Văn Hóa Giao Tiếp Ứng Xử - Biết Co Biết Duỗi

Lượt đọc: 1378 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
45
Ông Trời Không Mở Mắt, Không Có Cửa Báo Đền Công Ơn

❊ ❊ ❊

Muốn duỗi cũng không được.

Muốn giáo hoá dân chúng, làm cho dân chúng thành thực, chất phác, đôn hậu, trước hết phải trừ bỏ bất cứ thứ gì đi ngược lại chính đạo. Chỉ có như vậy mới có thể tạo ra những tập tục xã hội tốt đẹp. Các nhà chính trị thời cổ đại thường khởi xướng dùng sự vất vả của mình để đổi lấy sự an vui của dân chúng. Tuy nhiên, có những người làm quan chỉ theo đuổi sự hưởng lạc của bản thân mình mà làm cho dân chúng vô cùng vất vả.

Phạm Trọng Yên, một người nổi tiếng đời Tống trong cuốn “Nhạc Dương lâu ký” đã viết: “Tiên thiên hạ chi ưu nhi ưu, hậu thiên hạ chi lạc nhi lạc” (Lo trước nỗi lo của thiên hạ, vui sau cái vui của thiên hạ). Đó chính là giới hạn tinh thần cao nhất của các nhà chính trị Trung Quốc và cũng là thái độ nên có của các nhà chính trị. Cũng chính là muốn nói phải cảm thấy lo lắng trước sự khổ sở của dân chúng thiên hạ, đợi khi sự khổ sở của dân chúng được giải quyết hết, mọi người đều được sống cuộc sống an lạc thì mình mới cảm thấy vui mừng. Trong thực tế, rất nhiều quan chức đều không có thái độ này, đều không làm như vậy, đều không báo đáp ơn huệ đức trạch của triều đình.

Năm Tần vương Chính thứ 11, tức năm 236 tr. CN, nước Triệu và nước Yên nổ ra chiến tranh, nước Triệu phái quân đi tấn công nước Yên.

“Thừa cơ trong nước Triệu trống không, Tần vương Chính phái ba tướng là Vương Tiễn, Hằng Kỳ, Dương Đoan Sơ dẫn quân tấn công chinh phạt chín thành là Nghiệp (nay là huyện Lâm Chương - Hà Bắc), An Dương, Yên Dữ (nay là huyện Hà Thuận - Sơn Tây), Liêu Dương (nay là huyện Tả Quyền - Sơn Tây)... của nước Triệu, một vùng sông Chương và Thượng Đảng bị quân Tần chiếm lĩnh. Tướng giữ thành của nước Triệu đành phải lui về giữ Bình Dương, đồng thời xin Triệu Điệu Tương vương cứu viện khẩn cấp.

Triệu Điệu Tương vương vội vàng triệu tập quần thần, bàn bạc đối sách.

Có người đưa ra kiến nghị: “Nước Triệu chỉ có Khang Pha tướng quân là có thể đối phó với nước Tần. Nay tướng quân Khang Pha đã về nghỉ ở Ngụy đô Đại Lương. Nếu muốn đánh bại Hằng Kỳ thì phải mời tướng quân Khang Pha”.

Đại phu Quách Khai lại biểu thị phản đối, ông nói: “Tướng quân Khang Pha đã gần tuổi cổ lai hy rồi, làm sao có thể dẫn quân đánh trận đây? Huống hồ trước đây ông tức khí nên rời nước Triệu, nay ông có muốn về nước để giúp đỡ không?”

Triệu Điệu Tương vương chẳng có chủ ý gì, đành phải phái hoạn quan Đường Cửu đến nước Ngụy hỏi thăm Khang Pha xem tình hình sức khỏe của ông có được tốt như cũ không rồi mới quyết định có nên trọng dụng Khang Pha không.

Hoạn quan Đường Cửu mang một chiếc mũ giáp và bốn con ngựa chạy nhanh là quà của Triệu vương ban cho Khang Pha đến Đại Lương. Trước khi lên đường, Quách Khai bí mật mời ông tới nhà riêng, thết tiệc khoản đãi. Trong bữa tiệc, Quách Khai còn tặng cho Đường Cửu hai mươi cân vàng. Đường Cửu vô cùng kinh ngạc trước hậu lễ của Quách Khai, liền từ chối nói: “Không có công không nhận lộc, tôi không dám nhận lễ vật của ngài!”

Quách Khai nói: “Tôi có một việc cần nhờ cậy, chỉ sau khi ngài nhận vàng tôi mới dám nói”.

Thế là Đường Cửu đành phải nhận vàng và hỏi: “Quách đại phu có gì chỉ giáo?”

Quách Khai nói: “Khang tướng quân vốn quan hệ bất hoà với tôi. Lần này túc hạ đi gặp Khang tướng quân, nếu sức khoẻ của ông ấy đã yếu thì chẳng cần nói; vạn nhất nếu sức khoẻ của ông ta vẫn còn tốt, hy vọng ngài không nói rõ trước mặt Triệu vương, chỉ nói là Khang Pha tướng quân đã già để Triệu vương không triệu kiến ông ta nữa. Đó chính là sự quan tâm của túc hạ với tôi”.

Đường Cửu đến Đại Lương, gặp Khang Pha và chuyển lời thăm hỏi của Triệu vương.

Khang Pha hỏi: “Nước Tần đã xâm phạm nước Triệu phải không?”

Đường Cửu nói: “Làm sao tướng quân biết được?”

Khang Pha nói: “Ta đã ở nước Ngụy vài năm, từ trước đến nay Triệu vương chẳng có một lời thăm hỏi, Nay đột nhiên ban cho giáp và ngựa tốt, nhất định là có chỗ muốn dùng ta, do vậy mà ta biết”.

Đường Cửu hỏi: “Tướng quân không hận Triệu vương sao?

Khang Pha nói: “Ta ngày đêm đều nhớ tới nước Triệu, làm sao lại hận Triệu vương được?

Thế là Khang Pha giữ Đường Cửu ở lại ăn cơm, trước mặt Đường Cửu cố ý lộ vẻ tinh thần vẫn còn khoẻ mạnh, một bữa ăn hết một đấu gạo, hơn mười cân thịt. Sau khi ăn như hùm như sói, lại đội chiếc mũ giáp mà Triệu vương ban tặng, nhảy lên lưng ngựa, chạy đi chạy lại vài vòng. Sau đó nhảy xuống ngựa, nói với Đường Cửu rằng: “Ta chẳng kém thanh niên là bao phải không? Xin ngài về báo với Triệu vương, ta nguyện dùng những năm còn sống để báo đến công ơn cho nước Triệu”.

Đường Cửu trở về Hàm Đan, nói với Triệu vương rằng Khang Pha tuy đã già nhưng ăn uống vẫn còn rất tốt. Chỉ có tỳ vị hơi bị kém, ngồi một lúc với mình mà phải đi giải ba lần.

Triệu vương nghe xong, thở dài nói rằng: “Quả nhiên Khang Pha đã già rồi. Lúc đánh trận làm gì còn lúc nào rỗi mà…”

Thế là Triệu vương từ bỏ ý định dùng Khang Pha. Do vậy nước Triệu mất đi một vị danh tướng có thể chống chọi với nước Tần. Sau đó nước Sở biết được tin này liền phái người tới Đại Lương, đón Khang Pha về nước Sở, phong ông làm tướng nước Sở. Do thế nước của nước Sở yếu kém, binh sĩ thiếu ý chí chiến đấu, sức mạnh của Khang Pha không dùng được, uất ức bất đắc chí rồi chết. Tiếng tăm một thời của ông đến đây chấm hết.

Muốn xây dựng một phong tục tốt đẹp, trừ bỏ những thứ dâm tà bất chính thì trước hết người lãnh đạo phải xử lý sự việc một cách minh bạch, tin tưởng những người tốt, đồng thời hành vi xử lý mọi việc của ông ta cũng phải chí công vô tư.

Có người nói: “Nếu ở địa phương có người phú hào, quý tộc tồn tại thì chính trị khó có thể tiến triển thuận lợi”.

Tôi nghĩ đó chẳng qua chỉ là lời từ chối thoái thác của những tên quan lại tham lam bất chính.

Trên thực tế, những người phú hào, quý tộc dám làm những việc hồ đồ sai trái như vậy thông thường nguyên nhân đều do quan lại địa phương phóng túng.

Tại sao vậy? Chủ yếu là vì quan lại địa phương có lòng riêng, luôn muốn có quan hệ với những người phú hào, quý tộc, không thể triệt để tuân thủ pháp luật gây ra.

Do vậy chỉ cần mỗi một quan lại có thể từ bỏ lòng riêng đó, tôi nghĩ không cần có bất cứ một lời giáo huấn nghiêm ngặt nào, họ cũng biết tự trói buộc mình.

Luận Ngữ nói: “Nếu lời nói và hành động của mình đoan chính thì không cần mệnh lệnh, không cần phép tắc mà thi hành triệt để”.

Ngoài ra, trong “Trung Dung” cũng nhắc rằng: “Không cần trách móc nghiêm khắc, mọi người cũng sẽ kính nể và sợ bạn”.

Hai câu nói trên đúng là đạo lý.

NGỌC ANH dịch
Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.