Văn Hóa Giao Tiếp Ứng Xử - Biết Co Biết Duỗi

Lượt đọc: 1378 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
6
Không Sợ Trăm Trận Bất Lợi, Chỉ Sợ Nản Lòng Nhụt Chí

❊ ❊ ❊

Nhụt chí thì không có chỗ nào để “duỗi”.

Mọi việc thành công hay thất bại có quan hệ rất lớn bởi hoàn cảnh khách quan, nhưng nhân tố quyết định vẫn là ở tự bản thân mỗi người. Bởi vậy phải ôm ấp một lòng tin kiên định, bền bỉ nỗ lực phấn đấu, phải có tinh thần phấn đấu “trời cho khỏe mạnh, quân tử không ngừng tự cường”. Đặc biệt là sau khi thất bại, lâm vào nghịch cảnh thì càng không thể cam chịu nhụt chí, thụt lùi, gục ngã. Cần phải bình tĩnh trở lại, suy xét kỹ càng tiềm lực và sở trường của bản thân, xây dựng lòng tự tin kiên định ở cuộc sống, khiến cho tinh thần phấn chấn, sống động trở lại “trời sinh ra ta có tài tất hữu dụng, nghìn vàng tiêu hết lại có ngay”, tin tưởng rằng nhất định sẽ tìm thấy điểm khởi đầu của thành công. Mỗi người đều có cơ hội để thành công, nhưng phải nhờ vào việc bản thân nắm chắc được nó, tuy trên đường đi sẽ có lúc thất bại nhưng chỉ cần niềm tin kiên cường của bạn vẫn đứng vững thì không có sức mạnh có thể quật ngã, huỷ diệt bạn. Cho dù có là những tay công tử phóng đãng hay những kẻ ở trong song sắt, nếu không phải là tự chuốc lấy diệt vong thì không ai có thể khiến cho người đó tiêu vong được. Chỉ cần xây dựng lòng tin vào cuộc sống mới thì “lãng tử quay đầu lại, vàng thau mãi không đổi”.

Quản Trọng là người có chí hơn người, đương nhiên có thể trải qua khó khăn mài giũa, quyết không hề nản lòng nhục chí, lúc cần co thì co, lúc nên duỗi thì duỗi, hơn nữa lại là người rất biết duỗi rộng quyền cước. Đủ thấy anh hùng khí đoản, hận trời thù người không phải là có khí chất của một người kiên cường. Chỉ có người biết co biết duỗi thì mới có thể thành đại nghiệp.

Quản Trọng vốn là hoá thân của một hiền tướng. Thế nhưng từ xưa anh hùng phải trải qua nhiều lần mài giũa bởi khó khăn thì mới thể hiện được tài trí anh hùng của mình. Quản Trọng không cố giữ cái khí tiết bề tôi hủ bại, biết suy tính lợi hại mà thông hiểu sự thay đổi của con người, trong lúc nguy cấp thể hiện trí tuệ, sáng tác bài hát cổ động mọi người mà thoát khỏi tay địch; rất sáng suốt tự biết mình, lại biết ai là người dùng được, tiến cử nhân tài cùng giúp vương nghiệp; đầy bụng kinh luân, vô số thao lược, biết bao kế sách trị quốc hưng bang, phò tá quân vương mưu đồ bá nghiệp. Tất cả đều thể hiện ra tài trí lớn lao của ông.

Sau khi Tề Hoàn Công lên ngôi, Quản Trọng, Chiêu Hốt tiếp tục phò tá công tử Cưu lánh nạn ở nước Lỗ. Để trừ hậu hoạ, Tề Hoàn Công sai Bão Thúc Nha đem đại quân áp sát biên giới ép Lỗ Trang Công giết công tử Cưu, dẫn dụ Quản Trọng, Chiêu Hốt về nước Tề xử lý. Khi sắp bước lên xe tù, Chiêu Hốt ngửa mặt lên trời đau xót khóc rằng: “Làm con chết vì hiếu, làm tôi chết vì trung, đó là bổn phận của con người”. Nói rồi đập đầu vào cột ngã ra đất mà chết. Quản Trọng lại nói: “Từ xưa có bề tôi chết cũng có bề tôi sống. Ta muốn về Tề báo oán cho công tử Cưu”. Nói rồi bèn tự mình bước vào trong xe tù.

Quan nước Lỗ là Thi Bá ở đấy thấy cảnh như vậy liền nói nhỏ với Lỗ Trang Công: “Thần xem tướng Quản Trọng tất sẽ không chết. Người này là kỳ tài trong thiên hạ, nếu không chết mà được về nước Tề trọng dụng thì tất sẽ khiến cho nước Tề xưng bá thiên hạ. Chi bằng đại vương thỉnh cầu nước Tề đừng giết ông ta, ông ta nhất định sẽ cảm kích chúng ta. Như vậy thì có thể dùng cho ta được”. Trang Công nói: “Quản Trọng là kẻ thù của Tề hầu, ta không dễ gì xin được”. Thi Bá nói: “Nếu ta không thể dùng được thì chi bằng giết ông ta đi, đem thi thể về trả cho nước Tề”. Trang Công thấy ý này rất đúng.

Kỳ thực Lỗ Thần Thi Bá phân tích rất đúng. Nước Tề lấy danh nghĩa là đi bắt Quản Trọng về để trừng trị nhưng thực tế là muốn trọng dụng Quản Trọng để chấn hưng nước Tề. Vì vậy sau khi Bão Thúc Nha hay tin Lỗ Trang Công muốn giết Quản Trọng liền lập tức sai người đến nói với Lỗ Trang Công rằng: “Quản Trọng từng tự tay bắn vua nước chúng tôi, vua chúng tôi hận y đến tận xương tuỷ, muốn tự tay giết chết”. Trang Công không biết nói tại sao đành phải giao Quản Trọng và thi thể của công tử Cưu, Chiêu Hốt về nước.

Quản Trọng ở trên xe tù hiểu ra ý của Tề Hoàn Công và Bão Thúc Nha, cũng đoán được nước Lỗ tất sẽ nghĩ lại mà sai người đuổi theo giết mình, thế là trong bụng nghĩ ra một kế soạn ra bài hát Hoàng Hộc Ca (khúc hát thiên nga vàng) dạy cho các binh sĩ đẩy xe hát, lời hát là: “Lòng tự tin của họ không bằng người, không hơn người, bắt đầu từ tư tưởng lười nhác, tự cam chịu rớt lại sau”. Anh hùng hào kiệt là ở lòng tự tin hơn hẳn người và tự tin rằng nhất định thắng người nên không ngừng tự cường, không ngừng phấn đấu. Bởi vậy phải có lòng tin phi thường thì mới có thành công phi thường trong sự nghiệp. Một con người vứt bỏ lòng tin thì coi như đã buông rơi vũ khí trong tay, cam chịu thất bại. Nghĩ về lòng tin, nếu như anh có lòng tin ở thượng đế mà tôi không có thì tôi mãi mãi không được gặp thượng đế; nếu tôi có lòng tin ở Phật và thánh nhân mà anh không có lòng tin có thể thành Phật, thành thánh nhân thì anh mãi mãi không thể thành Phật thành thánh nhân. Bất kể là lên thiên đàng hay là về sống ở mảnh đất yên tĩnh tại nơi Tây Phương Cực Lạc thì vẫn luôn phải dùng sức mạnh và lòng tin của bản thân, từng bước từng bước đi về nơi ấy, cho đến lúc tới nơi mới dừng lại.

Lòng tin là hoà quyện tính yếu ớt của cuộc đời có hạn với tinh thần kiên cường trong cuộc đời vô hạn. Từ đó sản sinh ra một loại sức mạnh lên trên bên trong vô cùng to lớn thì có thể bước đi không ngừng nghỉ cho đến khi đạt được mục đích lý tưởng của mình mới thôi. Có lòng tự tin thì có dũng khí chiến thắng khó khăn. Có lòng tự tin thì mới có thể theo đuổi những sự nghiệp vĩ đại mà người xưa không dám theo đuổi với một tâm trạng tốt nhất.

“Thiên nga vàng, thiên nga vàng! Cánh bị chặt, chân bị trói, không bay không hót hề, nằm trong lồng. Trời cao đất dày hề! Đinh Dương Cửu hề, gặp Bách Lục. Vươn cổ kêu hề, rồi lại khóc.

Thiên nga vàng, thiên nga vàng! Trời sinh mi có cánh hề, biết bay, trời sinh mi có chân hề, biết chạy. Gặp phải lưới này hề, ai chuộc được? Chỉ mong phá tung ra hề, chẳng biết bay lên ra đường lớn. Than thở với đại nhân kia hề, bàng quan mà dấn bước!”

Binh lính đẩy xe tù vừa đi vừa hát, vui vẻ đến mức quên cả mệt nhọc, đi nhanh như chạy, chỉ qua một ngày đã đến biên giới nước Lỗ. Lỗ Trang Công quả nhiên tỉnh ngộ vội sai công tử Yển đuổi theo.

Quản Trọng có thể trong chỗ chết tìm được đường sống mà rời khỏi nước Lỗ ngoài việc giải phân tích tình hình còn có một nhân tố cực kỳ quan trọng khác là có tài ứng biến khi gặp thời cơ, đối mặt với hiểm nguy mà trong lòng có kế sách đối phó.

Sau khi trở về nước Tề, Quản Trọng vào triều bái kiến và tạ tội với Tề Hoàn Công. Hoàn Công đích thân đỡ dậy nói: “Quả nhân có việc muốn thỉnh giáo. Tề là một nước lớn, Hy Công từng dùng uy khiến chư hầu quy phục, người đời gọi là Tiểu Bá. Nhưng từ thời Tương Công đến nay, chính sự bị quên lãng, sức nước suy yếu, nay ta vừa lên ngôi, lòng người còn chưa định được, thế nước không mạnh, ta muốn chỉnh đốn lại triều chính, lập lại kỷ cương, không biết người có kế hay nào không?”

Thế là Quản Trọng trình bày với Tề Hoàn Công quan điểm làm sao để trị quốc, mưu đồ nghiệp bá. Ông nói: “Lễ, nghĩa, liêm, sỉ là gốc rễ để lập nước, như vậy mới khiến cho dân chúng dùng được cho mình. Nhưng muốn dùng dân thì trước hết phải yêu dân”. Hoàn Công hỏi: “Đạo yêu dân là gì?” Quản Trọng đáp: “Đạo yêu dân là nước thì lo tu sửa ở nước, nhà thì lo sửa sang nhà ở, khiến cho dân gần gũi; giảm hình phạt, bớt thuế khoá, khiến cho dân no đủ; sai các hiền sĩ dạy học khắp cả nước, khiến cho dân biết có lễ tiết”. Đó cũng có nghĩa là liên kết với sự nghiệp của muôn dân, bổng lộc bổ sung cho nhau, thân thiện với dân. Rộng lượng miễn tội cũ, cứu giúp họ hàng xưa, lập tự cho những người không có kẻ nối dõi, như vậy thì nhân dân có thể sinh đẻ đầy đàn. Giảm nhẹ hình phạt, bớt thu thuế khoá thì nhân dân sẽ no đủ. Tuyển chọn hiền sĩ ở các nơi, giáo hoá cho dân chúng trong nước khiến cho họ đều biết tuân theo quy củ. Làm như vậy thì có thể đáp ứng được nguyện vọng của dân, tranh thủ được lòng dân và củng cố được chính quyền nhà nước. Quản Trọng còn bàn với Tề Hoàn Công nhiều ý tưởng cải cách về các mặt nội chính và ngoại giao. Nghe nói hai người nói chuyện thoải mái suốt ba ngày ba đêm, Hoàn Công thấy từng câu từng lời của Quản Trọng đều hợp ý, dễ nghe, không hề cảm thấy chút gì mệt mỏi cả.

Sau khi bái chào, Quản Trọng liền bắt tay vào thực hiện tư tưởng lấy dân làm gốc “chính trị hưng thịnh nhờ thuận lòng dân, chính trị suy thoái vì trái với lòng dân”. Về phát triển sản xuất nông nghiệp, ông chủ trương không để lỡ mùa vụ trong cả bốn mùa, đảm bảo lương thực đầy đủ, tích trữ dồi dào. Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất đai, ông phá vỡ hạn chế của chế độ canh điền trước kia, thuế nông thu dựa vào số lượng lương thực, độ màu mỡ của đất và hoàn cảnh của năm ấy. Năm mất mùa thì không thu thuế, đợi đến năm sau giảm bớt đói kém sẽ thu bù. Về thương nghiệp và thủ công nghiệp, ông bố trí thợ thuyền ở nơi gần quan phủ, nhà buôn ở khu vực cạnh chợ để ai cũng an cư lạc nghiệp. Đồng thời tăng cường đúc và quản lý tiền tệ, chú ý điều chỉnh giá cả, nới lỏng thu thuế chợ, thuế phu, thuế lưu thông hàng hoá, tích trữ tiền bạc, khiến cho dân giàu nước mạnh. Kiên trì lấy “tứ duy” (lễ, nghĩa, liêm, sĩ) để dạy bảo trăm họ, khiến cho mọi dân thần phục, lệnh vua được thi hành thuận lợi, chấn hưng thế nước.

Người nắm chính sự đất nước, bày mưu tính kế sâu xa đòi hỏi phải biết nhìn xa trông rộng, có những sự không thể đoán trước. Bày được mưu cao kế sâu cho nước nhà chủ yếu là do hiểu được cách “Cải cách tăng giảm” và sách lược “phòng chống tệ nạn”. Quản Trọng áp dụng một loạt các biện pháp về chính trị về kinh tế, quân sự khiến cho nước Tề từ một chỗ từ một nước nhỏ bé chỉ có một trăm dặm đất phong sát bờ biển bỗng chốc trở thành một nước lớn có vai trò hết sức quan trọng trong thời Xuân Thu. Điều này chứng minh rằng quả thật ông rất hiểu về điểm này.

NGỌC ANH dịch
Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.