ANTIGONOS SỤP ĐỔ: NGƯỜI MACCABEE CUỐI CÙNG
Herod giong buồm đến Ptolemais, chiêu mộ một đội quân và bắt đầu chinh phục vương quốc mình. Khi bọn nổi loạn cố thủ trong những hang động không thể xâm nhập ở Galileo, ông cho sử dụng thùng buộc dây để hạ thấp binh sĩ xuống hang và, trang bị móc sắt, các binh sĩ này móc các địch thủ rồi ném chúng xuống khe vực phía dưới. Nhưng Herod phải cần đến hậu thuẫn của Antony để chiếm lại Jerusalem.
Người La Mã đang đẩy lùi bọn Parthia. Vào năm 38 TCN, Antony bao vây một pháo đài Parthia tại Samosata (đông-nam Thổ Nhĩ Kỳ) khi Herod hành quân về phía bắc để tiếp ứng và cầu viện. Quân Parthia đã mai phục Antony nhưng Herod phản công và cứu được đoàn xe chở quân nhu. Antony chân thành chào đón Herod như hai đồng chí cũ, ôm ông một cách thân tình trước mặt ba quân, diễu hành danh dự dành cho nhà vua trẻ của Judaea. Để tỏ lòng biết ơn, Antony gởi 30,000 bộ binh và 6,000 kỵ binh vây hãm Jerusalem nhân danh Herod. Khi quân La Mã hạ trại ngay phía bắc Đền Thờ, Herod kết hôn với nàng Mariamme 17 tuổi. Sau 40 ngày vây hãm, quân La Mã tràn vào vòng thành phía ngoài. Hai tuần sau, họ xông vào Đền Thờ, tàn phá thành phố ‘như một đám điên cuồng’, hạ thủ những cư dân Jerusalem gặp trên đường phố. Herod phải hối lộ quân La Mã để dừng việc tàn sát và gởi Antigonos cho Antony xử tội. Vị vua Maccabee cuối cùng bị xử trảm. Người hùng La Mã sau đó lên đường xâm lược Parthia với 100,000 quân. Tài mưu lược quân sự của ông thường được đề cao quá đáng; thật ra cuộc viễn chinh của ông suýt gặp thảm bại, và ông mất một phần ba quân số. Những binh sĩ sống sót được tiếp cứu nhờ lực lượng tiếp viện của Cleopatra. Tiếng tăm của Antony ở La Mã không hề được phục hồi.
Vua Herod ăn mừng việc chinh phục Jerusalem bằng cách thủ tiêu 45 trong số 71 thành viên của Hội đồng Sanhedrin. Phá hủy Pháo đài Baris ở phía bắc Đền Thờ, ông xây một tháp kiên cố hình vuông có 4 tháp pháo, Tháp Antonia, đặt theo tên người bảo trợ ông, và đủ đồ sộ để khống chế thành phố. Không còn lại tàn tích gì của Antonia trừ những dấu vết của nền được cắt ra từ đá, nhưng chúng ta có thể mường tượng nó sẽ trông như thế nào vì nhiều pháo đài của Herod còn tồn tại: mỗi cứ điểm trên núi của ông được thiết kế để kết hợp tính an toàn bất khả xâm nhập với sự xa hoa không đâu sánh được. Vậy mà ông không bao giờ thấy an tâm, và bây giờ ông phải bảo vệ vương quốc của mình thoát khỏi mưu mô của hai hoàng hậu, bà vợ của mình – và Cleopatra.
HEROD AND CLEOPATRA
Herod có thể gieo rắc nỗi khiếp sợ nhưng chính ông cũng lo lắng về dòng dõi Maccabee, và thành viên nguy hiểm nhất đang nằm cùng giường với mình. Nhà vua, giờ 36 tuổi, đã từng yêu Mariamme, người có văn hóa, trinh trắng và bướng bỉnh. Nhưng mẹ bà, Alexandra, một phiên bản ngoài đời thực của mẫu mẹ vợ từ địa ngục lên, lập tức bắt tay âm mưu với Cleopatra để hủy diệt Herod. Những phụ nữ dòng họ Maccabee tự hào về dòng dõi mình và bà bất mãn khi cô con gái lấy một tên lai. Nhưng Alexandra không biết rằng, thậm chí theo tiêu chuẩn tàn độc của nền chính trị thế kỷ một, bà không phải là đối thủ của gã tâm thần Herod.
Vì lão Hyrcanus tàn phế không còn có thể điều hành chính thức Đền Thờ, Alexandra muốn con trai thanh thiếu niên Jonathan, em trai của Mariamme, nắm chức giáo trưởng, một chức vụ mà Herod, không có dòng máu Do Thái thuần khiết, không thể mơ tới. Jonathan hóa ra không chỉ là vị vua chính đáng nhưng cũng là người có một vẻ đẹp thu hút vào một thời đại mà vẻ bên ngoài được tin tưởng là do hồng ân của thần linh. Anh đi đến đâu dân chúng cũng quì mọp đến đó. Herod lo sợ gã thanh thiếu niên và giải quyết vấn đề bằng cách đưa một người Do Thái ở Babylon vô danh lên làm giáo trưởng. Alexandra bí mật cầu cứu Cleopatra. Antony đã góp vào vương quốc của Cleopatra những vùng đất ở Lebanon, Create và phía bắc châu Phi và cũng tặng bà một trong những vật sở hữu quí giá nhất của Herod – những vườn cây nhựa thơm và chà là vùng Jerusalemericho. Herod phải thuê bà lại nhưng rõ ràng là bà thèm muốn Judaea, lãnh thổ của tổ tiên bà.
Nhử chàng Jonathan trẻ đẹp như một miếng mồi ngon, Mariamme và bà mẹ gởi một bức chân dung của cậu đến Antony, như hầu hết mọi người đàn ông của thời mình, cũng đánh giá cao vẻ đẹp nam tính cũng như nữ tính. Cleopatra hứa sẽ ủng hộ cậu lên ngôi vua. Vì thế khi Antony cho triệu chàng trai trẻ, Herod đâm hoảng và không cho cậu lên đường. Herod đặt bà mẹ vợ dưới sự giám sát nghiêm nhặt ở Jerusalem, trong khi Cleopatra chuẩn bị chỗ cư trú cho hai mẹ con. Alexandra cho người đóng hai hòm gỗ để lén lút đưa họ ra khỏi cung điện.
Cuối cùng Herod, không thể chống lại sự yêu mến của nhân dân đối với dòng họ Maccabee và sự nài nỉ của bà vợ, nên bổ nhiệm Jonathan làm giáo trưởng tại buổi lễ Tabernacles. Khi Jonathan bước lên áng thờ trong bộ lễ phục rực rỡ và mũ miện hoàng gia-giáo sĩ, người Jerusalem hoan hô cậu nhiệt liệt. Herod giải quyết vấn đề của mình theo kiểu Herod: ông mời giáo trưởng đến cung điện nguy nga của mình ở Jericho. Herod tỏ ra tử tế một cách đáng cảnh giác; nhưng trong một buổi tối nóng bức ngột ngạt, Jonathan được khuyên nên đi bơi. Dưới các hồ bơi khoái lạc, các bộ hạ của Herod đã chực sẵn và dìm cậu dưới nước. Thi thể cậu được tìm thấy nổi lên vào sáng hôm sau. Mariamme và bà mẹ vừa đau sầu vừa căm hận; còn Jerusalem thì tiếc thương. Tại tang lễ Jonathan, Herod sụp xuống giàn giụa nước mắt.
Alexandra báo tin vụ mưu sát cho Cleopatra, người mà tình cảm chỉ thuần túy mang tính chính trị: chính bà đã sát hại ít nhất hai và có thể là ba anh chị em mình. Bà thuyết phục Antony triệu Herod đến Syria. Nếu Cleopatra toại nguyện, ông sẽ không trở về. Herod chuẩn bị cho chuyến đối đầu liều lĩnh này – và thể hiện tình yêu dành cho Mariamme theo kiểu gớm ghiếc của mình: ông đặt bà dưới sự canh giữ của chú Joseph, người đại diện ông khi ông vắng mặt, nhưng ra lệnh nếu ông bị Antony hành hình, Mariamme ngay lập tức phải bị xử trảm. Khi Herod đi rồi, Joseph không ngớt nhắc nhở bà là nhà vua yêu bà biết bao, nhiều đến nỗi, y nói thêm, nhà vua thà giết bà còn hơn là để bà sống thiếu ông. Nghe thế Mariamme bị sốc. Jerusalem âm ỉ tin đồn là Herod đã chết. Trong lúc vắng mặt Herod, Mariamme chủ trì Jerusalem qua mặt em gái nhà vua, Salome, một trong những tay chơi ác hiểm nhất trong một triều đình độc địa.
Ở Laodicea, Herod, chuyên gia khai thác các nhà thống trị La Mã, lấy được lòng Antony vốn đã tha thứ cho ông; cả hai tiệc tùng bên nhau ngày và đêm. Khi Herod trở lại Salome mách với anh mình ông chú họ đã quyến rũ Mariamme ra sao trong khi bà mẹ vợ ông thì đang lên kế hoạch nổi dậy. Herod và Mariamme phần nào đã làm lành. Giờ đây ông bày tỏ tình yêu của mình đối với bà. ‘Cả hai ngả vào vòng tay nhau trong nước mắt’ – cho đến khi bà thổ lộ là mình biết việc ông dự tính hành hình bà. Herod, bị ray rứt vì ghen tuông, quản thúc Mariamme tại gia và hành hình chú Joseph của mình.
Năm 34 TCN, Antony tái xác lập quyền lực La Mã, sau chuyến viễn chinh thất bại, bằng chuyến xâm lược thành công vào vùng Armenia của Parthia. Cleopatra tháp tùng ông đến Euphrates và, trên đường về nhà, ghé thăm Herod. Hai quái vật gian xảo này trải qua những ngày bên nhau, ve vãn và tìm cách giết nhau. Herod cho rằng Cleopatra cố rù quến mình: đây chắc chắn là phương cách quen thuộc của bà với bất kỳ gã đàn ông nào mà bà muốn lợi dụng. Nó cũng là cái bẫy chết người. Herod cự tuyệt và quyết tâm giết cho được con rắn độc sông Nile, nhưng các cố vấn cực lực khuyên hãy dừng.
Nữ hoàng Ai Cập lên đường về nhà đến Alexandria. Tại đó Antony, trong một nghi lễ long trọng, nâng cấp bà lên thành ‘Nữ hoàng của các vì Vua’. Caesarion, con trai bà với Caesar, giờ đã 13 tuổi, trở thành đồng-Pharaoh với bà, trong khi ba đứa con với Antony trở thành vua xứ Armenia, Phoenicia và Cyrene. Tại La Mã, lối sắp đặt Đông phương này không có vẻ La Mã, yếu đuối và không khôn ngoan. Antony ra sức biện minh cho những tiệc vui Đông phương của mình bằng một bài văn duy nhất được biết đến có tựa ‘Bàn về Việc Uống Rượu’ – và ông viết cho Octavian, ‘Tại sao cậu đã thay đổi? Có phải vì mình đang chịch nữ hoàng? Có vấn đề gì ở đâu và với ai cậu nhúng cái bấc của cậu vào?’ Nhưng hóa ra là có vấn đề. Cleopatra được coi như là một điềm gở chết người. Octavian càng ngày càng mạnh hơn lên khi sự hợp tác của hai người tan rã. Vào 32 TCN, Viện Nguyên Lão hủy bỏ chức vị imperum của Antony. Sau đó Octavian tuyên chiến với Cleopatra. Hai phe đụng độ nhau ở Hy Lạp: Antony và Cleopatra gom quân của ông và đội thuyền chiến Ai Cập-Phoenicia của bà. Đó là chiến tranh vì thế giới.
AUGUSTUS AND HEROD
Herod phải hậu thuẫn phe chiến thắng. Ông đề nghị tiếp tay với Antony ở Hy Lạp nhưng thay vào đó được lệnh tấn công xứ Nabataea Ả Rập thuộc Jordan ngày nay. Lúc Herod quay về, Octavian và Antony đang đối đầu nhau tại Actium. Antony không phải là đối thủ của tư lệnh Marcus Agrippa của Octavian. Trận hải chiến là một thảm bại. Antony và Cleopatra chạy thoát về Ai Cập. Liệu Octavian có tiêu diệt nhà vua xứ Judaea thuộc phe Antony không?
Herod lần nữa chuẩn bị chết, để lại việc điều hành cho người em Pheroras, và để an toàn, cho người thắt cổ lão Hyrcanus. Ông đặt mẹ và em gái mình ở Masada trong khi giữ Mariamme và Alexandra ở Alexandrium, một pháo đài khác trên núi. Nếu có gì xảy ra với ông, ông lần nữa ra lệnh, Mariamme phải chết. Rồi ông giong buồm đến cuộc gặp gỡ quan trọng nhất đời mình.
Octavian tiếp ông ở Rhodes. Herod điều hành cuộc họp một cách khôn khéo và thẳng thắn. Ông hạ mình đặt dưới chân Octavian vương miện của mình. Rồi thay vì chối bỏ Antony, ông xin Octavian không nên xét đoán ông là bạn của ai mà nên xét đoán ‘ông là người bạn thế nào.’ Octavian đội lại vương miện cho ông. Herod trở về Jerusalem trong sự khải hoàn, rồi theo chân Octavian xuống Ai Cập, đến Alexandria ngay sau khi Antony và Cleopatra tự tử, ông bằng gươm, bà bằng rắn độc.
Octavian giờ nổi lên như hoàng đế La Mã đầu tiên, nhận đế hiệu là Augustus. Chỉ mới 33 tuổi, nhà quản trị chi li, tinh tế, vô cảm và xét nét này, trở nên người bảo trợ trung thành nhất của Herod. Đúng ra hoàng đế và người phó của mình, đồng thời gần như là cộng sự quyền lực, tư lệnh Marcus Agrippa thẳng thắn, trở thành gần gũi với Herod đến độ, theo cách diễn đạt của Josephus, ‘Caesar không thích ai hơn Herod trừ Agrippa và Agrippa không có người bạn nào lớn hơn Herod trừ Caesar.’
Augustus mở rộng vương quốc của Herod bằng cách ban tặng ông nhưng vùng lãnh thổ thuộc Israël, Jordan, Syria và Lebanon ngày nay. Như Augustus, Herod cũng là nhà quản trị đầy năng lực một cách lạnh lùng: khi nạn đói ụp xuống, ông bán số vàng của mình để nhập khẩu gạo của Ai Cập, cứu dân Do Thái khởi chết đói. Ông chủ trì một triều đình nửa Hy Lạp, nửa Do Thái, được các hoạn quan và cung nữ phục vụ. Nhiều tôi tớ trước đây phục vụ Cleopatra. Trợ lý của ông Nikolaus xứ Damascus từng là thầy dạy các con nữ hoàng,* và đội cận vệ 400 chiến binh xứ Galatia từng là cận vệ của bà: Augustus tặng Herod làm quà và họ gia nhập cùng với đội cận vệ riêng của ông người xứ German và Thrace.
Học giả Hy Lạp gốc Syria này trở thành người tin cẩn của Herod cũng như bạn thân của Augustus. Ông ắt hẳn phải rất khôn khéo mới sống sót được trong triều đình tàn độc của Cleopatra và Herod. Sau này ông viết tiểu sử của cả Augustus lẫn Herod, mà nguồn tài liệu tham khảo của ông là chính Herod. Tiểu sử Herod của Nikolaus nay đã biến mất nhưng nó cung cấp cho Josephus nguồn tư liệu chính, chính, khó tưởng tượng có một nguồn nào tốt hơn. Về phần những học trò hoàng gia trước đây của Nikolaus, Augustus đã ra lệnh giết Caesarion, con trai của Caesar và Cleopatra. Nhưng ba đứa trẻ kia được em gái của hoàng đế, vợ cũ Octavia của Antony. Kết cục cuối cùng của hai cậu trai không được biết nhưng cô gái, Cleopatra Selene, kết hôn với Juba II, Vua xứ Mauretania. Con trai của cô là Vua Ptolemy xứ Mauretania bị Caligula hành hình. Như thế là kết thúc triều đại Ptolemy kéo dài 363 năm sau Alexander Đại Đế.
Những tên man rợ tóc vàng này lo việc tra khảo và tàn sát cho ông vua có tính quốc tế nhất này: ‘Herod thuộc dòng dõi Phoenicia, theo văn hóa Hy Lạp, xuất thân Idumea, theo đạo Do Thái, cư trú tại Jerusalem và mang quốc tịch La Mã.’
Ở Jerusalem, ông và Mariamme cư ngụ tại Pháo đài Antonia. Tại đó ông là nhà vua Do Thái, đọc Đệ Nhị Luật trong Đền Thờ mỗi bảy năm một lần và bổ nhiệm giáo trưởng, mà bộ lễ phục ông giữ trong pháo đài Antonia. Nhưng ở ngoài Jerusalem ông là quốc vương Hy Lạp hào phóng mà những thành phố đa thần mới – chủ yếu là Caesarea trên bờ biển và Sebaste (là từ Hy Lạp có nghĩa là Augustus) trên vùng Samaria – là các phức hợp trù phú những đền thờ, trường đua ngựa, và lâu đài. Thậm chí ở Jerusalem, ông xây một hí viện và trường đua ngựa kiểu Hy Lạp tại đó ông cho trình diễn những cuộc Thi đấu Actian (gồm đấu vật, đua ngựa, đánh trận, âm nhạc…) để kỷ niệm những thắng lợi của Augustus. Khi những cảnh tượng ngoại giáo này xúi giục người Do Thái phản đối, bọn cầm đầu đều bị hành hình. Nhưng bà vợ yêu quí của ông không tán dương thành tựu của ông. Triều đình bị nhiễm độc bởi cuộc đấu đá giữa phe cánh Maccabee và Herod.
MARIAMME: HEROD TRONG THƯƠNG VÀ HẬN
Trong khi Herod đi xa, Mariamme lại lần nữa mê hoặc cận vệ mình tiết lộ cho bà những kế hoạch của chồng dành cho mình nếu ông không trở về. Herod về mặt cá nhân thấy bà hết sức thu hút nhưng về mặt chính trị thì quá độc địa: bà công khai kết án ông giết đứa em trai của mình. Đôi khi bà hạ nhục ông trước mặt bá quan văn võ khí nói toạc ra là bà không cho ông ngủ với mình; những lúc khác hai người lại quấn quýt lấy nhau. Bà sinh cho ông hai con trai, vậy mà cũng dự tính hủy diệt ông. Bà mắng nhiếc Salome, em gái Herod, một cách thô lỗ. Herod bị ‘giằng xe giữa thương và hận’, nỗi ám ảnh của ông càng mãnh liệt hơn vì nó hòa quyện với đam mê lấn át khác của ông: quyền lực.
Em gái Salome của ông khăng khăng cho rằng ông bị Mariam xài ma thuật. Bà đưa ra chứng cứ cho thấy công chúa Maccabee này đã mê hoặc ông bằng bùa yêu. Các hoạn quan của Mariamme bị tra khảo cho đến khi họ khai ra âm mưu của bà. Tên cận vệ theo dõi Mariamme khi ông vắng mặt bị giết. Chính Mariamme cũng bị cầm tù ở pháo đài Antonia rồi sau đó đưa ra xét xử. Salome tiếp tục trưng ra những bằng chứng, nhất định cho rằng hoàng hậu Maccabee phải chết.
Mariamme bị kết án tử, còn mẹ bà thì vạch mặt bà, hi vọng sẽ toàn mạng. Để đáp lại, đám đông la ó phản đối bà mẹ vô lương. Khi Mariamme được dẫn đến nơi hành hình, bà xử sự với ‘sự vĩ đại của tâm hồn’ khiến ai cũng kinh ngạc, cho rằng thực là một điều sỉ nhục cho một người mẹ khi hành xử như thế. Ắt hẳn bị thắt cổ, Mariamme chết như một người Maccabee đúng nghĩa ‘gương mặt không hề biến sắc’, thể hiện một thái độ ‘cho thấy tính cao quí của dòng dõi mình đối với khán giả’. Herod muốn điên vì sầu khổ, cho rằng tình yêu của mình dành cho Mariamme là do thần linh trả thù nhằm mục đích hủy diệt mình. Ông la hét tìm bà khắp cung điện, ra lệnh cho tôi tớ tìm kiếm bà, và cố tìm quên trong yến tiệc. Nhưng khi mọi người ra về người ta thấy ông khóc than Mariamme. Ông ngã bệnh và người nổi nhọt. Thừa dịp Alexandra thực hiện một nước đi cuối cùng nhằm chiếm lấy quyền lực. Herod cho người giết bà, và sau đó tàn sát bốn người bạn thân thiết của ông ắt hẳn đã gần gũi với hoàng hậu quyến rũ. Ông không bao giờ hoàn toàn nguôi ngoai nỗi nhớ Mariamme, một lời nguyền sẽ trở lại để huy diệt một thời đại khác. Sách Talmud sau này cho rằng Herod lưu giữ thi thể Mariamme trong bồn mật ong, và điều này có thể là thật – bởi vì nó vừa ngọt ngào vừa rùng rợn một cách thích hợp.
Ngay sau khi bà chết, Herod bắt đầu thực hiện tuyệt phẩm của mình: Jerusalem. Cung điện Maccabee không đủ lớn đối với ông. Pháo đài Antonia ắt hẳn đã bị hồn ma Mariamme ám ảnh. Vào năm 23 TCN, ông mở rộng công sự phía tây bằng cách xây thêm một thành lũy có tháp canh mới và một phức hợp cung điện, một Jerusalem – bên trong – Jerusalem. Bao quanh bởi một tường thành cao 45 bộ, Thành lũy phô trương ba tháp canh có tên rất tình cảm, cái cao nhất tên Hippicus (lấy tên một người bạn thời trẻ bị chết trận), cao 128 bộ, chân đế vuông vức 45 bộ, tháp Phasael (tên ông anh đã chết) và tháp Mariamme. Trong khi Antonia khống chế Đền Thờ thì pháo đài này cai trị thành phố.
Về phía nam Thành lũy, Herod xây dựng Cung điện của mình, một mái vòm lạc thú chứa hai căn phòng mênh mông đặt theo tên các người bảo trợ ông, Augustus và Agrippa, với tường đá, rầm gỗ tuyết tùng, các trang trí khảm vàng bạc tinh xảo. Quanh cung điện được thiết kế những sân vườn, những hàng cột đá và cổng, hoàn thiện với sân cỏ xanh tươi, rặng cây xum xuê và hồ mát rượi và các con kênh chấm phá với những thác nước nhân tạo, bên trên là chuồng bồ câu (Ắt hắn Herod liên lạc với các tỉnh của ông bằng bồ câu đưa thư). Tất cả những công trình này được tài trợ bằng của cải kết xù của Herod: ông là người giàu nhất vùng Địa Trung Hải, chỉ sau hoàng đế. Sự nhộn nhịp của cung điện, với tiếng kèn phát ra từ Đền Thờ và tiếng rầm rì của thành phố từ xa vẳng tới, chắc hẳn đã lắng xuống nhờ tiếng chim cúc cu và tiếng róc rách của thác nước.
Nhưng triều đình thì có đủ mọi thứ trừ sự bình lặng. Anh em ông là những tên mưu tính không thương xót: cô em gái thì đúng là nữ quái có một không hai và hậu cung gồm các phi tần tất cả bọn họ đều đầy tham vọng và hoang tưởng như chính nhà vua. Khẩu vị tình dục của Herod làm phức tạp thêm chính trị – ông là, như Josephus viết, “một con người của những món khoái khẩu’. Ông đã cưới một bà vợ, Doris, trước Mariamme; và, sau Mariamme, ông cưới ít nhất tám bà khác, luôn chọn những mỹ nhân vì yêu đương và nhục dục, không bao giờ vì huyết thống của họ thêm một lần nào nữa. Cũng như với hậu cung 500 cung nữ, khẩu vị Hy Lạp của ông cũng mở rộng đến những hầu nam trẻ và hoạn quan trong cung cấm. Nhưng gia đình sinh sôi gồm những đứa con trai nửa hư hỏng, nửa bị bỏ bê, mỗi đứa được một bà mẹ đói khát quyền lực hậu thuẫn, trở thành tổ quỷ. Thậm chí người điều khiển các con rối bậc thầy cũng phải vất vả mới quản lý được mọi chuyện hận thù và đố kỵ này. Tuy vậy việc triều chính không làm ông xao nhãng dự án mà ông ấp ủ nhiều nhất. Biết rằng uy thế của Jerusalem liên kết với uy thế của mình, nên Herod quyết tâm sánh ngang với Solomon.
HEROD: ĐỀN THỜ
Herod cho đập bỏ Đền Thờ Thứ Hai và xây dựng tại nơi đó một kỳ quan của thế giới. Người Do Thái sợ ông phá hủy Đền Thờ cũ mà không hoàn tất đền thờ mới, vì thế ông mở cuộc họp thành phố để thuyết phục họ, chuẩn bị mọi chi tiết. Một ngàn giáo sĩ được đào luyện thành thợ xây dựng. Các rừng cây tuyết tùng ở Lebanon được đốn sạch, các thanh xà thả trôi dọc theo bờ biển. Tại các mỏ đá chung quanh Jerusalem, những khối đá đồ sộ, loại đá vôi lấp lánh vàng và gần như trắng, được đo đạc và cắt ra. Một ngàn toa xe được kết ráp để di chuyển những khối đá hết sức khổng lồ. Trong những đường hầm dọc theo Núi Đền, có một khối đá dài 44,6 bộ, cao 11 bộ, nặng 600 tấn.* Không âm thanh đinh tai, không tiếng búa đập làm ô nhiễm nơi tôn nghiêm như khi Solomon xây dựng Đền Thờ, vì vậy Herod cũng đảm bảo mọi công việc đều được hoàn tất ở bên ngoài và lặng yên lắp ráp vào đúng vị trí. Nơi Chí Thánh được hoàn thành trong hai năm, nhưng toàn bộ phức hợp đến 80 năm còn chưa hoàn tất.
Herod đào xuống tận đá nền và xây dựng trên đó, vì thế ông ắt phải phá hủy mọi vết tích của các Đền Thờ do Solomon và Zerubbabel xây lên. Mặc dù ở phía đông bị giới hạn bởi sườn dốc của Thung lũng Kidron, ông cho mở rộng khoảng đất của Núi Đền về phía nam, lấp đầy khoảng trống bằng một tiểu kết cấu được chống đỡ bằng 88 cột đá và 12 cung vòm, giờ gọi là Chuồng Ngựa Solomon, để tạo ra một nền tảng rộng ba mẫu, lớn gấp hai lần Quảng trường La Mã. Ngày nay, có thể nhìn thấy đường phân giới trong bức tường phía đông từ góc tây-nam thành phố cách đó 105 bộ, với những khối đá thời Herod bên trái và khối đá Maccabee nhỏ hơn về bên phải.
