Chúng tôi đã tạo ra một sự náo động không nhỏ tại các bến tàu Antwerp. Một công nhân bốc xếp cùng đông đảo phu phen đã khiêng hai chiếc thuyền độc mộc ra bờ trượt nước, theo sau là đám trẻ nhỏ reo hò vang dội. Chiếc Cigarette lao xuống nước với một hồi tõm và những bọt sóng nhỏ lăn tăm. Ngay khoảnh khắc tiếp theo, chiếc Arethusa cũng nối gót lên đường. Một chiếc tàu hơi nước đang chạy tới, những người trên chòi lái hò hét những lời cảnh báo khản đặc, trong khi tay quản gia bốc xếp và đám phu khuân vác gào thét từ phía cầu tàu. Thế nhưng, chỉ với một vài mái chèo, những chiếc thuyền đã tiến thẳng ra giữa dòng Scheldt, bỏ lại sau lưng mọi tàu bè, phu phen cùng những phiền toái bến bờ khác.

Mặt trời chiếu rọi rực rỡ; thủy triều đang lên—mang theo tốc độ bốn dặm một giờ đầy hào hứng; gió thổi đều đặn, thỉnh thoảng kèm theo vài cơn giật. Phần tôi, chưa bao giờ trong đời tôi được ngồi trên một chiếc thuyền độc mộc giương buồm; và thử nghiệm đầu tiên ngay giữa dòng sông lớn này khiến tôi không khỏi có đôi chút bồn chồn lo lắng. Điều gì sẽ xảy ra khi ngọn gió đầu tiên thổi căng tấm bạt nhỏ của tôi? Tôi đoán rằng cảm giác mạo hiểm dấn thân vào chốn vô định này cũng chẳng khác nào việc xuất bản cuốn sách đầu tay, hay chuyện cưới xin là mấy. Thế nhưng, những hoài nghi ấy chẳng kéo dài lâu; và chỉ năm phút sau, hẳn bạn sẽ không lấy gì làm ngạc nhiên khi biết rằng tôi đã cột chặt dây chèo.

Thú thật, chính bản thân tôi cũng có phần ngạc nhiên trước hoàn cảnh này; dĩ nhiên, cũng như bao đồng loại khác, tôi vẫn luôn cột dây khi đi thuyền buồm; nhưng trên một phương tiện nhỏ bé và tròng trành như thuyền độc mộc, lại đối mặt với những cơn gió giật thốc tháo ấy, tôi không ngờ mình vẫn lặp lại thói quen đó. Điều này khiến tôi có cái nhìn hơi có phần coi nhẹ thái độ trân trọng sự sống của chúng ta. Quả thực, việc hút thuốc sẽ dễ dàng hơn nhiều khi dây buồm đã được cột chặt; thế nhưng chưa bao giờ trước đó tôi lại đem một tẩu thuốc ngon lành ra cân nhắc trước một rủi ro nhãn tiền, để rồi điềm nhiên chọn tẩu thuốc đầy thoải mái. Chuyện chúng ta không thể khẳng định trước về bản thân khi chưa qua thử thách vốn là điều hiển nhiên. Nhưng có một suy ngẫm ít phổ biến hơn, và chắc chắn là mang lại nhiều an ủi hơn, rằng chúng ta thường thấy mình dũng cảm và tốt đẹp hơn nhiều so với những gì mình từng nghĩ. Tôi tin rằng đó là trải nghiệm của bất cứ ai; chỉ có điều, nỗi sợ rằng bản thân có thể tự phủ nhận mình trong tương lai đã ngăn cản con người loan báo niềm tâm tình phấn khởi ấy rộng khắp. Tôi thực lòng ước gì—giá như có ai đó truyền cho tôi sự vững vàng trước cuộc đời khi tôi còn trẻ, để tiết kiệm cho tôi bao phen rắc rối; để nói cho tôi hay những hiểm nguy thường có vẻ gớm ghiếc nhất khi ta nhìn từ xa; và để chỉ ra rằng phần lương thiện trong tâm hồn con người sẽ không bao giờ để bị vùi lấp, hiếm khi nào, hay đúng hơn là chưa bao giờ bỏ rơi ta trong giờ phút ngặt nghèo. Thế nhưng, tất cả chúng ta đều mải thổi sáo văn chương ủy mị; và chẳng một ai trong số chúng ta chịu tiến lên đầu hàng ngũ để gióng lên những tiếng trống vang dội đầy quyết tâm.

Khung cảnh trên sông thật dễ chịu. Vài chiếc sà lan lướt qua, chở đầy cỏ khô. Lau sậy và liễu rủ viền quanh dòng nước; gia súc cùng những con ngựa già nua kính cẩn đến cúi đầu hiền hòa sát bờ sông. Thỉnh thoảng, ẩn hiện giữa hàng cây là một ngôi làng xinh xắn với xưởng đóng tàu ồn ào; đôi khi là một biệt thự nằm trên khoảng sân cỏ mướt. Ngọn gió đưa chúng tôi xuôi dòng Scheldt rồi tiếp tục rẽ vào sông Rupel, và chúng tôi lướt đi khá thảnh thơi khi bắt đầu trông thấy những xưởng gạch của Boom trải dài một đoạn dài bên hữu ngạn. Bờ trái vẫn giữ vẻ xanh tươi và bình dị, với những hàng cây chạy dọc bờ kè, và đôi khi là dải bậc thềm dẫn xuống bến phơi, nơi có lẽ đang ngồi một người phụ nữ với khuỷu tay tì lên đầu gối, hoặc một ông già chống gậy đeo kính bạc. Thế nhưng, thị trấn Boom cùng những xưởng gạch của nó lại càng lúc càng chìm trong khói bụi và nhếch nhác; cho đến khi một ngôi nhà thờ lớn có tháp đồng hồ, cùng cây cầu gỗ bắc qua sông, hiện ra báo hiệu khu vực trung tâm của thị trấn.

Boom không phải là một nơi chốn đáng yêu, và chỉ nổi bật ở một điều duy nhất: đa số cư dân nơi đây ngầm đinh ninh rằng họ biết nói tiếng Anh, dù thực tế hoàn toàn không phải vậy. Điều này phủ lên những cuộc giao tiếp của chúng tôi một lớp mờ ảo kỳ lạ. Riêng về quán trọ Hôtel de la Navigation, tôi nghĩ đó chính là điểm tệ hại nhất ở đây. Nó khoe khoang một phòng khách lót cát, với một quầy bar nhìn ra đường ở một đầu; và một phòng khách lót cát khác, tối tăm và lạnh lẽo hơn, với chiếc lồng chim trống không và chiếc hộp quyên góp ba màu làm vật trang trí duy nhất. Tại đây, chúng tôi miễn cưỡng dùng bữa cùng ba thực tập sinh kỹ sư kiệm lời và một tay tiếp thị hàng hóa lặng lẽ. Thức ăn, cũng như phần lớn ở Bỉ, mang một tính chất mập mờ, chẳng đâu vào đâu; quả thực, tôi chưa từng tài nào nắm bắt được khái niệm về một bữa ăn thực sự giữa những con người dễ mến này; họ dường như cứ mổ xẻ và đùa giỡn với thức ăn suốt cả ngày theo tinh thần của những kẻ tài tử: thoảng chút phong vị Pháp, đậm chất Đức, và cứ thế lửng lơ rơi vào khoảng giữa của cả hai.

Chiếc lồng chim trống không, đã được quét dọn sạch sẽ và chẳng còn sót lại dấu vết nào của chú chim từng hót vang một thời, ngoại trừ hai nan lồng bị bẻhơi lệch để kẹp miếng đường, mang theo một thứ hơi hướng vui vẻ của chốn nghĩa trang. Đám thực tập sinh kỹ sư chẳng buồn đếm xỉa đến chúng tôi, cũng chẳng thèm nói năng gì với tay tiếp thị; họ chỉ thầm thì vài câu ngắn ngủi với nhau, hoặc đôi khi liếc nhìn chúng tôi dưới ánh đèn gas qua vành kính cận lấp lánh. Dù đều là những chàng trai khôi ngô, nhưng tất cả bọn họ (theo cách nói của người Scotland) đều mang vẻ gai góc, khó gần.

Có một cô hầu bàn người Anh làm việc trong khách sạn, người đã rời xa xứ sở đủ lâu để hấp thụ đủ loại thành ngữ ngoại quốc kỳ cục cùng đủ thứ lề thói xứ người lạ lùng mà ở đây không cần phải liệt kê chi tiết. Cô ta nói chuyện với chúng tôi bằng thứ biệt ngữ trôi chảy của mình, hỏi han về phong tục thời nay ở nước Anh, rồi sẵn sàng chỉnh đốn chúng tôi mỗi khi chúng tôi ngập ngừng đáp lời. Thế nhưng, vì chúng tôi đang đối thoại với một phụ nữ, có lẽ những thông tin chúng tôi cung cấp không đến nỗi bỏ đi như vẻ bề ngoài. Phái đẹp vốn thích thu nhặt kiến thức mà vẫn giữ được sự bề trên của mình. Đó là một sách lược khôn ngoan, và gần như là điều tất yếu trong hoàn cảnh ấy. Nếu một người đàn ông thấy một phụ nữ ngưỡng mộ mình, dẫu chỉ vì sự am hiểu địa lý của anh ta, anh ta sẽ lập tức bấu víu lấy sự ngưỡng mộ ấy để ảo tưởng. Chỉ bằng cách liên tục dội gáo nước lạnh, những cô nàng xinh đẹp mới có thể giữ chúng tôi ở đúng vị trí của mình. Đàn ông, như cô Howe hay cô Harlowe từng nói, "về bản chất là những kẻ hay lấn tới." Phần tôi, tôi đứng về phe phụ nữ bằng cả thể xác lẫn tâm hồn; và ngoại trừ một cặp vợ chồng hạnh phúc viên mãn, trên đời này chẳng có gì đẹp đẽ bằng huyền thoại về nữ thần săn bắn. Chẳng ích gì khi một người đàn ông quyết định trốn vào rừng sâu; chúng tôi thừa hiểu hắn ta; Thánh Anthony từng thử làm điều tương tự từ lâu đời, và theo mọi lời kể thì ngài đã có một khoảng thời gian vô cùng thảm hại. Thế nhưng, ở một số phụ nữ có điểm này, vượt trội hơn cả những bậc chân tu uyên bác nhất trong giới nam nhân, đó là họ biết cách tự lực tự cường, và có thể bước đi trong một không gian cao ngạo, lạnh giá mà chẳng cần đến sự ủng hộ của bất kỳ sinh vật mặc quần nào. Tôi xin tuyên bố, dẫu bản thân chẳng phải là một kẻ tu hành theo chủ nghĩa khắc kỷ, tôi mang ơn phụ nữ vì lý tưởng này còn nhiều hơn là ơn huệ mà đa số họ — hoặc bất kỳ ai khác ngoại trừ một người duy nhất — có thể trao cho tôi một nụ hôn tự nguyện. Chẳng có gì khích lệ bằng cảnh tượng về sự tự chủ. Và khi tôi nghĩ đến những thiếu nữ mảnh mai, kiều diễm, tung tăng trong rừng suốt cả đêm theo tiếng tù và của Diana; di chuyển giữa những cội sồi già, tự do tự tại như chính chúng; những sinh vật của chốn thâm sơn cùng cốc và ánh sao trời, không hề bị vấy bẩn bởi cuộc đời xô bồ, nóng bỏng và đục ngầu của nhân loại — dẫu rằng vẫn còn vô vàn lý tưởng khác mà tôi có thể ưu tiên — trái tim tôi vẫn thổn thức khôn nguôi khi nghĩ đến hình bóng này. Thất bại trong cuộc đời đó sao, nhưng là một sự thất bại với vẻ kiêu sa nhường nào! Những gì không tiếc nuối thì không thể gọi là mất mát. Và đâu — ở đây bản tính nam nhân lại lòi ra — đâu sẽ là vinh quang của việc khơi gợi tình yêu, nếu không có những sự lạnh lùng, xa cách cần phải vượt qua?