Văn Hóa Giao Tiếp Ứng Xử - Biết Co Biết Duỗi

Lượt đọc: 1378 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
87
Có Bị Đánh Gãy Răng Cũng Nên Nuốt Vào Trong Bụng

❊ ❊ ❊

Trong sách “Thượng thư” có viết: “Nhất định phải nhẫn nhịn mới có thể có lợi”. Trong “Luận ngữ” có nói: “Những việc vặt vãnh cỏn con mà không nhẫn nhịn được thì sẽ làm hỏng cả một kế hoạch”.

Bách Trương Đại sư có nói: “Trong đầu phải luôn coi trọng chữ nhẫn”. Thiện Huyền Tử nói: “Những người dũng cảm luôn lấy tính nhẫn nhịn để làm thước đo lòng dũng cảm, nhất định phải là người nhẫn nhịn được thì mới có lòng dũng cảm, vì thế cho nên người ít nhẫn nhịn thì lòng dũng cảm ít, còn người nhẫn nhịn nhiều thì lòng dũng cảm nhiều”. Hoàng Đình Kiên thì nói: “Bách chiến bách thắng không bằng một lần chịu nhẫn nhục”.

Càng nhẫn nhịn được thì càng dũng cảm kiên cường, lòng dũng cảm càng nuôi dưỡng thì càng lớn, vì vậy mới có câu nói là: “Sự nhẫn nhục có ý nghĩa tiềm ẩn, dưỡng có ý nghĩa dưỡng dục, nuôi dưỡng”.

Vương phi nước Việt là Ngô Tỷ sau khi dùng tấm thân trinh trắng để hầu hạ Phù Sai, làm cho Phù Sai rất vui sướng, liền triệu Câu Tiễn lên triều gặp mặt, Câu Tiễn quỳ trước Đại điện trả lời mấy câu hỏi với vẻ chẳng đau khổ gì cả. Phù Sai bèn phớt lờ Câu Tiễn, quay sang nói với Phạm Lãi rằng: “Ta nghe nói rằng người phụ nữ có trí tuệ sẽ không gả cho nhà nghèo, các bậc danh sĩ quyết sẽ không đi theo những nước diệt vong, ngày nay Câu Tiễn vô đạo, nước cũng sắp mất, quân thần các ngươi cũng ở trong một căn nhà đều là nô bộc, không phải là đã quá tồi tàn hay sao? Ta muốn xá miễn tội cho nhà ngươi, chỉ cần nhà người hối lỗi, tự sửa chữa chính mình, bỏ Việt theo Ngô, ta nhất định sẽ trọng dụng nhà ngươi, bỏ đi hoạn nạn mà giành lấy phú quý, ý nhà người thế nào?” Phạm Lãi chưa kịp trả lời thì đã thấy Câu Tiễn khóc không thành tiếng, nước mắt ròng ròng.

Phạm Lãi gập người đáp lễ mà nói rằng: “Tôi nghe nói rằng quần thần của nước diệt vong không dám bàn chuyện triều chính, tướng bại trận không dám nói lời dũng khí, tôi ở nước Việt bất trung bất tín, không thể phò tá việc triều chính cho Việt vương mới đắc tội đại vương, may mà đại vương không giết mới có thể kéo dài sinh mạng. Hiện nay nước mất, mọi người đều đã bỏ đi, thân phải đi theo đại vương, như vậy là ước nguyện của thân đã đầy đủ, nào còn dám nghĩ đến phú quý cho bản thân? Ý tốt của đại vương thần xin lĩnh nhận”. Câu Tiễn nghe vậy rất lấy làm vui mừng, còn Phù Sai thì duy chỉ có than thở hối tiếc.

Câu Tiễn và Phạm Lãi lại trở về căn nhà đá, tiếp tục chăn ngựa dọn chuồng như trước đây. Sự việc cứ tiếp tục như vậy trôi đi khoảng hai năm. Phù Sai mấy lần sai người đến thăm dò, ba người ban ngày thì đi ra ngoài chịu khó làm việc, đêm đến thì về lại căn nhà đá, không hề có một chút gì tỏ vẻ oán hận, cũng không nghe thấy một lời than thở nào. Phù Sai cho rằng Câu Tiễn thật sự không còn ý muốn quay về quê cũ bèn rất yên tâm, không chú ý đến Câu Tiễn nữa.

Ngày hôm đó, Phù Sai bèn trèo lên đài quan sát Cô Tô nhìn về phía bãi chăn ngựa, thấy Việt vương và phu nhân đang ngồi bên đống phân ngựa, Phạm Lãi tay giữ một cây gậy đứng ở bên trái, giữ lễ quân thần rất nghiêm túc, lễ nghĩa phu thê cũng không kém phần tôn nghiêm. Phù Sai trong lòng ca ngợi thầm, nói với Thái tể Bá Hỷ rằng: “Câu Tiễn chẳng qua chỉ là quân vương của một nước nhỏ, Phạm Lãi chẳng qua là một vị đại phu, trong hoàn cảnh khốn cùng như vậy mà họ không mất đi lễ nghĩa quân thần, ta rất kính phục bọn họ”. Thái tể Bá cũng nói một cách vui vẻ rằng: “Không những đáng kính mà còn thật đáng thương!”. Phù Sai nói: “Thái tể Bá nói chí phải, ta thấy cũng có chút không cầm lòng khi thấy họ như vậy, nếu họ có thể thay đổi lại, ta sẽ xá miễn tội cho họ”. Thái tể Bá Hỷ vui mừng nói: “Thần nghe nói người có đức thì sẽ được báo đáp, đại vương dùng tấm lòng nhân từ để thương những kẻ khốn khổ kia, ban ơn cho Việt vương như vậy, làm sao ông ta lại không hậu tạ ngài cho được? Xin đại vương hãy quyết định”. Phù Sai gật đầu nói: “Lệnh cho đại sứ chọn ngày tốt để thả Việt vương về nước”.

Khi từ đài Cô Tô xuống, Bá Hỷ ngầm cho người đi đến căn nhà đá để báo với Câu Tiễn tin vui này. Câu Tiễn vội nói cho Phạm Lãi biết tin, Phạm Lãi nói: “Tôi đã bói cho đại vương một quẻ, ngày hôm nay là ngày Mậu Diễn, giờ Mão nghe tin, Mậu là bốn ngày mà Mão lại khắc Mậu, như thế gọi là “Thiên võng tứ tương, Vạn vật tận thương, Dạng phản vi ương”, tuy có tin nhưng cũng không nên vui mừng”. Câu Tiễn nghe vậy đang từ vui mừng chuyển thành lo âu.

Ngũ Tử Kiên nghe nói Ngô chủ muốn thả Câu Tiễn về nước vội vàng vào gặp mặt nói rằng: “Trước đây Sai chỉ giam Thang mà không giết, Phong chỉ giam Văn Vương mà không giết nên đạo trời mới quay ngược trở lại, họa chuyển thành phúc, cho nên Lương mới bị diệt vong bởi Thành Thang, Thương bị diệt vong bởi Chu. Ngày nay đại vương đã bắt giam được Câu Tiễn mà không giết, sợ rằng sau này sẽ gặp phải họa giống như nhà Hạ, Thương”. Phù Sai nghe Ngũ Tử Kiên nói vậy lập tức thay đổi ý kiến muốn giết Câu Tiễn.

Bá Hỷ lại đem tin tức đến báo cho Câu Tiễn, Câu Tiễn sợ toát mồ hôi, vội vàng đến nói cho Phạm Lãi biết. Phạm Lãi nói: “đại vương hà tất phải sợ hãi, Phù Sai giam hãm đại vương đã ba năm mà không giết thì làm sao mà có thể nhẫn tâm giết đại vương trong một ngày đây?”. Câu Tiễn trong lòng hơi yên tâm một chút, kéo tay Phạm Lãi mà rằng: “Ta có thể nhịn nhục mà không chết, hoàn toàn là dựa vào kế sách của đại phu”.

Câu Tiễn cáo từ Phạm Lãi, vào thành gặp Ngô vương, đợi khoảng ba ngày mà chẳng thấy Ngô vương thiết triều. Đang mơ hồ nghi hoặc, Bá Hỷ bèn xuất hiện truyền lệnh của Ngô vương để cho Câu Tiễn về lại nhà đá. Câu Tiễn rất lấy làm lạ, Bá Hỷ bèn nói: “đại vương bị lời của Ngũ Tử Kiên mê hoặc, cho nên muốn giết ngài mới mời ngài đến. Ai ngờ rằng ngày hôm qua bỗng nhiên lại mắc phải chứng phong hàn, ốm không dậy được. Tôi vào cung bèn nói với Ngô vương rằng: “Hãy làm việc phúc đức để bớt tai họa. Hiện nay Việt vương Câu Tiễn đang chờ lệnh, đại vương hãy tạm để cho ông ta sống sót, có lẽ là tiếng kêu khổ nhục oán hận của ông ta đã thấu trời xanh, đại vương nên bảo trọng, hãy thả Việt vương về nhà đá trước đợi khi khỏi bệnh thì định liệu sau” đại vương nghe lời tôi cho nên truyền lệnh cho ngài ra ngoài thành về lại căn nhà đá”. Câu Tiễn nghe vậy rất mừng, cảm ơn Bá Hỷ không ngớt và vội vàng rời khỏi thành Cô Tô, tự mình đi về phía nhà đá báo cho Phạm Lãi biết.

Trong chớp mắt đã qua ba tháng. Câu Tiễn chờ ở nhà đá, nghe nói bệnh tình của Ngô Phù Sai vẫn chưa bình phục bèn mời Phạm Lãi bói một quẻ xem dữ lành ra sao. Phạm Lãi bói một quẻ và nói rằng: “Phù Sai sẽ không chết, bệnh của ông ta sẽ dần dần hồi phục, đến ngày Vương thân sẽ hoàn toàn khỏi hẳn”. Câu Tiễn thở dài bước đi mà không nói gì, Phạm Lãi chặn trước mặt nói rằng: “đại vương, tôi có một kế này, nếu may mắn có thể thành công và thoát thân trở về nước”. Câu Tiễn nghe vậy hai mắt sáng lên, kéo tay Phạm Lãi nói: “Phạm khanh mau nói đi!”. Phạm Lãi nói: “đại vương hãy thỉnh cầu cho được vào cung thăm bệnh, nếu Phù Sai cho triệu kiến thì đại vương hãy nhân cơ hội đó nếm phân trước mặt Phù Sai, giả vờ quan sát màu sắc và hô chúc mừng rằng bệnh đã sắp khỏi. Đến khi bệnh của Phù Sai quả có khỏi thật tất sẽ ghi nhớ lòng trung hiếu của đại vương, như vậy là đã có hy vọng được về nước”. Câu Tiễn vừa nghe vậy nước mắt chảy quanh nói rằng: “Ta dẫu sao cũng là quân vương của một nước, làm sao lại có thể chịu ô nhục mà đi nếm phân của người ta đây!”, Phạm Lãi nói: “Trước đây, Tây Bá bị giam ở Mỹ Ly, người ta đã giết con trai của Tây Bá sau đó lấy thịt đem nấu chín, Tây Bá vẫn phải nuốt thương đau để ăn thịt con. Cho nên, muốn mưu cầu việc lớn thì không nên để ý đến những việc nhỏ nhặt. Ngô vương Phù Sai có lòng nhân từ của phụ nữ mà không có sự quyết đoán của bậc đại trượng phu, đã sắp chuẩn bị thả chúng ta về nước lại thay đổi ý kiến giữa chừng, nếu không làm như vậy thì làm sao có thể có được sự thương cảm và đồng tình của Phù Sai?”. Câu Tiễn trầm tư một hồi sau mới gật đầu cho là phải. Ngày hôm đó, Câu Tiễn bèn đến Thái Tổ phủ gặp Bá Hỷ nói: “Là đạo làm quân thần thì bệnh của chủ là nỗi lo của thần, nay tôi nghe nói đại vương bệnh vẫn chưa khỏi, thật thấp thỏm không yên, xin cho được vào cung thăm hỏi cùng với Thái Tể để biểu thị tấm lòng mình”. Bá Hỷ đáp: “Ngươi có tấm lòng này thì quả thực là phúc cho đại vương, ta nhất định sẽ thay người truyền đạt lại”.

Bá Hỷ vào cung gặp Phù Sai trước, nói rõ cho Ngô vương nghe hết lòng mong muốn vào thăm của Câu Tiễn. Phù Sai đang mơ màng nghe nói Câu Tiễn có lòng trung hiếu như vậy bèn nhận lời.

Bá Hỷ vui vẻ dẫn Câu Tiễn vào cung, Phù Sai thấy Câu Tiễn bèn hỏi: “Nhà ngươi cũng đến thăm bệnh và hỏi thăm ta hay sao?”. Câu Tiễn khấu đầu đáp rằng: “Thần nghe nói đại vương ngọc thể bất an như có lửa thiêu đốt trong lòng, cầu mong ông trời phù hộ cho đại vương sớm bình phục”. Vừa nói đến đó, Phù Sai bèn cảm thấy bụng đau và chướng, vội gọi người mang chậu đại tiện đến, truyền cho mọi người lui ra, Câu Tiễn lại tâu rằng: “đại vương, khi thần ở Đông Hải đã từng theo các danh y học quan sát phân người để biết được sự thay đổi của bệnh tật xem là đã thuyên giảm hay nặng hơn”. Nói vậy bèn đi ra ngoài mang thùng phân vào mở nắp và dùng tay móc lấy một ít phân vừa quỳ vừa nếm nó.

Một lát sau, Câu Tiễn lại khấu đầu nói: “Thần có tin tốt đây, bệnh của đại vương sắp khỏi rồi! Bệnh sẽ hồi phục từng ngày, có khả năng là đến ngày Vương thân tháng Ba là sẽ hoàn toàn bình phục”. Phù Sai cảm thấy rất kỳ lạ bèn hỏi: “Câu Tiễn, ngươi làm sao mà biết được?”. Câu Tiễn đáp: “Tôi nghe các y sự nói, khi ngửi mùi phân của người ốm thì có thể hiểu bệnh, nay tôi đã nếm thử phân của đại vương thì thấy có vị đắng, chua, ứng với tiết trời sinh sôi nảy nở của mùa xuân và mùa hạ nên mới biết được như vậy”, Phù Sai vui vẻ nói: “Câu Tiễn thật là người nhân từ! Coi quân vương như phụ mẫu, lại còn bằng lòng nếm phân để đoán bệnh cho ta”. Lúc đó, Thái Tổ Bá Hỷ cũng đứng một bên, Phù Sai bèn hỏi: “Thái Tể có thể làm như vậy không?”. Bá Hỷ lắc đầu nói: “Tuy tôi rất kính yêu. Đại vương nhưng cũng không thể làm vậy được”. Phù Sai lại nói: “Không những là Thái Tể mà đến ngay cả thái tử của ta cũng không thể làm vậy”.

Ngay lập tức Phù Sai bèn hạ lệnh cho Câu Tiễn rời khỏi căn nhà đá, tạm dọn đến khu dân cư để ở và hứa rằng: “Đợi khi ta khỏi bệnh sẽ lập tức thả ngươi về nước”. Câu Tiễn luôn miệng tạ ơn và lui ra, ra khỏi thành Cô Tô cùng với Thái Tổ Bá Hỷ. Bá Hỷ về phủ nghỉ ngơi, Câu Tiễn bèn tự mình đi báo cho hoàng hậu Ngô Mẫu Thị và Phạm Lãi được biết, ba người bọn họ vui mừng khôn xiết, liền đi tìm ngay một nhà dân để ở, mỗi ngày lại tiếp tục công việc chăn ngựa.

Không lâu sau, bệnh của Phù Sai dần dần chuyển biến tốt, ngày tháng giống y như là Câu Tiễn đã đoán. Trong lòng Phù Sai luôn để tâm đến sự trung hiếu của Câu Tiễn. Một ngày, khi thiết triều, Phù Sai bèn sai người bày tiệc rượu và mời Câu Tiễn cùng tham dự. Câu Tiễn định thay đổi y phục thì bị Phạm Lãi can lại. Hai người mặc nguyên quần áo rách rưới vào cung tham dự yến tiệc.

Phù Sai nghe thấy có người báo như vậy bèn ban cho hai người áo mới, mũ mới và lệnh cho họ tắm rửa, thay quần áo xong mới được vào gặp, Câu Tiễn và Phạm Lãi tắm rửa thay quần áo xong vào trong vái chào, tung hô: “đại vương ngọc thể an khang, bệnh cũ nay đã khỏi, thật là việc vui mừng, việc vui mừng!”. Phù Sai vội xuống điện dìu Câu Tiễn dậy và nói: “Nhà ngươi là người nhân đức, làm sao có thể nhịn nhục lâu vậy!”. Lại truyền lệnh tiếp rằng: “Ta quyết định thả tù binh Việt vương về nước, hôm nay để cho Việt vương ngồi phía Bắc, mọi người đều phải đối xử với nhau như chủ với khách”. Ngũ Tử Kiên thấy Phù Sai triệu đãi kẻ địch không đội trời chung như vậy trong lòng rất căm tức, không chịu ngồi vào chỗ, phất tay áo đi thẳng ra ngoài điện. Bá Hỷ bước ra nói với Phù Sai: “đại vương có lòng nhân từ đại xá cho Câu Tiễn, thần nghe nói rằng: “Đồng thanh tương hòa, đồng khí tương cầu”, bữa tiệc hôm nay, người nhân nghĩa thì sẽ được giữ lại còn kẻ bất nhân thì nên để cho đi. Tướng quốc tính tình cương trực, ông ta không chịu vào chỗ ngồi, không phải là sẽ tự cảm thấy xấu hổ hay sao?”. Phù Sai cười đáp: “Thái Tể nói chí phải?” Trong bữa tiệc, Phạm Lãi và Câu Tiễn cùng vào chúc rượu Phù Sai rằng: “Chúc đại vương ân đức cao vời vợi, vạn thọ vô cương, nước Ngô vững bền, chư hầu khắp nơi đều phải nể phục, nay dâng chén rượu này chúc đại vương sống lâu trăm tuổi, phúc đức đầy nhà”. Phù Sai rất vui mừng uống rượu cho đến lúc say mềm mới thôi. Mệnh vương Tôn Hùng đưa Câu Tiễn và Phạm Lãi về dịch quán nghỉ ngơi, hứa rằng trong ba ngày sẽ đưa bọn họ về nước Việt.

“Làm cho kẻ địch một điều gì đó có thể làm cho kẻ địch nghe theo, rất khó chối từ, điều này khiến ta ở thế chủ động còn kẻ địch ở thế bị động. Ta cần nó đến, nó không thể không đến, ta cần nó đi, nó không thể không đi, ta muốn nó thay đổi như thế nào, nó nhất định phải thay đổi như vậy. Kẻ địch muốn tiến, ta sẽ lợi dụng sự tiến quân đó của kẻ địch; kẻ địch muốn rút lui, ta sẽ lợi dụng sự rút lui đó; kẻ địch muốn đánh, ta cũng sẽ lợi dụng điều đó; kẻ địch muốn hòa, ta cũng có thể lợi dụng sự cầu hòa đó. Giữ thế tiến thủ mà tấn công quân địch, lợi dụng chúng theo ý nghĩ của chúng”.

Hơn nữa, nếu kẻ địch thông minh thì lợi dụng sự thông minh của chúng, nếu chúng ngu xuẩn thì lợi dụng sự xuẩn ngốc của chúng, nếu chúng đúng thì lợi dụng điều đúng ở chúng, nếu chúng sai thì lợi dụng cái sai của chúng, kẻ địch mạnh mẽ thì lợi dụng sự mạnh mẽ của chúng, kẻ địch yếu đuối thì lợi dụng sự yếu đuối của chúng. Nếu cứ nhìn nhận ra, lợi dụng được đặc điểm của kẻ địch thì nhất định sẽ thành công.

NGỌC ANH dịch
Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.