Văn Hóa Giao Tiếp Ứng Xử - Biết Co Biết Duỗi

Lượt đọc: 1378 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
16
Lưu Lại Một Chút Tình, Sau Này Dễ Ăn Nói

❊ ❊ ❊

Trong duỗi cũng nên có chút tình người.

Chuyện nhân tình thế thái thật là phức tạp, thiên biến vạn hoá nên đối với bất kể sự việc gì cũng không nên quá kỹ càng. Đều nên để lại một chút, khi cần thiết phải thả ngựa thì nên thả. Nếu quá chi li tính toán, không để một chút tình người thì cũng chính là tự mình chặn lấp con đường rút của mình sau này. Tục ngữ nói: “Núi không chuyển thì nước chuyển”. Một ngày kia khi gặp mặt thì sẽ gặp nhau trong một hoàn cảnh như thế nào đây?

Vì vậy mà Đại Nho Thiệu Nghiên Phu nói: “Tôi của trước đây bây giờ đã thay đổi thành anh ấy, vẫn không biết rằng tôi của ngày hôm nay, sau này sẽ trở thành người như thế nào đây?”

Có một câu tục ngữ nói: “Cách tốt nhất để đuổi người ăn mày đi là rộng rãi bố thí cho họ”.

Trong tình cảm con người có điểm yếu là thích “Giậu đổ bìm leo”. Đối với người rơi vào cảnh hoạn nạn thì đã không chút quan tâm, thậm chí còn nhẫn tâm tiếp tục làm hại người ta. Hành vi vô đạo đức như vậy có thể sẽ nhận phải phản ứng liều chết của “ăn mày”, đồng thời dẫn đến sự công phẫn, lại tự đưa mình vào hoàn cảnh khó khăn. Cần phải nói, đây chính là cách làm không sáng suốt, phải rèn luyện mưu trí, cần phải biết đến trong hoàn cảnh của sự biến hoá vận động vĩnh hằng, “ăn mày” có thể trở thành phú ông, quyền quý có thể gặp hoạn nạn. Hơn nữa những người gặp nạn hôm nay có lẽ lại chính là vị cứu tinh cho mình có thể tránh khỏi nguy nan sau này. Do đó mở rộng tấm lòng độ lượng đối xử người, đặc biệt là rộng rãi bố thí cho người gặp hoạn nạn, đã trở thành một trong những mưu hay thường dùng.

Khi Đường Huyền Tông bắt đầu lên ngôi, trước sau vẫn dung nạp mấy vị tể tướng lão luyện do đó mà trên cơ sở kinh tế phát triển thời kỳ đầu nhà Đường đã làm cho triều Đường đạt tới giai đoạn phát triển toàn bộ, Công Nguyên năm 713 đến năm 741 được gọi là thời kỳ: “Khai nguyên thái bình thịnh trị”.

Đường Huyền Tông khi mới lên ngôi ra lệnh bổ nhiệm tổ tướng là Diêu Sùng và Trương Thuyết. Hai người đều có nhiều kinh nghiệm, đều là anh hùng tài giỏi, nhưng cả hai đều có một nhược điểm nhỏ là bụng dạ hẹp hòi. Đặc biệt là Trương Thuyết, tài trí thì có thừa nhưng vẫn cảm thấy không đủ. Dưới đây chính là câu chuyện kể lại một cơ hội khảng khái cứu tính mạng mà Trương Thuyết khó có thể có được.

Diêu Sùng, Trương Thuyết tuy cùng làm quan tể tướng trong cùng một triều nhưng không hề hợp nhau mà lại tìm cách bài xích nhau. Có một lần, Diêu Sùng cầm lấy gậy đánh cho Trương Thuyết một trận. Đường Huyền Tông hốt hoảng mặt mày thất sắc, lập tức lệnh cho ngự sử Trung Chững bí mật hành sự điều tra xử lý tội của Trương Thuyết. Trương Thuyết vẫn không hề biết gì, vẫn ở trong phủ an nhàn tự đắc. Đột nhiên ở ngoài cổng truyền vào một tờ thông báo, hoá ra là có người tên là Giả Toàn Hư xin cầu kiến. Trương Thuyết vô cùng tức giận hét lên: “Ông ta đến gặp ta có việc gì?” Người gác cổng nói: “Giả Toàn Hư nói rằng việc gấp cần giải quyết, việc có liên quan đến sự an toàn của gia đình tể tướng nên mới đến đây thông báo”. Trương Thuyết rất giận dữ nhưng vẫn đi tiếp Giả Toàn Hư. Hai người gặp mặt nhau rồi mà Trương Thuyết vẻ giận vẫn còn lộ rõ trên mặt.

Vốn là Trương Thuyết có một người thiếp tên là Ninh Hoài Đường đẹp như tiên nữ lại tinh thông thơ văn, Trương Thuyết rất sủng ái và cho giữ những tài liệu văn kiện bí mật.

Tương truyền rằng mẹ của Ninh Hoài Đường vì nằm mộng gặp thần nhân Thụ Hải Đường mà có thai. Hoài Đường khi mới năm, sáu tuổi đã xinh đẹp lạ thường, cử chỉ yểu điệu làm rung động lòng người. Người nhà thường dùng những lời ngọt ngào vui đùa với cô. Mẹ của Hoài Đường cũng vì duyên cớ “Hoa đẹp chỉ thích thức không thích ngủ” nên đã đặt tên chữ cho Hoài Đường là Tỉnh Hoa.

Khi Tỉnh Hoa được gả cho Trương Thuyết, vốn là một nữ phi tài tử nên Tỉnh Hoa cũng rất hài lòng. Trương Thuyết thì đêm nào dậy cũng cảm ơn ông trời đã ban cho một thiếu nữ đẹp như hoa đào, ông ta quý Tỉnh Hoa như quý tính mạng của mình vậy.

Lúc này lại xuất hiện một người tên Giả Toàn Hư. Vì anh ta là con trai người bạn Trương Thuyết, còn nhỏ mà đa tài nên Trương Thuyết giữ anh ta lại làm việc ghi chép. Giả Toàn Hư ở nhà Trương Thuyết đã lâu rồi thành quen nên có nhiều cơ hội giáp mặt Tỉnh Hoa. Có câu nói: “Cô dâu đẹp yêu chàng trai trẻ”. Tỉnh Hoa gặp mặt Giả Toàn Hư rồi thì cũng như bị đắm chìm trong dòng sông tình yêu, lúc nào cũng nhớ nhung, mượn bút mực để nói hộ tình cảm cho mình. Giả Toàn Hư vốn cũng là chàng trai phong lưu, đương nhiên cũng yêu thầm trộm nhớ mỹ nhân. Nhìn thấy rõ rành là những chữ do Tỉnh Hoa viết thì lẽ nào anh ta lại phải giả câm giả điếc nữa? Thế là giữa Tỉnh Hoa và Giả Toàn Hư “anh hát thì nàng gõ nhịp”, thư từ trao đi đưa lại, hai trái tim như đã gắn kết với nhau rồi.

Vừa may, Trương Thuyết có việc phải vào trong cung, Tỉnh Hoa liền vì tình quên cả lễ tiết, lén lút ra khỏi nội đình đi gặp gỡ lang quân như ý. Giả Toàn Hư đang thưởng nguyệt trong thư phòng, bỗng thấy tiên trên trời giáng lâm, bất giác vừa sợ vừa mừng, cuối cùng chuyển thành vui mừng nghênh đón. Cứ như vậy, sau vài câu chuyện, liền ôm nhau vào trong trướng, cởi áo, tháo đai, tháo hết tua lụa. Sau khi cùng nhau vui vẻ liền bàn đến chuyện chung thân đại sự, thấy cách “chuồn” là thượng sách. Thế là bèn nhặt quần áo, thu dọn hành trang, nhân lúc trời còn chưa sáng trốn đi.

Nhưng cửa nhà tể tướng há đâu dễ chuồn đi được? Ngày hôm sau, khi Trương Thuyết vừa về nhà được một lúc thì đôi tình nhân nhỏ đó đã gặp nạn, bị trói chặt, ném vào trước mặt Trương Thuyết.

Giả Toàn Hư biết rõ là chỉ còn con đường chết, liền mạnh dạn lớn giọng nói: “Tham sắc yêu tài là bệnh thông thường của con người, quân tử chết có gì đáng tiếc? Nhưng minh công vì vậy mà không thể thả một người con gái, còn muốn giết tài tử thì lẽ nào minh công sẽ được hiển quý dài lâu, lẽ nào chẳng có lúc nguy nan phải cứu người? Trước đây, Sở Trang vương không thù Tuyệt Anh, Dương Tố không đuổi Hồng Phất, độ lượng hơn người, từ xưa đến nay đều xưng tụng. Minh công cớ gì lại hẹp hòi như vậy?”

Không ngờ rằng, Trương Thuyết khi nghe lời nói của Giả Toàn Hư bất giác nghĩ Giả Toàn Hư tuy là người lạc nạn, nhưng không mất danh xưng là tài tử; mỹ nhân tuy đáng yêu, nhưng lòng đã chết và đã nghiêng về người khác. Nếu ta có thể khảng khái một lần đem ban người đẹp này cho người lạc nạn, có thể là thi ân đắc báo, trong tương lai sẽ có báo ứng. Thế là bèn tan cơn giận, nói với Giả Toàn Hư: “Ngươi không cần phải ăn trộm ái thê của ta. Nay ván đã đóng thuyền, ta cũng tự hối hận là không đề phòng, thôi thưởng cô ta cho ngươi vậy!”

Trương Thuyết nói xong, liền lệnh cởi trói cho Tỉnh Hoa cùng Giả Toàn Hư, đồng thời còn tặng cho rất nhiều đồ trang sức.

Giả Toàn Hư cũng không từ chối, liền kéo người đẹp ra khỏi cửa, sống trong kinh thành vài ngày, cuối cùng tìm được một cửa là đảm nhận chức nhân viên chuyển tấu chương, chiếu thư ở chỗ cơ yếu nội đình. Diêu Sùng gạt bỏ hết mọi bản sớ của Trương Thuyết và bản phê của Đường Huyền Tông. Đương nhiên, Giả Toàn Hư là người biết tin sớm hơn những người khác.

Thế là Giả Toàn Hư liền phi báo cho Trương Thuyết, tường thuật lại tấu chương của Diêu Sùng và mật sắc của Huyền Tông. Trương Thuyết nghe xong, vứt cơn giận kẻ đã trộm người thiếp yêu của mình lên chín tầng mây, vội vàng không biết phải làm gì, đến kêu cũng không được. Giả Toàn Hư lại hiến cho một kế: “Vì Toàn Hư đã nhận được sự hậu đãi của Trương Thuyết nên chủ ý đến đây báo tin, xin Trương công đừng tiếc bao nhiêu tiền của, giao cho Toàn Hư làm thông khâu quan trọng này. Dù có bị phạt điều ra bên ngoài cũng không gặp cái hoạ ngoài ý muốn”. Trương Thuyết dựa vào sức của Giả Toàn Hư, quả nhiên tội nặng thành nhẹ, “xử lý điều ra bên ngoài”, chỉ bị phạt nhậm chức trưởng sử Tương Châu, sau này lại được điều về trong triều nhậm chức tể tướng.

Trong cuốn “Tống sử” (Lịch sử triều Tống) có ghi chép: Khổng Thủ Chính và Vương Dung cùng ăn yến tiệc với Tống Thái Tông. Cả hai người đều rất say, trước mặt Đại sái không kiêng nể gì, tranh luận với nhau về công lao ở biên phòng, làm mất tư thế nên đáng bị trị tội. Các bề tôi phục dịch muốn mời người chấp pháp đến, nhưng Thái Tông không đồng ý.

Ngày hôm sau, hai người Khổng và Vương đều đến xin chịu tội. Thái Tông nói: “Ta cũng say quá, không cần phải trị tội”. Đây tuy là một chuyện nhỏ, nếu lúc đó truy cứu trách nhiệm thì sẽ khó khiến cho các bề tôi thân phục, nhưng nếu không truy cứu trách nhiệm thì lại làm mất đi sự uy nghiêm của bậc quân vương. Chỉ có cách không đồng ý cho các quan chấp pháp trị tội, lại nói “ta cũng say quá” là đã làm yên lòng họ. Như vậy, vừa khoan dung lại vừa tự nhiên thoải mái là kiểu hành xử tiểu ân tiểu đức giữa bậc quân thần, cũng có nhiều tình người hơn một chút.

Đời Đường Minh Tông có một vị hoà thượng đi du ngoạn Tây vực trở về, có được một chiếc răng Phật liền hiến cho Minh Tông. Minh Tông lấy ra cho mọi người xem. Học sĩ Trương Phụng nói rằng: “Truyền thuyết trong dân gian nói rằng có răng Phật thì nước và lửa không thể làm hại, xin kiểm tra xem là thật hay giả”. Thế là dùng rìu bổ ra, chiếc răng Phật bị vỡ, Minh Tông cũng không truy cứu trách nhiệm.

Đây xem ra chỉ là chuyện nhỏ. Lúc đó, nếu đứng ở góc độ sự tôn nghiêm của bậc quân vương mà nói thì sẽ không dễ dàng chấp nhận chuyện như vậy xảy ra. Nhưng nếu nhìn ở góc độ chế độ dân chủ của thời nay thì truyền thuyết từ trên xuống dưới không có căn cứ, cũng không thể có chuyện như vậy. Ở đây nói rõ thái độ nắm người của các bậc quân chủ: Không chỉ phải khoan dung ở những việc lớn mà ở những việc nhỏ cũng phải khoan dung. Trong cái khoan dung thì không có ân đức chính là do sở dĩ đã có ân đức; không có quyền thuật chính sở dĩ đã có quyền thuật.

Chỉ có rộng lượng bao dung, thước cũng có phân li tấc. Hứa Lỗ Tề nói: “Con người phải khoan hậu bao dung, lại phải phân giới hạn chặt chẽ. Nếu phân giới hạn không nghiêm thì sự việc không thể làm được, con người sẽ phải chịu nhục. Ngụy Công Tố khoan hậu, xử lý sự việc đại nghĩa nghiêm nghị, có cái vẻ không thể xâm phạm, do vậy đã trở thành con người nổi danh thời đó. Hiện nay, người khoan hậu có thể tìm thấy, người uy nghiêm thì lại ít có khoan dung, nên nếu nói về sự nghiệp thì đều có hại”.

NGỌC ANH dịch
Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.