Phía dưới La Fère, dòng sông chảy qua một vùng đồng cỏ rộng mở, xanh tươi, trù phú và được giới chăn nuôi vô cùng ưa chuộng; nơi đây được mệnh danh là Thung lũng Vàng. Với những khúc uốn lượn rộng cùng dòng chảy liên hồi ào ạt và đều đặn, làn nước cứ thế đi qua và tô xanh cho những cánh đồng. Bò, ngựa và những chú lừa nhỏ ngộ nghĩnh cùng nhau gặm cỏ trên các đồng cỏ, rồi kéo từng đàn xuống bờ sông để uống nước. Chúng tạo nên một nét chấm phá kỳ lạ cho phong cảnh, nhất là khi chúng giật mình và bạn trông thấy chúng phi nước đại tứ tán với những hình thù cùng gương mặt kệch cỡm. Cảnh tượng ấy mang lại cảm giác giống như đang ở những vùng thảo nguyên mênh mông không bờ bến, giữa những bầy gia súc của các bộ lạc du mục. Phía xa xa hai bên là những ngọn đồi; và ở một bên, dòng sông đôi khi sát mép những sườn đồi có rừng bao phủ của Coucy và St. Gobain.

Pháo binh đang tập trận tại La Fère, và chẳng mấy chốc pháo của bầu trời cũng hòa mình vào trò chơi ầm ầm đó. Hai lục địa mây đối đầu và trao đổi những loạt đại bác ngay trên đầu; trong khi xung quanh đường chân trời, chúng tôi vẫn có thể thấy ánh nắng và bầu trời quang đãng trên những ngọn đồi. Gộp cả tiếng đại bác lẫn tiếng sấm sét lại, bấy nhiêu đó đủ làm lũ gia súc ở Thung lũng Vàng hoảng sợ. Chúng tôi có thể thấy chúng ngẩng cao đầu, chạy loăng quăng trong sự lưỡng lự đầy sợ hãi; và khi chúng đã định thần, chú lừa lẽo đẽo theo sau con ngựa, còn con bò thì bám sát sau chú lừa, chúng tôi có thể nghe thấy tiếng móng guốc của chúng nện vang dội khắp các đồng cỏ. Âm thanh ấy mang âm hưởng của chốn chiến trường, tựa như những đợt kỵ binh xung trận. Và xét cho cùng, nếu chỉ tính riêng về phần thính giác, chúng tôi đã được thưởng thức một khúc tráng ca giao chiến vô cùng hào hứng được trình diễn để giải trí.

Cuối cùng, tiếng pháo và tiếng sấm cũng ngớt dần; ánh nắng rọi chiếu những thưa ruộng còn đẫm nước; không gian đượm hương thơm từ hơi thở của cỏ cây đang hân hoan; và dòng sông vẫn không mệt mỏi đưa chúng tôi trôi đi với tốc độ nhanh nhất của nó. Xung quanh Chauny có một khu công nghiệp, và sau đó đôi bờ sông cao hẳn lên khiến chúng tôi chẳng thể nhìn thấy vùng đồng quê lân cận, mà chỉ toàn thấy những vách đất sét cùng những hàng liễu nối tiếp nhau. Lâu lâu, chúng tôi lại lướt qua một ngôi làng hay một bến phà, và một đứa trẻ ngơ ngác nào đó trên bờ cứ đứng trân trân nhìn theo chúng tôi cho đến khi khuất dạng sau khúc cua. Tôi dám chắc rằng hình ảnh của chúng tôi vẫn tiếp tục bơi lội trong những giấc mơ của đứa trẻ ấy suốt bao đêm sau đó.

Nắng và mưa cứ thế thay phiên nhau như ngày với đêm, khiến thời gian như trôi chậm hơn bởi sự đổi thay liên tục ấy. Khi những trận mưa lớn trút xuống, tôi có thể cảm nhận từng giọt nước thấm qua chiếc áo len để chạm vào làn da ấm áp của mình; và chuỗi cảm giác tê tái dồn dập ấy suýt làm tôi phát điên. Tôi tự nhủ mình phải mua một chiếc áo tơi chống nước ở Noyon. Bị ướt thì chẳng có gì to tát; nhưng sự khổ sở vì những đợt lạnh buốt đâm thấu vào từng ngóc ngách cơ thể cùng một lúc đã khiến tôi khua mái chèo xuống nước như một kẻ mất trí. Cigarette tỏ ra vô cùng thích thú trước những cơn nổi giận nhỏ nhặt ấy của tôi. Nó có thêm một thứ để ngắm nghía ngoài những vách đất sét và hàng liễu.

Suốt dọc đường, dòng sông cứ lặng lẽ trôi đi như một tên trộm ở những đoạn thẳng, hay lượn vòng qua những khúc cua tạo thành các xoáy nước; những rặng liễu cúi đầu chào và bị xói mòn gốc rễ suốt cả ngày; những vách đất sét lở xuống; dòng Oise, vốn đã mất bao thế kỷ để kiến tạo nên Thung lũng Vàng, nay dường như đã thay đổi ý định và quyết tâm phá bỏ những gì nó từng làm. Sông ngòi mới lắm trò làm sao, chỉ bằng cách tuân theo lực hấp dẫn trong sự ngây thơ của tấm lòng nó!