Sự ca ngợi cao quý đối với tình yêu đích thực, như một quyền năng tôn vinh, thanh tẩy và ban hiến phẩm giá mà Chaucer từng thể hiện trong “Sân Khúc Tình Yêu”, lại một lần nữa vang lên trong “Tiếng Cu Cờ và Tiếng Sơn Ca”. Đồng thời, đoạn kết của bài thơ dẫn dắt đến tác phẩm “Hội Nghị Các Loài Chim”; bởi vì theo lời thỉnh cầu của Sơn Ca, cuộc tranh chấp giữa nàng và Cu Cờ về công trạng cùng những hồng ân của tình yêu đã được chuyển giao cho một nghị viện loài chim, sẽ nhóm họp vào ngày hôm sau Ngày Lễ Tình Nhân. Quả thật, hội nghị của các bộ tộc lông vũ được Chaucer miêu tả, dẫu diễn ra vào Ngày Lễ Tình Nhân và đắm mình trong những tranh luận về một đề tài tình yều, lại không bận tâm đến vụ án riêng mà trong bài thơ này Sơn Ca đã thỉnh cầu trước nghị viện. Thế nhưng “Tiếng Cu Cờ và Tiếng Sơn Ca” vẫn đóng vai trò như một nhịp cầu nối liền hai tác phẩm; qua đó hé lộ bản chất của những cuộc tranh luận ấy, trong các vấn đề thuộc quyền kiểm soát tối cao của Vua và Nữ Hoàng Tình Yêu, mà trong bài thơ tiếp theo, ta thấy các bối thần, dưới lớp vỏ loài chim, đang tranh biện trong một phiên họp toàn thể và theo đúng những thể thức pháp lý. Vô cùng giản dị trong ý tưởng, và được viết bằng một thể thơ đậm đà chất nhạc đầy phóng khoáng cùng uy lực, “Tiếng Cu Cờ và Tiếng Sơn Ca” không hề thua kém bất kỳ bài thơ nhỏ nào của Chaucer về độ sống động, sự tinh tế và vẻ duyên dáng. Người ta kể lại rằng nhà thơ, vào đêm thứ ba của tháng Năm, thao thức không ngủ và dậy thật sớm vào lúc ban mai, để thử xem có được nghe tiếng Sơn Ca hót hay không. Lang thang bên bờ suối, ông ngồi xuống bãi cỏ hoa, và chẳng bao lâu sau, bị ru ngủ bởi giai điệu ngọt ngào của muôn loài chim cùng khúc nhạc hòa nhịp của dòng suối, ông chìm vào một trạng thái lơ mơ — “không hoàn toàn ngủ, cũng chẳng tỉnh hẳn”. Rồi (một điềm gở) ông nghe thấy tiếng Cu Cờ hót trước cả Sơn Ca; nhưng chẳng mấy chốc, ông nghe Sơn Ca yêu cầu Cu Cờ hãy bay đi thật xa, nhường lại chốn này cho những loài chim biết hót. Cu Cờ cất lời biện hộ cho tiếng hót của mình, điều đó nhanh chóng biến thành một lời cáo buộc đầy cay nghiệt chống lại Tình Yêu cùng bản liệt kê những cay đắng mà các tôi tớ của Tình Yêu phải chịu đựng; Sơn Ca minh oan cho Tình Yêu bằng một giọng điệu cao cả và dịu dàng, nhưng cuối cùng lại bị vùi dập trong nỗi buồn trước những lời cay đắng của Cu Cờ, liền cất tiếng khẩn cầu Thần Tình Yêu cứu giúp. Nghe vậy, nhà thơ giật mình chồm dậy, nhặt một hòn đá bên suối, ném về phía Cu Cờ, khiến con chim hoảng hốt bay đi mất tăm. Nàng Sơn Ca đầy lòng biết ơn hứa hẹn rằng, để đáp lại nghĩa cử này, nàng sẽ làm ca sĩ cất tiếng hót cho vị hiệp sĩ bảo vệ mình suốt tháng Năm ấy; nàng cảnh báo ông chớ nên tin Cu Cờ, kẻ thù của Tình Yêu; rồi sau khi cất lên cho ông nghe một trong những khúc ca mới của mình, nàng bay đi tìm tất cả những loài chim khác đang ẩn mình trong thung lũng ấy, tập hợp chúng lại và yêu cầu chúng phải phân xử công bằng cho nàng trước Cu Cờ. Tất cả đồng lòng thỏa thuận rằng một nghị viện sẽ được triệu tập, “vào ngày hôm sau Ngày Lễ Tình Nhân”, dưới tán cây phong trước khung cửa sổ của Nữ hoàng Philippa tại Woodstock, nơi phán quyết dành cho Cu Cờ sẽ được tuyên án; đoạn Sơn Ca bay vào một bụi sơn tra, cất lên khúc ca tình yêu vang vọng đến mức nhà thơ giật mình tỉnh giấc. Thể thơ năm dòng, trong đó dòng thứ nhất, thứ hai và thứ năm vần với nhau, dòng thứ ba và thứ tư vần với nhau, là nét đặc trưng riêng của bài thơ này; và dẫu nhịp điệu chủ đạo là thể thơ mười âm tiết từng được dùng trong “Những Câu Chuyện Canterbury”, nhiều dòng thơ vẫn thiếu đi một hoặc hai âm tiết. Bài thơ được trình bày nguyên vẹn không cắt gọt.

Hỡi Thần Tình Yêu, ôi! xin Chúa ban phúc,

Ngài hùng mạnh và vĩ đại biết bao vị chúa tể!

Bởi Ngài có thể biến trái tim hèn mọn thành kiêu hãnh,

Và kẻ cao sang thành hạ tiện, kẻ cận kề cái chết,

Còn những trái tim băng giá, Ngài mở lối tự do.

Chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi, Ngài có thể làm cho,

Những kẻ đau ốm bỗng khỏe mạnh, tươi tắn và lành lặn,

Rồi từ kẻ khỏe mạnh, Ngài lại khiến cho ngã bệnh;

Ngài có thể xiềng xích, và cũng có thể tháo xiềng,

Bất cứ điều gì Ngài muốn buông lơi hay trói buộc.

Trí tuệ tôi nào đủ sức để ca tụng uy quyền Ngài;

Bởi Ngài biến kẻ khôn ngoan thành ra ngốc nghếch,

Vì Ngài làm được mọi điều theo ý muốn khôn lường,

Và uốn nắn những kẻ ngỗ ngược để tiêu diệt thói hư,

Khiến những trái tim kiêu kỳ phải run rẩy kinh hoàng.

Nói tóm lại, bất cứ điều gì Ngài muốn đều thành hiện thực;

Chẳng một ai dám cất lời cãi lại trước tôn nhan;

Bởi Ngài ban ơn phước hay niềm đau tùy ý ngự trị.

Và ai được Ngài chọn, kẻ đó sẽ cười vui hay thổn thức,

Nhưng uy quyền vĩ đại nhất luôn được Ngài rải gieo trong tháng Năm.

Bởi vì mọi trái tim thanh cao, chân thực và tự do,

Đang sát cánh cùng Ngài, hoặc có tâm nguyện hướng về,

Giờ đây khi tháng Năm đến, đều rung lên những xúc cảm,

Hoặc dâng trào niềm vui, hoặc chìm trong nỗi tiếc thương,

Chẳng mùa nào sâu sắc nhường ấy, theo trắc ẩn lòng tôi.

Bởi khi họ lắng nghe muôn loài chim cất tiếng hót,

Và nhìn ngắm hoa nở cùng những chồi non vươn lên,

Những điều ấy gợi nhắc vào tận tâm can sâu thẳm

Một thứ bình yên nhẹ nhàng, hòa lẫn với nỗi muộn phiền,

Cùng những nỗi niềm tha thiết chất chứa đầy khao khát.

Và từ niềm khao khát ấy sinh ra nỗi nặng trĩu u sầu,

Rồi từ đó lớn lên những căn bệnh ngút ngàn,

Và cả nỗi khắc khoải vì thiếu vắng điều hằng ao ước:

Và cứ thế, tháng Năm thiêu đốt những trái tim người,

Khiến chúng cháy bừng lên trong cơn đau đớn tột cùng.

Tôi nói những điều này hoàn toàn từ trải nghiệm bản thân;

Dù tôi nay đã già cỗi và chẳng còn tha thiết gì,

Tôi vẫn từng nếm trải cơn bạo bệnh suốt dọc tháng Năm

Cả sốt lẫn rét, hành hạ mỗi ngày qua,

Đau đớn nhường nào, thưa rằng chỉ mình tôi thấu hiểu.

Tôi bị những cơn sốt trắng hành hạ đến rã rời,

Suốt tháng Năm này tôi chẳng chợp mắt được bao nhiêu;

Và dường như cũng chẳng có chút gì là vừa ý tôi

Khi để cho bất kỳ trái tim nào phải chìm trong giấc ngủ,

Nơi mà Tình Yêu sắp sửa giáng mũi tên lửa xuống.

Trong lúc tôi nằm thao thức suốt đêm qua,

Tôi ngẫm nghĩ về cách những kẻ si tình tìm thấy điềm chỉ,

Và trong dân gian vẫn lưu truyền một câu chuyện quen thuộc rằng:

Thà được lắng nghe tiếng chim sơn ca cất lên

Còn hơn nghe tiếng chim cu cờ ngớ ngẩn hót.

Và rồi tôi tự nhủ, ngay khi trời vừa rạng sáng,

Tôi sẽ cất bước đi đâu đó để dò la

Xem có thể nghe được tiếng chim sơn ca nào không;

Bởi suốt cả năm ấy tôi vẫn chưa hề được nghe tiếng nó,

Và lúc đó chính là đêm thứ ba của tháng Năm.

Và ngay khi tôi vừa thoáng thấy ánh ban mai,

Tôi chẳng thể nằm lì trên giường thêm nữa;

Mà tiến thẳng đến một khu rừng gần đó,

Tôi một mình dũng cảm bước đi,

Và dò theo lối mòn chạy dọc bên bờ suối,

Cho đến khi tôi đến một bãi cỏ trắng hòa sắc xanh,

Đẹp nhường ấy mà tôi chưa từng đặt chân tới bao giờ;

Mặt đất xanh rờn, rải đầy những đóa hoa cúc dại,

Những cụm hoa và bụi cây cao ngang bằng nhau,

Toàn một màu xanh và trắng; chẳng còn thấy gì khác nữa.

Tôi ngồi xuống giữa muôn ngàn hoa tươi thắm,

Và nhìn muôn loài chim ríu rít nhảy nhót khỏi chốn nương thân,

Nơi chúng đã yên giấc suốt cả đêm dài;

Chúng vui mừng khôn xiết trước ánh sáng ngày mới,

Và bắt đầu cất tiếng hát chào mừng tháng Năm.

Chúng thuộc làu làu thứ nghi thức ấy từ tâm trí;

Biết bao nhiêu nốt nhạc đáng yêu làm sao!

Có con hót vang lừng như thể đang than thở,

Có con lại uốn lượn giọng ca theo cách khác đi,

Và có con cất tiếng hót trọn vẹn với hết trọn tâm can.

Chúng tỉa tót lông vũ, làm cho mình thật rực rỡ,

Rồi nhảy múa và chuyền cành trên những tán lá;

Và mãi mãi từng đôi một sánh bước bên nhau,

Đúng như những gì chúng đã chọn lựa trong năm nay

Vào tháng Hai, trong Ngày Lễ Tình Nhân.

Và dòng sông nơi tôi đang ngồi bên cạnh,

Phát ra những âm thanh rì rào khi dòng nước chảy trôi,

Hòa nhịp hoàn hảo với bản hòa ca của muôn loài chim,

Lòng tôi thầm nghĩ đó chính là giai điệu tuyệt vời nhất

Mà bất kỳ ai trên đời từng được lắng nghe.

Và vì quá đỗi đắm say, chẳng hiểu vì sao nữa,

Tôi rơi vào một trạng thái lơ mơ vừa chợp mắt vừa ngất ngây,

Không hẳn là ngủ say, cũng chẳng hoàn toàn tỉnh táo,

Và trong cơn lơ mơ ấy, tôi thầm nghe tiếng hót vang lên

Từ một loài chim đáng trách, chính là con cu cờ ngớ ngẩn;

Và âm thanh ấy phát ra từ một cái cây ngay gần đó.

Nhưng hỏi xem có ai lúc bấy giờ lại bất bình hơn tôi chứ?

“Hỡi Thượng Đế,” tôi thốt lên, “Đấng đã chịu nạn trên cây thánh giá,

Xin giáng mọi tai ương xuống đầu mày và cái giọng điệu ngớ ngẩn ấy!

Giờ đây tiếng kêu của mày chẳng mang lại cho ta chút niềm vui nào.”

Và trong lúc tôi đang đôi co với con cu cờ như thế,

Tôi bỗng nghe thấy từ lùm cây bên cạnh

Một tiếng sơn ca cất lên thật say đắm nhường nào,

Nàng cất cao giọng ca trong trẻo vang lừng

Khắp cả khu rừng xanh thẳm rộng lớn.

“Ôi, chim Sơn Ca hiền hậu,” lúc ấy tôi lên tiếng,

“Ngươi đã vắng bóng ở đây hơi lâu rồi đấy;

Bởi vì nãy giờ con cu cờ ngớ ngẩn đã ngự trị nơi này,

Và cất lên những khúc ca trước cả ngươi:

Ta cầu xin Thượng Đế hãy thiêu rụi ngọn lửa độc ác vào nó!”

Nhưng giờ đây tôi sẽ kể cho các bạn nghe một điều kỳ diệu:

Chừng nào tôi hãy còn nằm trong cơn mê man ấy,

Tôi có cảm giác như mình hiểu được ý nghĩa của loài chim,

Biết chúng đang nói gì, ý định của chúng ra sao,

Và tôi thông hiểu tường tận những âm thanh ấy.

Ở đó tôi nghe tiếng sơn ca cất lời:

“Này Cu Cờ ngoan ngoãn, hãy bay đi đâu đó đi,

Và để những kẻ biết hót như chúng tôi được ở lại nơi này;

Bởi vì bất kỳ ai cũng lánh xa khi nghe tiếng ngươi,

Thật lòng mà nói, những khúc ca của ngươi quá đỗi lạ lùng.”

“Gì chứ,” con chim ấy đáp, “ngươi có thể chê trách ta điều gì nào?

Ta thấy rằng mình cũng ca hát hay chẳng kém gì ngươi,

Bởi khúc ca của ta vừa chân thực lại vừa mộc mạc,

Dù ta chẳng thể ngân lên những tiếng rung vô nghĩa

Như cách ngươi làm trong cổ họng, chẳng hiểu vì sao.”

“Và bất kỳ ai cũng có thể hiểu được tiếng hót của ta,

Nhưng hỡi Sơn Ca, họ không thể làm thế với ngươi,

Bởi ngươi cất lên biết bao tiếng kêu kỳ quái và ngớ ngẩn;

Ta từng nghe ngươi kêu lên những tiếng ‘ocy, ocy;’

Làm sao ta có thể hiểu được điều đó mang ý nghĩa gì chứ?”

“Ôi đồ ngốc,” nàng đáp, “ngươi không biết đó là gì sao?

Khi ta cất tiếng kêu ‘ocy, ocy,’ hãy tin ta đi,

Đó là lúc ta bày tỏ ước mong tha thiết rằng

Tất cả những kẻ có suy nghĩ lệch lạc sai trái về tình yêu

Sẽ đều phải gánh chịu cái chết trong sự hổ thẹn.”

“Và ta cũng ước mong tất cả những kẻ kia phải chết,

Những kẻ không màng dẫn dắt cuộc đời mình trong tình yêu,

Bởi bất cứ ai không muốn phụng sự thần Tình Yêu,

Ta dám chắc rằng kẻ đó đáng phải chịu trừng phạt cái chết,

Và đó chính là lý do ta cất lên tiếng kêu ‘ocy, ocy’.”

“Chao ôi!” con cu cờ kêu lên, “đây quả là một thứ luật lệ kỳ quái,

Khi ép buộc mọi người phải yêu đương nếu không muốn bị phanh thây!

Nhưng ta xin từ chối mọi thứ hội đoàn như thế;

Bởi tâm nguyện của ta chẳng đời nào muốn chết,

Và chừng nào còn sống, ta quyết không mang ách tình yêu.”

“Bởi vì những kẻ được gọi là người đang sống trong tình yêu

Lại là những kẻ gánh chịu nhiều khốn khổ và lụi tàn nhất,

Phải chịu đựng nhiều đau thương, khốn cùng và lo lắng nhất,

Nhưng lại cảm nhận được ít sự bình an ấm êm nhất:

Cớ sao lại phải chống lại chân lý hiển nhiên ấy làm gì?”

“Gì chứ?” nàng đáp, “ngươi hoàn toàn mất trí rồi sao!

Làm sao trong bản tính thô lỗ của mình mà ngươi có thể thốt lên

Những lời lẽ như thế về những tôi tớ của Tình Yêu?

Bởi trên thế gian này chẳng có sự phụng sự nào tốt đẹp hơn thế

Dành cho bất kỳ ai mang bản tính dịu dàng thanh cao;”

“Bởi vì từ đó thực sự xuất phát mọi niềm hoan hỉ,

Mọi sự cao thượng và mọi phẩm chất dịu hiền,

Sự kính trọng, niềm an ủi, và mọi ham muốn của trái tim,

Niềm vui vẹn toàn cùng niềm tin tưởng tuyệt đối,

Sự vui tươi, niềm hân hoan và vẻ tươi trẻ rạng ngời,”

“Sự khiêm nhường, lòng hào phóng và nét lịch thiệp,

Vẻ duyên dáng và sự đồng hành chân thành,

Nỗi sợ hãi sự hổ thẹn khi làm điều sai trái;

Bởi vì kẻ nào thực sự là tôi tớ của Tình Yêu,

Thà chịu chết chứ quyết không để bản thân bị hổ thẹn.”

“Và để chứng minh những điều ta nói là sự thật,

Ta nguyện sống và chết trọn đời trong niềm tin ấy;

Và hỡi Cu Cờ, ta khuyên ngươi cũng nên làm thế.”

“Thế thì,” nó đáp, “cầu cho ta chẳng bao giờ biết đến hạnh phúc,

Nếu ta chịu tuân theo lời khuyên nhủ ấy của ngươi!”

“Hỡi Sơn Ca, ngươi ăn nói nghe thật đẹp lòng làm sao,

Nhưng bất chấp tất cả, sự thật lại hoàn toàn ngược lại;

Bởi tình yêu trong những người trẻ tuổi chỉ là cơn cuồng nộ,

Và ở những người già cả lại là sự lú lẫn ngớ ngẩn;

Ai càng đắm chìm vào nó, kẻ đó càng chuốc lấy lụi tàn.”

“Bởi vì từ đó sinh ra bệnh tật và nỗi u buồn nặng trĩu,

Đau khổ và lo âu, cùng biết bao cơn bạo bệnh lớn lao,

Sự khinh miệt, tranh cãi, giận hờn, đố kỵ,

Sự bôi nhọ, hổ thẹn, nỗi hoài nghi và lòng ghen tuông,

Kiêu ngạo, tai họa, nghèo đói và cả sự điên cuồng.”

“Yêu đương là một sứ mệnh đầy tuyệt vọng,

Và có một điều trong đó chẳng lấy gì làm tốt đẹp cả;

Bởi vì bất kỳ ai giành được một chút niềm vui từ tình yêu,

Nếu không may mắn rời xa được nó, hãy tin ta đi,

Hắn sẽ sớm có một mái đầu bạc trắng tuổi già.”

“Và hỡi Sơn Ca, vì thế hãy tựa mình vào đây cho gần;

Bởi hãy tin ta đi, dẫu cho tiếng kêu kỳ quái của ngươi có thế nào,

Nếu ngươi ở xa hoặc rời xa người bạn đời của mình lâu ngày,

Ngươi cũng sẽ như bao kẻ bị bỏ rơi khác mà thôi,

Và khi ấy danh xưng của ngươi sẽ chẳng khác gì ta.”

“Thật đáng khinh,” nàng thu lên, “cho cái tên tuổi và cho cả bản thân ngươi!

Cầu cho thần Tình Yêu không bao giờ để ngươi được thịnh đạt!

Bởi ngươi còn tồi tệ hơn cả loài điên cuồng gấp ngàn lần,

Vì có biết bao người vô cùng xứng đáng và tốt đẹp,

Những kẻ đã chẳng là gì nếu không có Tình Yêu.”

“Bởi vì Tình Yêu luôn luôn dung dưỡng các tôi tớ của mình,

Và che chở họ khỏi mọi tì vết xấu xa,

Đồng thời khiến họ bùng cháy trong ngọn lửa chân thành,

Cùng khát khao hướng về những điều cao quý đáng kính,

Và khi vui lòng, Ngài ban cho họ đủ đầy niềm hạnh phúc.”

“Hỡi Sơn Ca,” nó đáp, “thôi hãy im đi!

Bởi Tình Yêu chẳng màng lý trí mà chỉ hành động theo ý muốn;

Vì ngài thường hay ban ơn cho những kẻ bội bạc,

Nhưng lại đày đọa những con người chung thủy cay đắng đến mức

Khiến họ phải lụi tàn vì thiếu vắng sự ân sủng.”

Rồi tôi để mắt quan sát nàng sơn ca,

Cách nàng trút ra một tiếng thở dài từ tận đáy lòng,

Và cất lời: “Than ôi, sao ta lại sinh ra trên đời!

Vì quá nỗi bực dọc, ta chẳng thể thốt thêm được một lời nào nữa;”

Và ngay theo câu nói ấy, nàng bật khóc nức nở.

“Than ôi!” nàng than thở, “trái tim tôi sắp vỡ tan ra rồi

Khi phải lắng nghe con chim ngớ ngẩn này thốt lên những lời

Về Tình Yêu và về sự phụng sự cao quý của Ngài.

Hỡi Thần Tình Yêu, xin hãy rủ lòng cứu giúp tôi bằng cách nào đó,

Để tôi có thể trả thù được con cu cờ này!”

Lúc đó tôi tưởng như mình vừa chồm dậy ngay lập tức,

Chạy bổ ra bờ suối nhặt lấy một hòn đá,

Và dồn hết tâm can ném thẳng về phía con cu cờ;

Vì quá hoảng sợ, nó vội vã vỗ cánh bay đi thật nhanh,

Và tôi cảm thấy vô cùng nhẹ nhõm khi nó đã khuất bóng.

Và suốt chặng đường bay trốn chạy, con cu cờ vẫn không quên

Cất tiếng kêu: “Tạm biệt, tạm biệt, hỡi kẻ ba hoa,”

Cứ như thể nó đang chế nhạo tôi vậy, trong lòng tôi nghĩ thế;

Nhưng tôi vẫn kiên quyết xua đuổi nó khỏi vòm cây,

Cho đến tận khi nó bay ra khỏi tầm mắt.

Và rồi nàng sơn ca bay lại phía tôi,

Và cất lời: “Này bạn hiền, quả thật ta rất cảm ơn bạn

Vì đã thương tình ra tay giải cứu cho ta;

Và giờ đây ta xin thề trước Tình Yêu một lời thề,

Rằng suốt tháng Năm này ta sẽ làm ca sĩ cất tiếng hót cho bạn.”

Tôi gửi lời cảm ơn nàng, lòng vô cùng thỏa mãn;

“Phải,” nàng đáp, “và xin chớ có buồn phiền lo lắng,

Dù cho ngươi có nghe tiếng cu cờ trước cả tiếng của ta;

Bởi nếu ta còn sống, mọi chuyện sẽ được sửa đổi bù đắp

Vào tháng Năm tới, nếu ta không phải sợ hãi điều gì.”

“Và ta cũng muốn khuyên ngươi thêm một điều này nữa,

Chớ có tin lời con cu cờ, kẻ thù của tình yêu,

Bởi tất cả những gì nó nói chỉ là những lời dối trá đanh thép.”

“Không,” tôi đáp, “chẳng có gì có thể lừa dối tôi điều đó đâu,

Vì tình yêu đã mang lại cho tôi quá nhiều nỗi đớn đau rồi.”

“Thế ư? Hãy áp dụng phương thuốc này đi,” nàng nói,

“Mỗi ngày trong tháng Năm này trước khi dùng bữa:

Hãy đi ngắm nhìn những đóa cúc dại tươi non,

Và dẫu cho ngươi có đau khổ đến mức tưởng chừng chết đi được,

Điều ấy cũng sẽ xoa dịu đi phần lớn nỗi thống khổ trong ngươi.”

“Và hãy luôn nhớ giữ gìn bản thân thật tốt đẹp và chân thành,

Còn ta sẽ cất lên một trong những khúc ca mới của mình

Vì tình yêu dành cho ngươi, vang to hết mức có thể:”

Và rồi nàng cất cao giọng bắt đầu bài ca ấy:

“Ta nguyền rủa tất cả những kẻ phản bội trong tình yêu.”

Và khi nàng đã ca hát trọn vẹn đến tận câu cuối cùng,

“Giờ thì tạm biệt,” nàng nói, “vì ta phải cất bước lên đường,

Và hỡi Thần Tình Yêu, Đấng toàn năng đầy quyền phép,

Xin hãy ban cho người ngày hôm nay thật nhiều niềm vui

Như bất kỳ kẻ si tình nào từng được nhận từ Ngài!”

Thế là nàng sơn ca cất lời từ biệt tôi.

Tôi cầu xin Thượng Đế luôn ở bên nàng mãi mãi,

Và ban cho nàng niềm hạnh phúc trong tình yêu đến ngàn thu,

Đồng thời che chở chúng ta khỏi con cu cờ cùng những giáo điều của nó;

Bởi chẳng có loài chim nào giả dối đê tiện nhur nó đâu.

Nàng sơn ca dịu dàng tung cánh bay đi,

Tìm đến tất cả muôn loài chim đang tụ họp trong thung lũng ấy,

Và tập hợp tất cả vào chung một chốn thân tình,

Rồi khẩn khoản nài xin chúng hãy lắng nghe

Nỗi thống khổ của mình, và thế là nàng bắt đầu câu chuyện.

“Các vị đều rõ, chẳng có gì phải giấu giếm,”

“Rằng con cu cờ và ta đã đấu khẩu kịch liệt với nhau

Kể từ lúc trời vừa rạng ánh ban mai;

Ta khẩn khoản xin tất cả hãy đòi lại công lý cho ta

Trước kẻ phá bĩnh vô ơn, giả dối và tàn độc ấy.”

Lúc bấy giờ một chú chim đứng lên nói thay cho tất cả, đồng lòng thống nhất:

“Vấn đề này đòi hỏi phải được suy xét thật thấu đáo;

Bởi vì ở đây chúng ta tụ họp chẳng được bao nhiêu cánh chim,

Và sự thật là con cu cờ hiện không có mặt ở đây,

Do đó chúng ta sẽ triệu tập một nghị viện.”

“Và tại đó chim đại bàng sẽ là vị chúa tể của chúng ta,

Cùng các bậc tước hầu khác có uy tín lâu năm,

Và con cu cờ sẽ được triệu tập đến sau đó;

Phán quyết sẽ được tuyên án tại nơi này,

Hoặc không chúng ta sẽ phải đạt được sự hòa giải cuối cùng.”

“Và điều này sẽ diễn ra, không thể khác được,

Vào ngày hôm sau Ngày Lễ Tình Nhân,

Dưới gốc cây phong tươi tốt rợp bóng xanh,

Ngay trước khung cửa sổ phòng Nữ hoàng,

Tại Woodstock, trên bãi cỏ xanh ngát.”

Nàng gửi lời cảm ơn chúng, rồi cất lời từ biệt,

Bay vào một bụi cây sơn tra bên dòng suối nhỏ,

Và ở đó nàng đậu trên cành cất tiếng hót vang,

“Tình yêu đã giữ chân ta trọn cõi đời này trong sự phụng sự;”

Tiếng hót vang lừng đến mức làm tôi giật mình tỉnh giấc.

Hết.

Tác giả gửi gắm tác phẩm của mình.

Hỡi cuốn sách ngớ ngẩn! với sự thô vụng kém cỏi của mày,

Vì mày chẳng có lấy một chút nhan sắc hay sự uyển chuyển tài hoa,

Kẻ nào đã xúi giục hay trao cho mày lá gan lớn nhường ấy

Mà dám đường đột xuất hiện trước tôn nhan tiểu thư của ta?

Ta thừa sức chắc chắn mày thấu hiểu lòng nhân ái của nàng,

Và vô cùng xứng đáng với mọi ân sủng nàng ban phát,

Bởi trong muôn loài sinh linh, nàng là người tuyệt vời nhất.

Than ôi! Giá như mày có được chút phẩm giá xứng đáng,

Để dâng lên nàng dăm ba câu từ tao nhã thanh tân,

Bởi vì nàng, với tấm lòng bao dung quảng đại vốn có,

Đã chấp nhận mày làm kẻ hầu hạ trước tôn nghiêm cao quý của nàng!

Ôi! Ta hối tiếc vì bản thân chẳng có lấy chút học thức,

Cùng thời gian dư dả để chuốt trau cho mày thêm phần rực rỡ,

Bởi trong muôn loài sinh linh, nàng là người tuyệt vời nhất.

Hãy thành kính khẩn khoản nàng với tất cả sự khiêm nhường,

Dẫu ta có đang ở xa cách nàng vạn dặm trùng dương,

Hãy nhắc nàng nhớ về sự chân thành cùng lòng sắt son ta dành cho nàng,

Và xin nàng rủ lòng xoa dịu đi sự bạo liệt của những niềm đau,

Nguyên nhân do đâu thì trí tuệ uyên thâm của các ngươi rõ hơn ai hết;

Nguyện xin nàng thỉnh thoảng ban ơn cho ta thấu hiểu tâm ý nàng,

Bởi trong muôn loài sinh linh, nàng là người tuyệt vời nhất.

Hết.

Khúc Vỹ Thanh; Gửi Nữ Nhân của Tác Giả.

Rạng đông của niềm vui hân hoan, ánh dương của sự tươi trẻ rạng ngời,

Ngọn đèn lúp soi rọi trong đêm tối với linh khí từ thiên đàng,

Được chiếu rọi hào quang, cội nguồn của vẻ đẹp và sự thiện lương,

Những tiếng thở dài ta trút cạn trong cõi tịch mịch thinh lặng!

Bằng tất cả ân huệ, ta khẩn cầu tiểu thư hãy cất lời phán truyền

Về mọi điều tốt đẹp, bởi chính ngài là hiện thân tuyệt vời nhất của cõi đời.

Hết.