Văn Hóa Giao Tiếp Ứng Xử - Biết Co Biết Duỗi

Lượt đọc: 1378 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
60
Cổ Có Dài Thêm Nữa Cũng Không Cao Quá Đầu

❊ ❊ ❊

Duỗi cũng có hạn.

Một người trong lúc đang đắc chí nếu ăn hối lộ và làm điều phạm pháp, gây ra tội ác, đến khi thất ý mà tội ác vẫn đầy mình; nếu trong những ngày bình yên không nghĩ đến những nguy nan thì không thể cân nhắc kỹ càng, cuối cùng sẽ phải chịu khổ. Thường có câu: “Đắc ý vật vong thất ý thời” (khi đắc chí chớ quên lúc thất cơ lỡ bước). Cho dù sống trong môi trường hạnh phúc thì mọi việc cũng phải làm với thái độ cẩn thận và tỉ mỉ, cho dù làm quan lớn thì cũng không được vơ vét xương máu của dân.

Trịnh Nguyên Trù lúc đảm nhậm chức Bồ Chính Thư Hồ Nam đã dùng thủ đoạn dối trá để cướp đoạt tiền tài. Tất cả các quan châu huyện được chọn đến các tỉnh báo cáo, Trịnh Nguyên Trù sẽ nói với anh ta, những thiếu sót này hiện đã có người xử lý, phần thiếu sót tốt cho ngươi. Đối với những lời nói của Bồ Chính Thư, mọi người không thể tin, nhưng có người đã đợi đến nửa năm mười tháng, tiền tích trữ thì đã tiêu hết, thậm chí không còn mảnh áo che thân, ăn không no bụng, chức vị thì vẫn chưa đạt được. Đợi đến khi thực sự có sai sót, người đến xin ý kiến ông ta, ông ta sẽ đáp ứng ngay trước mặt, nhưng cũng không giao cho uỷ bài. Nếu hỏi ông ta nguyên nhân, ông ta sẽ nói với bạn cần tiền để mua thiếu sót, tiền nhiều hay ít tùy thuộc vào cái tốt hay xấu của sự thiếu sót, khoảng chừng trên dưới một vạn.

Đương nhiên, đối với các quan ứng cử không được cung cấp quần áo, lương thực, rõ ràng không thể kiếm đâu ra một vạn lượng vàng, nhưng cũng không quan trọng, Trịnh Nguyên Trù sẽ thông báo cho các nha dịch thứ sử của châu hay huyện lên tỉnh hầu hạ đại nhân mới. Những thư dịch và nha dịch này đều là những người hiểu biết, đều có thể mang đến những khoản tiền lớn để làm mọi thủ tục cho các quan lớn mới. Đợi sau khi nhậm chức, tiền lương thực nhất định sẽ do hộ thứ sử đến nhận, gạo đường sông sẽ do lương thứ sử đến nhận; việc mua các đồ dùng cần cho quan sẽ do thứ sử nhà kho phụ trách, mặc cho họ thu về, những thu nhập lợi tức trừ tiền vốn ra sẽ phân lại lợi nhuận. Nha dịch cũng có những thủ đoạn kiếm tiền, lúc đầu đến cửa quan kiện thì nguyên cáo phải nộp ngân lượng gọi là tiền lệ, sau đó lại đến nhà bị cáo, bất kể là có lý hay không đều hống hách lộng hành, sau khi cơm no rượu say mới xuất môn, rồi lại đến nhà các nhân chứng quấy nhiễu một trận. Vụ án còn chưa xét xử xong đã đòi thu đường phí, giáo đường phí, cho nên lúc đó trộm cướp nổi dậy như cồn, nhân dân không dám báo cáo, vì báo cáo sẽ phải nộp tiền oan uổng, mặc dù đã bắt được trộm cướp nhưng sau đó cũng ăn hối lộ rồi thả họ ra. Cho nên lúc đó mới có câu ngạn ngữ rằng: “Bị đạo kinh quan trọng bị đạo” (bị cướp lên của quan lại bị cướp thêm lần nữa).

Trong số các quan xét xử công việc, có một, hai người không chịu làm theo sự sắp đặt của Trịnh Nguyên Trù mà phụ họa hùa theo, ví dụ như tri huyện huyện Tương Hương của hạ phủ Trường Sa Trương Bác Bảo, vốn đã được ban chức tri huyện được sáu, bảy năm, nhưng đến thời gian nhậm chức thì chưa đầy bốn tháng; và cả tri huyện huyện Tương Đàm Vệ Tế Khả, thực tế đã ban chức độ quan được năm năm, nhưng đến khi xảy ra vụ án thì vẫn chưa được nhậm chức, tất cả những thiếu sót tốt đều như vậy.

Tiền bạc mà Trịnh Nguyên Trù cướp được thì hắn mặc sức tiêu phí. Gia tộc nhà hắn có hơn bốn trăm người, còn nuôi thêm hai đội múa kịch, ngày đêm không ngừng biểu diễn. Đối với chuyện hôn nhân cưới xin, Trịnh Nguyên Trù sai một bộ phận người trở về quê hương, rồi dùng mười hai chiếc thuyền lớn, trên thuyền cờ màu tung bay trong gió, mọi chi phí đều đã tính toán, cho nên lúc đó các học giả giáo đồ đã tấu lên với hoàng thượng rằng: “Việc cấp bách nhất hiện nay là việc quản ở tỉnh Tứ Xuyên, nhưng việc này không gấp bằng việc trị các quan tỉnh, một khi việc trị quan mà trong sáng thì bọn trộm cướp tự nhiên sẽ biến mất. Trộm cướp chẳng qua chỉ là những con ghẻ của bệnh hắc lào, mà việc trị quan thực chất là mối đại họa từ bên trong, cần phải loại trừ ngay. Những lời nói của Y Trạng Đồ đã chỉ rõ tội án của Trịnh Nguyên Trù, lại là những ngôn ngữ nhằm vào việc trị những tên quan đồi bại đời nhà Thanh. Hiện tượng Trịnh Nguyên Trù là một virút độc hại trên cơ thể xã hội nhà Thanh, nếu không loại bỏ nó đi thì cơ thể làm sao có thể khỏe mạnh được?

Cổ nhân nói: “Mặt trời và mặt trăng là hai con mắt lớn của nhân loại, một con mắt nhìn vào ban ngày, một con mắt nhìn về ban đêm, hai con mắt đều chiếu sáng cả thế giới, đây chính là thuộc tính vừa chiếu sáng vừa không chiếu sáng của mặt trời và mặt trăng, chứ không phải chịu sự sai khiến của ai cả, không có thiên kiến và việc riêng tư của cá nhân, cũng không yêu cầu ai cảm kích ân đức của chúng. Bản thể của lương tri cũng như sự sáng suốt bình thường của nhật nguyệt, đối với vận vật trên thế gian vừa biết vừa không biết, nhưng những điều biết đều nằm trong lương tri”.

Trời đất vô tư, bao phủ, gánh vác mọi việc trên thế gian, nhật nguyệt vô tư, lấy sự ấm áp và sáng sủa để bạn cho thế gian, nói về thiên địa: “Dĩ kỳ bất tự sinh dã, cố năng trưởng sinh”, theo lời của thánh nhân thì: “Bất dĩ kỳ, vô tư dã, cố năng thành kỳ tư”. Có thể thấy rằng thiên địa không tự sinh mà trường sinh, thánh nhân không tự tư mà có thể thành kỳ tư.

Lão Tử nói: “Ngày rộng tháng dài, thiên địa vốn có thể tồn tại lâu dài chính là vì nó tồn tại một cách tự nhiên chứ không phải là vì sự sinh tồn của bản thân, cho nên nó mới tồn tại lâu như vậy. Vì thế, những thánh nhân hiểu chữ “đạo”, chính là đặt mình sau mọi người, thì sẽ nhận được sự ủng hộ và kính phục của mọi người; đặt tính mệnh của bản thân không nghĩ gì đến sẽ làm cho sinh mạng của mình được bảo vệ an toàn. Đây không phải là do anh ta không tự tư tự lợi mà chu toàn sự nghiệp của mình sao?”

Vua Thuấn hỏi một đại quan: “Đạo” nếu có thể đạt tới thì giữ lại được không? Viên đại quan đáp: “Thân thể của bệ hạ không phải do chính bệ hạ chiếm giữ, bệ hạ làm sao có thể đạt tới “đạo” mà không tự mình giữ lấy được chứ?” Vua Thuấn nói: “Thân thể của ta đều không thuộc về ta, vậy là thuộc về ai?” “Là trời đất ban cho bệ hạ hình thể”, đại quan đáp, “sự sinh tồn không phải do bệ hạ tư hữu mà do sự trung hòa của trời đất ban cho bệ hạ. Sinh mạng cũng không phải của riêng bệ hạ mà do trời đất ban cái thuận khí cho bệ hạ. Con cháu không phải của riêng bệ hạ mà là do trời đất ban cái biến chất nên bệ hạ mới có con cháu. Vì thế hành tẩu không có mục tiêu, ở không định rõ, ăn uống không biết là đồ gì. Sự vận hành của trời đất là sự vận động của khí, nói như vậy, “đạo” làm sao có thể đạt tới mà vẫn còn muốn lợi ích cá nhân chứ?”.

NGỌC ANH dịch
Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.