậy ông vẫn quyết không lay chuyển mục đích của mình.

“Con gái,” ông cất lời, “Virginia là tên con,

Có hai con đường trước mắt, hoặc là cái chết hoặc là sự ô nhục,

Mà con buộc phải gánh chịu, — khốn khổ thay ngày ta ra đời!

Bởi vì con chưa từng làm gì nên tội

Để phải chết dưới lưỡi kiếm hay ngọn dao,

Ôi đứa con gái dấu yêu, người chấm dứt cuộc đời ta,

Kẻ mà ta đã nuôi dưỡng với biết bao niềm hoan hỉ

Sao cho con chưa từng rời khỏi tâm trí ta;

Ôi đứa con gái, kẻ vừa là nỗi buồn muộn màng của đời ta,

Vừa là niềm vui cuối cùng trong cuộc đời này, thưa con,

Ôi viên ngọc trinh bạch, hãy nhẫn nại

Đón nhận cái chết đi con, vì đây là phán quyết của ta:

Vì tình yêu chứ không phải vì thù hận mà con phải chết;

Đôi tay đầy đau xót của cha đây sẽ phải chém đứt đầu con.

Khốn khổ thay, sao Appius lại từng nhìn thấy con!

Hắn đã nhẫn tâm phán xử con ra nông nỗi này trong ngày hôm nay.”

Và ông kể hết cho nàng nghe mọi sự tình, đúng như các người

Đã nghe trước đó; chẳng cần phải kể lại lần nữa làm gì.

“Ôi xin cha rủ lòng thương, thưa người cha kính yêu,” thiếu nữ thốt lên.

Vừa dứt lời, nàng liền vòng cả hai tay

Ôm lấy cổ ông, như nàng vẫn thường làm,

Rồi nước mắt trào ra từ hai hốc mắt,

Và nghẹn ngào: “Ôi người cha hiền từ, con phải chết thật sao?

Chẳng còn chút khoan hồng nào nữa ư? Không còn cách cứu vãn nào sao?”

“Không đâu, dứt khoát là không thể hỡi đứa con gái bé bỏng của ta,” ông đáp.

“Vậy xin cha hãy cho con chút thời gian, thưa cha,” nàng cất lời,

“Để con được than khóc cho cái chết của mình một chút ít thôi

Bởi vì, ngài đành lòng xem, Jephthe từng rủ lòng thương ban cho con gái mình

Khoảng thời gian để than khóc, trước khi ông ấy ra tay sát hại con bé, hỡi ôi!

Và Chúa rõ hơn ai hết, con bé hoàn toàn vô tội,

Chỉ vì nó chạy đến gặp cha mình đầu tiên,

Để chào đón ông với sự hân hoan tột cùng.”

Vừa dứt lời, nàng liền ngất lịm đi ngay lập tức;

Và một lát sau, khi cơn ngất qua đi,

Nàng đứng dậy, quay sang thưa với người cha:

“Chúc tụng Chúa thay, vì con sẽ ra đi khi vẫn còn là một trinh nữ.

Hãy ban cho con cái chết trước khi con phải chịu nhục nhã;

Xin hãy định đoạt đứa con này theo ý cha, nhân danh Chúa.”

Vừa dứt lời, nàng lại khẩn khoản nài nỉ ông

Hãy dùng gươm chém thật nhẹ tay;

Và nói xong câu đó, nàng lại ngã quỵ xuống ngất lìm.

Với cõi lòng đầy đau đớn và tàn nhẫn,

Người cha vung kiếm chém đứt phăng đầu con rồi nắm lấy mái tóc,

Và mang đến dâng trước mặt vị thẩm phán,

Khi hắn vẫn đang ngồi phán xử trên ghế án tòa.

Và khi vị thẩm phán nhìn thấy vật đó, như câu chuyện kể lại,

Hắn liền thét lính bắt giam và đem treo cổ hắn ngay lập tức.

Nhưng ngàn người dân đã ào ạt xông vào

Để giải cứu vị hiệp sĩ, vì lòng thương xót và trắc ẩn,

Bởi sự gian ác trơ trẽn kia đã bị phơi bày.

Người dân ngay lập tức dấy lên sự hoài nghi về vụ việc này,

Qua cách thức thách thức của viên thư lại,

Rằng mọi chuyện đều do một tay Appius đồng lõa mưu tính;

Họ thừa biết bản tính dâm ô đồi bại của hắn.

Thế là họ liền kéo đến chỗ Appius,

Và tống ngay hắn vào ngục tối,

Nơi hắn tự vẫn kết liễu đời mình: còn Claudius,

Kẻ hầu cận của Appius đó,

Đáng lẽ đã bị kết án treo cổ trên cây;

Nhưng vì lòng trắc ẩn của Virginius,

Ông đã tha thiết xin cho hắn, nên hắn chỉ bị lưu đày;

Nếu không thì chắc chắn hắn đã chẳng thoát tội;

Số còn lại, lớn cũng như nhỏ, đều bị đem treo cổ,

Những kẻ đã đồng lõa với tội ác ghê tởm này.

Qua đây người ta có thể thấy tội lỗi phải trả giá đắt thế nào:

Hãy cẩn trọng, vì chẳng ai biết Chúa sẽ giáng đòn trừng phạt ra sao

Hay bằng cách thức nào

Mà con giun dế lương tâm có thể cắn rứt, kinh hoàng

Trước một lối sống tội lỗi, dẫu nó có được giấu kín đến đâu,

Đến mức chẳng ai hay biết ngoài Chúa và kẻ đó;

Bởi dù là kẻ ngu dốt hay người học thức,

Hắn cũng chẳng thể biết khi nào mình sẽ phải run sợ;

Thế nên ta khuyên các người hãy ghi nhận lời khuyên này,

Hãy từ bỏ tội lỗi, trước khi tội lỗi từ bỏ các người.