Ngay khi Điện và khu đắp thêm được hoàn tất – người ta nói rằng không có mưa vào ban ngày, nên công trình không hề đình hoãn – Herod, người không thể bước vào Nơi Chí Thánh vì ông không phải là giáo sĩ, ăn mừng bằng lễ hiến tế 300 bò. Ông đã đến thời điểm cực thịnh của mình. Nhưng sự vĩ đại không thể chối cải được của ông sẽ bị các con trai ông thách thức khi các tội ác của quá khứ quay về ám ảnh người thừa kế của tương lai.
CÁC HOÀNG TỬ CỦA HEROD: THẢM KỊCH GIA ĐÌNH
Herod giờ có ít nhất 12 người con với 10 bà vợ. Ông dường như phớt lờ hầu hết trừ hai con trai của ông với Mariamme, Alexander và Aristobulos. Họ nửa Maccabee, nửa Herod và sẽ là người kế vị ông. Ông đã gởi họ đến La Mã nhờ Augustus giám sát việc giáo huấn. Sau năm năm, Herod mang hai hoàng tử thanh thiếu niên về để lấy vợ: Alexander cưới con gái của Vua Cappadocia trong khi Aristobulos cưới cháu gái của Herod.
Cây gia hệ của Herod rất phức tạp vì người thân trong gia đình thường kết hôn lẫn nhau, và tái hôn nhiều lần giữa hai dòng họ Herod và Maccabee để mong giảng hòa với nhaue: chẳng hạn Herod gả em mình Pheroras cho em của Mariamme và con trai trưởng của mình Antipater cho con gái của vị vua cuối cùng Antigonos (bị trảm thủ theo yêu cầu của Antony). Những các cuộc hôn nhân đan xen với những vụ hành hình: Hai ông chồng đầu tiên của Salome bị Harod giết. Những người trong dòng họ Herod cũng được gã cho các gia đình hoàng gia xứ Cappadocia, Emesa, Pontus, Nabataea và Cilicia, đều là các đồng minh La Mã. Ít nhất có hai cuộc hôn nhân bị hủy vì người chồng không chịu cải sang Do Thái giáo và cắt bao qui đầu.
Vào năm 15,TCN, Marcus Agrippa đến thanh sát Jerusalem của Herod, tháp tùng có bà vợ mới là Julia, đứa con gái cuồng dâm của Augustus. Agrippa, cộng sự của Augustus và người đã chiến thắng tại Actium, bạn thân của Herod được dẫn đi thăm thú ở Jerusalem. Ông cư ngụ tại biệt thự mang tên ông ở Thành lũy, tại đó ông mở yến tiệc chiêu đãi Herod. Augustus đã gởi tiền làm lễ hiến tế cho Chúa Trời Do Thái trong Đền Thờ, còn Agrippa cúng thêm 100 con bò. Ông xử sự rất tinh tế khiến ngay cả những người Do Thái khó tính nhất cũng chào đón ông bằng cách trải lá cọ trên lối ông đi qua và người dòng họ Herod đặt tên con theo tên ông. Sau đó, hai người đi du lịch Hy Lạp trên chiến thuyền của họ. Khi các người Do Thái địa phương cầu cứu ông về việc bị người Hy Lạp áp bức, Agrippa ủng hộ quyền lợi của người Do Thái. Herod cảm tạ ông và hai người ôm ghì lấy nhau như hai kẻ ngang hàng. Nhưng khi ông trở về sau chuyến đi chơi với người hùng La Mã, Herod bị đám con mình thách thức.
Hoàng tử Alexander và Aristobulos, được đánh bóng bởi nền giáo dục La Mã, kế thừa những quan điểm và thái độ hống hách của cha lẫn mẹ, chẳng mấy chốc đổ tội cho cha đã gây ra cái chết cho mẹ mình và, như bà, khinh thường những người mang nửa huyết thống Herod. Alexander, người kết hôn với con gái một ông vua, đặc biệt hợm hĩnh; cả hai gã con trai đều chế giễu cô vợ dòng Herod của Aristobulos, do đó sỉ nhục mẹ cô ta, chính là cô ruột hiểm ác Salome của mình. Họ ba hoa rằng khi mình lên ngôi sẽ cho các bà vợ của bố Herod đi lao động cùng với bọn nô lệ và sử dụng các đứa con trai khác của bố làm thư ký.
Salome mách lại những điều này với Herod. Ông nổi doá vì sự vô ơn và cảnh giác trước sự phản trắc của những hoàng tử trẻ hư đốn này. Lâu rồi ông không đoái hoài tới Antipater, trưởng nam của mình, với người vợ đầu tiên Doris. Nhưng bây giờ năm 13 TCN, Herod nhớ lại Antipater và nhờ Agrippa mang anh đến La Mã mang theo một văn kiện niêm phong cho hoàng đế. Đó là di chúc của ông, trong đó ông truất quyền thừa kế của hai cậu con trai ngỗ nghịch và thay vào đó giao vương quốc lại cho Antipater. Nhưng người thừa kế mới này, chắc hẳn chỉ trong độ tuổi hai mươi lăm, thấy xót xa vì bị cha bỏ phế và các em ganh ghét. Cậu và mẹ đang âm mưu tiêu diệt các hoàng tử bị truất quyền thừa kế, mà họ cho là đồ phản quốc.
Herod nhờ Augustus, đang dừng chân ở Aquilegia trên Biển Adriatic, phán xét ba vị hoàng tử. Augustus cố hòa giải hiềm khích giữa cha con, kết quả là Herod giong buồm về nhà, triệu tập một buổi họp trong sân Đền và thông báo rằng ba con trai sẽ cùng nhau chia sẻ vương quốc. Doris, Antipater và Salome tiến hành lật ngược sự sắp xếp này vi mục đích của riêng mình, nhưng họ được sự giúp đỡ bởi sự xấc xược của các chàng trai: Hoàng tử Alexander bảo với mọi người là bố Herod nhuộm tóc để trông trẻ hơn và tiết lộ rằng mình cố tình bắn hụt mục tiêu khi đi săn là để khiến bố thấy dễ chịu hơn. Cậu cũng dụ dỗ ba hoạn quan của nhà vua để họ tiết lộ những bí mật của bố. Herod liền bắt giữ và tra khảo các tôi tớ của Alexander cho đến khi một tên khai ra chủ nhân mình đang lên kế hoạch ám sát nhà vua trong một chuyến đi săn. Cha vợ của Alexander, Vua xứ Cappadocia, đang đến thăm con gái mình, đứng ra hòa giải cha con một lần nữa. Herod biểu lộ lòng biết ơn bằng cách tặng vua xứ Cappadocia một món quà rất có tính Herod: một kỹ nữ hạng cao cấp có cái tên rất gợi cảm Pannychis – Suốt-Đêm-Dài.
Hòa bình kéo dài không bao lâu: việc tra khảo các tôi tớ giờ phát lộ ra một bức thư Alexander gởi cho chỉ huy Pháo đài Alexandrium, nói rằng: ‘Khi chúng tôi đã hoàn thành mọi việc chúng ta tiến hành làm, chúng tôi sẽ nhờ đến anh.’ Herod nằm mơ thấy Alexander vung con dao găm trên đầu mình, một ác mộng quá sống động đến ông bắt giữ hai đứa con trai, đều nhìn nhận là mình đang cố tìm cách tẩu thoát. Herod phải nhờ Augustus tư vấn, chắc ông ta giờ đã oải vì sự nhờ cậy quá mức của ông bạn già – mặc dù bản thân ông không lạ gì đối với những đứa con ngỗ ngược và sự tranh giành thừa kế rối rắm. Augustus xử rằng, nếu các chàng trai đã âm mưu ám hại Herod, thì ông có mọi quyền hạn để trừng phạt chúng.
Herod mở phiên xét xử ở Berytus (Beirut), nằm ngoài quyền tài phán chính thức của mình – do đó được coi là một địa điểm công bình cho phiên tòa. Các chàng trai bị xử tội chết như Herod mong muốn, điều không mấy ngạc nhiên vì ông đã hào phóng làm đẹp cho thành phố Berytus. Các trợ lý của Herod khuyên ông khoan hồng – nhưng khi có người gợi ý là họ mua chuộc quân đội, Herod xử tử 300 sĩ quan. Các hoàng tử được đưa về Judaea và bị thắt cổ. Thảm kịch của mẹ họ Mariamme, lời nguyền cho dòng dõi Maccabee đã khép kín một vòng tròn. Augustus không hài lòng. Biết người Do Thái kiêng cữ thịt heo, ông điềm nhiên bình luận: ‘Tôi thà làm con heo của Herod hơn là con trai ông ta.’ Nhưng đó chỉ là màn đầu của cuộc phân rã khủng khiếp của Herod Đại Đế.
HEROD: THỐI RỮA KHI CÒN SỐNG
Nhà vua, giờ ở độ tuổi lục tuần, bệnh hoạn và hoang tưởng. Antipater là người duy nhất được nêu danh thừa kế, nhưng nhiều con trai khác cũng có quyền được thừa kế vương quốc, và em gái Salome của Herod đang bày mưu chống lại ông. Bà tìm một tôi tớ khai rằng Antipater đang lên kế hoạch đầu độc Herod bằng một thứ thuốc bí mật. Antipater, đang ở La Mã họp với Augustus, vội vã quay về nhà và phi ngựa đến cung điện ở Jerusalem, nhưng ông bị bắt tại đó trước khi đến giáp mặt cha. Tại phiên xử, chất thuốc vật chứng được cho một phạm nhân uống và anh này ngã chết ngay lập tức. Tra khảo thêm phát hiện rằng một nữ nô lệ Do Thái phục vụ Hoàng hậu Livia, vợ của Augustus, cũng là một chuyên gia về độc dược, đã ngụy tạo những bức thư để khép tội Salome.
Herod gởi những chứng cứ cho Augustus và soạn di chúc thứ ba của mình, giao vương quốc lại cho một người con trai khác, Antipas, người sau này sẽ gặp gỡ John the Baptist và Jesus. Cơn bạo bệnh làm Herod phán đoán lệch lạc và buông lỏng việc trừng trị sắt máu sự chống đối của dân Do Thái. Ông đặt một tượng đại bàng bằng đồng mạ vàng lên trên cổng lớn của Đền. Một số học viên trèo lên mái, thòng dây xuống trước mặt sân đông người và cắt tượng rơi xuống. Binh lính trong Pháo đài Antonia vội vã chạy vào Đền để chặn bắt họ. Bị giải đến trước mặt Herod trên giường bệnh, họ khăng khăng mình làm theo lời dạy của Kinh Torah. Các thủ phạm bị thiêu sống.
Herod suy sụp, chịu đựng một căn bệnh thối rữa nhức nhối, ghê tởm: bắt đầu là ngứa ngáy toàn thân với cảm giác rát buốt tận trong ruột, sau đó phát triển thành chứng phù bàn chân và bụng, phức tạp thêm với ruột kết bị u xơ. Cơ thể ông bắt đầu ứ ra chất lỏng trong suốt khiến ông rất khó thở, một mùi tanh tưởi tiết ra từ ông, và bộ phận sinh dục của ông phồng to một cách kỳ cục cho đến khi dương vật và bìu giái vỡ ra chất hoại tử mưng mũ làm ổ cho đám vòi lúc nhúc.
Vị vua thối rữa hi vọng ông sẽ hồi phục trong thời tiết ấm áp của cung điện Jericho, nhưng khi cơn đau đớn tăng lên, ông được đưa tới suối nước nóng lưu huỳnh tại Callirhoe, vẫn còn tồn tại trên Biển Chết, chỉ khiến cho chất lưu huỳnh làm trầm trọng cơn thống khổ.
Các bác sĩ thời nay đã tranh luận về những triệu chứng của bệnh ông. Sự chẩn đoán đáng tin nhất là Herod bị cao huyết áp và bệnh xơ vữa động mạch phức tạp thêm bởi bệnh sa sút trí tuệ tiến triển và bởi phù tim và suy thận. Xơ vữa động mạch dẫn đến phù tĩnh mạch, trầm trọng thêm bởi trọng lực, kết quả là chất dịch tích tụ trongZAbàn chân và bộ phận sinh dục, trở nên trầm trọng đến nỗi chất dịch ứ qua da, dòng máu lưu thông kém đến nỗi da thịt bị hoại tử. Hơi thở hôi và ngứa ngáy là do suy thận. Chất hoại tử ở dương vật và bìu dái là môi trường lý tưởng cho ruồi nhặng đẻ trứng và sinh ra vòi bọ. Có thể vòi bọ ở bộ phận sinh dục là tuyên truyền ác ý, tượng trưng cho sự trả thù của thần linh đối với một ông vua tàn ác: Antiochus IV Epiphanes, cháu nội của Herod, Agrippa I, và nhiều tội đồ khác kể cả Judas Iscariot, đều được gán cho chứng bệnh ấy.
Được chữa bằng dầu nóng, ông bất tỉnh và được đưa về lại Jericho tại đó ông ra lệnh triệu tập giới lãnh đạo Đền Thờ từ Jerusalem đến và nhốt tất cả trong trường đua ngựa. Không chắc là ông có kế hoạch tàn sát họ. Ắt hẳn ông muốn việc truyền ngôi diễn ra trơn tru khi nhốt những nhân vật quan trọng hay gây rối.
Cũng khoảng thời gian này, một đứa bé có tên Joshua ben Joseph, hay Jesus (tiếng Aramaic), ra đời. Cha em là thợ mộc, tên Joseph, và cô vợ chưa cưới còn thiếu nữ, Mary (tiếng Hebrew là Mariamme), quê quán ở Nazareth, tận trên xứ Galilee. Họ không giàu có gì hơn nông dân, nhưng người ta nói rằng họ thuộc dòng dõi vua David. Họ đi xuống Bethlehem tại đó cho ra đời một đứa bé, Jesus, ‘người sẽ cai trị nhân dân Israël của tôi’. Sau khi bé được cắt bao qui đầu theo truyền thống vào ngày thứ tám, theo St Luke, ‘họ mang em đến Jerusalem, để trình lên Chúa Trời’ và làm lễ hiến tế truyền thống trong Đền Thờ. Một gia đình giàu có sẽ cúng một con cừu thậm chí một con bò, nhưng Joseph chỉ đủ tiền hiến tế hai chim bồ câu.
Khi Herod hấp hối, theo Phúc âm Matthew, ông ra lệnh thủ tiêu đứa bé dòng dõi David này bằng cách tàn sát mọi hài nhi mới sinh ra, nhưng Joseph đến Ai Cập lánh nạn chờ đến khi nghe tin Herod qua đời mới trở về. Ắt hẳn có tin đồn về lời tiên tri lan truyền và Herod đã sợ một người mạo danh hậu duệ David, nhưng không có chứng cứ là nhà vua đã từng nghe về Jesus hoặc tàn sát bất kỳ trẻ vô tội nào. Mỉa mai thay tên quái vật này được đặc biệt nhớ tới cho một tội ác mà y bỏ sót. Về phần đứa bé từ Nazareth, chúng ta không nghe nói gì về Jesus một lần nào nữa trong khoảng 30 năm.
Việc ra đời của Jesus là một thách đố về mặt lịch sử, dữ kiện của Phúc âm có khi xung đột nhau. Không ai biết ngày tháng nhưng chắc chắn là trước khi Herod qua đời, vào 4 TCN có nghĩa là Jesus mất trong những năm đầu tuổi tam tuần nếu ông bị đóng đinh vào 29-30 SCN, 40 tuổi nếu vào 36 SCN. Câu chuyện về kiểm tra dân số buộc gia đình phải đến Bethlehem không hợp với lịch sử vì việc kiểm tra dân số của thống đốc Quirinius, toàn quyền La Mã ở Syria và Judaea, xảy ra sau khi người kế vị Herod, Archelaus, bị truất phế vào 6 SCN, hầu như 10 năm sau khi Jesus ra đời. Trong việc kể lại chuyến đi đến Bethlehem và dòng dõi David của Jesus, Phúc âm Matthew ban cho Jesus huyết thống hoàng gia và hoàn mãn lời tiên tri – ‘vì đấng tiên tri đã viết như thế.’ Vụ Tàn sát Hài nhi và trốn thoát đến Ai Cập rõ ràng lấy cảm hứng từ câu chuyện Vượt Qua: một trong Mười Tai Hoạ mà Chúa Trời giáng xuống Ai Cập vì họ không chịu để người Do Thái xuất hành là việc Giết hại Trưởng Nam trong gia đình dân Ai Cập. Dù Jesus sinh tại đâu, chắc chắn là gia đình có đi đến Đền Thờ để làm lễ hiến tế. Truyền thống Hồi giáo, được các Thập Tự quân loan truyền, tin rằng Jesus được nuôi dưỡng trong nhà nguyện bên dưới Thánh đường Hồi giáo al-Aqsa, Nôi của Jesus. Gia đình Jesus cũng bí ẩn: sau khi sinh ra Jesus, Joseph đơn giản biến mất khỏi Phúc âm. Matthew và Luke khẳng định Mary vẫn còn là trinh trắng và Jesus có cha là Chúa Trời (một ý tưởng quen thuộc trong thần thoại La Mã và Hy Lạp, và cũng được đề xuất trong lời tiên tri của Isaiah về Emmanuel). Nhưng Matthew, Mark và John cũng nêu tên những em của Jesus: James, Joses, Judas và Simon cùng với một em gái, Salome. Khi sự trinh nguyên của Mary trở thành một giáo điều Cơ đốc, sự tồn tại của những đứa con khác trở nên bất tiện. John đề cập ‘Mary của nhà Cleophas’. Nếu Joseph chết trẻ, Mary có thể đã lấy ông Cleophas này và sinh thêm con nữa vì, sau vụ Đóng Đinh, Jesus được người em trai James tiếp quyền lãnh đạo lúc đầu rồi đến ‘Simon con trai của Cleophas’.
ARCHELAUS: CÁC ĐẤNG TIÊN TRI VÀ NHỮNG VỤ TÀN SÁT
Hoàng đế Augustus gởi phúc đáp cho Herod: ông đã cho người đập chết nữ nô lệ của Livia và Herod tự ý trừng phạt Hoàng tử Antipater. Giờ đây Herod trong một tâm trạng dày vò đến nỗi ông rút dao găm tự sát. Vụ việc ồn ào đến tai Antipater, bị giam trong xà lim gần đó, ngỡ rằng tên độc tài già đã chết. Y hớn hở gọi cai ngục mở khóa xà lim. Cuối cùng thì có phải chắc chắn Antipater sẽ là Vua Do Thái hãy không? Tên cai ngục cũng đã nghe tiếng la ó. Chạy vội đến nơi, y thấy Herod chưa chết, chỉ lên cơn điên loạn. Các người hầu đã giật phắt con dao khỏi tay ông. Tên cai ngục báo cáo sự phản trắc của Antipater. Cái thây ma đầy mụn nhọt nhưng còn sống này đập đầu, hú thét và ra lệnh cận vệ đi giết đứa con ngỗ ngược này ngay lập tức. Rồi ông viết lại đi chúc, chia vương quốc cho ba đứa con trai thanh thiếu niên – với Jerusalem và Judaea về tay Archelaus.
Năm ngày sau, vào tháng 3 năm 4 TCN, sau khi trị vì được 37 năm, Herod Vĩ đại, người đã sống sót qua ‘10,000 tai họa’, qua đời. Gã Archelaus 18 tuổi nhảy múa, hát hò và hớn hở như thế một kẻ thù, chứ không phải bố mình, đã chết. Ngay cả gia quyến quái đản của Herod cũng bị sốc. Thi hài, đội vương miện và cầm vương trượng, được rước trên giá phủ vải tím, đính trang sức bằng vàng, đi đầu là Archelaus và theo sau là đội cận vệ gốc German và Thrace, và 500 tôi tớ mang hương dầu (mùi ắt hẳn sẽ nồng nặc) – đi một đoạn đường 24 dặm đến pháo đài trên núi Herodium. Tại đó, Herod được an táng trong một lăng mộ đã mất dấu 2,000 năm.
Lăng mộ của Herod được Giáo sư Ethud Netzer phát hiện vào năm 2007. Ông tìm thấy một quách đỏ hoa mỹ, có trang trí hoa tiết hoa lá, bị đập vỡ từng miếng gần như chắc chắn bởi bọn nổi loạn Do Thái chống Herod vào 66-70 SCN. Hai quách khác màu trắng, cũng trang trí hình hoa: có phải của các con trai ông không? Herodium là một kỳ tích khác của công trình Herod – một ngọn đồi nhân tạo đường kính 210 bộ trên đỉnh là một cũng điện xa hoa bề thế chứa nhà tắm có mái vòm, tháp, phù điêu và hồ. Lăng mộ hình kim tự tháp của Herod nằm trên Đồi Herodium bên dưới tháp phía đông của pháo đài, cũng bị tàn phá vào năm 66-70.
Archelaus trở lại để làm chủ Jerusalem, bước lên ngai vàng ở Đền Thờ, nơi ông tuyên bố sẽ không theo chính sách hà khắc như vua cha. Thành phố đông nghẹt người hành hương dự lễ Vượt Qua, nhiều người, tin chắc rằng cái chết của nhà vua báo trước một sự cứu rỗi khải huyền, chạy tứ tán trong Đền Thờ. Các cận vệ của Archelaus bị ném đá. Archelaus, mặc dù mới vừa hứa giảm nhẹ áp bức, phái kỵ binh đến: kết quả là 3,000 người bị tàn sát trong Đền.
Tên độc tài thanh thiếu niên này giao việc triều chính cho người anh vững chãi Philip còn mình thì giong buồm đến La Mã để xác lập quyền kế vị với Augustus. Nhưng đứa em, Antipas, chạy theo anh đến La Mã, hi vọng tranh thủ được vương quốc cho mình. Ngay sau khi Archelaus đi rồi, viên đại diện của Augustus tại địa phương, Sabinus, lùng sục Cung điện Jerusalem của Herod để tìm của cải cất giấu của ông, làm dấy lên nhiều vụ nổi dậy hơn nữa. Thống đốc Syria, Varus, đem quân đến để ổn định trật tự nhưng các băng nhóm người Galilee và Idumea, đến để dự lễ Gặt, chiếm lấy Đền Thờ và tàn sát bất kỳ người La Mã nào họ gặp khi Sabinus thu mình trong Tháp canh Phasael.
Bên ngoài Jerusalem, ba người nổi loạn – các cựu nô lệ – tự phong mình là vua, phóng hỏa cung điện của Herod và cướp bóc một cách điên cuồng. Những ông vua tự phong này là những tên tiên tri giả mạo, cho thấy đúng là Jesus sinh ra trong một thời kỳ mà việc đầu cơ tôn giáo rất thịnh hành. Đã sống qua thời cai trị của Herod, chờ đợi nhà lãnh đạo cứu thế như thế trong vô vọng, giờ người Do Thái bỗng nhiên thấy cả ba người đến cùng một lúc: Varus đánh bại và giết chết cả ba tên mạo danh, nhưng các nhà tiên tri giả tiếp tục đến và người La Mã tiếp tục giết.
Một trong các ‘ông vua’ này là Simon, một nô lệ lớn xác của Herod, chẳng mấy chốc bị người La Mã trảm thủ. Simon có thể là chủ thể của sự kiện gọi là Thiên Khải Gabriel, một bảng khắc trên phiến đá được tìm thấy ở miền nam Jordan trong đó Tổng Thiên sứ Gabriel loan tin một ‘ông hoàng của những ông hoàng’ tên là Simon sẽ bị giết chết nhưng sẽ sống lại ‘ba ngày sau’ khi đó ‘ngươi sẽ biết được rằng cái ác sẽ bị công chính đánh bại. Trong ba ngày ngươi sẽ sống lại, ta, Gabriel, ra lệnh cho nhà ngươi.’ Các chi tiết – phục sinh và phán xét – có trước sự kiện Jesus bị đóng đinh hơn 30 năm. Sau khi giết Simon, Varus lên nắm quyền tư lệnh đạo quân biên giới Đức. Khoảng 10 năm sau, vào 9 SCN, ông bị phục kích, mất cả ba quân đoàn. Thảm họa này làm u ám những năm trị vì cuối cùng của Augustus. Người ta nói ông thường lang thang trong cung điện, kêu khóc, ‘Varus ơi, trả lại các quân đoàn cho ta!’
Varus đóng đinh 2,000 người phiến loạn quanh Jerusalem.
Ở La Mã, Augustus, giờ đã 60, ngồi nghe các người trong gia đình Herod cãi cọ và xác nhận di chúc của Herod nhưng, không ban tước vua cho ai, chỉ bổ nhiệm Archelaus làm ethnarch (một chức vụ như thống đốc) cai quản Judaea, Samaria và Idumea còn Antipas giữ chức tetrarch của Galilee và Peraea (thuộc Jordan ngày nay), và em cùng cha khác mẹ Philipas giữ chức tetrarch phần lãnh thổ còn lại. Cuộc sống của bọn nhà giàu trong các biệt thự kiểu La Mã ở Jerusalem của Archelaus rất mờ ám, mang phong cách Hy Lạp cổ và phi Do Thái: một bình bạc, được chôn gần đó, bị thất lạc cả hai ngàn năm trước khi một nhà sưu tập Mỹ đưa ra vào 1911, mô tả rõ ràng sự cặp đôi đồng tính – một bên, một gã đàn ông sử dụng một ròng rọc hạ thấp người xuống đè lên một thiếu niên trai đang nhìn trộm qua cửa, trong khi phía bên kia hai gã trai mảnh dẻ quấn quýt lấy nhau trên ghế dài. Nhưng Archelaus hóa ra quá độc ác, thiếu năng lực và hoang phí. Sau mười năm, Augustus bãi nhiệm y, đày y đến xứ Gaul (Pháp ngày nay). Judaea trở thành một tỉnh của La Mã, còn Jerusalem được cai trị từ Caesarea trên bờ biển bởi một loạt các thái thú cấp thấp. Chính lúc này người La Mã mới tiến hành điều tra dân số để đăng ký những người phải đóng thuế. Sự thần phục La Mã này đủ nhục để xúi giục một cuộc nổi dậy nhỏ của dân Do Thái và là cuộc kiểm tra dân số mà Luke đề cập, ắt hẳn là không đúng, khi cho đó là lý do khiến gia đình Jesus đến Bethlehem.
Trong 30 năm, Herod Antipas cai trị Galilee, tiếc nuối về vương quốc của vua cha mà mình suýt được thừa kế, cho đến khi John the Baptist, một nhà tiên tri thu hút mới, bỗng từ sa mạc xuất hiện để chế giễu và thách thức ông.
