Văn Hóa Giao Tiếp Ứng Xử - Biết Co Biết Duỗi

Lượt đọc: 1378 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
59
Hoành Phúc Bay Đến Chặn Không Nổi

❊ ❊ ❊

Trong phúc thấy “duỗi”.

“Họa hề phúc chi sở ý, phúc hề họa chi sở phục”. Lão Tử bàn luận về họa và phúc có tính triết lý như vậy. Cảnh ngộ của con người, họa phúc vô thường, không thể dự đoán trước được? Vì vậy, người đã an cư tất phải suy nghĩ nhiều, người không lo xa tất phải lo gần. Khi đã hiểu rõ sự hiển vinh, nên dè dặt, cẩn thận, tất không được hí hửng đắc ý, đắc ý quá sẽ quên hết mọi việc, nếu không thì vui quá sẽ buồn. Khi gặp phải họa, cũng không được bi quan thất vọng, tự ruồng bỏ mình. Có một câu viết như sau: “Sơn non trùng điệp, nước lại dâng chẳng lối thoát, liễu mờ hoa sáng cả một thôn”.

Thời đương đại, có một học giả đã nói: “Tâm lượng bao nhiêu, phúc lớn bấy nhiêu”. Cơ sở của bách phúc đều được xây dựng trong lòng. Thái dương cảm ứng thiên” nói: “Họa phúc vô môn, duy nhân tự chiêu” (Họa phúc khó biết, do người tự mang), sự phân lưu của họa và phúc là thiện và ác. Dục vọng cần phải tránh và hướng tới cái lành, cần mở ra con đường hướng thiện, nhân tâm bất động, dục vọng chưa thành, không dục vọng tự thấy cát hung. Cho nên, cổ nhân ban ngày tỉnh táo, ban đêm thông suốt, loại bỏ sự sợ hãi, ở giữa không nhìn không nghe, chẳng qua là trị ác hướng thiện. Vì vậy nói người lành nói lời thiện, ánh nhìn thiện, làm việc thiện, một ngày có ba cái thiện, ba năm nhất định có phúc.

Trong thời kỳ Càn Long, có một người tên là Nhan Hi Thâm, nhậm tri châu ở Bình Độ. Một ngày hè, Nhan Hi Thâm vì công vụ đi đến các tỉnh thành, vừa lúc Bình Bộ châu đang gặp bão lớn, cả thành phố bị nước nhấn chìm. Cư dân không có nhà ở, lưu lạc khắp nơi. Tất cả lương thực cũng bị cuốn đi hết, khiến người dân không có thức ăn lũ lượt chen nhau ra đường.

Tri châu không có ở đó, công việc chống nạn không có cách nào. Mẹ của Nhan Hi Thâm thấy dân bị nạn trong lòng như có lửa đốt. Bà tự cảm thấy mình phải có trách nhiệm cứu giúp những người dân bị nạn này. Ngay sau đó, bà hạ lệnh mở cửa kho lương thực còn lại cho dân. Do được ăn no, người dân cuối cùng cũng vượt qua được cơn hoạn nạn đó.

Hành động cứu đói của mẹ Nhan Hi Thâm đương nhiên nhận được sự ủng hộ của trăm dân, nhưng trong con mắt của các quan trên thì đó lại là một việc làm loạn. Thượng thư cấp trên của Nhan Hi Thâm lấy tội danh tự động mở kho lương báo cáo lên với Càn Long nhằm bãi miễn chức vụ tri châu của Nhan Hi Thâm.

Hoàng đế Càn Long xem qua bản tấu, đập bàn tức giận nói: “Một người mẹ hiền lương như vậy, một quan sử tốt như vậy, trung thành tận tụy với công việc, vì nước vì dân, không ủng hộ họ mà lại vạch tội họ, vậy lấy cái gì để noi gương cho thiên hạ đây?”, nói rồi lập tức hạ lệnh phong cho Nhan Hi Thâm làm tri phủ, đồng thời còn ban thưởng cho mẹ ông danh hiệu “tam phẩm”.

Đây là phong cách trị chính của Càn Long, thưởng phạt phân minh, xem xét kỹ về con người. Đối với việc của Dương Thụy Liên cũng như vậy.

Dương Thụy Liên là người Thường Châu, khá giỏi trung pháp, khôn ngoan, giỏi giang, viết chữ triện rất đẹp. Lúc đầu ông sống uất ức bất đắc chí ở quê nhà, đành phải tới kinh đô dựa vào người thân là Lương Thi Chính. Khi đó đúng là lúc thành lập Cổ Lam Quán Tây Thanh, Lương Thi Chính liền đưa Dương Thụy Liên vào quán làm quan sao chép. Đến ngày mồng 3 tháng 8 năm đó, những người cùng quan đến đến tham gia kỳ thi hương, chỉ có một mình Thụy Liên ở lại quán. Sau bữa trưa, một người mặt mũi khôi ngô bước vào Cổ Lam quán, vì không quen biết nên Thụy Liên chỉ chào sơ qua với ông ta, mời ông ta ngồi rồi hai người cùng nhau nói chuyện.

Người khách hỏi Thụy Liên người trong quán đi đâu cả rồi thì Thụy Liên trả lời họ đều đi thi hương cả. Người khách lạ lại hỏi vì sao chỉ còn lại một người, Thụy Liên trả lời rằng lo trong cung để sao chép gấp, cho nên mới ở lại. Người khách hỏi nguyên quán, họ tên của Thụy Liên, Thụy Liên đều lần lượt trả lời. Người khách còn yêu cầu được xem những thứ mà Thụy Liên viết, Thụy Liên đáp ứng yêu cầu của ông ta, sau khi xem xét xong người khách vô cùng tán thưởng thư pháp của Thụy Liên.

Đang nói chuyện thì đột nhiên có vài tên thị vệ chạy đến, Thụy Liên lúc này mới biết người khách là Càn Long Cao Tông, liền lập tức quỳ gối xuống đất vái lạy thỉnh tội. Càn Long gật đầu cười cười rồi đi.

Ngày hôm sau, Càn Long nói với Lương Thi Chính: “Người thân của ngươi là Dương mỗ rất thành thực, triện thể và lối chữ lệ viết đều rất đẹp, nhân tài như vậy mà không tham gia thi hương, quả là đáng tiếc, ta sẽ ban cho anh ta làm cử nhân vậy!”.

Càn Long quả thật đã không nhìn lầm người, Dương Thụy Liên sau khi nhậm chức đã làm rất tốt, thành tích lại cao, vì thế mà được chọn làm huyện lệnh Tương Đàm. Tuy nhiên, vị huyện lệnh họ Dương này cũng có một tật xấu, đó là sự tự kiêu. Mỗi lần không cẩn thận đắc tội với thượng thư, bị thượng thư đánh. Sau khi xem bản tấu xong, hoàng đế Càn Long nói: “Dương Thụy Liên là một người thành thực, điều này ta rất hiểu, có thể tha thứ được”, thế là Dương Thụy Liên được an toàn. Từ đó có thể thấy rằng Càn Long khi xét con người, đều xem cả bản chất rất cẩn thận.

Thói quen hay phỉ báng, châm biếm nói xấu người khác: Những điều bộc lộ ra chính là sự xấu xa của linh hồn mình. Bị người khác phỉ báng, nhưng lại không lấy oán để trả oán, mà “hữu tắc cải chi, nguyên tắc gia miễn” (có sai thì sửa, không sai thì tránh), kết quả là sửa chữa được những khuyết điểm của mình, nhân phẩm càng thêm vẻ vang, những người thích dựa vào sức mạnh ức hiếp, bắt nạt làm nhục người khác thì sẽ mất đi cái phúc của chính mình. Bị người khác làm nhục mà không lấy thù để giải thù sẽ làm cho chí hướng của bản thân càng cao xa, lòng tin càng kiên định, cuối cùng sẽ mở mày mở mặt, chuyển hóa thành phúc, trở thành kẻ đại trượng phu.

Ngũ quan là cửa sổ của tinh thần, huyết khí là “kẻ sai dịch” của ngũ tạng. Tai mắt chăm chú nghe nhìn âm thanh, màu sắc, ngũ tạng sẽ bị dao động, huyết khí chuyển động không nghỉ, tinh thần dao động mà không thể kìm hãm được, tâm niệm sinh ra nhiều mà khó kiềm chế được. Như vậy, khi họa phúc tới, mặc dù nó biểu hiện rõ như đồi núi nhưng cũng khó mà biết rõ được. Vì vậy mà thánh nhân mới nâng niu bản thân mình mà không làm cho huyết khí, tinh thần và ý nghĩa tiết ra ngoài.

NGỌC ANH dịch
Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.