Dẫu rằng trong một vài điểm giáo điều, và có lẽ cả kỷ luật, tôi còn ngập ngừng chưa thể hoàn toàn quy thuận giáo hội mà ngài đã khắc họa lại vô cùng xứng đáng ấy, nhưng nguyện cho cái thời buổi cay đắng ấy đừng bao giờ giáng xuống đời tôi — cái thời mà tôi bước chân vào những Ngôi Thánh Đường diễm lệ và đậm màu thời gian của giáo hội với một cõi lòng lạnh lẽo hay dửng dưng vô cảm. Xin ngài hãy thử hình dung nỗi bẽ bàng của tôi khi vào thứ Tư tuần trước, sau khi tham dự những khúc ca thánh ca tại Westminster và với mong muốn được nối lại mối dây quen thuộc sau bao năm tháng cách biệt với những lăng mộ cùng cổ vật chốn ấy, tôi lại thấy mình bị từ chối cửa quyền; bị đuổi ra ngoài như một con chó, hay một kẻ phàm tục nào đó, ra cái điều phố xá chung chạ, với những tâm tư chẳng mấy êm ái với chốn linh thiêng, hay với buổi lễ trang nghiêm mà tôi vừa mới lắng nghe. Thật là một nốt chát chúa sau khúc nhạc ấy.

Ngài đã từng thụ giáo tại Westminster; và chắc hẳn giữa những dãy hành lang và tu viện mờ ảo ấy, ngài hẳn đã thu lượm biết bao nhiêu tâm tình sùng kính trong những năm tháng tuổi trẻ ấy — thứ tâm tình mà tâm trí trong sáng nhất của ngài vẫn đang nuôi dưỡng cho đến tận bây giờ — và ước gì nó vẫn mãi được nuôi dưỡng! Tinh thần khảo cổ, vốn đậm nét trong ngài, và luôn hòa quyện một cách tao nhã với tinh thần tôn giáo, có lẽ đã được gieo mầm trong ngài giữa những tàn tích của chốn trần thế lẫy lừng ấy. Ngài mang ơn nơi chốn đã giáo dục mình; ngài mang ơn sự gắn bó đầy uyên bác của ngài đối với kiến trúc của tổ tiên; ngài mang ơn sự đáng kính của thiết chế giáo hội — thứ đang ngày càng bị mai một và đặt dấu hỏi qua những thói tục này — để cất cao tiếng nói bày tỏ cảm nhận của mình về chúng; để không bao giờ ngớt cất tiếng phản đối cho đến khi chúng bị dẹp bỏ hoàn toàn và xóa sổ; cho đến khi những cánh cửa của Tu viện Westminster không còn khép lại trước những người nhiệt thành nhưng eo hẹp về tài chính, hay những tín đồ vô tội, những người buộc phải dằn vặt kinh tế gia đình nếu muốn được ân chuẩn một chỗ đứng khiêm nhường bên trong những bức tường ấy. Ngài mang ơn những chuẩn mực mà ngài hằng mong muốn được duy trì trong các thánh lễ đầy cảm xúc của nơi đây, để Nhà Thờ Chính Tòa của chúng ta không còn là đối tượng để người nghèo ngắm nhìn chỉ trong những khoảng thời gian mà họ buộc phải tước đoạt khỏi buổi dâng lễ từng phút giây ít ỏi mà họ có thể dành cho công trình ấy. Thật hoài công khi các ấn phẩm công chúng đã lên tiếng về vấn đề này, thật hoài công khi những người viết vô danh nghèo hèn như tôi bày tỏ sự phẫn nộ của mình. Chỉ một lời từ ngài, thưa Ngài — một gợi ý trên Tạp chí của ngài — cũng đủ để mở toang những cánh cửa của Ngôi Đền Diễm Lệ ấy một lần nữa, như chúng ta vẫn còn nhớ khi chúng ta còn là những đứa trẻ. Vào thời điểm ấy trong đời, khả năng tưởng tượng (dẫu có là gì đi nữa) của cả hai chúng ta sẽ phải chịu đựng biết bao, nếu lối vào của bao niềm chiêm nghiệm bị cản trở bởi đòi hỏi lắm bạc tiền đến thế! — Giả sử chúng ta phải gom góp từng đồng để được vào cửa đôi khi (như thể chúng ta chắc chắn đã làm), thì liệu cảnh tượng của những ngôi mộ cổ ấy có còn gợi nhiều xúc động cho chúng ta (trong lúc chúng ta cứ phải đắn đo lo âu giữa sự thận trọng và cảm xúc) như khi những cánh công viên liền kề; khi chúng ta có thể bước vào bất cứ lúc nào, tùy theo hứng khởi, dù ngắn hay dài tùy theo tâm trạng kéo dài bao lâu? Việc được dẫn đi tham quan một cách thụ động liệu có giống như việc tự mình lặng lẽ khám phá cái hồn của chốn ấy hay không? Giờ đây, chẳng có khu vực nào trong Tu viện kính yêu của chúng ta mà một người có thể bước vào (ngoài giờ hành lễ) với số tiền dưới hai shilling. Người giàu và kẻ quyền thế sẽ mỉm cười trước sựụt giảm ý nghĩa, vốn được cho là nằm trong hai từ ngắn ngủi ấy. Nhưng ngài có thể nói cho họ biết, thưa ngài, rằng biết bao phẩm giá âm thầm, biết bao khả năng rung cảm sâu sắc, biết bao gu thẩm mỹ và thiên tài, có thể cùng tồn tại, đặc biệt là ở tuổi trẻ, với một chiếc ví không kham nổi đòi hỏi này. — Một người bạn đáng kính của chúng ta, trong chuyến viếng thăm thủ đô gần đây, đã đến xin vào Saint Paul. Cùng lúc đó, một người đàn ông ăn vận chỉnh tề, đi cùng người vợ và đứa con cũng chỉnh tề không kém, đang mặc cả cho sự ân chuẩn tương tự. Giá vé chỉ là hai xu cho mỗi người. Người đàn ông nghèo nhưng đàng hoàng ấy đã chần chừ, lòng ao ước được bước vào; nhưng họ có tới ba người, và anh đành miễn cưỡng quay đi. Có lẽ anh muốn được nhìn thấy lăng mộ của Nelson. Có lẽ phần Nội thất của Nhà thờ chính tòa là mục tiêu của anh. Nhưng với tình trạng tài chính của anh, ngay cả sáu xu cũng có thể bị coi là quá nhiều. Hãy nói cho Giới Thượng Lưu của đất nước biết điều đó (chẳng ai có thể làm việc đó thấm thía hơn ngài); hãy dạy cho họ biết những đồng tiền không đáng kể này, những hạt bụi trong tầm mắt họ, có giá trị nhường nào đối với những người anh em khiêm nhường hơn của họ. Hãy xua đuổi những Kẻ Buôn Bán ấy khỏi Ngôi Đền bằng sự hổ thẹn. Đừng dập tắt những lời nhắc nhở từ bản tính lương thiện hơn của ngài bằng cái cớ rằng việc cho phép vào cửa bừa bãi sẽ khiến các Lăng Mộ có nguy cơ bị xâm phạm. Hãy nhớ lại những ngày thơ ấu của ngài. Ngài đã từng thấy hay nghe nói về một đám đông náo loạn nào trong Tu viện chưa, vào cái thời mà nơi ấy tự do cho tất cả mọi người? Lũ lưu manh có đến đó hay bận tâm đến những chuyện suy diễn ấy không? Ngài phải chật vật lắm mới lùa được chúng vào nhà thờ của ngài; chúng đâu có tự nguyện bước tới. Than ôi, chúng nào có niềm đam mê với cổ vật; với lăng mộ của vua chúa hay giáo chủ, hiền triết hay thi sĩ. Nếu chúng có, thì chúng đã chẳng còn là lũ lưu manh nữa.

Trong suốt bốn mươi năm tôi biết đến Công Trình ấy, lời buộc tội duy nhất có căn cứ về hành vi xâm phạm từng được đưa ra, lại là — một hành động chia cắt lố bịch gây ra cho bức tượng bán thân của vị gián điệp đáng mến ấy, Thiếu tá André. Và có phải vì điều này — trò nghịch ngợm bồng bột của một cậu học trò nào đó, có lẽ đang nung nấu những khái niệm non nớt về Tự do Xuyên Đại Tây Dương — hay khả năng mong manh về việc một trò nghịch ngợm như vậy tái diễn, vốn rất dễ ngăn chặn bằng cách bố trí một cảnh sát viên bên trong các bức tường, nếu những người gác đền bất tài trong nhiệm vụ đó — có phải dựa trên những cái cớ khốn nạn nhường ấy, mà người dân Anh bị bắt buộc phải nộp một thứ Tiền Phí Peter thời nay, thứ vốn đã bị bãi bỏ từ lâu; hoặc phải tự mãn nguyện với việc ngắm nhìn cái Vẻ bề ngoài rách rưới của Nhà thờ chính tòa của mình? Trò phá phách ấy đã xảy ra vào khoảng thời gian mà ngài còn là một học sinh ở đó. Ngài có biết gì về di vật bất hạnh ấy không? —