Phương pháp bắc cầu qua sông.

Cách thức Alexander xây dựng cây cầu bắc qua sông Indus, cả Aristobulus lẫn Ptolemy, những tác giả mà tôi thường tin theo, đều không giải thích rõ ràng; bản thân tôi cũng không thể đưa ra một kết luận chắc chắn rằng liệu con sông ấy đã được nối nhịp bằng thuyền, như cách Xerxes từng làm với Hellespont hay Darius từng làm với Bosporus và Ister, hay ông đã xây dựng một cây cầu kiên cố bắc ngang sông. Theo tôi, khả năng cao là cây cầu được làm từ thuyền; bởi lẽ độ sâu của dòng nước hẳn không cho phép xây dựng một cây cầu cố định thông thường, và cũng không thể hoàn thành một công trình đồ sộ như vậy trong khoảng thời gian ngắn ngủi đến thế. Nếu con sông được nối nhịp bằng thuyền, tôi cũng không thể quyết đoán liệu có phải các con tàu được buộc chặt vào nhau và neo theo hàng là đủ để tạo thành cầu, như cách Herodotus người xứ Halicarnassus mô tả về cây cầu tại Hellespont, hay công trình được thực hiện theo phương pháp mà người La Mã vẫn dùng để dựng cầu trên sông Ister và sông Rhine xứ Celtic, cũng như cách họ bắc cầu qua sông Euphrates và Tigris mỗi khi nhu cầu cấp bách đòi hỏi.

Tuy nhiên, như tôi được biết, người La Mã nhận thấy cách bắc cầu nhanh nhất là sử dụng tàu thuyền; và phương pháp này, vì đáng để mô tả, nên tôi sẽ giải thích trong dịp này. Theo một tín hiệu đã định trước, họ thả các con tàu trôi xuôi dòng, không phải để mũi tàu hướng về phía trước, mà như thể đang chèo ngược dòng nước. Đúng như dự đoán, dòng chảy sẽ cuốn chúng đi, nhưng một chiếc thuyền nhỏ có mái chèo sẽ giữ chúng lại cho đến khi chúng vào đúng vị trí đã định. Sau đó, những chiếc giỏ mây hình kim tự tháp chứa đầy đá chưa đẽo gọt được thả xuống nước từ mũi mỗi con tàu, nhằm giữ cho tàu đứng vững trước sức mạnh của dòng chảy. Ngay khi một trong những con tàu này được giữ chặt, con tàu tiếp theo cũng được neo theo cách tương tự với mũi tàu hướng ngược dòng, cách con tàu thứ nhất một khoảng vừa đủ để nâng đỡ những vật liệu đặt bên trên. Trên cả hai con tàu, người ta đặt những thanh gỗ với các đầu nhọn nhô ra ngoài, rồi đặt các ván ngang lên trên để liên kết chúng lại với nhau; và công việc cứ thế tiếp diễn qua tất cả các con tàu cần thiết để bắc qua sông. Ở hai đầu cây cầu, những lối đi chắc chắn được dựng lên hướng ra phía trước, để việc tiếp cận trở nên an toàn hơn cho ngựa và các loài súc vật thồ hàng, đồng thời cũng đóng vai trò như một liên kết giữ vững cây cầu. Chỉ trong thời gian ngắn, toàn bộ công trình đã hoàn tất giữa những tiếng ồn ào và hối hả; nhưng kỷ luật vẫn không hề lơi lỏng trong suốt quá trình thi công. Trên mỗi con tàu, những lời đốc thúc của người chỉ huy đối với binh lính, hay những lời quở trách sự chậm chạp, không hề làm át đi mệnh lệnh hay cản trở tiến độ nhanh chóng của công việc.