Văn Hóa Giao Tiếp Ứng Xử - Biết Co Biết Duỗi

Lượt đọc: 1378 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
17
Được Gió Phải Giương Buồm

❊ ❊ ❊

Thấy cơ hội tốt bèn “duỗi”.

Hà Lương Thần đời Minh trong cuốn “Trần Kỷ” có viết: “Người thiện chiến... tất lấy nhanh mà che vào chỗ chậm”. Thông thường, chiến dịch cần lấy cái nhanh để cho vào chỗ chậm, muốn vậy thì phải xuyên vào chỗ trống của đối thủ, càng phải “sấm nổ nhanh không kịp bịt tai”, binh đánh nhanh không kịp đề phòng, để trước khi bị đối thủ phát hiện hoặc bịt “chỗ trống” thì mình đã nhanh chóng xuyên vào “chỗ trống” rồi.

Lúc sinh thời, Diêu Sùng không tin Phật, Lão, nhưng khi lâm chung, ông vẫn còn lo lắng một việc: đó là khi còn sống, ông với Trương Thuyết cùng là tể tướng nhưng hai người không hoà hợp với nhau. Lúc đó, Trương Thuyết bị điều ra ngoài kinh thành chỉ do một bản tấu chương của Diêu Sùng tạo nên. Sau khi ông chết, một khi Trương Thuyết được phục hồi về triều thì con người khí lượng nhỏ hẹp như Trương Thuyết nhất định sẽ trút hận lên tận đời con đời cháu ông. Thế là Diêu Sùng gọi các con lại bên giường, mật dặn kế sách: “Ta làm tể tướng đã nhiều năm, những lời nói và việc làm có thể ghi chép lại truyền cho đời sau cũng không ít. Bia mộ của ta sau khi ta mất phải do người có tài văn chương có tiếng viết. Nay lãnh đạo trên văn đàn đứng đầu là Trương Thuyết. Nhưng nếu trực tiếp đến nhờ ông ta viết thì tất ông ta sẽ tìm lời cự tuyệt. Các con có thể bày một ít đồ chơi bằng ngọc đặt trước linh cữu của ta. Khi Trương Thuyết đến viếng, nếu nhìn mà như không thấy tất là trong lòng Trương Thuyết còn hận ta, tai hoạ sẽ lập tức giáng xuống, các con phải nhanh chóng trốn về quê. Nếu Trương Thuyết chơi, có ý thích thú, tất có thể biết là Trương Thuyết thấy lợi quên hận, có cơ hội để thực thi, các con đợi rồi lập tức truyền di mệnh của ta. Đem số đồ chơi đó tặng cho Trương Thuyết, đồng thời cầu xin ông ta viết cho bài minh trên bia, xin ông ta viết nhanh chóng, càng nhanh càng tốt. Phải chú ý là khi bài minh viết xong và đã cầm trên tay thì phải lập tức khắc lên đá, dâng lên cho hoàng thượng đích thân xem. Phải luôn ghi nhớ là nhất định phải nhanh chóng, nếu không sau khi Trường Thuyết hối hận thì tất nhiên những công lao trước đây bị bỏ hết, e rằng đến lúc đó thì chẳng có đất mà chôn thây”.

Diêu Sùng nói xong liền nhắm mắt tắt thở. Các con liền ra bố cáo, theo di ngôn mà sắp đặt phần mộ và phúng viếng.

Do người trong triều có việc nên Trương Thuyết phải tấu lên hoàng thượng, nghe được tin Diêu Sùng mất bèn đến nhà Diêu Sùng viếng tang. Nhìn thấy trên bàn có những vật dụng kì lạ và quí, bất giác mắt sáng lên, bước tới trước sờ mó không ngừng. Con cái Diêu Sùng vội vàng bước lên trước nói rằng: “Tiên phụ có di ngôn nói là trong các bạn đồng liêu sẽ có người viết văn bia cho ông thì sẽ đem tặng những đồ quý này. Minh công là văn hào lớn của đương đại, tất nhiên sẽ không coi trọng những đồ quý này, nhưng anh em chúng cháu dù gì cũng không quên. Chỗ đồ chơi nhỏ bé này đem biếu tặng chỉ là đồ nhỏ, không đủ để nói hết sự cảm ơn”.

Trương Thuyết thấy hai tờ văn bia mà đáng bao nhiêu đồ đẹp và quý thế này rõ ràng phải đồng ý. Anh em họ Diêu vội vàng bái tạ, đồng thời nhanh chóng mời Trương Thuyết viết bài minh.

Trương Thuyết đáp ứng rồi đi, vui quá chẳng mấy chốc đã về đến chỗ ở, bèn lập tức viết bài minh. Không ngờ rằng khi bài văn vừa viết xong thì nhà họ Diêu đã cho mang đồ đến. Trương Thuyết vừa nhìn thấy những đồ này thì chỉ muốn chơi, chẳng còn nghĩ được hơn gì, liền giao bài văn bia cho người đến nhận mang đi.

Anh em họ Diêu vừa nhìn thấy bài văn bia, thấy trên đó toàn là những lời ca tụng công đức thì vô cùng vui mừng, lập tức theo di mệnh của tiên phụ, ngay đêm đó thuê người đục đá, khắc bài văn bia đó lên phiến đá to, mặt khác dâng bản viết tay của Trương Thuyết vào cung. Huyền Tông xem xong hết lời tán thưởng: “Người hiền tướng như vậy, bài văn hay như vậy, thật có thể nói là chất văn lâm li!”

Trương Thuyết vừa nghe Huyền Tông hết lời xưng tụng Diêu Sùng thì đột nhiên tỉnh ngộ: “Mình và Diêu Sùng vốn có mối hiềm khích lớn như trời bể, nhưng nay sao lại ngược lại tán dương ông ta? Sau này, mình không chỉ không thể tìm cách báo thù, mà lại còn phải biện hộ cho Diêu Sùng nữa, cũng giống như bài văn bia”. Liền vội vàng sai người sang nhà Diêu Sùng đòi bản viết tay, nói giả là đó mới là bản thảo, định sửa thêm. Nào ngờ, người đó về nói là bài văn đó đã khắc thành bia đá, đồng thời đã dâng cho hoàng thượng ngự lãm, hoàng đế cũng đã chấp nhận rồi. Trương không ngừng kêu lên: “Đây tất phải là kế sách để lại của Diêu Sùng. Ta, một Trương Thuyết sống, lại bị chết, hơn nữa lại phải mượn danh đại hiền tướng của Diêu Sùng, để họ thoát khỏi trách nhiệm quá mức, được cất nhắc bất cứ lúc nào”.

Rõ ràng là Diêu Sùng chết đã xuyên được vào “chỗ trống” của Trương Thuyết sống. Trong câu chuyện này có rất nhiều tình tiết, nhưng trong thủ pháp thực hiện thì mỗi tình tiết thực hiện đều kiên trì một chữ “nhanh”. Trương Thuyết thấy lợi mà quên thù; khi có đồ chơi quý thì “nhanh chóng” cầu xin viết văn; khi Trương Thuyết viết xong đợi chơi thì lại “nhanh” dâng lên món đồ chơi để lấy bài văn; sau khi lấy được bài văn lại dùng tốc độ nhanh nhất để khắc vào bia đá, đồng thời nhận được sự cho phép của hoàng đế. Tại sao lại phải vội vàng như vậy? Bởi vì cái “chỗ trống” thấy lợi quên nghĩa bất cứ lúc nào cũng có thể bị Trương Thuyết phát hiện và lấp đi.

Ngụy Cốc Tử nói: “Phương pháp tác chiến quý ở chỗ chế áp người chứ không phải bị người chế áp. Chế áp người trước sẽ nắm chắc quyền bính, người bị chế áp tất sẽ thất bại, mất mạng”. Nếu muốn chế áp người, quý ở chỗ cướp thời cơ trước. Cướp trước một bước sẽ càng dễ chế áp người; đi sau một bước sẽ dễ bị người chế áp.

Sở Bá vương Hạng Vũ cũng nói: “Xuất phát trước sẽ có thể chế áp được người, xuất phát sau thì bị người chế áp”. Muốn giành được cơ hội có lợi trước thì chỉ có xuất phát trước mà giành lấy.

Sở dĩ Thiên Huyền Tử nói: “Sách mưu định lược, người được cơ hội trước thiên hạ sẽ giành thắng lợi, người đi sau thiên hạ sẽ thất bại. Người động vào thiên hạ trước sẽ thắng, người động vào thiên hạ sau sẽ bại”. Đây là nguyên lý không thể thay đổi.

Có thể đi trước thiên hạ thì có thể lãnh đạo thiên hạ; có thể trước kẻ địch thì có thể chế áp kẻ địch; muốn lập sự nghiệp lớn, công lao lớn trên thế giới cũng phải làm như vậy, nhất thiết phải tìm mọi cách chiếm thời cơ trước mọi người mà không để rơi lại phía sau mọi người. Không phải là làm người theo ta, không phải là ta theo người. Thấy cơ hội tốt thì làm, thấy tốt thì phải “duỗi” mới là hành vi của đại anh hùng, đại hào kiệt.

NGỌC ANH dịch
Nguồn: TVE-4U
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 19 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.