Văn Hóa Giao Tiếp Ứng Xử - Biết Co Biết Duỗi

Lượt đọc: 1378 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
12
Muốn Lời Nói Có Uy Lực, Trước Tiên Mình Phải Hành Động Đúng Như Như Lời Nói Ấy

❊ ❊ ❊

Duỗi trong “hành động đúng như lời nói”.

Là một người lãnh đạo, nhất là lãnh đạo cấp cao không chỉ biết làm báo cáo, ăn trôi nói chảy, biết dùng lời lẽ thuyết phục dân chúng mà còn quan trọng là phải biết dùng hành động của mình làm gương, ép mình vào kỷ luật. Bởi vì mỗi hành vi, mỗi cử chỉ lời nói của mình đều bị quần chúng nhân dân theo dõi quan sát chặt chẽ và động lực lớn nhất của họ cũng là hành động của mình. Đem hành động của mình thể hiện trên con đường sự nghiệp là cách có thể làm cảm động người ta nhất. Tục ngữ nói: “Hành động là bài học không có âm thanh”. Một loạt những lời nói đồng tình thân mật đều không bằng hành động xắn áo, bắt tay vào việc. Con người ta rất dễ bị một số chuyện nhỏ nhặt, bị tình cảm của những ơn huệ chi phối. Quan trọng hơn chính là hạ thấp quan niệm ham muốn vật chất và hưởng thụ, làm cho mình và quần chúng không có gì khác biệt, biến mình thành một người bình thường giống như quần chúng, yêu cầu người khác làm được việc thì trước tiên mình cũng phải làm được. Như vậy lời nói mới có tiếng vang, có thể thuyết phục được người khác.

Những bình luận của mọi người về chuyện Tào Tháo “cắt tóc thay đầu”, quân lệnh nghiêm ngặt cũng không thống nhất.

Có người cho rằng đây là do Tào Tháo giỏi về cơ biến nhưng có nhiều người lại cho rằng chuyện này đã lộ rõ sự hiểm ác, gian tà của Tào Tháo. Có người lại cho rằng chuyện này thể hiện rõ quân lệnh nghiêm minh của Tào Tháo. Chuyện này có tính phức tạp nhất định. Nữ Ngung nhận xét đơn giản rằng: “Tóc” không thể thay “Đầu”, “thay” chính là gian hiểm, đó chính là cách kiến giải nông cạn. Chúng tôi lại cho rằng chuyện này đã phản ánh được sự tài giỏi tùy cơ hành sự, trí tuệ quyền biến của Tào Tháo. Diễn biến của sự việc như sau:

Tào Tháo hạ lệnh công bố cho mọi người gần xa biết: “Bất kể là đại tướng hay tiểu tướng quân, khi đi qua ruộng lúa mạch, nếu giẫm đạp lên cây thì bị tội chém đầu, quân lệnh nghiêm minh…”

Một lần Tào Tháo đang cưỡi ngựa đi, bỗng nhiên ở giữa ruộng thình lình bay lên một con chim, con ngựa thấy lạ mắt liền lao xuống ruộng, giẫm nát cả một mảng rộng lớn. Tào Tháo lệnh cho Chư Bột xét tội giẫm nát ruộng lúa mạch của mình. Chư Bột nói: “Thừa tướng mà cũng phải nghị tội ư?”

Tào Tháo đáp: “Ta đặt ra luật nhưng ta lại phạm luật!” Nói rồi Tào Tháo định rút kiếm cắt cổ tự sát. Quần thần vội vàng ngăn lại. Quách Gia nói: “Thời Xuân Thu có chủ nghĩa ‘Phép nước phải nể chủ’, Thừa tướng lãnh đạo đại quân lẽ nào phải tự phạt ư?” Tào Tháo trầm ngâm một lát, rồi nói tiếp: “Tuy rằng thời Xuân Thu có chủ nghĩa ‘Phép nước phải nể chủ’ song ta vẫn phải bị trị tội chết” và lấy kiếm cắt tóc mình. Tào Tháo nói: “Quyền cắt tóc thay chặt đầu”.

Việc ngựa của Tào Tháo dẫm nát ruộng lúa mạch vốn không phải là cố ý, cũng không phải là vô tâm, vô ý gây ra mà là do sự việc xảy ra quá bất ngờ, không kịp trở tay. Như vậy thì lỗi của Tào Tháo không có gì là lớn lắm, chỉ cần nói ra tình hình là có thể có cách xử lý thích hợp. Như thế thì không thể không khiến lòng dân phục. Có điều là tên pháp quan quân sự đầu óc làm việc hơi máy móc, ông ta chỉ biết “Thừa tướng mà cũng bị nghị tội ư?” mà không biết ý của Tào Tháo là chủ nhân cơ hội này nói rõ tình hình sự việc là được. Tào Tháo lại không tiện nói ra lời giải thích cho mình nên đành phải giả vờ ra vẻ “Rút kiếm ra tự cắt cổ mình”. Quách Gia so với tên pháp quan kia thì thông minh hơn nhiều. Ông ta đã dẫn ra những điều kinh điển để khuyên Tào Tháo: “Thời Xuân Thu có chủ nghĩa ‘Phép nước phải nể chủ’. Thừa tướng lãnh đạo đại quân, lẽ nào phải tự phạt?” Tào Tháo thấy có người hiểu mình thì tự động rút lui. Kỳ thực Quách Gia cũng chỉ nói được một mặt của vấn đề là Tào Tháo làm chủ soái ba quân chứ cũng chưa nói được mặt quan trọng của vấn đề là sự việc ngựa của Tào Tháo dẫm nát ruộng lúa xảy ra ngoài ý muốn. Do đó, Tào Tháo mới “trầm ngâm một lúc” ông ta quyết định tự thực hiện hình phạt “cắt tóc thay đầu”. Sự việc này cũng là một lần biểu diễn tài nghệ của ông vua quyền thuật. Thử nghĩ mà xem, tóc thì sao có thể thay đầu được? Nhưng “tóc” của Thừa tướng lại không giống tóc của người thường, Thừa tướng vì sự việc xảy ra ngoài ý muốn: Ngựa giẫm nát ruộng lúa mạch đành tự cắt tóc mình. Nếu người khác vi phạm quân lệnh thì lẽ nào không chặt đầu? Quyền thuật của Tào Tháo hay ở chỗ ông ta không lấy nguyên nhân khách quan để gỡ tội cho mình mà dùng tóc của mình để thể hiện tính nghiêm minh của kỷ luật quân đội, để đạt được mục đích làm cho mọi người phải quy phục, loại quyền thuật này bất kể là nhìn từ ý đồ chủ quan hay từ hiệu quả khách quan thì đều rất đúng đắn chứ không hề có sự gian hiểm nào. Nên xem đây như là trí tuệ tài giỏi, tuỳ cơ ứng biến của Tào Tháo.

Trong cuốn “Kinh Binh” của mình, Yến Tử trong khi để cập đến bí quyết cầm binh đánh trận đã từng nói: “Cần phải nghĩ đến lòng người, tự nhiên sẽ có cách. Nếu mặc quần áo giống binh sĩ, sau đó thì quên đi sương gió giá lạnh cùng sống và sinh hoạt cùng binh sĩ; quên đi đói khát trên lưng ngựa, cùng hành quân với binh sĩ, sau đó thì quên đi nguy hiểm ở quan ải; quên đi những lao khổ chinh chiến, xem những binh sĩ bị thương như chính mình đang bị thương vậy, sau đó thì quên đi những vết tích của đao kiếm, việc gì cũng chu đáo đồng tình cho nên chiến đấu hết mình, không sợ chết, không sợ bị thương, mạo hiểm binh đao lấy việc đánh trước làm gốc, cũng không biết mình đang bước vào nguy hiểm; ở vào hoàn cảnh nguy hiểm cũng như ở nơi yên bình, ăn phải thuốc độc mà vẫn như ăn mật ngọt”. Đây chính là cách những vị tướng lĩnh giỏi thời cổ đại và những người khéo léo vỗ về dân thường làm. Gia Cát Lượng nói: “Những vị tướng giỏi dẫn binh thời cổ xem việc đào tạo người khác như là đào tạo chính con của mình. Khi nguy hiểm thì mình phải đi trước, khi được thưởng công thì sẽ nhận sau. Khi có người chết thì đau xót và an táng chu đáo cho họ, đối với người bị thương thì chăm sóc, thấy người đói khát thì đưa cho họ khẩu phần ăn của mình, thấy người bị rét thì cởi áo đưa cho họ, gặp người thông minh thì kính trọng và lễ, gặp người dũng cảm thì khen ngợi họ, những người làm tướng lĩnh mà có thể làm được như vậy thì trận nào cũng thắng”. Không chỉ đối xử với binh lính như vậy mà đối với dân thường cũng phải như vậy nên cổ nhân có nói: “Căng tai, mở mắt ra nghe ngóng”, và còn nói: “Đùa người thì mất đức, đùa vật thì không có chí”. Khống chế được dục vọng, sự hưởng thụ về vật chất của mình thì trong lĩnh vực quân sự, các tướng lĩnh sẽ có được sự vận dụng ngày càng rộng lớn.

Tư Mã Nhương Nghi của Trung Quốc cổ đại vì đánh trăm trận trăm thắng mà được thăng làm đại tướng. Khi chuẩn bị chống lại quân Tần, đã chém chết Trang Giả, làm theo lập uy, lập vị, lập pháp. Ông đã từng nói: “Thương vong của binh sĩ, ăn uống thuốc thang sinh hoạt bệnh tật… của binh sĩ đều phải thăm hỏi, phải nắm rõ tình hình lương thảo của quân đội, đãi ngộ binh sĩ và tình hình mọi mặt, chia đều khẩu phần ăn cùng binh sĩ và chia sẻ thắng thua cùng họ”. Sau ba ngày xuất quân, những người bị bệnh cũng yêu cầu được đi cùng, khi đánh trận đều xung phong ra chiến trường. Quân Tần nghe vậy thì rút lui, quân Yên cũng lội nước rút quân.

Nhất Hạo Khởi là một vị tướng nổi tiếng thời xưa, phương pháp cầm quân của ông ta là cùng với binh sĩ hạ đẳng cùng ăn cùng mặc, khi ngủ không nằm đệm, khi hành quân không cưỡi ngựa, tự mình vác lương thực, cùng binh sĩ lao khổ. Khi binh sĩ bị mụn nhọt, lên sởi thì hút mủ cho họ. Vì vậy mà binh sĩ ai cũng rất vui lòng đi đánh trận.

Tướng Sử Khả Pháp thời nhà Minh cũng không những dùng binh sĩ đồng cam cộng khổ mà còn thực hiện “Binh sĩ không no thì không được ăn trước”. Khi đôn đốc quân sĩ đánh trận thì chủ trương “Hành quân không bí mật, ăn không no, ba tháng hè không sợ nóng, mùa đông không mặc áo da, đi ngủ không cởi bỏ quần áo”. Đây đều là những việc làm có ảnh hưởng rất lớn.

NGỌC ANH dịch
Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.