Nhẫn là co, co nhưng có mức độ.
Khuất phục nhưng có mức độ, đúng mức, không kiêu ngạo không tự tin như vậy là đủ để thấy trí tuệ và mưu lược của một người lãnh đạo, cũng có thể nói là: thanh liêm, thuần khiết mà vẫn có lòng bao dung. Tâm địa nhân từ nhưng vẫn có thể lập tức quyết đoán, tinh anh mà không mất đi sự yêu cầu nghiêm khắc, tính tình cương trực mà không quá thẳng thắn. Trong đối nhân xử thế, việc lựa chọn hay loại bỏ các hành động không thể làm mất đi sự cân bằng, nếu làm mất đi sự cân bằng thì mọi việc sẽ hỗn loạn, làm hỏng việc và day dứt, áy náy. Ăn uống không điều độ thì sẽ làm hại đến bản thân; hoang dâm vô độ sẽ mất nước; quá tham lam sẽ gây họa sát thân; cười đùa quá độ sẽ làm hại đến tình cảm, có lúc sẽ vô tình mà gây thù kết oán với người khác. Khuất phục, nhún nhường mà không có mức độ sẽ huỷ hoại sự nghiệp, không đạt được mục đích. “Nhẫn nhịn một lúc thì suốt đời sẽ tránh được phiền não” chỉ có thể nói về việc tu dưỡng đạo đức của cá nhân, đối với những người lãnh đạo theo đuổi sự nghiệp lớn, kế hoạch lớn, mưu lược lớn mà nói thì lại là điểm yếu không đủ để có thể áp dụng.
Một hôm, Tôn Trung Sơn đến phòng làm việc của Hồ Hán Dân phát hiện thấy một chồng to các văn kiện do ông kí xếp ở đó và đã bị Hồ Hán Dân dồn lại. Ông ta bỗng nhiên rất giận dữ đến nỗi không nhịn được đập bàn hét to lên: “Ngông cuồng! Ngông cuồng!”
Hồ Hán Dân vội vàng chạy vào nhìn Tôn Trung Sơn như thể không hiểu ông ta nổi giận về cái gì.
Tôn Trung Sơn mặt trắng bạch hét lên rằng: “Ta không tin đó là sự thật, sự việc này không thể như vậy được”.
“Tiên sinh, rốt cuộc là sự việc gì?”
Tôn Trung Sơn bèn hất đổ thùng công văn của Hồ Hán Dân xuống đất, đáy thùng chống ngược lên trời, đổ ra một đống các văn kiện đã được niêm phong cẩn mật. Hai mắt ông nheo lại có vẻ rất tức giận báo trước một cơn giận dữ đang đến gần. “Anh hỏi có việc gì ư? Anh xem xem mình đã làm những gì?” Tôn Trung Sơn mắng lớn.
Hồ Hán Dân không hề có hành động gì, ông hơi nghiêng mặt, chú ý nghe Tôn Trung Sơn mắng mỏ, cuối cùng ông hỏi: “Tiên sinh, ngài còn có gì để nói nữa không?”
Tôn Trung Sơn quay mặt đi nói: “Không còn gì nữa!”.
Hồ Hán Dân thở mạnh một tiếng sau đó đi đến bên cạnh bàn, nhặt lên những văn kiện đưa từng cái cho Tôn Trung Sơn xem, tự biện hộ một cách thao thao bất tuyệt: “Văn kiện này có liên quan đến thăng chức và bãi nhiễm, do giải quyết không thỏa đáng, không nên công bố ra; văn kiện này có liên quan đến việc điều binh khiển tướng, không phù hợp với thời cơ nên không truyền xuống; còn mấy công văn này lại liên quan đến việc phát khoản quá nhiều hoặc quá ít nên tôi đã tự hành động”.
“Cho dù ở thời đại chuyên chế”, Hồ Hán Dân nói với giọng nghiêm khắc “cũng còn có chuyện đại thần phản bác chiếu thư, xin hoàng thượng thu quân lệnh về, ví dụ như Đường Đại Tông giao cho Quách Thừa Hạ làm Phòng ngự sử Hoa Châu nhưng ông ta mấy lần đã phản bác lại, cho rằng mình không thích hợp với quận bên ngoài nên trả lại bức chiếu thư sắc phong kia. Đường Đại Tông cũng chấp nhận, ngay lập tức khôi phục nguyên chức cho Quách Thừa Hạ. Ngài đã đọc qua đoạn truyện lịch sử này chưa?”
“Đã từng đọc rồi!”
“Năm đó ngài đã từng thề với cương vị là đảng viên đảng cách mạng Trung Hoa trong đó có câu “thận trọng thực thi mệnh lệnh”, ngài có còn nhớ không?”.
“Còn nhớ!”
Hồ Hán Dân vội vàng nói: “Dường như ngài sợ mất đi quyền hành, việc điều hành quần thần xử lý mọi công việc vốn là chức trách của vị tể tướng. Tôi tuy không có danh nghĩa là tể tướng nhưng lại có việc làm thực tế. Xin hỏi ngài việc của ngày hôm nay có phải là tôi đang thực thi chức trách của mình không, tôi có phải là làm tròn trách nhiệm của mình không?”
Tôn Trung Sơn cứ nhìn chằm chằm vào đối phương mà chẳng nói câu gì.
“Ngài, tôi đang thỉnh giáo ngài”. Hồ Hán Dân tiếp tục bắt bí Tôn Trung Sơn.
“Nói đi nói lại vẫn là anh đúng, tôi không thể nói lại được anh”.
Đoạn lịch sử này luôn được người ta coi là biểu hiện phong độ lẫy lừng của các nhà chính trị gia, thực ra nguy cơ mà nó thể hiện ra làm cho người ta cực kỳ sợ hãi. Cho dù chiếu thư của Đường Thánh Tông cũng chỉ là bị đại thần bác bỏ, không phải là (đá chìm đáy biển) (biệt tăm biệt tích), lại càng không phải là một đống chiếu thư về nhân sự, tài chính, quân sự vẫn chưa được chấp hành theo mà hoàng thượng bị giấu diếm không hề biết. Hồ Hán Dân ví mình như tể tướng xưa, còn Tôn Trung Sơn cũng lặng lẽ thừa nhận như thế, vậy các sự việc, phương thức hành sự trong “chính phủ cách mạng” có điều gì khác biệt so với triều đình phong kiến đây?
Khổng Tử nói: “Việc nhỏ không nhẫn nhịn thì sẽ làm hỏng việc lớn”. Cũng có thể nói là: “Việc nhỏ trước mặt không thể nhẫn nhịn được thì sự nghiệp sẽ gặp thất bại”. Trong “Luận ngữ” Khổng tử lại nói tiếp rằng: “Nếu luôn không nhẫn nhịn được như vậy là đã quên đi bản thân và họ hàng thân thích của chính mình”. Trong tục ngữ có nói: “Các sĩ phu mà bị nhục thì sẽ đứng thẳng dậy đấu tranh”. Loại dũng khí của các sỹ phu này hỏng là hỏng ở chỗ thiếu đi chữ “nhẫn”. Lý Quỳ trong chuyện “Thuỷ Hử” đã gây họa khá nhiều, đó là do tính tình nóng nảy, đầu óc giản đơn, không thể chịu được nỗi bực dọc nho nhỏ. Ví dụ như anh ta đã phải uống no nước khi đánh nhau với Trương Thuận trên sông Đắc Giang cũng chỉ là vì do tính tình quá nóng nảy thiếu tính nhẫn nhịn. Bậc đại trượng phu, đại anh hùng thường có thể nhẫn nhịn những điều mà người thường khó có thể nhẫn nhịn. Cả đời Tôn Trung Sơn đã từng đọc rất nhiều sách về văn hoá truyền thống cổ của Trung Quốc, có lẽ là ông đã lĩnh hội được khả năng “nhẫn nhịn” của người xưa vào mình.