VỊ KAISER VÀ HERZL: THẬP TỰ QUÂN CUỐI CÙNG VÀ ZIONIST ĐẦU TIÊN
Vị Kaiser mặc đồng phục trắng với khăn choàng dài chỉ vàng lấp lánh trong ánh mặt trời, rủ xuống từ chiếc mũ sắt có mấu trên chóp là con đại bàng vàng bóng loáng, được một đoàn người ngựa hộ tống gồm những kỵ binh Phổ to con đội mũ sắt vẫy cờ hiệu kiểu Thập Tự quân và các binh lính cầm thương của Sultan quấn băng thắt lưng màu đỏ, mặc quần dài xanh lam và khăn xếp xanh lá và trang bị thương. Vị Kaiserin, trong trang phục tơ lụa có thêu với khăn choàng và nón rơm, đi theo sau chồng trong xe ngựa cùng hai người hầu.
Herzl ngắm nhìn cuộc trình diễn của vị Kaiser từ một khách sạn đầy sĩ quan Đức. Vị Kaiser đã nhận ra rằng Jerusalem là sân khấu lý tưởng để tuyên truyền cho đế chế mới ra đời của mình (ông lên ngôi năm 1888), nhưng không phải ai cũng thấy ấn tượng: Thái hậu Nga cho rằng cuộc trình diễn này ‘thật là khôi hài và gớm ghiếc!’ Vị Kaiser là nguyên thủ nhà nước đầu tiên chỉ định một nhiếp ảnh gia chính thức cho chuyến viếng thăm cấp nhà nước.
Theo báo New York Times, đám đông ‘ăn mặc lễ phục, người thành phố đội khăn xếp trắng, áo choàng có sọc màu sắc tươi tắn, các bà vợ sĩ quan Thổ trong bộ milayes lụa sang trọng, những nông dân giàu trong kaftan mượt mà màu đỏ chói’, trong khi binh lính Bedouin trên lưng ngựa ‘mang giày ống đỏ rộng vụng về, một đai da vắt qua áo choàng mang đủ thứ vũ khí và một khăn xếp. Các tộc trưởng mang giáo có gắn một nhúm lông đà điểu quanh lưỡi.
Tại cung vòm khải hoàn Do Thái, giáo trưởng Sephardic, một ông già cữu tuần râu dài trong bộ kaftan trắng và khăn xếp xanh, và người đồng cấp dòng Ashkenazi trình cho Wilhelm một bản Kinh Torah, và ông được thị trưởng Yasin al-Khalidi trong bộ áo choàng tía hoàng gia và khăn xếp viền vàng nghênh đón. Wilhelm xuống ngựa tại Tháp David, và từ đây ông và hoàng hậu bước vào thành phố, đám đông bị giải tán vì sợ có bọn sát thủ vô chính phủ trà trộn (Hoàng hậu Elisabeth nước Áo vừa bị ám sát gần đây). Khi các giáo trưởng trong các lễ phục lộng lẫy đính ngọc đá dẫn lối cho ông thăm Mộ Thánh, tim của vị Kaiser bổng ‘đập rộn rã và rạo rực khi đi theo bước chân của Jesus.
Trong khi Herzl chờ đợi để được yết kiến và khám phá thành phố, vị Kaiser dâng cúng Nhà Thờ Cứu Thế với tòa tháp theo phong cách La Mã, một kiến trúc do chính ông đích thân thiết kế ‘với sự chăm chút và lòng kính yêu’. Khi ông đến thăm Núi Đền, vị Kaiser, một nhà khảo cổ nhiệt tình, xin phép vị mufti cho phép được khai quật, nhưng ông này từ chối một cách lễ phép.
Vào ngày 2/11, Herzl cuối cùng được tiếp kiến nhà vua – năm đồng chí của ông hồi hộp đến nỗi một người đề nghị hãy uống thuốc an thần. Ăn mặc lễ phục với áo đuôi tôm, cà vạt trắng và mũ cao, họ đến phía bắc Cổng Damascus nơi dừng chân của vị Kaiser. Đây là ngôi làng Thomas Cook sang trọng với 230 lều, đã được chở đến trên 120 xe ngựa do 1,300 con ngựa kéo, với đội phục vụ gồm 100 xà ích và 600 tay ngựa, 12 đầu bếp và 60 bồi, tất cả đều được canh phòng bởi một toán binh sĩ Ottoman. Theo lời người xếp lữ hành, đây là ‘đoàn du lịch đông nhất đến Jerusalem kể từ thời Thập Tự Chinh. Chúng tôi phải vơ vét ngựa và xe ngựa và hầu hết lương thực khắp vùng quê.’ Báo Punch chế giễu Wilhelm đang cầm đầu ‘Thập Tự quân Đầu Bếp’.
Herzl thấy vị Kaiser đang làm dáng để chụp ảnh ‘trong đồng phục thuộc địa màu xám, đội mũ sắt, mang găng tay nâu và tay cầm – hơi kỳ cục – một roi da đi ngựa’. Nhóm Do Thái tiến đến, ‘dừng lại và cúi đầu. Wilhelm chìa tay ra rất nhũn nhặn’ và rồi giảng bài cho họ, ‘Vùng đất này cần nước và bóng râm. Đủ chỗ cho tất cả mọi người. Ý tưởng đằng sau phong trào của ông là một ý tưởng lành mạnh.’ Khi Herzl giải thích rằng lắp đặt hệ thống cung cấp nước có thể khả thi nhưng tốn kém, vị Kaiser trả lời, ‘Vâng, các ông có nhiều tiền mà, nhiều hơn tất cả bọn chúng tôi.’ Herzl đề xuất một Jerusalem hiện đại, nhưng rồi vị Kaiser kết thúc cuộc gặp mặt, ‘chả nói có mà cũng chẳng nói không’.
Mỉa mai thay, cả vị Kaiser lẫn Herzl đều chán chê Jerusalem: ‘một đống đá khô cằn ảm đạm,’ Wilhelm viết, ‘khung cảnh bị làm hỏng bởi những vùng ngoại ô mới cất của dân nhập cư Do Thái. 60,000 người này đang ở đó, nhầy nhụa và bẩn thỉu, co rúm và khốn khổ, không làm gì ngoài việc lừa đảo hàng xóm từng đồng xu.’ Nhưng ông viết cho anh họ ông, Hoàng đế Nga Nicholas II, rằng ông khinh bỉ ‘thói trân quý vật thờ cúng’ của người Cơ đốc còn nhiều hơn – ‘khi rời Thành phố Thánh em cảm thấy hổ thẹn sâu xa trước người Hồi’. Herzl cũng gần như đồng ý với ông: ‘Rồi đây trong những ngày tháng sắp tới khi ta nhớ về ngươi, ôi Jerusalem, chắc không phải là với niềm hoan hỉ. Những trầm tích ẩm mốc của 2,000 năm vô nhân, tàn nhẫn và độc ác nằm trong các ngõ vắng hôi hám của ngươi.’ Bức Tường Tây, ông nghĩ, bị xâm lấn bởi những kẻ gớm ghiếc, khốn khổ, bọn hành khất ồn ào’.
Thay vào đó Herzl mơ ước ‘nếu Jerusalem một khi thuộc chúng ta, tôi sẽ dẹp sạch mọi thứ không linh thiêng, phá sập mọi hang ổ bẩn thỉu,’ giữ gìn Thành Phố Cổ như một di sản như Lourdes hoặc Mecca. ‘Tôi sẽ xây dựng một thành phố mới tinh, khoáng đãng, tiện nghi, có hệ thống thoát nước đàng hoàng chung quanh những thánh địa.’ Herzl sau đó quyết định là Jerusalem nên được chia sẻ : ‘Chúng ta sẽ biến Jerusalem thành một siêu lãnh thổ để nó không thuộc về ai mà thuộc mọi người, những Thánh Địa của nó là tài sản chung của mọi tín đồ.’
Khi vị Kaiser khởi hành đi Damascus, tại đó ông tuyên bố sẽ là người bảo vệ cho đạo Hồi và tặng cho Saladin một lăng mộ mới, Herzl nhìn thấy tương lai trong ba người khuân vác Do Thái lực lưỡng mặc áo kaftan: ‘Nếu chúng ta có thể mang về đây 300,000 người Do Thái như họ, tất cả Israël sẽ là của chúng ta.’
Tuy thế Jerusalem không khác một trung tâm Do Thái ở Palestine: trong tổng dân số 45,300 cư dân, giờ đây có đến 28,000 người là Do Thái, một sự gia tăng đã gây lo lắng cho giới lãnh đạo Ả Rập. ‘Ai có thể cạnh tranh quyền người Do Thái đối với Palestine?’ ông già Yusuf Khalidi bảo với bạn mình Zadok Kahn, Giáo Trưởng Do Thái ở Pháp, vào năm 1899. ‘Chỉ có trời mới biết, về lịch sử, nó thực ra là của xứ sở ngài’ nhưng ‘sức mạnh thô bạo của thực tế,’ cho biết Palestine hiện giờ là một phần không thể tách rời của đế chế Ottoman và, điều nghiêm trọng hơn, nó được cư ngụ bởi những người không phải Do Thái.’ Mặc dù bức thư có trước ý tưởng về một quốc gia Palestine – Khalidi, một cư dân Jerusalem, một người Ả Rập, một thần dân Ottoman, cũng thấy cần thiết phải từ khước quyền đòi lấy lại Zion của người Do Thái, ông tiên đoán rằng sự trở về của người Do Thái, có tính lịch sử và hợp pháp như vốn là, sẽ đụng chạm với sự hiện diện cũng có tính lịch sử và hợp pháp của người Ả Rập.
Vào tháng 4 1903, vụ pogrom ở Kishinev, được bộ trưởng nội vụ Vyacheslav von Plehve của Sa hoàng hậu thuẫn, kích động một làn sóng khủng bố và tàn sát dân Do Thái trên khắp nước Nga.
Cũng trong thời gian này một mật vụ của sa hoàng, giám đốc cơ quan Okhrana ở Paris, Piotr Rachkovsky, ra lệnh làm giả một quyển sách nói là tài liệu bí mật của Hội nghị Herzl ở Basle năm 1897:Giao Thức của Trưởng Lão Zion,được phỏng theo một quyển sách châm biếm Pháp 1844 chống Hoàng đế Napoleon III và một tiểu thuyết Đức bài Do Thái 1868 của Hermann Goedsche. Giao thức trình bày một kế hoạch phi lý và quỷ quyệt của người Do Thái nhằm xâm nhập các chính quyền sở tại, nhà thờ và truyền thông nhằm xúi giục chiến tranh và cách mạng để tạo ra một đế chế toàn cầu do một nhà chuyên chính dòng dõi David cai trị. Được xuất bản năm 1903, nó được soạn ra để xúi giục phong trào bài Do Thái bên trong nước Nga nơi chế độ bị đe đọa bởi các nhà cách mạng Do Thái.
Kinh hoảng, Herzl vội vã đến Peterburgs để thương lượng với chính Plehve, tên bài Do Thái cùng cực, nhưng không đi đến đâu. Cùng với kết quả bế tắc từ vị Kaiser và Sultan, ông quay ra tìm kiếm một lãnh thổ mới lâm thời bên ngoài Miền Đất Thánh.
Herzl cần một người hậu thuẫn mới: ông đề xuất tổ quốc Do Thái hoặc ở Cyprus hoặc quanh El Arish ở Sinai, phần đất Ai Cập thuộc Anh, cả hai địa điểm này sát bên Palestine. Năm 1903, Natty, ngài Lord Rothschild cuối cùng cũng mặn mà với Zionism, giới thiệu Herzl cho Joseph Chamberlain, thư ký thuộc địa Anh. Ông này loại ra Cyprus nhưng đồng ý xem xét El Arish. Herzl thuê một luật sư để thảo nháp một giấy phép cho khu định cư Do Thái. Luật sư là một chính trị gia Cấp tiến 40 tuổi tên David Lloyd George, người mà những quyết định của ông sau này sẽ làm thay đổi số phận của Jerusalem hơn bất cứ ai khác kể từ Saladin. Đơn xin bị từ chối, khiến Herzl vô cùng thất vọng. Chamberlain và Thủ tướng Arthur Balfour đề xuất một lãnh thổ khác – họ đưa ra Uganda hoặc một phần của Kenya ở châu Phi làm quê hương Do Thái. Herzl, không còn cách nào hơn, đành phải tạm thời chấp nhận.
Bất chấp những nỗ lực thất bại của ông nhằm tranh thủ các hoàng đế và sultan, Zionism của Herzl đã cổ vũ cho người Do Thái bị bức hại ở Nga, đặc biệt một thiếu niên trong gia đình một luật sư giàu có. Cậu trai 11 tuổi David Grün nghĩ rằng Herzl là Đấng Cứu Thế sẽ dẫn dắt người Do Thái trở về Israël.
Theodore Herzl, một nhà báo Vienna và nhà dẫn dắt công luận xuất sắc, là người tổ chức phong trào Phục quốc Do Thái Zionism.
Vị Kaiser thăm Lăng mộ các Vì Vua. Trong cuộc chạy đua khảo cổ giữa các Siêu Cường, người Pháp de Saulcy đã tuyên bố đây là lăng mộ Vua David. Nhưng thực sự đây là lăng mộ của Hoàng hậu Adiabene thế kỷ thứ nhất.
