Tôi chẳng còn đọng lại mấy ký ức về cuộc hải trình trong hai ngày tiếp theo, và trong sổ tay của tôi cũng hoàn toàn trống trơn. Dòng sông cứ thế lững lờ trôi qua những phong cảnh đôi bờ thơ mộng. Những người thợ giặt trong tà áo xanh, những người đánh cá trong chiếc áo blouse xanh làm phong phú thêm cho sắc xanh của bờ cỏ, gợi ta liên tưởng đến sự kết hợp giữa hoa và lá ở loài lưu ly. Một bản giao hưởng sắc lưu ly; tôi nghĩ Théophile Gautier hẳn sẽ dùng cách ấy để miêu tả bức tranh toàn cảnh hai ngày hôm đó. Bầu trời xanh thẳm không một bóng mây, và mặt nước phẳng lặng của dòng sông ở những đoạn êm ả như giơ một tấm gương soi bóng trời mây cùng bờ bến. Những người phụ nữ giặt giũ cười vang gọi với theo chúng tôi, trong khi tiếng xào xạc của cây lá và tiếng nước chảy hòa quyện thành bản đệm cho những suy nghĩ mơ màng của chúng tôi lúc xuôi dòng.

Sức mạnh to lớn cùng ý chí bền bỉ của dòng sông đã giữ chân tâm trí người lữ khách. Giờ đây, nó tỏ ra vô cùng chắc chắn về đích đến, với những bước đi mạnh mẽ và thảnh thơi chẳng khác nào một người đàn ông trưởng thành đầy quyết tâm. Ngoài những bãi cát ở Havre, sóng biển đang gầm reo chờ đón nó.

Về phần mình, khi lướt đi trên con đường nước chuyển động này bằng chiếc ca-nô nhỏ xíu như cái hộp đàn vĩ cầm, tôi cũng bắt đầu cảm thấy nhớ đại dương bao la của mình. Đối với con người văn minh, sớm hay muộn thì khát vọng về chốn văn minh cũng sẽ trỗi dậy. Tôi đã mỏi mệt với việc khua mái chèo; tôi đã mỏi mệt với lối sống bên lề xã hội; tôi ao ước được hòa mình vào trung tâm của cuộc sống một lần nữa; tôi ao ước được làm việc; tôi ao ước được gặp gỡ những con người hiểu được ngôn ngữ của mình, những người có thể trò chuyện với tôi một cách bình đẳng, như một con người thực thụ chứ không còn là một kẻ tò mò.

Và thế là bức thư nhận được ở Pontoise đã định đoạt quyết định của chúng tôi; chúng tôi kéo những chiếc thuyền lên bờ lần cuối cùng, rời khỏi dòng Oise trung thực đã dẫn lối cho chúng tôi suốt bao lâu nay qua những ngày mưa nắng. Qua bao dặm đường, con "dã thú" chuyên chở nhanh nhẹn và không chân ấy đã chở che cho vận mệnh của chúng tôi, để rồi khi quay lưng lại với nó, trong lòng chúng tôi dâng lên nỗi niềm tiếc nuối của sự chia ly. Chúng tôi đã thực hiện một chuyến vòng tránh dài ngày ra khỏi thế giới, nhưng giờ đây chúng tôi đã trở lại những chốn quen thuộc, nơi bản thân cuộc sống tự vận hành mọi thứ, và chúng tôi được đưa đẩy đến với những cuộc phiêu lưu mà chẳng cần nhọc công khua một mái chèo. Giờ đây, chúng tôi sắp trở về, tựa như nhân vật lữ khách trong vở kịch, để chứng kiến xem trong khoảng thời gian qua, vận mệnh đã sắp đặt lại những gì trong không gian sống của chúng tôi; những bất ngờ nào đang chờ đón chúng tôi tại chốn quê nhà; và thế giới đã trôi dạt đi đâu, xa đến nhường nào trong lúc chúng tôi vắng mặt. Bạn có thể chèo thuyền suốt cả ngày trời; nhưng chỉ khi bạn trở về vào lúc chiều tà, nhìn vào căn phòng quen thuộc, bạn mới nhận ra Tình yêu hay Cái chết đang chờ đợi mình bên bếp lò; và những cuộc phiêu lưu tuyệt vời nhất lại không phải là những thứ ta cất công đi tìm.