Trẻ con rất thích nghe kể chuyện về những người lớn thuở họ còn thơ ấu, thích thả hồn tưởng tượng về một ông bác hay bà cố truyền thuyết mà chúng chưa từng gặp mặt. Chính trong tâm tình ấy, lũ trẻ nhà tôi tối nọ đã quây quần bên tôi để nghe kể về bà cố Field, người từng sống trong một dinh cơ lớn ở hạt Norfolk (lớn gấp trăm lần ngôi nhà mà chúng và tía chúng đang ở), nơi từng là chừng như người ta vẫn đồn đại ở vùng đó—chứng tích của những biến cố bi thảm mà chúng mới được biết qua khúc dao ca về Những đứa trẻ trong rừng. Chuyện kể rằng toàn bộ câu chuyện về lũ trẻ cùng người chú độc ác của chúng được khắc chạm tinh xảo trên tấm ốp lò sưởi của đại sảnh, từ đầu chí cuối cho đến cả đôi chim hồng tước, cho đến khi một kẻ giàu có ngớ ngẩn đã tháo dỡ nó đi để thay bằng một chiếc lò sưởi cẩm thạch theo mốt thời đại chẳng có lấy một tích truyện nào trên đó. Đến đây, bé Alice liền ánh lên vẻ mặt hiền từ của người mẹ thân yêu, một nét dịu dàng đến mức không thể coi là trách cứ. Rồi tôi tiếp tục kể, rằng bà cố Field đạo đức và tốt bụng biết bao, được mọi người yêu mến kính trọng nhường nào, dù thực ra bà không phải là bà chủ của dinh cơ vĩ đại ấy mà chỉ được chủ nhân—kẻ thích sống ở một biệt thự tân thời hơn mua đâu đó tại hạt liền ranh—giao phó trọng trách quản lý (dù xét theo cách nào đó, người ta cũng có thể xem bà như bà chủ); thế nhưng bà vẫn sống ở đó cứ như thể đó là cơ nghiệp của chính mình, duy trì phẩm giá của dinh cơ trong suốt quãng đời bà, để rồi sau này nơi ấy trở nên điêu tàn, suýt bị triệt phá, mọi đồ trang trí cổ kính đều bị lột sạch và chuyển về tư trạch của chủ nhân, bày biện trơ trọi hệt như thể ai đó đem những ngôi mộ cổ mà chúng mới thấy ở tu viện về cắm vào phòng khách diêm dúa mạ vàng của phu nhân C. Đến đây, John mỉm cười, điệu bộ như muốn nói rằng: "Làm thế thì ngốc nghếch thật." Và rồi tôi kể rằng khi bà lâm chung, đám tang của bà có đông đảo người nghèo cùng một số tầng lớp quý phái ở vùng lân cận tụ hội từ muôn dặm xung quanh, đến để tỏ lòng kính trọng ký ức về bà, bởi bà là một người phụ nữ vô cùng nhân hậu và đạo đức; tốt đến mức bà thuộc làu làu cả sách Thánh vịnh, à mà còn phần lớn cả bộ Tân Ước nữa cơ. Đến đây, bé Alice liền xòe đôi bàn tay ra. Tiếp đó, tôi kể bà cố Field thuở xuân thì từng là một người cao ráo, ngay thẳng và duyên dáng nhường nào; và thời trẻ bà được coi là vũ công giỏi nhất—đến đây bàn chân phải nhỏ nhắn của Alice khẽ cựa quậy theo phản xạ, cho đến khi thấy tôi nghiêm mặt lại thì nó mới đứng yên—vũ công giỏi nhất, tôi đang nói thế, ở cả hạt này, cho đến khi một căn bệnh ác hiểm gọi là ung thư ập đến, quật ngã bà trong đau đớn; nhưng nó chẳng bao giờ khuất phục nổi tinh thần cao thượng của bà hay khiến bà phải cúi đầu khuất phục, mà tinh thần ấy vẫn luôn hiên ngang, bởi bà vô cùng nhân hậu và đạo đức. Rồi tôi kể về việc bà thường ngủ một mình trong căn phòng quạnh quẽ của ngôi nhà lớn cô quạnh ấy; và cách bà tin rằng vào lúc nửa đêm, có bóng ma của hai đứa trẻ lững thững bước lên bước xuống cầu thang lớn gần nơi bà ngủ, nhưng bà bảo rằng "những sinh linh vô tội ấy sẽ chẳng làm hại bà đâu"; và tôi ngày trước đã sợ hãi biết bao, dù hồi đó tôi vẫn có người hầu ngủ cùng phòng, bởi tôi chẳng bằng một nửa sự tốt lành hay đạo đức của bà—vậy mà tôi chưa từng nhìn thấy hai đứa trẻ ấy bao giờ. Đến đây, John giương cao đôi lông mày và cố tỏ ra can đảm. Sau đó, tôi kể bà đã đối xử tốt với tất cả các cháu của mình thế nào, thường đón chúng đến dinh cơ vào các dịp lễ, nơi riêng tôi thường thả mình hàng giờ liền để ngắm nhìn những bức tượng bán thân cổ kính của Mười hai vị Caesar từng là Hoàng đế La Mã, cho đến khi những cái đầu cẩm thạch ấy như sống lại, hoặc chính tôi cũng hóa đá cùng chúng; tôi chẳng bao giờ thấy chán khi lang thang khắp dinh thự khổng lồ với những căn phòng trống hoác, những lớp vải treo đã sờn rách, thảm thêu phấp phới, và những tấm ốp tường bằng gỗ sồi chạm trổ với lớp thếp vàng hầu như đã mòn vụn—có lúc ở những khu vườn rộng lớn mang phong cách cổ xưa mà gần như chỉ có riêng mình tôi, ngoại trừ đôi khi có một bác làm vườn cô độc bước qua—và cách những quả đào tiên và đào thường lủng lẳng trên cành, mà tôi chẳng hề dám hái, bởi đó là thứ trái cây bị cấm, trừ những lúc hiếm hoi,—và bởi tôi thấy thú vị hơn khi thả bộ giữa những hàng cây thủy tùng hay cây thông đượm buồn, nhặt những quả mọng đỏ và quả thông vốn chẳng dùng được việc gì ngoài việc để ngắm—hoặc nằm dài trên thảm cỏ non tươi với muôn hương thơm ngát của khu vườn xung quanh—hoặc tắm mình trong ánh nắng nhà kính trồng cam, đến độ tôi ngỡ như mình cũng đang chín dần cùng những trái cam chanh trong cái ấm áp dễ chịu ấy—hoặc ngắm nhìn những chú cá tuế lướt đi thoăn thoắt dưới hồ cá ở tận cùng khu vườn, thỉnh thoảng lại có một con cá vược lớn lừ lừ đậu lơ lửng giữa làn nước trong vẻ uy nghi lặng lẽ, như thể nó đang nhạo báng những cú bơi lội nghịch ngợm vô lối của lũ cá nhỏ—tôi tìm thấy niềm vui lớn lao ở những trò tiêu khiển bận rộn mà vô bổ ấy hơn là trong mọi hương vị ngọt ngào của đào, đào tiên, cam quít và những thứ mồi nhử tầm thường khác của trẻ thơ. Đến đây, John lén lút đặt trả lại đĩa một chùm nho mà, dẫu không qua khỏi mắt Alice, thằng bé đã định bụng chia sẻ với cô bé, và giờ thì cả hai dường như đều sẵn sàng từ bỏ chúng vì thấy chẳng còn hợp cảnh. Kế đó, với giọng điệu có phần cao hứng hơn, tôi kể rằng dẫu bà cố Field yêu thương tất cả các cháu, nhưng có thể nói bà dành một tình cảm đặc biệt cho người chú John L—— của chúng, bởi cậu là một thiếu niên khôi ngô, đầy khí phách và là bậc vương giả đối với phần còn lại của chúng tôi; thay vì thui thủi trong những góc khuất quạnh hiu như vài đứa trong số chúng tôi, cậu sẽ cưỡi lên con chiến mã bất kham nhất kiếm được khi mới chỉ là một chú nhóc con to bằng chừng chúng bây giờ, phóng vù vù đi nửa hạt chỉ trong một buổi sáng, và nhập hội với những thợ săn nếu có dịp—dẫu vậy cậu vẫn rất mực yêu mến ngôi nhà lớn và khu vườn cổ kính, chỉ là có thừa khí phách để không đời nào chịu giam mình trong những ranh giới ấy—rồi người chú của chúng lớn lên thành một nam nhân dũng cảm khôi ngô, khiến ai nấy đều ngưỡng mộ, và nhất là bà cố Field; rồi chú thường cõng tôi trên lưng khi tôi là một thằng bé thọt chân—bởi chú lớn hơn tôi khá nhiều—đi cả dặm đường khi tôi không thể bước đi vì đau đớn; để rồi sau này trong đời, chính chú cũng trở thành một người thọt chân, và tôi (tôi e là thế) đã không phải lúc nào cũng đủ kiên nhẫn với chú khi chú cáu bẳn và đau đớn, cũng chẳng nhớ cho đủ rằng chú từng ân cần với tôi thế nào khi tôi còn thọt chân; và khi chú qua đời, dẫu chú chưa mất được một tiếng đồng hồ, tôi cứ ngỡ như chú đã tạ thế từ lâu lắm rồi, khoảng cách giữa sự sống và cái chết sao mà xa thẳm; rồi cách tôi vượt qua cái chết của chú lúc đầu thì tưởng là khá ổn, nhưng sau đó nó cứ đeo bám tôi mãi; và dẫu tôi không khóc lóc hay bi lụy như một số người, và như tôi nghĩ chú cũng sẽ làm thế nếu tôi qua đời, thì tôi vẫn nhớ chú suốt cả ngày dài, và mãi đến lúc ấy mới nhận ra mình đã yêu thương chú nhường nào. Tôi nhớ sự ân cần của chú, tôi nhớ cả sự khó tính của chú, và ước gì chú còn sống để tôi lại được cãi cọ với chú (vì đôi khi chúng tôi vẫn hay cãi nhau), còn hơn là mãi mãi mất đi bóng hình chú, và tôi thấy bứt rứt không yên khi thiếu vắng chú, hệt như người chú tội nghiệp của các con hẳn đã từng cảm thấy khi vị bác sĩ cắt bỏ đi một khúc chân của ông. Đến đây lũ trẻ òa khóc, hỏi rằng có phải bộ tang phục nhỏ xíu chúng đang mặc là dành cho chú John hay không, rồi chúng ngước nhìn lên, nài nỉ tôi đừng kể tiếp chuyện về người chú nữa, mà hãy kể cho chúng nghe vài câu chuyện về người mẹ xinh đẹp đã khuất của chúng. Rồi tôi kể về bảy năm đằng đẵng, có lúc hy vọng, có lúc tuyệt vọng, nhưng vẫn trước sau kiên trì, tôi theo đuổi nàng Alice W—n xinh đẹp; và trong mức độ mà trẻ con có thể hiểu được, tôi giải thích cho chúng nghe sự e thẹn, trắc trở và những lời từ chối của các thiếu nữ—thì thình lình, quay sang nhìn Alice, linh hồn của nàng Alice thuở nào bỗng hiện lên qua đôi mắt cô bé với một vẻ chân thực đến nao lòng, khiến tôi hoang mang không biết ai trong số họ đang đứng đó trước mặt mình, hay mái tóc rạng ngời kia là của ai; và trong lúc tôi còn đang sững sờ ngắm nhìn, cả hai đứa trẻ cứ mờ dần đi trong tầm mắt, lùi mãi, lùi mãi cho đến cuối cùng chẳng còn lại gì ngoài hai nét mặt đượm buồn ở tận chốn xa xăm vô tận, dù không cất lời nhưng lại kỳ lạ khắc sâu vào lòng tôi những hiệu ứng của lời nói: "Chúng tôi không thuộc về Alice, cũng chẳng thuộc về anh, và chúng tôi hoàn toàn chẳng phải là những đứa trẻ. Những đứa trẻ của Alice gọi Bartrum là cha. Chúng tôi chẳng là gì cả; còn kém hơn cả hư vô, và chỉ là những giấc mơ. Chúng tôi chỉ là những điều lẽ ra có thể xảy ra, và phải mòn mỏi chờ đợi trên bờ sông Lethe muôn triệu năm trước khi thực sự có sự tồn tại và một cái tên"—và bừng tỉnh ngay sau đó, tôi thấy mình đang yên vị trên chiếc ghế bành độc thân, nơi tôi đã thiếp ngủ từ lúc nào, với nàng Bridget trung thành vẫn ngồi bên không đổi thay—nhưng John L. (hay James Elia) thì đã vĩnh viễn ra đi.