Thất bại phần nhiều trong khi quá đắc chí. Thành danh trong khó nhọc. Đắc ý trong nhung lụa.
Có người nói: “Quân vương cũng có lúc chịu thiệt thòi sao?” Xin thưa rằng: “Quân vương có thể vì đạo nghĩa mà thẳng thắn với ý chí của mình, nhưng cũng có thể vì đạo nghĩa mà bẻ cong nó”. Vua mà vui vẻ thì giống như ánh mặt trời mùa xuân, vua mà tức giận thì như sương băng mùa thu, thể hiện sự uy nghi thì như cuồng phong bão tố, khi thi ân thì như mưa rào. Sự ngay thẳng cương trực dồi dào như vậy, có ai dám phản kháng đây?
Thanh Thế Tổ Huyền Diệp đăng cơ năm 1662 khi mới tám tuổi. Tuy tuổi còn nhỏ nhưng lại hùng tài đại trí vô cùng.
Mới đầu, thái hoàng thái hậu hỏi thử ông, được lên ngôi rồi thì muốn làm gì? Khang Hy trả lời: “Con không mong gì khác ngoài thiên hạ thái bình, nhân dân yên ổn làm ăn, cùng nhau hưởng phúc mà thôi”. Đây quả là tấm lòng và hoài bão lớn lao khó ai sánh kịp.
Song việc thực hiện lý tưởng trị vì của Khang Hy lại không thể thuận buồm xuôi gió, trở ngại lớn nhất của ông là Ngao Bái.
Do Khang Hy lên ngôi khi còn quá nhỏ, nên mọi chuyện quốc gia đại sự đều do một tay cố mệnh đại thần Ngao Bái thao túng, khiến quyền lực của hắn tăng lên không ngừng. Dần dần, Ngao Bái không còn coi tiểu hoàng đế Huyền Diệp ra còn ra gì nữa. Đặc biệt là trong vụ cắt đất giơ cờ hàng, Ngao Bái một tay che cả bầu trời, Huyền Diệp không hề được hay biết, khiến Trực lệ Tổng đốc Chu Xương Trác, Tuần phủ Vương công Đăng Liên, Hộ bị Thượng thư Tô Nạp đều bị hại chết dưới tay Ngao Bái. Do đó, gây phẫn nộ trong đại thần trong triều. Mọi người đều căm ghét Ngao Bái nhưng không ai dám nói ra thành lời.
Mưu tính đoạt ngôi vị, Ngao Bái giả bệnh không thượng triều, muốn Huyền Diệp đích thân đến thăm. Quả nhiên khi Huyền Diệp đến thăm bệnh, khi vào bên trong nơi Ngao Bái nằm, ngự tiền thị vệ phát hiện thấy thần sắc Ngao Bái có gì khác thường liền xông vào trước giường Ngao Bái, phía trong thấy có thanh đao sáng loáng. Huyền Diệp là người có tài ứng cứu hơn người, chỉ thấy ông ta cười, mặt không biến sắc nói: “Đao bất ly thân vốn là thói quen của người Mãn, không có gì phải ngạc nhiên cả”. Nói xong liền phản giá hồi cung.
Sau khi hồi cung, Huyền Diệp lập tức bắt tay vào kế hoạch tiêu diệt Ngao Bái. Ông chọn ra một số nội giám khỏe mạnh diễn kịch “Kho vải”, đây là một kiểu vận động tranh lộn đánh bạc.
Mỗi lần Ngao Bái vào cung tấu trình chính sự, Huyền Diệp đều không ngăn cản hắn, tiếp tục dẫn một đoàn tiểu thái giám chơi trò “Kho vải”. Việc đó khiến Ngao Bái hiểu lầm, nghĩ Khang Hy yếu đuối dễ bắt nạt, không màng chuyện quốc gia, hắn muốn gì được nấy, không ai dám ngăn cản. Nghĩ như vậy, trong lòng Ngao Bái càng dương dương tự đắc, mọi việc đều tự tung tự tác.
Có một hôm, Ngao Bái lại ung dung đi vào nội cung. Chỉ thấy Khang Hy hô lên một tiếng, hàng chục tiểu thái giám đứng ra trước mặt, dùng chiêu chơi trong trò “Kho vải” thường ngày quật ngã Ngao Bái xuống đất, trói chặt lại. Lúc này, Ngao Bái mới hiểu ra được ý đồ của Khang Hy. Phương pháp muốn bắt nhưng cố ý thả khiến Ngao Bái không mảy may nghi ngờ. Đây chính là điểm thông minh của Khang Hy. Khang Hy biết rõ ràng nếu dùng quyền lực để ép buộc Ngao Bái thì e rằng sẽ gặp phản ứng mạnh, nếu làm không tốt thì chỉ khiến bứt dây động rừng. Còn phương pháp âm thầm giải quyết trong cung thì quả là không thể có sai sót được. Như thế, Khang Hy chỉ tiến hành một vở kịch nhỏ mà có thể giết được Ngao Bái, giành lại quyền. Thiếu niên anh hùng quả là không phải chuyện đơn giản!
Có người hỏi: “Mấu chốt để có được thiên hạ thái bình có nằm trong tay nhà vua không? Câu trả lời là: “Cái đó phải dựa vào cả nhà vua và quần thần mới được. Không có sự hoà hợp của trời đất thì vạn vật không thể sinh sôi nảy nở. Nếu vua và quần thần không cùng nhau nỗ lực thì thiên hạ không thể thái bình được. Sáng lập ra thế giới là trời đất, thống trị thiên hạ chính là quần thần”.
Các bậc quân vương có thể trở thành anh minh quân chủ là nhờ giáo hoá cảnh giới và sự hỗ trợ của quần thần, như vậy mới khiến quốc gia đại trị và các nước láng giềng kính nể mà quy thuận.
Một ý nghĩ xấu xa được sinh ra thì nhất định sẽ đi làm chuyện không tốt. Làm chuyện không tốt rồi thì con đường chính đạo sẽ bị tắc nghẽn. Con đường chính đạo bị tắc nghẽn thì sự công chính sẽ không cách nào vào trong tâm người được. Vậy mới nói, không phóng túng, không thiên vị chính là công đạo, làm việc dựa vào công đạo thì mới là có trí tuệ sáng suốt.