CÓ MỘT CHUYỆN HOANG ĐƯỜNG rằng chết đuối là cái chết tốt đẹp nhất trong hàng tá, hay hàng trăm cái chết xảy ra đối với loài người chúng ta. Rằng khi chết đuối, cái chết đến cùng lúc với cảm giác toại nguyện thuần khiết. Tôi sẽ giữ mãi ý tưởng này. Nhưng lí trí trong não tôi lên tiếng thắc mắc ai là người nghĩ ra khái niệm này? Bằng chứng đâu?

Khi tôi thấy xác mẹ trong tay người phục vụ lễ tang ở Eastbourne, sắc mặt bà lại rất thanh thản, mãn nguyện. Nhợt nhạt hơn bình thường, trên đôi môi thoáng chút sắc xanh, đôi mắt nhắm nghiền như thể đang ngủ lơ mơ. Tôi hôn lên vầng trán lạnh ngắt của bà. Ruột đau thắt khi nhớ lại lần cuối cùng tôi có cử chỉ này, lúc tôi ôm lấy cơ thể ấm áp của bà trong vòng tay mình. “Mẹ sẽ không để con chết chìm vì chuyện này đâu”.

Hamo bảo có một phong thư chưa mở tại Claverleigh đang chờ tôi. Nhưng không cần đọc tôi cũng biết đó là lời thú nhận của bà. Chú Hamo thật nhân hậu, cầu Chúa phù hộ cho ông. Ông an ủi, có thể bà mất do một tai nạn khủng khiếp - một cú trượt, một cú ngã rồi bất tỉnh. Nhưng tôi bảo cháu tin bà đã tự sát và lá thư ấy chỉ đơn thuần xác nhận thêm điều này. Xác của bà được tìm thấy lúc bình minh, trên bờ biển nhiều đá cuội ở Eastbourne, do thủy triều đưa vào bờ - người ta biết nhờ một người đàn ông hay dắt chó ra ngoài đi dạo lúc mờ sáng - bà vẫn mặc nguyên quần áo, tháo bỏ hết đồ trang sức và một chiếc giày đã bị mất.

Tôi bỗng nhớ lại một chuyện Wolfram Rozman đã nói - dường như cả vài chục năm trước rồi - nhớ về một thế giới không tưởng thần thoại trước chiến tranh, trước khi cuộc sống của mọi người thay đổi mãi mãi - khi tôi hỏi ông sẽ làm gì nếu tòa phán ông có tội. Wolfram đã trả lời - một cách vô tình, chẳng đâu vào đâu - rằng đương nhiên ông sẽ tự sát. Lysander có thể nhìn thấu ông bằng con mắt tư duy của mình chẳng mấy khó khăn - Wolfram đang đứng đó trong bộ đồ màu nâu nhạt, khẽ đung đưa, chuếnh choáng say. Ông hoàn toàn nghiêm túc nói: “Trong cái đế chế xiêu vẹo của chúng ta, tự sát là một đường lối hành động hợp lí đến hoàn hảo”. Phải chăng ông đang cố tỏ ra can đảm, với tính huênh hoang khoác lác của lính kị binh châu Âu? Không, anh nhớ lại một câu nói tuy buồn cười nhưng logic đến cực kì tàn nhẫn: một khi anh hiểu điều đó - anh sẽ hiểu chúng tôi. Nó nằm rất sâu trong con người chúng ta. “Selbstmord” - cái chết tự thân - là một lời giã biệt trong danh dự đối với thế giới này. Mẹ tôi đã gửi đến tôi một lời chào từ biệt trong danh dự. Thế là đủ rồi.

Lysander yêu dấu của mẹ,

Mẹ sẽ không cho phép bản thân, hay sự ngu ngốc của mẹ, làm hại đến con hay gây nguy hiểm cho con theo bất kỳ cách nào. Con nên hiểu những gì mẹ sắp làm là một cách hành động hoàn toàn hợp lý đối với mẹ. Khi rời bỏ thế giới này, mẹ có chút luyến tiếc. Nhưng có đáng gì đâu so với những lợi ích mang lại khi mẹ chấm dứt cuộc sống này. Hãy nghĩ về chuyện này như thế, con yêu - cuối cùng thì mẹ không còn tồn tại trên thế giới này nữa. Sự thật này, trạng thái này, một ngày nào đó rồi sẽ đến. Nên dường như với mẹ, ngày nào cũng tốt đẹp như ngày mai. Khi đưa ra quyết định này, mẹ cảm thấy nhẹ nhõm, thanh thản. Giờ đây con đang tự do vững bước về phía trước với đầy đủ sự mạnh mẽ, tự tin, không còn phải vấn vương về người mẹ ngu ngốc này nữa. Mẹ không thể nói mẹ đau buồn thế nào sau buổi nói chuyện cuối cùng giữa hai mẹ con ta, về cách con tự đặt bản thân mình vào nguy hiểm, tiến hành một lối hành động đơn giản là sai lầm, chỉ vì muốn tha thứ cho mẹ. Con đã sẵn sàng hy sinh cho mẹ và mẹ không thể cho phép con làm thế, mẹ không thể sống nổi với trách nhiệm đó. Việc mẹ sắp làm không phải là sự hi sinh - con phải hiểu đối với một người như mẹ, đây chính là hành động bình thường nhất trong thế giới lành mạnh và duy lý này.

Chào tạm biệt con yêu. Mỗi ngày qua đi, mong con hãy luôn nghĩ đến mẹ.

Người mẹ yêu dấu của con.

Những hình ảnh: mẹ tôi, cha tôi. Hình ảnh mẹ tôi khóc ở đám tang của ông, những giọt lệ không ngừng rơi. Căn hộ tồi tàn ở Paddington. Claverleigh. Sắc đẹp của bà. Tiếng hát của bà - giọng hát ngọt dịu, đầy đặn. Buổi chiều ngập nắng khủng khiếp ấy trong rừng Claverleigh. Trong những bữa ăn, bà bảo gõ gõ cái dĩa lên đĩa đồ ăn một cách vô thức chính là muốn nhấn mạnh vấn đề bà đang nói. Đêm ấy tôi thấy cha tôi hôn bà trong phòng khách khi họ tưởng rằng tôi đã ngủ. Cách họ bật cười khi tôi giận dữ bước vào, Món đồ trang sức bằng đá chạm bà đeo với chữ “H” được chạm khắc bằng đá mã não màu đen. Cách bà hút thuốc, cách bà phơi ra cái cần cổ nhợt nhạt khi hếch cằm lên phả khói thuốc. Vẻ tự tin khi bà bước vào phòng như thể đang ra sân khấu. Tôi còn có thể là gì nữa ngoài hình ảnh một đứa con yêu dấu của cha mẹ tôi? Làm sao tôi có được cách trả thù tốt nhất cho cái chết của bà đây ?

Bác sĩ Bensimon gặp tôi hai tiếng trước. Tôi gọi điện cho ông ngay sau khi trở về từ Eastbourne.

“Tôi ước gì có thể nói rằng, một thông báo ngắn ngủi như vậy đúng là một nỗ lực hợp với anh, nhưng anh là bệnh nhân duy nhất của tôi hôm nay”.

Tôi nằm trên trường kỉ, kể cho ông nghe chuyện mẹ tôi tự sát, kể thẳng thừng, không cần rào trước đón sau.

“Chúa ơi. Tôi rất tiếc khi nghe điều đó”, ông bật nói. Và sau một lúc im lặng: “Anh cảm thấy thế nào? Có thấy tội lỗi không?”

“Không”, tôi đáp ngay. “Không hiểu sao tôi muốn thấy bà có lỗi nhưng vì quá tôn trọng bà nên tôi không thể làm thế. Điều đó có ý nghĩa không? Bà đã nghĩ đến điều đó và quyết định làm. Một thứ logic lạnh lùng. Và tôi cho rằng bà có mọi quyền”.

“Điều ấy rất Vienna”, Bensimon đáp, rồi xin lỗi. “Tôi không có ý khiếm nhã. Tôi muốn nói đó là lựa chọn của mẹ anh. Anh không biết có bao nhiêu bệnh nhân của tôi cũng làm điều tương tự đâu - không phải là tự phát - mà thường là sau rất nhiều suy nghĩ. Suy nghĩ bình tĩnh, bằng lí trí. Anh có biết điều gì khiến bà ấy làm thế không?”

“Có, tôi nghĩ vậy. Có liên quan đến việc tôi đang làm…”. Tôi lại suy nghĩ. “Có liên quan đến cuộc chiến này và công việc hiện tại của tôi. Thực ra bà chỉ đang cố gắng bảo vệ tôi, dù tôi có tin hay không”.

“Anh có muốn nói chuyện về bà ấy không?”

“Thực ra là không, tôi muốn hỏi ông - về một người khác. Ông có nhớ lần đầu tiên chúng ta gặp nhau, tại Vienna, trong phòng khám của ông không?”

“Cái ngày cô Bull cứ khăng khăng đòi vào. Có - tôi không dễ quên đâu”.

“Có sự xuất hiện của một người Anh khác đến từ Đại sứ quán - một tùy viên quân sự - Alwyn Munro”.

“À, Munro. Tôi biết ông ta rất rõ. Chúng tôi là bạn thời đại học”.

“Thật à? Ông ta có hỏi ông chuyện gì về tôi không?”

“Tôi không thể trả lời câu hỏi đó”, ông đáp, vẻ hối lỗi. “Rất xin lỗi”.

Tôi quay đầu lại, nhìn Bensimon đang ngồi sau bàn, những ngón tay giơ lên che mặt.

“Vì ông không thể nhớ nổi à?”

“Không phải. Mà vì ông ấy là bệnh nhân của tôi”.

“Bệnh nhân?” Tôi kinh ngạc trước tin này. Tôi ngồi dậy và xoay người lại, “Ông ấy bị làm sao?”

“Rõ ràng là tôi cũng không thể trả lời câu hỏi đó. Chỉ có thể nói rằng, Đại úy Munro có những vấn đề nghiêm trọng về tính cách cá nhân. Tôi không thể tiết lộ được gì hơn”.

Tôi ngồi trong chung cư Travelyan House số 3/12 với một chai whisky và bánh sandwich pho mát - dưa chua mua ở quán rượu trên góc phố Surrey. Tôi gọi điện cho Blanche kể lại chuyện đã xảy ra, đón nhận ở có sự đồng cảm và quan tâm ấm áp. Cô mời tôi đến chơi và ở lại nhà cô. Tôi nói rồi một ngày nào đó tôi sẽ đến, nhưng lúc này tôi chỉ muốn ở một mình. Tất nhiên, sẽ có một cuộc điều tra - thế nên chúng tôi phải đợi đến trước lúc có thể chôn bà - mẹ tôi, Annaliese. Tôi muốn khóc thật nhiều. Nhưng tất cả những gì tôi cảm thấy chỉ là nỗi buồn đè nặng trong lòng - nỗi oán giận nặng như chì, cơn giận dữ dâng cao đến mức khiến bà cảm thấy mình không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải ra đi. Cởi bỏ hết đồ trang sức, bước xuống biển cho đến khi chìm hẳn xuống những con sóng.