Mỗi người đều có hai ngày sinh nhật: ít nhất là hai ngày trong mỗi năm khiến họ suy ngẫm về sự trôi chảy của thời gian tác động lên cõi đời hữu hạn của mình. Một ngày là ngày mà một cách đặc biệt, người ta gọi là sinh nhật của chính mình. Khi những tập tục xưa dần mai một, thói quen tôn vinh ngày sinh nhật riêng này hầu như đã phai nhạt, hoặc bị bỏ mặc cho lũ trẻ, những đứa chẳng mảy may suy nghĩ gì về vấn đề ấy, cũng chẳng hiểu gì ngoài bánh ngọt và cam. Nhưng sự ra đời của một Năm Mới lại mang một ý nghĩa quá đỗi rộng lớn để vua chúa hay kẻ vá giày có thể phớt lờ. Chẳng ai từng dửng dưng với ngày Mùng Một tháng Giêng. Đó là mốc thời gian để mọi người tính tuổi đời và đếm xem mình còn lại bao nhiêu. Đó là ngày sinh của Adam chung trong tất cả chúng ta.

Trong tất cả âm thanh của mọi tiếng chuông—chuông, thứ âm nhạc gần gũi với thiên đàng nhất—trang trọng và cảm động nhất là hồi chuông tiễn đưa Năm Cũ. Tôi không bao giờ nghe thấy nó mà tâm trí không gom lại để tập trung mọi hình ảnh đã trải dài suốt mười hai tháng qua; tất cả những gì tôi đã làm hoặc đã chịu đựng, đã thực hiện hoặc bỏ dở trong khoảng thời gian đáng tiếc nuối ấy. Tôi bắt đầu nhận ra giá trị của nó, giống như khi có ai đó qua đời. Nó mang một sắc thái cá nhân; và đó không phải là một sự bay bổng thi vị của một nhà thơ đương thời, khi ông thốt lên

Tôi thấy tà áo của Năm đang rời đi.

Trích dịch thơ

Điều đó chẳng khác nào thứ mà trong nỗi buồn thâm trầm, mỗi chúng ta dường như đều nhận thức được trong lời từ biệt đầy kinh sợ ấy. Tôi chắc chắn mình đã cảm nhận được điều đó, và tất cả mọi người đều cảm nhận được cùng tôi, vào tối hôm qua; dù một số bạn đồng hành của tôi có vẻ cố tỏ ra phấn khích trước sự ra đời của năm sắp tới, hơn là bày tỏ bất kỳ niềm tiếc nuối dịu dàng nào cho sự qua đời của người tiền nhiệm. Nhưng tôi không thuộc số những kẻ—

Chào mừng khách đến, tiễn đưa khách về.

Trích dịch thơ

Bản tính tôi vốn e dè những điều mới mẻ trước khi chúng đến; sách mới, gương mặt mới, năm mới,—bởi một góc khuất nào đó trong tâm trí khiến tôi khó lòng đối mặt với tương lai. Tôi hầu như đã thôi hy vọng; và chỉ còn lạc quan với viễn cảnh của những năm tháng khác (đã qua). Tôi lao đầu vào những viễn cảnh và kết luận của quá khứ. Tôi đối mặt hỗn độn với những nỗi thất vọng xưa. Tôi mang lớp giáp sắt chống lại những sự nản lòng cũ. Tôi tha thứ, hoặc vượt qua trong tưởng tượng những kẻ thù cũ. Tôi diễn lại cho vui thôi, theo cách nói của mấy tay cờ bạc, những ván bài mà thuở trước tôi từng phải trả giá quá đắt. Giờ đây tôi hầu như chẳng muốn đảo ngược bất kỳ tai nạn hay biến cố trớ trêu nào trong đời mình. Tôi không muốn thay đổi chúng cũng như không muốn thay đổi các tình tiết trong một cuốn tiểu thuyết được xây dựng khéo léo. Tôi nghĩ, thà rằng tôi từng héo mòn vì tương tư suốt bảy năm đẹp đẽ nhất đời mình, khi tôi còn là nô lệ cho mái tóc vàng và đôi mắt còn đẹp hơn thế của Alice W——n, còn hơn là để một cuộc phiêu lưu tình ái đầy say đắm ấy trôi đi mất. Thà rằng gia đình chúng tôi đánh mất món di chúc mà lão Dorrell đã lừa gạt mất, còn hơn là giờ đây tôi có trong tay hai nghìn bảng Anh mà lại không có nổi hình bóng của kẻ gian hùng xảo trá ấy.

Có lẽ là sự yếu đuối của tôi, khi ở cái tuổi chưa hẳn đã là trượng, tôi vẫn thích nhìn lại những ngày tháng tuổi thơ ấy. Phải chăng tôi đang nêu lên một nghịch lý, khi nói rằng, nếu bỏ qua khoảng đệm của bốn mươi năm, một người có quyền được yêu lấy chính mình mà không bị quy tội là ích kỷ?

Nếu tôi hiểu chút gì về bản thân mình, thì không ai có tâm trí hướng nội—và tâm trí tôi thì đau đớn thay lại hướng nội sâu sắc—lại có thể ít tôn trọng bản thân hiện tại của mình hơn tôi đối với con người Elia. Tôi biết hắn ta là kẻ hời hợt, kiêu ngạo, thất thường; một tay khét tiếng ***; nghiện ****: ghét lời khuyên, chẳng thèm nhận cũng chẳng buồn cho đi;—*** ngoài ra; một tên hề lắp bắp; muốn nói gì thì nói, cứ trút cả lên đầu hắn đi và đừng tiếc lời; tôi xin nhận tất cả, và còn nhiều hơn thế nữa, những gì ngươi sẵn sàng ném vào mặt hắn—nhưng còn đứa trẻ Elia—"con người khác ấy," ở đằng kia, trong góc khuất—tôi xin phép được trân trọng ký ức về cậu chủ nhỏ ấy—thú thật là chẳng mâu thuẫn gì với kẻ đổi lốt ngu ngốc năm mươi nhăm tuổi này, cứ như thể đó là đứa trẻ của một gia đình nào khác, chứ không phải con của cha mẹ tôi. Tôi có thể khóc vì trận đậu mùa đầy kiên nhẫn của nó lúc lên năm, và những phương thuốc khắc nghiệt hơn tôi có thể đặt cái đầu ốm o vì sốt của nó lên chiếc gối bệnh tại Christ's và giật mình thức giấc trước dáng điệu dịu dàng của tình mẫu tử đang cúi xuống che chở, kẻ mà trong vô danh đã thức canh giấc ngủ của nó. Tôi biết nó đã co rúm lại trước dù chỉ là một chút sắc thái của sự dối trá.—Chúa phù hộ cho ngươi, Elia, ngươi đã đổi thay nhường nào! Ngươi đã trở nên lọc lõi.—Tôi biết nó thành thật biết bao, dũng cảm biết bao (đối với một kẻ yếu đuối)—đạo đức biết bao, giàu trí tưởng tượng biết bao, tràn đầy hy vọng biết bao! Tôi đã sa ngã từ đâu, nếu đứa trẻ tôi nhớ thực sự chính là tôi—chứ không phải một kẻ giám hộ ngụy trang nào đó đang trưng ra một thân thế giả tạo, để dẫn dắt những bước chân chưa từng trải của tôi, và điều chỉnh âm hưởng đạo đức trong con người tôi!

Việc tôi thích đắm chìm trong những hồi ức như vậy, vượt qua cả niềm hy vọng được thấu cảm, có thể là triệu chứng của một thứ bệnh lý lập dị nào đó. Hay điều đó bắt nguồn từ một nguyên nhân khác; đơn giản là vì không có vợ hay gia đình, tôi chưa học được cách phóng chiếu bản thân ra ngoài bản thân mình; và không có dòng dõi của riêng mình để cưng nựng, tôi quay lại với ký ức và nhận lấy ý tưởng tuổi thơ của chính mình làm người thừa kế và đứa con cưng? Nếu những suy ngẫm này có vẻ kỳ quặc đối với bạn, hỡi độc giả—(một người bận rộn, có lẽ thế), nếu tôi bước ra khỏi con đường đồng cảm của bạn, và chỉ là một kẻ tự phụ kỳ quặc, tôi xin lui về, bất khả xâm phạm trước mọi lời chế giễu, dưới đám mây ảo ảnh của Elia.

Các bậc cao niên, những người đã nuôi nấng tôi trưởng thành, thuộc tuýp người không đời nào bỏ lỡ việc tuân thủ thiêng liêng bất kỳ lề thói cổ xưa nào; và việc tiễn đưa Năm Cũ được họ duy trì với những nghi thức đặc biệt.—Vào những ngày đó, âm thanh của những tiếng chuông nửa đêm ấy, dù dường như mang lại sự hân hoan cho tất cả những ai quanh tôi, chưa bao giờ quên đem theo một chuỗi hình ảnh trầm tư vào trí tưởng tượng của tôi. Thế nhưng khi ấy tôi hầu như chẳng hiểu nó có nghĩa gì, hay nghĩ về nó như một sự tính toán liên quan đến chính mình. Không chỉ tuổi thơ, mà cả thanh niên cho đến tuổi ba mươi, chưa bao giờ thực sự cảm nhận được rằng mình phải chết. Hắn ta thực ra biết điều đó, và nếu cần thiết, hắn có thể thuyết giảng một bài kinh về sự mong manh của cuộc đời; nhưng hắn không mang điều đó áp vào bản thân, cũng giống như trong một tháng Sáu oi ả, chúng ta không thể hình dung nổi những ngày tháng Mười Chạp giá lạnh. Nhưng giờ đây, tôi có nên thú nhận một sự thật?—Tôi cảm nhận những cuộc điểm danh này quá đỗi mãnh liệt. Tôi bắt đầu đếm những xác suất về khoảng thời gian còn lại của đời mình, và tiếc rẻ việc phung phí từng khoảnh khắc và khoảng thời gian ngắn ngủi nhất, giống như những đồng xu rách của kẻ bủn xỉn. Tỷ lệ thuận với việc các năm vừa ít đi vừa ngắn lại, tôi càng đặt nặng giá trị lên quãng thời gian của chúng, và rất muốn đặt ngón tay bất lực của mình lên nan hoa của chiếc bánh xe vĩ đại. Tôi không bằng lòng trôi đi "như chiếc thoi đưa của người thợ dệt." Những ẩn dụ đó không hề xoa dịu tôi, cũng chẳng làm ngọt ngào thêm chén thuốc tử biệt đắng ngắt. Tôi không màng được cuốn đi theo dòng nước, thứ đang trôi êm đềm đưa sinh mệnh con người tới cõi vĩnh hằng, và tôi kháng cự lại dòng chảy tất yếu của định mệnh. Tôi đem lòng yêu trái đất xanh tươi này; diện mạo của thành thị và đồng quê; những chốn thôn quê hoang vắng khôn tả, và sự bình yên ngọt ngào của những con phố. Tôi muốn dựng lều cắm trại ở nơi này. Tôi bằng lòng đứng yên ở độ tuổi mà mình đã đạt tới; tôi và những người bạn của mình: không trẻ hơn, không giàu hơn, không đẹp trai hơn. Tôi không muốn bị tuổi già cai sữa; hay rụng xuống như quả chín mọng, người ta vẫn nói thế, vào lòng mồ mả.—Bất kỳ sự thay đổi nào trên trái đất này của tôi, dù là ăn uống hay chỗ ở, đều khiến tôi hoang mang và xáo trộn. Những vị thần hộ mệnh trong nhà tôi bám rễ một cách đầy kinh khủng và không thể bị nhổ bật lên nếu không đổ máu. Họ không hề muốn tìm đến những bến bờ Lavinian. Một trạng thái sinh tồn mới khiến tôi lảo đảo. Mặt trời, bầu trời, làn gió, những buổi đi dạo cô độc, những kỳ nghỉ hè, sự xanh tươi của đồng nội, những hương vị thơm ngon của thịt và cá, tình bạn, chén rượu vui vẻ, ánh nến, những cuộc trò chuyện bên lò sưởi, những thói hư vinh vô hại, những trò đùa, và cả sự châm biếm—những thứ đó sẽ vụt tắt cùng với sự sống sao?

Liệu một bóng ma có thể cười, hay rung chuyển cái thân hình gầy guộc của hắn, khi bạn vui đùa với hắn?

Và các bạn, những cưng yêu nửa đêm của tôi, hỡi những cuốn Sách Khổ Lớn của tôi! Tôi phải rời xa niềm vui tột cùng khi được ôm ấp các bạn (cả ôm lớn) trong vòng tay mình sao? Liệu tri thức có đến với tôi, nếu nó thực sự đến, bằng một thí nghiệm kỳ quặc nào đó của trực giác, chứ không còn qua quá trình đọc quen thuộc này nữa?

Liệu tôi có tìm thấy tình bạn ở nơi đó, khi thiếu vắng những dấu hiệu mỉm cười vốn dẫn dắt tôi đến với chúng ở đây,—gương mặt có thể nhận ra—"sự đảm bảo ngọt ngào của một cái nhìn"—?

Vào mùa đông, sự chán ghét không thể chịu nổi đối với cái chết—nói theo cách nhẹ nhàng nhất—lại càng ám ảnh và vây lấy tôi nhiều hơn. Vào một buổi trưa tháng Tám ôn hòa, dưới bầu trời ngột ngạt, cái chết hầu như chỉ là một vấn đề giả thuyết. Vào những lúc ấy, những sinh vật thấp hèn như tôi mới tận hưởng được sự bất tử. Khi ấy chúng tôi vươn mình và đâm chồi nảy lộc. Khi ấy chúng tôi mạnh mẽ trở lại, dũng cảm trở lại, khôn ngoan trở lại, và cao hơn rất nhiều. Cơn gió bấc cắt da cắt thịt và làm tôi teo tóp lại, lại khiến tôi nghĩ về cái chết. Mọi thứ gắn liền với cõi vô hình đều chầu chực quanh cảm giác làm chủ ấy; cái lạnh, sự tê dại, những giấc mơ, sự bối rối; ánh trăng với những hình thù mờ ảo và kỳ quái của nó,—bóng ma lạnh lẽo của mặt trời, hay người chị em ốm yếu của Phổ-lê, giống như kẻ thiếu dưỡng chất bị nguyền rủa trong Diễm Ca:—tôi không phải là bề tôi của ả—tôi đứng về phía người Ba Tư.

Bất cứ điều gì cản trở, hoặc làm tôi trật bánh, đều mang cái chết vào tâm trí tôi. Tất cả những nỗi đau khổ cục bộ, giống như những khối u, đều đổ dồn vào cái ung nhọt chết người đó.—Tôi từng nghe một số người tuyên bố sự dửng dưng với cuộc sống. Họ chào đón sự chấm dứt sự tồn tại của họ như một bến cảng trú ẩn; và nói về nấm mồ như những vòng tay mềm mại, nơi họ có thể ngủ thiếp đi như trên gối. Có những kẻ đã cầu xin cái chết—nhưng khỉ gió nhà ngươi, ta bảo ngươi, hỡi bóng ma ghê tởm, xấu xí! Ta căm ghét, phỉ nhổ, nguyền rủa, và (cùng với Thầy tu John) phó mặc ngươi cho sáu mươi vạn con quỷ, vì ngươi hoàn toàn không thể được tha thứ hay dung thứ, mà phải bị xua đuổi như một con độc xà muôn loài; phải bị bêu tên, trục xuất, và nguyền rủa! Không tài nào ta có thể tiêu hóa nổi ngươi, hỡi sự Thiếu Thốn gầy gò, u sầu, hay cái Thực Thể đáng sợ và bối rối hơn kia!

Những liều thuốc giải độc ấy, được kê đơn để chống lại nỗi sợ hãi về ngươi, hoàn toàn lạnh lùng và xấc xược, giống như chính bản thân ngươi. Vì con người ta có được sự thỏa mãn gì, khi hắn sẽ "nằm xuống cùng các vị vua và hoàng đế trong cái chết," kẻ mà lúc sinh thời chưa từng tha thiết mong mỏi bầu bạn với những kẻ chung giường như thế?—hay, ừ thì, rằng "gương mặt xinh đẹp nhất rồi sẽ ra sao?"—chà, để an ủi tôi, tại sao Alice W——n lại phải là một con yêu tinh? Hơn hết thảy, tôi cảm thấy ghê tởm trước những sự suồng sã vô duyên và bất lịch sự, được khắc trên những tấm bia mộ thông thường của các vị. Mỗi kẻ chết đều phải tự ra vẻ đang lên lớp dạy đời tôi bằng một chân lý hiển nhiên đáng ghét của hắn, rằng "những gì hắn đang là bây giờ, tôi chẳng mấy chốc cũng sẽ như vậy." Không sớm thế đâu, bạn ạ, có lẽ không nhanh như ngươi tưởng tượng đâu. Trong lúc này tôi vẫn đang sống. Tôi vẫn đang di chuyển. Tôi đáng giá gấp hai mươi lần ngươi. Hãy biết điều đi! Những Ngày Năm Mới của ngươi đã qua rồi. Tôi vẫn tồn tại, một ứng viên đầy phấn chấn cho năm 1821. Thêm một chén rượu nữa—và trong lúc chiếc chuông hai mặt ấy, thứ vừa mới cẩn trọng ngâm nga điếu tang cho năm 1820 đã qua đời, với những nốt nhạc thay đổi đang gióng lên âm vang chào đón kẻ kế nhiệm, chúng ta hãy hòa nhịp vào tiếng chuông ấy bài ca được viết trong một dịp tương tự, bởi người đàn ông hào sảng, vui vẻ Mr. Cotton.—

Kìa gà gác mái cất vang gáy,

Báo hiệu ngày xanh đã đến gần;

Nhìn kìa, phá vỡ màn đêm tối,

Hắn rọi vàng đồi phía tây chân.

Cùng hắn lão Janus hiện ra,

Liếc trộm vào tương lai năm tới,

Với cái nhìn tựa hồ muốn nói,

Cảnh sắc đằng ấy chẳng mấy lành.

Thế là ta dậy ngắm điềm gở,

Và tự nguyền rủa chính thân ta;

Khi nỗi sợ tiên tri mọi chốn

Đem lại tai họa khổ đau hơn,

Nặng nề cắn rứt tâm can ấy,

Hơn mọi tai ương trần thế gieo.

Nhưng khoan đã! Khoan đã! Tưởng như

Ánh sáng tinh anh soi tỏ hơn,

Tôi thấy trên vầng trán nhăn nhó

Nay đã dãn ra nét thanh thản.

Gương mặt quay đi tỏ vẻ chê,

Và cau mày trước những tai ương;

Nhưng mặt hướng về đây sáng rõ,

Đang mỉm cười chào đón Năm Mới.

Hắn nhìn từ một chốn cao vời,

Năm tháng mở ra trước mắt hắn;

Và mọi khoảnh khắc đều rộng mở

Dưới đôi mắt tinh tường dò xét.

Hắn càng lúc càng mỉm cười tươi

Trước cuộc cách mạng đầy hạnh phúc.

Cớ sao ta phải nghi ngờ hoài

Ảnh hưởng của một năm đến thế,

Khi bình minh đầu đã mỉm cười,

Và vừa sinh ra liền chúc lành?

Mặc xác nó! Năm cũ đủ tồi,

Năm nay chắc chắn sẽ tốt hơn;

Hoặc chí ít, như ta đã vượt

Năm qua, năm này cũng thế thôi;

Và rồi theo lý, năm kế tiếp

Phải là tuyệt đỉnh của tốt lành:

Vì những tai họa tệ hại nhất

(Như ta thấy hằng ngày) chẳng thể

Kéo dài mãi hơn vận may đỉnh,

Thứ cũng mang ta đến bến bờ

Để duy trì sự tồn tại lâu hơn

So với những kẻ thuộc phe khác;

Và ai được một năm tốt trong ba,

Mà vẫn cằn nhằn với số phận,

Hóa ra là kẻ vô ơn bạc nghĩa,

Chẳng đáng hưởng phước lộc mình mang.

Vậy hãy chào mừng Vị Khách Mới

Bằng những vại rượu ngon đầy ắp;

Niềm vui luôn đón chào Vận May,

Và biến cả Tai Ương thành ngọt ngào:

Và dẫu Nữ Hoàng có quay lưng,

Ta cứ nốc đầy rượu vang mạnh,

Ta sẽ kiên cường trụ vững hơn,

Cho đến khi Năm tới quay đầu.

Trích dịch thơ

Bạn thấy sao, hỡi bạn đọc—những vần thơ này chẳng phải phảng phất sự hào hiệp thô mộc trong cốt cách nước Anh xưa sao? Chúng chẳng phải khích lệ lòng người như một thứ rượu bổ hay sao; mở rộng lồng ngực, sản sinh ra dòng máu ngọt ngào và tinh thần hào phóng trong quá trình dung dưỡng? Đâu rồi những nỗi sợ hãi yếu đuối về cái chết vừa được thốt ra hay bày đặt ấy?—Đã trôi qua như một đám mây—đã bị nuốt chửng bởi ánh nắng gột rửa của thơ ca trong trẻo—đã được gột sạch bởi một làn sóng Helicon đích thực, suối khoáng duy nhất của bạn để chữa căn bệnh u sầu này—Và giờ đây, thêm một chén rượu nồng nữa! Và một Năm Mới vui vẻ, và rất nhiều năm như thế, gửi đến tất cả các bạn, hỡi những người chủ của tôi!