Người ta vẫn cho rằng một vở kịch được diễn hay hay dở là tùy thuộc vào mức độ ảo ảnh sân khấu mà nó tạo ra. Liệu thứ ảo ảnh ấy có khi nào đạt đến mức hoàn hảo hay không lại không phải là vấn đề cần bàn. Người ta bảo rằng, đỉnh cao của nghệ thuật ấy là khi người diễn viên xuất hiện mà hoàn toàn phớt lờ sự hiện diện của khán giả. Trong thể loại bi kịch — hay bất cứ thứ gì cốt để lay động cảm xúc — sự tập trung trọn vẹn vào công việc trên sân khấu này dường như là điều không thể thiếu. Thế nhưng, trên thực tế, các đào kép tài năng nhất của chúng ta vẫn bỏ qua nguyên tắc ấy mỗi ngày; và chừng nào những cú hướng về phía khán giả dưới hình thức gào thét hay trưng trổ tình cảm ấy không quá thường xuyên hoặc lộ liễu, thì lượng ảo ảnh vừa đủ cho mục đích kịch tính vẫn có thể được tạo ra bất chấp chúng. Tuy nhiên, gác lại bi kịch, ta có thể tự hỏi rằng: trong một số nhân vật hài kịch, đặc biệt là những kẻ hơi quá lố, hoặc mang trong mình những ý niệm đi ngược lại với luân lý thông thường, chẳng phải đó là minh chứng cho tay nghề đỉnh cao của nghệ sĩ hài khi anh ta, dù không hề trực tiếp cầu cứu khán giả, vẫn ngầm đạt được một sự đồng điệu với họ, khiến họ trở thành một bên đồng lõa trong cảnh diễn mà chính họ cũng không hay biết hay sao? Sự việc này đòi hỏi một sự tinh tế vô cùng tận, nhưng ở đây chúng ta chỉ bàn về các bậc thầy trong nghề mà thôi.

Căn bệnh đáng hổ thẹn nhất trong bản chất con người, khi ta cảm nhận thấy ở chính mình hoặc nhìn thấy ở kẻ khác, có lẽ là sự hèn nhát. Nhìn thấy một kẻ hèn nhát được khắc họa sống động như thật trên sân khấu sẽ mang lại bất cứ cảm xúc gì chứ tuyệt đối không phải sự vui hươn vui vẻ. Thế nhưng, hầu hết chúng ta đều nhớ những gã hèn nhát do Jack Bannister thể hiện. Có điều gì có thể dễ chịu hơn, thú vị hơn thế nữa chứ? Chúng ta yêu quý những tên lừa đảo đáng yêu ấy. Điều đó đạt được bằng cách nào, nếu không phải nhờ nghệ thuật tuyệt đỉnh của người diễn viên luôn ngầm thì thầm với chúng ta — những khán giả, ngay cả trong cơn run rẩy tột độ — rằng hắn ta không hề hèn nhát bằng một nửa cái cách mà chúng ta tưởng? Chúng ta nhìn thấy tất cả các triệu chứng thông thường của căn bệnh ấy hiện rõ trên người hắn: đôi môi run rẩy, đôi đầu gối khụy xuống, hàm răng đánh vào nhau; và ta có thể thề rằng "gã đàn ông đó đang vô cùng sợ hãi". Thế nhưng suốt khoảng thời gian ấy, chúng ta lại quên mất — hoặc tự giữ làm bí mật cho riêng mình — rằng hắn chưa từng đánh mất sự điềm tĩnh của bản thân; rằng hắn đã bộc lộ qua hàng ngàn ánh mắt và cử chỉ kỳ quặc — cố tình hướng về phía chúng ta chứ không hề giả vờ để cho bạn diễn trên sân khấu nhìn thấy — rằng niềm tin vào năng lực của chính mình chưa từng một phút rời bỏ hắn. Đó có phải là một bức chân dung thực thụ về một kẻ hèn nhát không? Hay đúng hơn đó chỉ là một hình ảnh giả mà người nghệ sĩ tài tình đã khéo léo tráo đổi vào chỗ của nguyên mẫu, trong khi chúng ta ngầm đồng lõa với sự đánh lừa ấy cốt để thu về niềm vui lớn lao hơn — thứ niềm vui mà một sự sao chép chân thực hơn về sự đần độn, bất lực và sự sụp đổ hoàn toàn của bản thân, thứ vốn đi kèm với sự hèn nhát trong đời thực, không bao giờ có thể mang lại cho chúng ta?

Tại sao những kẻ keo kiệt lại đáng ghét đến thế ngoài đời, mà lại có thể dung thứ được trên sân khấu, nếu không phải vì người diễn viên tài năng, thông qua một kiểu ám chỉ ngầm thay vì trực tiếp cầu viện chúng ta, đã tước đi phần lớn sự đáng ghét của nhân vật bằng cách dường như lôi kéo sự đồng cảm của chúng ta đối với chiếc phao cứu sinh mỏng manh mà hắn dùng để bám víu lấy những túi tiền và văn khế của mình? Nhờ cái van tinh tế ấy, một nửa sự đáng ghét của nhân vật — cái sự khép kín ích kỷ mà qua đó, trong đời thực, hắn tự cuộn mình lại tách biệt khỏi sự đồng cảm của nhân loại — đã bay biến mất. Kẻ hà tiện trở nên đáng thương; tức là hắn không còn là một kẻ hà tiện chính hiệu nữa. Một lần nữa, một hình ảnh thú vị lại được thay thế cho một thực tế đầy khó chịu.

Sự cáu kỉnh, tính hay gắt gỏng — những khiếm khuyết đáng thương của tuổi già, vốn chỉ mang lại nỗi đau đớn khi ta chứng kiến chúng ngoài đời thực — khi được tái hiện trên sân khấu lại mang lại tiếng cười, không hoàn toàn vì những phụ hoạ gây cười đi kèm, mà một phần xuất phát từ một niềm xác tín bên trong rằng chúng đang được diễn cho chúng ta xem; rằng đó chỉ là một màn mô phỏng đang diễn ra, chứ không phải bản chất sự việc. Chúng làm ta hài lòng vì được thực hiện dưới cuộc đời, hoặc bên cạnh cuộc đời; chứ không phải diễn như hệt cuộc đời. Khi Gatty đóng vai một ông già, liệu ông ấy có thực sự tức giận không? Hay chỉ là một màn giả dạng dễ chịu, vừa đủ giống để ta nhận ra, mà không ép chúng ta phải đối mặt với cảm giác khó chịu của thực tại?

Các diễn viên hài, nghe có vẻ nghịch lý, đôi khi lại tỏ ra quá tự nhiên. Đó là trường hợp của một diễn viên quá cố gần đây. Không có gì có điều gì có thể chân thành hoặc thật hơn phong cách của ông Emery; điều này phát huy tác dụng xuất sắc trong vai Tyke của ông, cũng như các nhân vật mang âm hưởng bi kịch. Nhưng khi ông mang cái sự tập trung cứng nhắc, tuyệt đối đó vào công việc sân khấu, cùng với sự mù quáng và lãng quên đầy cố ý đối với mọi thứ trước bức màn nhung vào trong các vở hài kịch của mình, thì nó lại tạo ra một hiệu ứng chói tai và lạc điệu. Ông ta trở nên lạc lõng với phần còn lại của dàn nhân vật. Giữa ông và họ có ít mối liên hệ chẳng khác nào giữa ông với khán giả. Ông đứng như một đẳng cấp thứ ba, khô khan, xa lánh và bất hòa với tất cả. Xét về mặt cá nhân, cách diễn của ông đạt đến trình độ bậc thầy. Nhưng hài kịch không phải là một thứ cứng nhắc như vậy; vì lý do này, người ta không đòi hỏi ở nó mức độ đáng tin cậy cao như đối với các cảnh quay nghiêm túc. Mức độ tin cậy đòi hỏi ở hai thể loại này có thể được minh hoạ bằng các loại sự thật khác nhau mà ta mong đợi khi một người kể cho ta nghe một câu chuyện buồn hay vui. Nếu ta nghi ngờ câu chuyện trước có dù chỉ một chút giả dối, ta sẽ bác bỏ nó hoàn toàn. Những giọt nước mắt của ta từ chối tuôn rơi trước một sự áp đặt bị nghi ngờ. Nhưng người kể chuyện vui lại được phép có sự du di nhất định. Chúng ta dễ châm chước với những thứ kém chân thực tuyệt đối hơn một chút. Ảo ảnh kịch nghệ cũng vậy. Chúng ta thừa nhận rằng trong hài kịch, chúng ta thích nhìn thấy khán giả được hòa mình vào hậu trường, được lôi kéo vào mạch hứng thú của vở kịch, được chào đón như những người đứng xem bên lề dẫu sao đi nữa. Thật là kém duyên làm sao khi một diễn viên hài lại giữ khoảng cách, không chút bận tâm hay dính líu gì đến những người đã đến đây để tìm kiếm sự giải trí từ anh ta. Macbeth buộc phải nhìn thấy thanh gươm, và không một đôi tai nào ngoài hắn được hay biết về nó; thế nhưng một lão ngốc trong kịch hề hoàn toàn có thể tưởng tượng ra hắn đang thấy một thứ gì đó, và bằng những lời lẽ lẫn ánh mắt có ý thức để diễn tả điều đó, rõ mồn một như thể hắn đang nói chuyện, cho cả khu ghế dài, lô ghế cho đến tầng trên cùng nghe. Khi một kẻ xấc láo trong bi kịch, chẳng hạn như Osric, xía vào những cảm xúc trang nghiêm của cảnh kịch, chúng ta đồng tình với thái độ khinh miệt mà hắn phải nhận. Nhưng khi kẻ xấc láo dễ thương của hài kịch — trong một vở kịch vốn thuần túy nhằm mang lại niềm vui, khơi gợi tiếng cười từ những rắc rối kỳ quặc — cứ quấy rầy một học giả bằng cách chiếm đoạt thời gian rảnh rỗi của anh ta, hoặc biến nhà anh ta thành nhà mình, thì thái độ khinh miệt tương tự được bộc lộ (dù có tự nhiên đến đâu) sẽ phá vỡ sự cân bằng tận hưởng của khán giả. Để biến sự xâm nhập ấy thành chất hài, diễn viên đóng vai người bị làm phiền buộc phải rời xa bản chất tự nhiên một chút; nói ngắn gọn, anh ta phải nghĩ đến khán giả, và chỉ thể hiện sự bất mãn cùng cáu kỉnh ở mức độ phù hợp với niềm vui của hài kịch. Nói cách khác, sự bối rối của anh ta trông phải có vẻ như đang giả vờ một nửa. Nếu anh ta đẩy lùi kẻ xâm nhập bằng cái vẻ mặt nghiêm nghị, cứng nhắc của một con người đang làm thật ăn thật, và đặc biệt hơn nếu anh ta buông những lời quở trách bằng một giọng điệu mà ở đời thực chắc chắn sẽ châm ngòi cho một cuộc đấu súng; thì phong cách đời thực ấy sẽ phá hủy sự tồn tại kỳ quặc và thuần túy kịch tính của nhân vật kia (vốn đòi hỏi một sự hài hước đối trọng từ phía nhân vật đối lập để có thể gây cười), và biến thứ vốn được định hình để mang lại tiếng cười chứ không phải sự tin tưởng thành ra một hành động xấc láo trơ trẽn đúng nghĩa, thứ sẽ chẳng thể khơi gợi chút tiêu khiển nào ở chúng ta, mà trái lại còn gây ra nỗi đau đớn khi thấy nó thực sự giáng xuống bất kỳ kẻ bất xứng nào. Một diễn viên rất sáng suốt (trong phần lớn các vai diễn của mình) hình như đã rơi vào một sai lầm kiểu này khi diễn cùng ông Wrench trong vở kịch hài Free and Easy.

Việc liệt kê nhiều ví dụ sẽ thành ra dài dòng; những điều này có lẽ đã đủ để cho thấy rằng diễn xuất hài kịch ít nhất không phải lúc nào cũng đòi hỏi người nghệ sĩ phải tách biệt hoàn toàn khỏi mọi sự liên hệ với khán giả như người ta vẫn áp đặt; mà trái lại, trong một số trường hợp, một sự thỏa hiệp nào đó có thể diễn ra, và mọi mục đích đem lại niềm vui kịch nghệ đều có thể đạt được thông qua một sự thấu hiểu vô cùng khôn ngoan — dù không được tuyên bố quá công khai — giữa những quý cô và quý ông ở cả hai phía của bức màn nhung.