[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: PRÉCY AND THE MARIONNETTES

Chúng tôi đến Précy vào khoảng hoàng hôn. Vùng đồng bằng trù phú với những hàng dương bạt ngàn. Trong một khúc uốn cong rộng lớn và ngập tràn ánh sáng, con sông Oise nằm tựa mình dưới sườn đồi. Một làn sương mờ ảo bắt đầu dâng lên, làm nhòa đi những khoảng cách xa gần. Không gian hoàn toàn tĩnh lặng, ngoại trừ tiếng chuông mục đồng văng vẳng từ những đồng cỏ bên sông và tiếng kẽo kẹt của một chiếc xe bò trên con đường dài đổ xuống sườn đồi. Những ngôi biệt thự ẩn mình trong vườn, những cửa hàng dọc theo con phố, tất cả đều mang vẻ như đã bị bỏ hoang từ hôm qua, khiến tôi có cảm giác rón rén bước đi như đang lạc vào một khu rừng vắng lặng. Bất chợt, chúng tôi rẽ qua một góc phố, và kìa, ngay khoảng sân xanh nhỏ quanh nhà thờ, là một nhóm thiếu nữ mặc trang phục kiểu Paris đang chơi môn đánh bóng cầu môn (croquet). Tiếng cười đùa của họ, cùng với tiếng lộc cộc rỗng vang của bóng và vồ, đã tạo nên một thứ âm thanh vui tươi đầy sống động cho khu xóm nhỏ; và bóng dáng của những thân hình mảnh mai ấy, thắt lưng ong diện váy thắt nơ, đã khơi dậy những xao xuyến tương ứng trong lồng ngực chúng tôi. Hình như chúng tôi đã hít phải chút hương vị của Paris. Và ở đây lại có những người phụ nữ cùng giống loài với chúng tôi đang chơi croquet, cứ như thể Précy là một nơi có thực ngoài đời, chứ không phải là một trạm dừng chân trong chốn thần tiên của những kẻ lãng du. Bởi vì, nói thật lòng, phụ nữ nhà quê hầu như chẳng được tính là đàn bà cho cam, và sau khi đã đi qua bao nhiêu lớp người mặc váy đụp đang cày bừa cuốc xới và nấu nướng, thì đám đông những cô nàng điệu đà vũ trang tận răng này lại trở thành một điểm nhấn đầy bất ngờ trong phong cảnh, đồng thời thuyết phục chúng tôi ngay lập tức rằng mình cũng chỉ là những người đàn ông đầy yếu lòng.

Quán trọ ở Précy là quán trọ tồi tệ nhất nước Pháp. Ngay cả ở Scotland, tôi cũng chưa từng tìm thấy bữa ăn nào kém cỏi hơn thế. Quán do một đôi trai gái quản lý, cả hai đều chưa qua tuổi thiếu niên. Người em gái, có thể nói như vậy, đã chuẩn bị bữa ăn cho chúng tôi, còn người anh trai, vốn đang ngà ngà say, bước vào và dẫn theo một tay hàng thịt cũng say xỉn không kém, để giải trí cho chúng tôi trong lúc ăn. Chúng tôi tìm thấy những miếng thịt lợn ấm ấm lẫn trong đĩa rau trộn, và những miếng chất dẻo không rõ nguồn gốc nằm trong món hầm. Tay hàng thịt giải trí cho chúng bằng những bức tranh về cuộc sống Paris, thứ mà hắn tự nhận là rất rành rọt; trong khi đó người anh trai cứ ngồi vắt vẻo trên thành bàn bi-a, chông chênh sắp đổ, ngậm mẩu xì gà cụt ngủn. Giữa lúc đang vui thú thế này, tiếng trống thình thịch vang lên qua khỏi ngôi nhà, và một giọng khàn khàn bắt đầu cất lên rao giảng. Đó là một gã gánh hát rối đang thông báo về suất diễn tối hôm đó.

Hắn đã dựng rạp và thắp nến ở một khu đất khác trên bãi cỏ chơi croquet của mấy cô gái, dưới một trong những cái chòi trống thường thấy ở Pháp dùng làm nơi họp chợ; và lúc chúng tôi thong thả đi tới đó, hắn cùng vợ đang cố gắng vãn hồi trật tự với khán giả.

Đó là một cuộc đôi co vô cùng nực cười. Đoàn hát đã bày ra một số băng ghế nhất định, và bất cứ ai ngồi lên đó sẽ phải trả hai xu tiền ghế. Chúng lúc nào cũng kín chỗ — một lượng khán giả chật ních — chừng nào chưa có chuyện gì xảy ra; nhưng hễ người vợ xuất hiện với ý định thu tiền, thì ngay tiếng leng keng đầu tiên của chiếc trống lắc, khán giả liền tuột khỏi ghế, tản ra đứng quây quần ở vòng ngoài với hai tay đút túi quần. Cảnh đó chắc chắn đủ sức thử thách sự kiên nhẫn của một vị thánh. Người chủ gánh hát gào lên từ phía sân khấu; hắn đã đi khắp nước Pháp, và chưa ở đâu, chưa ở đâu, "thậm chí ngay cả ở biên giới nước Đức," hắn từng gặp phải thứ thái độ vô kỷ luật nhường này. Hắn gọi họ là những kẻ trộm cắp, vô lại và đốn mạt! Và cứ cách chốc lát, người vợ lại xông ra cho một vòng thu tiền nữa, thêm vào bài ca cằn nhằn của mình cái giọng đanh lảnh lót. Tôi nhận thấy ở đây, cũng như ở những nơi khác, tâm trí phụ nữ mới phong phú làm sao về kho tàng lăng mạ. Khán giả cười rộ lên đầy khoái chí trước những lời hùng biện của người đàn ông, nhưng họ lại gạt đi và kêu oai oái trước những nhát chém cay nghiệt của người phụ nữ. Ả ta nhắm thẳng vào những chỗ đau. Ả nắm thóp được danh dự của cả làng. Những tiếng nói giận dữ đáp trả ả từ giữa đám đông, để rồi nhận lại một câu châm chọc buốt nhói chẳng bõ bèn. Một cặp quý bà lớn tuổi ngồi cạnh tôi, những người đã trả tiền ghế sòng phẳng, đỏ bừng mặt vì phẫn nộ và lớn tiếng bàn tán với nhau về sự trơ trẽn của đám xướng ca vô loài này; nhưng ngay khi mụ diễn viên bắt được chút thì thầm ấy, ả liền bổ nhào xuống như diều hâu: nếu các phu nhân có thể thuyết phục được hàng xóm láng giềng cư xử có chút lương tri tối thiểu, thì bọn xướng ca vô loài này, ả đảm bảo, sẽ đủ lịch sự thôi; các phu nhân có lẽ vừa mới húp xong bát súp, và có khi cả ly rượu vang tối nay; bọn xướng ca vô loài cũng có niềm đam mê với súp, và không chọn cách để những đồng tiền kiếm chôm chỉa mất ngay trước mắt mình. Có lúc, sự việc suýt biến thành một màn xô xát cá nhân ngắn ngủi giữa chủ gánh hát và mấy tên thanh niên, trong đó gã chủ ngã kềnh ra dễ dàng như một con rối của chính hắn giữa những tràng cười nhạo báng.

Tôi đã khá ngạc nhiên trước cảnh tượng này, bởi vì tôi vốn khá quen thuộc với lề lối của những đoàn gánh hát rong ở Pháp, dù ít hay nhiều mang tính nghệ thuật; và luôn thấy họ vô cùng dễ mến. Bất cứ gã lãng du nào cũng đáng quý đối với một trái tim hướng thiện; dẫu chỉ như một sự phản kháng sống động chống lại công sở và tinh thần thương mại, và như một điều gì đó để nhắc nhở chúng ta rằng cuộc sống không nhất thiết cứ phải theo cái khuôn mẫu mà chúng ta vẫn thường tạo ra. Ngay cả một ban nhạc Đức, nếu bạn bắt gặp họ rời thị trấn vào sáng sớm cho một chuyến lưu diễn ở các vùng quê, giữa những hàng cây và đồng cỏ, cũng mang một hương vị lãng mạn đối với trí tưởng tượng. Chẳng có ai, dưới ba mươi tuổi, lại vô cảm đến mức trái tim không khẽ rung lên khi nhìn thấy một trại người Digan. "Chúng ta không phải tất cả đều là thợ kéo sợi bông" — hoặc ít nhất, không phải hoàn toàn như vậy. Vẫn còn chút sức sống trong nhân loại; và tuổi trẻ thỉnh thoảng sẽ tìm thốt lên một lời dũng cảm để chê bai sự giàu sang, rồi vứt bỏ cả công việc ổn định để xách ba lô lên đường lãng du.

Một người Anh luôn có những thuận lợi đặc biệt trong việc giao lưu với các nghệ sĩ nhào lộn Pháp; bởi vì nước Anh chính là quê hương tự nhiên của những người nhào lộn. Hết gã này đến gã khác, trong bộ đồ ôm sát đính kim tuyến, thế nào cũng biết dăm ba từ tiếng Anh, từng uống loại bia nửa nọ nửa kia (half-and-half) của Anh, và có lẽ từng biểu diễn trong một quán tạp kỹ Anh. Hắn là đồng hương với tôi về mặt nghề nghiệp. Hắn vội vã kết luận, hệt như những người chèo thuyền người Bỉ, rằng bản thân tôi hẳn cũng là một vận động viên.

Nhưng nghệ sĩ nhào lộn không phải là người tôi yêu thích; hắn chẳng có chút hơi hướng nghệ sĩ nào trong con người mình; tâm hồn hắn nhỏ nhen và thực dụng, phần lớn là vì nghề nghiệp không đòi hỏi gì ở nó, và không quen thuộc với những tư tưởng cao cả. Nhưng nếu một người chỉ đủ làm diễn viên để có thể diễn ngọng nghịu qua một vở kịch hề, thì anh ta đã được bước vào một trật tự tư duy hoàn toàn mới. Anh ta có những thứ khác để bận tâm ngoài cái hộp đựng tiền. Anh ta có lòng kiêu hãnh của riêng mình, và quan trọng hơn nhiều, anh ta có một cái đích trước mặt mà mình không bao giờ có thể chạm tới hoàn hảo. Anh ta đã dấn thân vào một cuộc hành hương kéo dài suốt đời, bởi vì chẳng có điểm dừng nào ngắn hơn sự hoàn mỹ. Anh ta sẽ tự cải thiện bản thân từng chút một qua mỗi ngày; hoặc dẫu có từ bỏ nỗ lực ấy, anh ta vẫn luôn ghi nhớ rằng có một thuở nọ mình từng ôm ấp lý tưởng cao đẹp này, rằng có một thuở nọ mình đã phải lòng một vì sao. "'Thà rằng yêu rồi mất còn hơn chưa từng yêu'." Cho dù mặt trăng có chẳng màng gì đến Endymion, cho dù anh ta có an phận với Audrey và đi chăn lợn đi nữa, bạn có nghĩ rằng anh ta vẫn sẽ bước đi với một phong thái tao nhã hơn và gìn giữ những tư tưởng cao đẹp hơn cho đến tận cùng không? Gã nhà quê mà anh ta gặp ở nhà thờ chưa từng có một ước vọng nào vượt qua chiếc khăn trùm đầu của Audrey; nhưng trong trái tim Endymion vẫn vương vấn một hồi ức tựa như thứ gia vị giữ cho nó mãi tươi mới và kiêu hãnh.

Trở thành dẫu chỉ là kẻ đứng bên rìa nghệ thuật cũng để lại một dấu ấn tuyệt đẹp trên gương mặt một con người. Tôi nhớ có lần từng ăn tối với một nhóm người tại quán trọ ở Château Landon. Hầu hết bọn họ đích thị là những tay bán hàng lưu động; số khác là những nông dân khá giả; nhưng có một anh chàng trẻ tuổi mặc áo blouse, có khuôn mặt nổi bật hẳn lên giữa đám đông một cách đáng ngạc nhiên. Trông gương mặt ấy có nét thanh thoát hơn; nhiều phần hồn phơ phất hiện ra qua đó hơn; nó mang một vẻ sống động, biểu cảm, và bạn có thể thấy rằng đôi mắt anh ta thu nhận mọi thứ xung quanh. Tôi và người bạn đồng hành vô cùng tò mò không biết anh ta là ai và làm nghề gì. Hôm đó là phiên chợ ở Château Landon, và khi chúng tôi đi dọc theo các gian hàng thì câu trả lời đã sáng tỏ; bởi vì bạn của chúng tôi đang bận rộn kéo vĩ cầm cho đám nông dân nhún nhảy. Anh ta là một nghệ sĩ vĩ cầm lang thang.

Một gánh hát rong từng đến trọ tại quán nơi tôi ở, thuộc tỉnh Seine et Marne. Có một cặp vợ chồng; hai cô con gái, những ả đào trơ trẽn, xốc nổi, chuyên ca hát và diễn xuất mà chẳng có lấy một ý niệm gì về cách bắt đầu; và một thanh niên da ngăm, trông giống gia sư, một tay thợ sơn nhà bất trị, người ca hát và diễn xuất không đến nỗi tồi. Người mẹ là thiên tài của gánh hát, nếu có thể dùng từ thiên tài khi nói về một lũ bịp bợm bất tài như thế; và chồng ả không tìm được từ ngữ nào để diễn tả sự ngưỡng mộ của ông ta đối với cô đào quê mùa hài hước này. "Anh phải xem mụ già nhà tôi cơ," hắn nói, và gật gật cái đầu nát rượu. Một đêm nọ, họ biểu diễn ở sân chuồng ngựa, dưới ánh đèn chói lọi — một buổi trình diễn thảm hại, bị khán giả làng xã lạnh lùng quay lưng. Đêm hôm sau, ngay khi đèn vừa thắp lên, một trận mưa như trút nước đổ xuống, và họ buộc phải vội vã thu dọn hành lý, tháo chạy về cái nhà kho nơi họ trú chân, vừa lạnh, vừa ướt, lại chẳng có gì ăn tối. Sáng hôm sau, một người bạn quý của tôi, người có trái tim ấm áp dành cho gánh hát rong hệt như tôi, đã quyên góp một ít tiền và nhờ tôi mang đến để an ủi họ trước sự thất vọng này. Tôi đưa nó cho người cha; ông ta cảm ơn tôi rối rít, và chúng tôi cùng uống với nhau một chén trà trong bếp, trò chuyện về những con đường, khán giả và những ngày tháng cơ cực.

Khi tôi chuẩn bị đi, ông già gánh hát liền đứng phắt dậy, ngả mũ chào. "Tôi e rằng," ông ta nói, "Monsieur sẽ xem tôi hoàn toàn là một kẻ ăn xin; nhưng tôi lại có một thỉnh cầu nữa muốn ngỏ cùng ngài." Tôi bắt đầu ghét ông ta ngay tắp lự. "Tối nay chúng tôi lại diễn," ông ta tiếp lời. "Dĩ nhiên, tôi sẽ từ chối nhận thêm bất kỳ khoản tiền nào từ Monsieur và các bạn, những người đã quá hào phóng rồi. Nhưng chương trình tối nay của chúng tôi thực sự rất đáng chú ý; và tôi cứ bám lấy ý nghĩ rằng Monsieur sẽ chiếu cố đến dự." Và rồi, kèm theo một cái nhún vai và nụ cười: "Monsieur hiểu cho — sự kiêu hãnh của một nghệ sĩ!" Cho xin đi! Sự kiêu hãnh của một nghệ sĩ! Đó chính là thứ kéo tôi lại với cuộc đời: một lão già rách rưới, nát rượu, bất tài, nhưng lại có phong thái của một quý ông, và sự kiêu hãnh của một nghệ sĩ để giữ lấy lòng tự trọng cho bản thân!

Nhưng người khiến tôi tâm đắc nhất chính là M. de Vauversin. Đã gần hai năm kể từ lần đầu tiên tôi gặp ông, và quả thật tôi mong mình có thể gặp lại ông thường xuyên hơn. Đây là chương trình biểu diễn đầu tiên của ông, như tôi đã tìm thấy nó trên bàn ăn sáng, và giữ gìn nó cho đến tận bây giờ như một kỷ vật của những ngày tươi đẹp:—

"Mesdames et Messieurs,

Mademoiselle Ferrario et M. de Vauversin auront l'honneur de chanter ce soir les morceaux suivants.

Mademoiselle Ferrario chantera—Mignon—Oiseaux légers—France—Des Français dorment là—Le château bleu—Où voulez-vous aller?

M. de Vauversin—Madame Fountaine et M. Robinet—Les plongeurs à cheval—Le mari mécontent—Tais-toi, gamin—Mon voisin l'original—Heureux comme ça—Comme on est trompé."

Họ dựng một sân khấu ở một đầu phòng ăn. Và thật là một cảnh tượng thú vị khi nhìn M. de Vauversin, với điếu thuốc lá ngậm trên môi, gảy đàn ghi-ta, và dõi theo ánh mắt của Mademoiselle Ferrario với cái nhìn ngoan ngoãn, ân cần của một chú chó! Buổi biểu diễn khép lại bằng một cuộc xổ số, hay một phiên đấu giá vé số: một trò chơi vô cùng thú vị, mang đầy sự hồi hộp của cờ bạc mà không hề có hy vọng kiếm lời nào khiến bạn phải hổ thẹn vì lòng tham lam của mình; bởi vì ở đó tất cả chỉ là mất mát; bạn tranh thủ vung tiền ra cho túng thiếu; đó là một cuộc thi xem ai là kẻ chịu mất nhiều tiền nhất vì lợi ích của M. de Vauversin và Mademoiselle Ferrario.

M. de Vauversin là một người đàn ông nhỏ con, với mái tóc đen dày, phong thái hoạt bát và thu hút, cùng nụ cười sẽ vô cùng duyên dáng nếu hàm răng của ông đẹp hơn. Ông từng là một diễn viên tại nhà hát Châtelet; nhưng ông đã mắc một chứng bệnh thần kinh do sức nóng và ánh chói lọi của đèn sân khấu, khiến ông không còn thích hợp với nghiệp diễn. Vào thời điểm khủng hoảng đó, Mademoiselle Ferrario, hay còn gọi là Mademoiselle Rita ở Alcazar, đã đồng ý chia sẻ những thăng trầm lãng du cùng ông. "Tôi không bao giờ có thể quên được sự hào hiệp của người phụ nữ ấy," ông nói. Ông mặc những chiếc quần bó sát đến mức từ lâu đã trở thành một bài toán đố đối với tất cả những ai quen biết rằng làm thế nào mà ông chui ra chui vào được trong đó. Ông vẽ phác thảo một chút bằng màu nước; ông làm thơ; ông là một kẻ câu cá kiên nhẫn nhất, từng dành cả những ngày dài đằng đẵng ở bờ ao cuối vườn quán trọ, buông lơi sợi cước vô vọng xuống dòng sông trong vắt.

Bạn phải nghe ông kể lại những trải nghiệm của mình bên ly rượu vang; cách trò chuyện của ông mới duyên làm sao, với nụ cười sẵn sàng cho những bất hạnh của chính mình, và chốc chốc lại đột ngột trở nên nghiêm nghị, tựa như một kẻ nghe thấy tiếng sóng vỡ rì rào trong lúc đang kể về những hiểm nguy nơi đại dương sâu thẳm. Bởi vì, có lẽ mới chỉ tối hôm qua thôi, tiền thu vé chỉ vẻn vẹn một quan rưỡi, trong khi tiền vé tàu đã mất ba quan và tiền ăn ở là hai quan. Ngài Thị trưởng, một người giàu có triệu phú, ngồi ngay hàng ghế đầu, liên tục vỗ tay tán thưởng Mlle. Ferrario, thế mà suốt cả buổi tối lại chẳng bố thí quá ba xu. Giới chức trách địa phương luôn nhìn các nghệ sĩ lang thang bằng con mắt kỳ thị đến vậy. Hỡi ôi! Tôi hiểu rõ điều đó quá đi chứ, khi bản thân từng bị nhầm là một kẻ như vậy, và bị tống giam không thương tiếc chỉ vì sự hiểu lầm ngớ ngẩn đó. Có lần M. de Vauversin đến gặp một viên thanh tra cảnh sát để xin phép hát. Viên thanh tra, người đang thong thả hút thuốc, lịch sự ngả mũ chào khi ca sĩ bước vào. "Thưa ngài thanh tra," ông mở lời, "tôi là một nghệ sĩ." Và thế là viên thanh tra đội ngay mũ lên đầu. Chẳng có chút phép lịch sự nào dành cho những người bạn đồng hành của thần Apollo! "Chúng đê tiện đến mức độ đó đấy," M. de Vauversin nói, kèm theo một cái phất tay cuốn theo điếu thuốc.

Nhưng điều khiến tôi thích thú nhất là một lần bộc phát của ông, khi chúng tôi đã trò chuyện suốt cả buổi tối về những trắc trở, nhục nhã và túng quẫn trong cuộc đời lang thang của ông. Ai đó nói rằng, thà có sẵn một triệu tiền mặt còn hơn, và Mlle. Ferrario thừa nhận rằng cô ấy sẽ thích điều đó lắm. "Eh bien, moi non;—tôi thì không," De Vauversin kêu lên, đập mạnh tay xuống bàn. "Nếu có ai là kẻ thất bại trên đời này, thì chẳng phải là tôi sao? Tôi có một bộ môn nghệ thuật, nơi tôi đã làm nên những điều tốt đẹp — tốt như bao kẻ khác — thậm chí có lẽ còn tốt hơn một số người; và giờ đây nó đã khép lại trước mặt tôi. Tôi phải đi khắp xứ sở để gom từng đồng xu lẻ và hát những lời vô nghĩa. Anh nghĩ tôi hối tiếc cuộc đời mình chắc? Anh nghĩ tôi thà làm một tên tư sản béo tốt, giống như một con bê ư? Tôi không đời nào! Tôi từng có những khoảnh khắc được tung hô trên sân khấu: tôi chẳng màng điều đó; nhưng đôi khi trong thâm tâm, ngay cả khi không nhận được một tiếng vỗ tay nào từ cả hội trường, tôi vẫn biết rằng mình đã tìm được một âm vận chuẩn xác, hay một cử chỉ chính xác biết nói lên tất cả; và khi ấy, các ngài ạ, tôi đã biết thế nào là niềm vui, thế nào là làm tốt một việc, thế nào là trở thành một nghệ sĩ. Và thấu hiểu nghệ thuật là gì, chính là có được một mối quan tâm vĩnh cửu, thứ mà không một tên tư sản nào có thể tìm thấy trong những bận tâm vụn vặt của hắn. Tenez, messieurs, je vais vous le dire—nó giống như tôn giáo vậy."

Đó là bản tuyên ngôn đức tin của M. de Vauversin, dĩ nhiên đã châm chước đôi chút cho những trò đùa của trí nhớ và sự thiếu chính xác của việc dịch thuật. Tôi đã dùng đúng tên thật của ông, kẻo có một lữ khách nào khác tình cờ bắt gặp ông cùng cây đàn ghi-ta, điếu thuốc lá và Mademoiselle Ferrario; bởi lẽ chẳng phải toàn thế giới nên vui mừng tôn vinh người đồ đệ bất hạnh nhưng trung thành này của các Nàng Thơ sao? Nguyện xin thần Apollo ban cho ông những vần thơ chưa từng thấy bao giờ; nguyện xin dòng sông không còn keo kiệt với mồi câu của ông những chú cá bạc; nguyện cái lạnh không bóp nghẹt ông trên những chuyến đi dài ngày đông giá, hay gã quan liêu làng xã không lăng mạ ông bằng những cử chỉ kém duyên; và nguyện ông không bao giờ phải rời xa Mademoiselle Ferrario bên cạnh, để bước theo với ánh mắt tận tụy và đệm đàn ghi-ta cho nàng!

Màn kịch rối mang lại một sự giải trí vô cùng ảm đạm. Họ trình diễn một vở kịch mang tên Pyramus và Thisbe, dài đằng đẵng năm hồi chết tiệt, và toàn bộ được viết bằng thể thơ Alexandrine dài ngoằn ngoèo chẳng kém gì các diễn viên. Một con rối đóng vai vua; một con khác đóng vai quân sư gian ác; con thứ ba, được ca tụng có sắc đẹp phi thường, đại diện cho Thisbe; và rồi còn có lính canh, những ông bố nhẫn tâm, cùng các kép phụ. Chẳng có gì đặc biệt diễn ra suốt hai ba hồi mà tôi ngồi xem; nhưng các bạn sẽ thấy vui khi biết rằng các quy tắc về tính nhất quán được tôn trọng đúng mức, và toàn bộ vở kịch, ngoại trừ một trường hợp, đều tuân thủ hài hòa các quy tắc cổ điển. Ngoại trừ trường hợp đó là gã nhà quê hài hước, một con rối gầy gò đi giày gỗ, nói bằng văn xuôi và bằng một thứ tiếng địa phương sệt rất được khán giả xem trịch thượng tán thưởng. Hắn ta có những hành vi vô phép tắc với thân thể vị vua của mình; đá vào mồm những con rối đồng nghiệp bằng đôi giày gỗ của hắn, và hễ cứ lúc nào vắng bóng đám tình nhân thi phú xung quanh, hắn lại tự mình tán tỉnh Thisbe bằng văn xuôi hài hước.

Những màn nhào lộn của gã này, cùng với phần mở đầu ngắn, nơi chủ gánh hát đưa ra những lời ca tụng hài hước về đoàn kịch của mình, ca ngợi sự thờ ơ của họ trước những tiếng vỗ tay hay tiếng la ó, cùng lòng tận tụy duy nhất của họ dành cho nghệ thuật, là những chi tiết duy nhất trong toàn bộ sự việc khiến bạn có thể tưởng tượng ra là đủ để nở một nụ cười. Nhưng dân làng Précy có vẻ vô cùng thích thú. Quả thực, chừng nào một thứ còn là một buổi biểu diễn, và bạn phải trả tiền để xem, thì nó gần như chắc chắn sẽ mang lại tiếng cười. Nếu chúng ta bị tính phí cho mỗi lần ngắm hoàng hôn, hoặc nếu Chúa phái người đi đánh trống trước khi những tán gai mèo trổ hoa, thì chúng ta sẽ phải trầm trồ biết bao về vẻ đẹp của chúng! Nhưng những điều này, cũng như những người bạn tốt, những kẻ đần độn chẳng mấy chốc sẽ ngưng để ý tới; và tên Tư sản Trừu tượng cứ thế phóng nhanh trên chiếc xe ngựa nhẹ của hắn, hoàn toàn phớt lờ những đóa hoa dọc lối đi hay phong cảnh của thời tiết trên đầu.