Văn Hóa Giao Tiếp Ứng Xử - Biết Co Biết Duỗi

Lượt đọc: 1378 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
34
Lòng Tham Vô Đáy, Được Voi Đòi Tiên

❊ ❊ ❊

Duỗi vô độ - tham vọng quá lớn.

Tục ngữ có câu: “Thú hoang thì dễ thuần phục mà lòng người thì khó giữ yên; khe rãnh có thể bịt lấp được nhưng dục vọng của con người thì không bao giờ thỏa mãn”. Cứ nhắc đến “lòng người khó lường” là nghĩ ngay đến người khác, tuyệt đối không hề biết rằng cái khó lường, khó trị nhất lại chính là lòng mình. Người tự khống chế được bản thân thì có thể tự trọng. Người tự khống chế được bản thân thì có thể tự giành chiến thắng. Tự khống chế được bản thân thì có thể tự bảo toàn. “Người hướng lên trên, nước chảy chỗ trũng”. Đây chính là quy luật, hướng tới cái cao xa cũng nên tự khống chế, tuyệt đối không để nó biến thành dục vọng, nếu không “leo cao quá có ngày ngã đau”.

Vương Phổ Thần vốn mang họ Lý, là người Đại Đồng, tỉnh Sơn Đông, thủa nhỏ là nô lệ của nhà quan, sau này trốn theo quân khởi nghĩa nông dân, ham mê cờ bạc, một đêm thua sạch sáu trăm lạng bạc. Trong quân khởi nghĩa có một người tên là Vương Tiến Triều không có con trai đã nhận ông ta làm con nuôi, từ đó đổi thành họ Vương. Vương Phổ Thần cao bảy thước, dung mạo tuấn tú trông giống y như Lã Bố, thống lĩnh ba quân nhạy bén sắc sảo, được xưng là Mã Diều Tử (Ngựa Diều Hâu). Khi quân Thanh bao vây Đại Đồng, Vương Phổ Thần cưỡi con Hoàng Phiêu Mã, chạy nhanh như gió, đi đến đâu cỏ rạp xuống đến đó. Khiến quân Thanh mỗi khi nhìn thấy Hoàng Phiêu Mã đều la thất thanh “Mã Diều Tử đến rồi” và dẫm đạp lên nhau mà chạy. Sau khi dẹp xong quân Thanh, trong thành không có người Hán nào là không cảm thấy vinh dự khi biết Mã Diều Tử.

Dần dần, đến Khang Hy cũng nghe danh Mã Diều Tử, liền truyền gọi anh ta tới, phong làm Ngự tiền thị vệ. Không lâu sau, Hồng Thừa Trù kinh lược (chức quan trấn thủ biên giới) Hà Nam, Khang Hy lệnh cho Vương Phổ Thần và Trương Đại Nguyên theo hỗ trợ. Trương Đại Nguyên là kẻ ngạo mạn vô lễ, thường ỷ mình là Ngự tiền thị vệ, còn Vương Thần lại rất cung kính đối với Hồng Thừa Trù, Hồng Thừa Trù chưa ăn thì không dám ăn, chưa mặc thì không dám mặc, luôn liều mạng vì Hồng Thừa Trù. Do đó, Hồng Thừa Trù hết sức thương yêu và hứa nếu có cơ hội sẽ tiến cử Vương Phổ Triều, nhưng Vương Phổ Triều khóc mà nói rằng: “Tuy nguyện sống chết cùng tướng công nhưng lợi lộc, chức tước, tôi không hề màng đến”. Sau này, Hồng Thừa Trù đưa Vương Phổ Thần đến Vân Nam, sau khi bình định Vân Nam, chiếm được năm doanh trại liền cho Vương Phổ Thần làm tổng binh trại bên phải, quản lý một vùng phía Đông Vân Nam, ở Trát Trúc tỉnh phủ. Sau khi Hồng Thừa Trù về kinh thì Vương Phổ Thần dưới cấp của Ngô Tam Quế.

Vương Phổ Thần trung thành với Ngô Tam Quế như đã trung thành với Hồng Thừa Trù. Ngô Tam Quế cũng coi Vương Phổ Thân như con cháu trong nhà, có đồ ngon vật lạ gì không dùng đến đều đem thưởng cho Vương Phổ Thần. Có một lần, trong khi đi chinh phạt thảo khấu, Vương Phổ Thần và cháu của Ngô Tam Quế là Ngô Ứng Kỳ ăn cơm trong doanh trại của Mã Nhất Côn. Trong bát của Vương Phổ Thần có một con ruồi chết, Vương tổng kinh ngồi bên trên nhìn thấy liền lớn tiếng kêu anh ta bỏ đi đừng ăn, Vương Phổ Thần biết Mã Nhất Côn rất tàn bạo với kẻ dưới, thường chỉ dùng một gậy đánh chết người, do đó mới có tên là Nhất Côn, sợ sau này người đầu bếp bị vạ lây nên bảo không sao, ruồi tôi cũng ăn được. Vương tổng bình sinh tính lỗ mãng thách Vương Phổ Thần ăn, Vương Phổ Thần đành cố nuốt con ruồi. Ngô Ứng Kỳ ngồi bên cạnh nói: “Tôi thách ngài ăn phân, ngài có ăn không?” khiến Vương Phổ Thần vô cùng tức giận mắng: “Ngô Ứng Kỳ, anh làm nhục tôi trước mặt mọi người, ai sợ bá Vương chứ tôi thì không, tôi sẽ ăn tuỷ não của Vương Tôn Vương, moi móc tâm can và chọc mù mắt chúng”. Nói xong, lật đổ bàn ăn và tức giận đi ra ngoài.

Sau chuyện này, hai người cũng làm lành lại với nhau, nhưng trong lòng Vương Phổ Thần vẫn còn chút ấm ức. Vừa may đề đốc Bình Lương đề xuất, Vương Phổ Thần phái người đem vàng bạc đến dâng các trọng thần triều đình. Mọi người đều nói tốt cho Vương Phổ Thần trước mặt hoàng thượng, cuối cùng Vương Phổ Thần đã được thưởng như ý nguyện. Ngô Tam Quế biết được tin này than rằng: “Thằng nhóc này phí mất bao nhiêu tiền bạc, trong nhà không biết rốt cuộc có bao nhiêu, giờ thì lấy gì vào triều?”. Khi Vương Phổ Thần đến cáo từ, Ngô Tam Quế nắm tay anh ta khóc mà nói rằng: “Sau khi tới Bình Lương, đừng quên rằng ở nhà còn đói khổ, con cháu nhiều, cách xa nghìn trùng, hà tất phải như thế”, rồi cho hai vạn lượng bạc làm lộ phí.

Sau khi Vương Phổ Thần vào thành chờ khá lâu, vẫn không thấy hoàng thượng triệu kiến. Bởi thường ngày anh ta chỉ qua lại với các cận thị vệ, không hề quen các Bộ cửu khanh, nên không có ai dẫn kiến. Bộ binh đẩy sang Bộ lễ, Bộ lễ lại chỉ sang Bộ binh, mà Vương Phổ Thần thì nhất định không dùng tiền để mua chuộc, nên mỗi ngày đành lên triều cùng mọi người mà thôi. Một hôm, hoàng thượng thưởng trà cho quân thần, có một cận thị quen Vương Phổ Thần nên mới có dịp gặp hoàng thượng, từ đó ân trạch vô kể, lợi lộc vô số. Ít lâu sau, Hoàng thượng nói với Vương Phổ Thần rằng: “Trẫm vốn muốn giữ người bên cạnh, sớm tối có nhau, nhưng Bình Lương là vùng biên ải trọng yếu, không thể thiếu ngươi được”. Thế là cho khâm thiên giám chọn ngày tốt đưa Vương Phổ Thần lên đường. Khi đó đúng vào cuối năm, hoàng thượng lại nói: “Ngày đi sắp đến rồi, trẫm thật không đành rời xa nhà ngươi, tết Nguyên tiêu sắp tới, ngươi hãy cùng xem rước đèn với trẫm rồi hãy đi”. Trước khi lên đường, hoàng thượng thưởng cho Vương Phổ Thần một cây thương đuôi báo và nói: “Cây thương này là do tiên đế để lại cho ta, mỗi ngày khi đi tuần tra, ta đều để nó ở trước ngựa. Ông là đại thần của tiên đế, tiên đế lại là cha ta. Ngoài cây thương này quả không còn gì quý giá hơn. Ông hãy đem nó về Bình Lương, nhìn thấy nó cũng như nhìn thấy trẫm”. Vương Phổ Thần quỳ rạp xuống đất, lệ tuôn trào mà nói rằng: “Thánh ân của hoàng thượng nặng như trời bể, thần dù có thịt nát xương tan cũng không thể báo đáp”.

Năm Công nguyên 1670 (tức năm Khang Hy thứ 9), Vương Phổ Thần được thăng làm Đề đốc Thiểm Tây. Sau khi Nhị Phiên làm phản, ông ta dấy binh hưởng ứng, giết chết kinh lược ma lạc, chiếm cứ vùng Thiểm Đông (phía Đông tỉnh Cam Túc hiện nay), đồng thời kích động xúi giục Ninh Hạ, Thiểm Cam làm phản. Lúc này, những lời nói “thịt nát xương tan” đều bay theo mây gió hết cả. Năm 1676 tức năm Khang Hy thứ 15, khi bị quân Thanh bao vây, sức cùng lực kiệt phải đầu hàng, rồi đột ngột chết khi được triệu vào kinh, tin đồn là tự sát.

“Tính bản thiện” trong “nhân chi sơ, tính bản thiện; tính tương cận, tập tương viễn” và “nhân tính thiện” của Mạnh Tử là cùng một đạo lý. Chính vì con người vốn hiền lành, do đó các Nho giáo muốn nói “soái tính tận tính” có thể thành thánh nhân, còn Phật gia nói “minh tâm kiến tính” có thể thành Phật.

Những bậc anh hùng hào kiệt được nhắc đến bên trên đều phải nhìn bằng một con mắt chân thực triệt để, giống như quan niệm “không thể mất đi bản chất” của Mạnh Tử, Phật giáo cũng đã nói: “Phải nhìn được bản chất mới có thể thành Phật”. Đây cũng là một đạo lý. Đạo gia chỉ coi trọng “tiên thiên” chứ không phải “hậu thiên”; không nói “nhân thánh” mà chỉ nói “thành tiên”; nói “đáng trân”, “tu tiên”, nói “tư chân” và cũng hay nói “phản bổ quy chân”, “phản bản quy nguyên”, cũng chỉ để làm rõ đạo lý này.

Một nguyên tắc đơn giản nhất của người theo Thiền Tông giáo là: “Không lập văn tự, nhìn rõ bản chất, có thể thành Phật sống”. Cái Minh tâm nói đến ở đây nghĩa là bản chất thật lòng. Cái Kiến tính ở đây chính là “bản tính”, “tính cách thật sự”. Ngoài ý này và không còn gì khác.

Tất cả đại cơ đại phong, đại thể, đại dụng, đại triệt, đại ngộ đều chỉ để tìm cái này, lĩnh ngộ cái này, hiểu cái này. Mà lịch sử Thiên Tông Đại Đức có rất nhiều hào kiệt cũng là do giác ngộ những điều căn bản này để tu dưỡng bản thân. Thực ra, giữa con người và trời đất chỉ là một sự tốt đẹp và chân thực.

Một người chỉ có thể giũ bỏ dục vọng của mình khi không có sự tác động của thế giới bên ngoài, không bị vạn vật bên ngoài quyến rũ, mê hoặc, mà bảo toàn được tiềm lực kỳ bí từ bên trong sinh mệnh, sự trù bị sẵn có, và sự thần kỳ của chân thiện mỹ, phát huy năng lực của chúng để có thể sản sinh ra một sức mạnh vô cùng một cách tự nhiên, thậm chí có thể nắm bắt được cả trời đất và vũ trụ.

NGỌC ANH dịch
Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.