Người có trí biết tự hạ mình, kẻ ngu muội hay giơ đầu chịu báng.
Đứng ở nơi thấp trước thì sau đó mới biết được nỗi nguy hiểm khi leo bám lên cao. Đứng ở chỗ tối trước thì sau đó mới biết người ở chỗ sáng rõ tất sẽ bị ánh sáng chói mắt. Giữ tâm tình tĩnh lặng yên ổn trước thì sau đó mới biết những người ưa hoạt động thật là vất vả. Giữ tâm tính trầm mặc trước thì sau đó mới biết nói nhiều quả thật là phiền toái.
Đời người có cả nỗi khổ lẫn niềm vui, nhưng chỉ có không ngừng tôi rèn trong gian lao thì mới có được hạnh phúc dài lâu. Vừa có lòng tin lại vừa phải có tinh thần biết co biết duỗi, an mà không quên nguy, còn mà không quên mất, trị mà không quên loạn. Nghĩ đến nguy thì mới cầu được an, biết co thì mới thấy được duỗi, nghĩ đến lùi thì mới có thể tiến, e loạn thì mới giữ được trị, tránh mất thì mới giữ được còn.
Khi trả lời học trò làm gì mới giúp được đất nước tránh khỏi tai hoạ, Mạnh Tử nói rằng trước tiên phải thực hiện chính trị nhân đạo, không chỉ có vậy mà còn phải gắng sức đề phòng hoạn nạn ngay từ trong trứng nước. Khi đất nước không có mối lo bên trong, mối họa bên ngoài thì nhân cơ hội đó mà sửa sang chính trị, luật pháp. Như vậy đất nước sẽ tự nhiên cường thịnh. Thương Thang Vương chính là hiểu rất rõ quy luật này, bởi thế trước hết khiêm nhường cúi tấm thân vàng ngọc của một quốc vương mà bái Y Doãn, một kẻ đầu bếp nhỏ nhoi làm thầy, sau đó lại phong làm tướng quốc, cuối cùng đã gây dựng được nền móng cho nhà Ân Thương tồn tại trong suốt 639 năm.
Bên bờ sông Y Thuỷ nước Thương có một nhà nông dân trồng dâu nuôi tằm. Trong nhà này có một người gọi là Y Doãn, rất giỏi nghề làm ruộng cấy lúa, trồng dâu nuôi tằm, đồng thời còn nghiên cứu đạo thi hành chính sự của các vị vua anh minh thời Tam hoàng Ngũ đế và Đại Vũ,... là một bậc hiền tài trị nước thời ấy.
Y Doãn nghe nói Thương Thang Vương là một vị vua hiền đức, rất muốn đề xuất chủ trương trị nước, nhưng vẫn khổ tâm vì chưa có cơ hội. Thế là ông liền giả làm nô lệ của Cách Thị, phi tử của Thương Thang Vương, lấy thân phận của một đầu bếp đến gặp và thuật về đạo thi hành chính sự. Sau đó không lâu, Y Doãn liền tránh đi ẩn cư ở thôn quê, Thang Vương hiểu rõ Y Doãn đích thực là một hiền sĩ trị quốc nên quyết định đi mời ông.
Thương Thang Vương phái sứ giả đem lễ vật đi mời Y Doãn, nhưng đây là một người an phận thủ thường, không dễ gì vào triều để làm quan. Ông nói với sứ giả: “Ta là một người sống tự tại quen rồi, tự mình trồng cây, tự mình ăn uống, không hiểu chuyện đại sự quốc gia, đa tạ Thang Vương đã quan tâm, quý trọng”, khéo léo tạ tuyệt lời mời của Thương Thang Vương.
Thương Thang Vương thành tâm thật ý muốn mời Y Doãn nên lại sai người mang nhiều lễ vật hơn tới. Y Doãn thực sự hoảng hốt, vô cùng phân vân nói rằng: “Tôi là kẻ nông dân thôn dã bình thường, không có chút công lao nào, làm sao có thể nhận xằng lễ vật của Thang Vương, đâu dám nhận trách nhiệm ấy được?” và thoái thác không đi.
Lúc ấy, một lãnh chúa đất phong có quyền sát sinh đối với dân chúng thuộc quyền của mình, nhưng Thương Thang Vương không giận vì Y Doãn thoái thác. Ông nghĩ, mời một người thực sự có bản lĩnh không thể dễ dàng như việc gọi đầy tớ, vừa hô đã đến ngay được. Lần thứ ba lại sai sứ giả đem những lễ phẩm cực kỳ quý báu, cưỡi ngựa thay y phục mới đi mời Y Doãn. Y Doãn thấy Thương Thang Vương thành tâm thành ý đến mời liền vui mừng tuân lệnh.
Thương Thang Vương đích thân dẫn dân chúng ra ngoài thành nghênh đón, lại dùng nghi lễ cho khách để đối đãi. Hai người cùng nhau nói chuyện suốt cả ngày, tâm đầu ý hợp. Thương Thang Vương viết một phong thư khen Y Doãn là một kì tài mà tiến cử với Kiệt Vương.
Kiệt Vương gặp Y Doãn, hỏi qua mấy câu liền không để ý gì đến, nói là không thể trọng dụng được. Y Doãn thấy Kiệt Vương chính sách tàn ngược, hoang dâm vô đạo, dự đoán nhà Hạ nhất định diệt vong. Trong thời gian ở kinh đô nước Hạ, ông khảo sát tỉ mỉ tình hình chính trị để chuẩn bị cho việc thảo phạt Hạ Kiệt về sau. Thương Thang Vương thấy Kiệt Vương không trọng dụng Y Doãn liền mời đến kinh đô nước Thương và phong làm tướng quốc, giao cho việc chính sự. Y Doãn giúp Thương Thang Vương, nỗ lực phát triển nông nghiệp, chế tạo binh khí, huấn luyện quân đội, làm cho nước Thương ngày càng vững mạnh.
Kiệt Vương nghe nói nước Thương lớn mạnh liền triệu Thương Thang Vương về kinh đô nhà Hạ. Lúc ấy, Kiệt Vương ngày ngày đắm chìm trong tửu sắc, thân với bọn tiểu nhân, tàn hại đại thần hiền tài, có một đại thần là Quang Long Phùng thẳng thắn can gián, Kiệt Vương vô cùng tức giận đem giết chết. Các đại thần sợ đến nỗi tim đập chân run, mặt mày thất sắc. Thương Thang Vương không nén được tình cảm của mình bất giác bật khóc to, đau lòng vì mất đi hiền tài. Kiệt Vương liền mượn cớ này liền hạ lệnh giam Thương Thang Vương vào một nơi gọi là hạ đài. Vua Thương bị cầm tù, quần thần nước Thương ngơ ngác hoảng hốt, Y Doãn lại càng lo lắng bội phần, cuối cùng nghĩ ra một kế hay để cứu Thương Thang Vương. Ông sai người đi tìm kiếm tuyệt mỹ sắc nữ, sưu tầm đủ loại trân châu bảo ngọc đem dâng vua Kiệt, đồng thời biếu riêng một phần cho cận thần thân tín của Kiệt Vương là Triệu Lương. Kiệt Vương trông thấy mỹ nữ, châu báu nước Thương đem đến thì mặt mày rạng rỡ, Triệu Lương thì thừa cơ nói hay nói đẹp. Kiệt Vương dương dương đắc ý liền thả Thương Thang Vương về. Thương Thang Vương tận mắt thấy nỗi khổ cực bởi chính sách bạo ngược của Kiệt Vương, sau khi trở về kinh đô nhà Thương, dưới sự giúp đỡ của Y Doãn liền gấp rút thao luyện binh mã, tích trữ lương thực, lần lượt chinh phục các nước chư hầu nhà Hạ như Hàn, Cố, Côn, Ngô,... thế lực mở rộng rất nhanh. Năm 1711 trước Công Nguyên, Thương Thang Vương liên kết với các chư hầu khởi binh thảo phạt Hạ Kiệt, trước khi lên đường ban một bài hịch kể tội của Kiệt Vương - “Thương thể”. Thương Thang Vương dẫn các lộ đại quân, dưới sự giúp đỡ của Y Doãn, nhanh chóng áp sát kinh đô nhà Hạ. Kiệt Vương đốc thúc quân đội ra ứng chiến, quân sĩ sớm đã hận Kiệt Vương đến xương tuỷ, lâm trận liền tan vỡ, quay giáo đánh lại, Kiệt Vương đại bại, bị bắt sống làm tù binh. Các chư hầu tiến cử Thương Thang Vương làm thiên tử, xây dựng nhà Thương, Y Doãn giúp đỡ Thương Thang Vương, rất nhanh đã ổn định được thiên hạ. Sau khi Thương Thang Vương chết, Y Doãn lại lần lượt giúp đỡ ba người con cháu của ông là Ngoại Bính, Trung Vương, Thái Giáp làm thiên tử. Thái Giáp kế vị ba năm thì không giữ pháp lệnh do Thương Thang Vương lập ra, Y Doãn nhiều lần khuyên can nhưng vẫn không hối cải nên đem nhốt vào Đồng Quán, lệnh cho không được quay lại, đích thân Y Doãn nhiếp chính. Thái Giáp ở trong Đồng Quán ba năm thì bắt đầu hối cải, sửa mình, đổi ác thành thiện. Y Doãn lại sai người đến đón về, giao lại chính quyền. Thái Giáp nhận giáo huấn, cần cù chính sự, tu nhân tích đức, các chư hầu đều rất khâm phục, không dám nổi loạn, trăm họ được hưởng cuộc sống yên bình. Y Doãn viết ba thiên “Thái Giáp huấn” ca ngợi chính sách của Thái Giáp là đức chính (chính sách có đức). Y Doãn sống hơn một trăm tuổi, hơn hai mươi năm làm tướng quốc, đặt nền móng chính trị vững chắc cho vương triều nhà Thương thống trị kéo dài trong suốt sáu trăm năm, trở thành hiện tượng nổi tiếng số một trong lịch sử Trung Quốc.