Pleurez, pleurez, mes yeux, et fondez vous en eau!

La moitié de ma vie a mis l’ autre au tombeau.

—CORNEILLE.

Tôi không tài nào nhớ nổi mình đã quen biết nhân vật có vẻ ngoài thực sự tuấn tú ấy, Thiếu tướng Tạm quyền John A. B. C. Smith, từ khi nào và ở đâu. Chắc chắn là có ai đó đã giới thiệu tôi với vị ấy — tôi nhớ rất rõ là tại một cuộc họp công cộng nào đó — chắc là bàn về một vấn đề vô cùng quan trọng nào đó — tại một địa điểm nào đó, tôi tin là vậy — mà tên tuổi đã bị tôi quên mất một cách kỳ lạ. Sự thật là — buổi giới thiệu ấy diễn ra trong lòng tôi với một nỗi bồn chồn lo lắng đến mức làm lu mờ mọi ấn tượng cụ thể về cả thời gian lẫn không gian. Vốn dĩ thần kinh tôi rất nhạy cảm — đây là căn bệnh di truyền trong gia đình, và tôi không sao tránh khỏi được. Đặc biệt, bất kỳ dấu hiệu mờ ảo nào — dù chỉ là một điểm nhỏ tôi không thể thấu thấu đáo — cũng lập tức đẩy tôi vào trạng thái hoảng loạn đáng thương.

Có một điều gì đó, có thể gọi là đáng chú ý — vâng, đáng chú ý, dù đây chỉ là một từ quá ư nghèo nàn để diễn tả hết ý tôi — ở toàn bộ con người của nhân vật đang nhắc tới. Vị ấy cao khoảng sáu thước Anh, với một vần thái uy nghi kỳ lạ. Toát lên từ toàn bộ con người ấy là một phong thái thanh tao, minh chứng cho một dòng dõi cao quý và phảng phất gốc gác quyền uy. Về đề tài này — đề tài ngoại hình của Smith — tôi cảm thấy một niềm thỏa mãn u sầu khi được miêu tả tỉ mỉ. Mái tóc của vị ấy sẽ làm rạng danh cả một bậc Brutus; không gì có thể bồng bềnh hơn, hay óng ả rực rỡ hơn thế. Nó mang một màu đen tuyền — cũng là màu sắc, hoặc đúng hơn là sự không màu, của bộ ria mép không tài nào tưởng tượng nổi. Bạn thấy đấy, tôi không thể nhắc đến bộ ria mép ấy mà không dùng những lời đầy nhiệt huyết; nói rằng đó là cặp ria mép đẹp nhất dưới vòm trời này thì cũng không có gì là quá đáng. Dẫu sao đi nữa, chúng bao quanh, và đôi khi che khuất một phần, một chiếc miệng hoàn toàn vô song. Nằm bên trong là hàm răng đều đặn hoàn hảo và trắng tinh rạng rỡ nhất có thể tưởng tượng được. Thoát ra từ giữa kẽ răng ấy, vào mọi dịp thích hợp, là một thứ âm vực vượt trội về độ trong trẻo, du dương và mạnh mẽ. Về đôi mắt, người quen của tôi cũng được trời phú một cách xuất sắc. Bất kỳ bên nào trong cặp mắt ấy cũng đáng giá bằng cả đôi mắt bình thường. Chúng mang màu hạt dẻ đậm, cực kỳ to và long lanh; và người ta có thể nhận thấy ở chúng, lúc này lúc khác, một chút liếc xéo đầy thi vị mang lại sức gợi cảm cho biểu cảm.

Phần thân trên của viên tướng quả thực là bộ ngực tuyệt mỹ nhất mà tôi từng thấy. Dù đánh đổi cả sinh mạng, bạn cũng không thể tìm ra dù chỉ một hạt sạn trong tỷ lệ tuyệt diệu của nó. Nét đặc biệt hiếm có này càng làm tôn lên một đôi vai đủ sức khiến bức tượng thần Apollo bằng cẩm thạch phải đỏ mặt vì hổ thẹn trước sự thua kém rõ rành rành. Tôi có một niềm say mê đặc biệt với những bờ vai đẹp, và phải thừa nhận rằng chưa bao giờ tôi được chiêm ngưỡng chúng ở độ hoàn mỹ đến thế. Đôi tay được tạo hình hoàn hảo đến mức khó tin. Đôi chân bên dưới cũng tuyệt trần không kém. Quả thực, đó là đỉnh cao tuyệt đỉnh của những đôi chân đẹp. Bất kỳ nhà sành sỏi nào trong lĩnh vực ấy cũng phải thừa nhận rằng đó là một đôi chân tuyệt hảo. Không hề thừa thãi một chút thịt nào, cũng chẳng hề gầy gò — không thô kệch mà cũng chẳng mảnh mai. Tôi không thể tưởng tượng nổi một đường cong nào uyển chuyển hơn đường cong của xương đùi, và ở phía sau xương mác lại có đúng một độ nhô dịu dàng vừa đủ để tạo nên hình dáng của một bắp chân cân đối hoàn hảo. Cầu trời cho người bạn trẻ tài năng của tôi, nhà điêu khắc Chiponchipino, có dịp được ngắm nhìn đôi chân của Thiếu tướng Tạm quyền John A. B. C. Smith.

Nhưng dù những người có ngoại hình tuyệt mỹ đến thế không phải là thứ hiếm có khó tìm, tôi vẫn không thể mảy may tin rằng cái nét kỳ lạ mà tôi vừa nhắc đến lúc nãy — cái phong thái phảng phất vẻ bất định khó tả bao trùm lấy người quen mới của tôi — lại hoàn toàn, hay thậm chí là một phần, xuất phát từ sự xuất chúng tối cao về mặt thể chất. Có lẽ nó bắt nguồn từ phong thái ứng xử chăng; — nhưng ở đây tôi lại chẳng thể quả quyết được. Có một sự tề chỉnh, nếu không muốn nói là cứng nhắc, trong dáng đi của vị ấy — một mức độ chuẩn mực, và nếu tôi được phép diễn đạt như vậy, sự chính xác vuông vức trong từng cử động; nếu điều đó xuất hiện ở một vóc dáng nhỏ bé hơn, nó sẽ mang chút ít vị của sự làm hàng, phô trương hay gượng gạo, thế nhưng khi được nhận thấy ở một quý ông có vóc dáng uy nghi đến thế, nó lại dễ dàng được quy cho sự kín đáo, vẻ kiêu kỳ — tóm lại là một ý thức đáng khen ngợi về phẩm giá xứng đáng với vóc dáng khổng lồ ấy.

Người bạn tốt đã giới thiệu tôi với Tướng Smith thì thầm vào tai tôi vài lời bình luận về con người này. Ông ấy là một nhân vật đáng chú ý — một nhân vật vô cùng đáng chú ý — quả thực là một trong những con người đáng chú ý nhất thời đại. Hơn nữa, ông ấy còn là một ái khanh đặc biệt của phái đẹp — chủ yếu nhờ tiếng tăm lẫy lừng về lòng dũng cảm.

“Về điểm đó thì ngài ấy là vô địch — quả thực ngài ấy là một kẻ liều mạng chính hiệu — một tay sát thủ đầu đá đích thực, không lẫn đi đâu được,” bạn tôi nói, hạ thấp giọng xuống hết mức và làm tôi rợn ngợp bởi vẻ đầy bí ẩn trong ngữ điệu của anh ta.

“Một tay sát thủ đầu đá đích thực, không lẫn đi đâu được. Tôi phải nói rằng ngài ấy đã chứng minh điều đó một cách vô cùng xuất sắc trong trận chiến đầm lầy dữ dội vừa qua ở tận miền Nam xa xôi, với bọn thổ dân Bugaboo và Kickapoo.” [Đến đây, bạn tôi trợn tròn mắt ngạc nhiên.] “Lạy Chúa tôi! — máu lửa và những thứ đại loại thế! — những kỳ tích dũng mãnh! — hẳn anh đã nghe danh ngài ấy chứ? — anh biết ngài ấy chính là người—”

“Người anh em, dạo này anh thế nào? Ồ, anh khỏe không? Thực sự rất vui được gặp anh!” vị tướng đột ngột cắt lời, nắm lấy tay người bạn đồng hành của tôi khi ngài bước lại gần, và cúi đầu một cách cứng nhắc nhưng đầy cung kính khi tôi được giới thiệu. Lúc đó tôi nghĩ (và bây giờ tôi vẫn nghĩ vậy) rằng chưa bao giờ mình được nghe một giọng nói nào trong trẻo và mạnh mẽ hơn, hay được chiêm ngưỡng hàm răng nào đẹp đến thế: nhưng tôi phải thú nhận rằng mình cảm thấy tiếc vì cuộc ngắt lời đúng vào khoảnh khắc ấy, bởi vì nhờ những lời thì thầm và bóng gió vừa rồi, sự quan tâm của tôi đối với người anh hùng trong chiến dịch Bugaboo và Kickapoo đã được khơi gợi lên vô cùng mạnh mẽ.

Tuy nhiên, cuộc trò chuyện vô cùng rạng ngời và sáng suốt của Thiếu tướng Tạm quyền John A. B. C. Smith đã nhanh chóng xóa tan hoàn toàn nỗi bực dọc này. Người bạn của tôi rời đi ngay lập tức, chúng tôi có một buổi trò chuyện riêng tư khá dài, và tôi không chỉ cảm thấy hài lòng mà thực sự — được mở mang tầm mắt. Tôi chưa từng nghe ai nói chuyện lưu loát hơn thế, hay một người nào có vốn hiểu biết rộng lớn đến vậy. Với sự khiêm nhường đúng mực, ngài vẫn tránh né việc chạm đến đề tài mà lúc đó tôi hằng ấp ủ — ý tôi là những tình tiết bí ẩn xoay quanh cuộc chiến Bugaboo — và về phần mình, điều mà tôi cho là ý thức tế nhị đúng mực đã ngăn cản tôi khơi mào chủ đề ấy; dù thực lòng, tôi vô cùng bị cám dỗ để làm điều đó. Tôi cũng nhận ra rằng vị dũng tướng này thích những đề tài mang tính triết học hơn, và ngài đặc biệt hào hứng khi bàn về sự tiến như vũ bão của các phát minh cơ khí. Quả thực, dù tôi có lái câu chuyện đi đâu đi nữa, đây vẫn là điểm mà ngài nhất quyết quay trở lại.

“Không có gì có thể sánh được với nó,” ngài thường nói; “chúng ta là một dân tộc tuyệt vời, và đang sống trong một thời đại tuyệt vời. Dù lượn và tàu hỏa — bẫy người và súng tự động! Tàu thủy của chúng ta có mặt trên mọi vùng biển, và gói khinh khí cầu Nassau chuẩn bị khai thác các chuyến bay định kỳ (giá vé một chiều chỉ có hai mươi bảng Anh) giữa London và Timbuctoo. Và ai có thể lường trước được tầm ảnh hưởng to lớn đối với đời sống xã hội — đối với nghệ thuật — đối với thương mại — đối với văn học — sẽ là kết quả trực tiếp từ các nguyên lý vĩ đại của ngành điện từ học! Hơn thế nữa, tôi xin đảm bảo với anh, đây chưa phải là tất cả! Sức tiến của các phát minh thực sự là không có điểm dừng. Những thành tựu kỳ diệu nhất — những phát minh khéo léo nhất — và xin phép được bổ sung, thưa ông... ông... Thompson, tôi tin là ông tên thế — xin phép được bổ sung, tôi muốn nói là những thiết bị cơ khí hữu ích nhất — thực sự hữu ích nhất — đang mọc lên hằng ngày như nấm sau mưa, nếu tôi được phép diễn đạt như vậy, hoặc nói một cách hình tượng hơn là giống như... ồ... cào cào — giống như cào cào, thưa ông Thompson — ở xung quanh chúng ta và ồ... ồ... ồ... vây quanh chúng ta!”

Tên tôi chắc chắn không phải là Thompson; nhưng không cần phải nói cũng biết rằng tôi đã rời xa Tướng Smith với sự quan tâm sâu sắc hơn đối với con người ấy, với một đánh giá cao ngất ngưởng về tài năng trò chuyện của ngài, và một ý thức sâu sắc về những đặc quyền vô giá mà chúng ta được thụ hưởng khi sống trong thời đại phát minh cơ khí này. Tuy nhiên, sự tò mò của tôi vẫn chưa được thỏa mãn hoàn toàn, và tôi quyết định sẽ tiến hành ngay việc dò hỏi những người quen biết về chính bản thân vị Thiếu tướng Tạm quyền, đặc biệt là về những sự kiện kinh thiên động địa quorum pars magna fuit trong suốt chiến dịch Bugaboo và Kickapoo.

Cơ hội đầu tiên xuất hiện, và (horresco referens) tôi đã không mảy may do dự chớp lấy nó, diễn ra tại nhà thờ của Mục sư Tiến sĩ Drummummupp, nơi tôi thấy mình có mặt vào một ngày Chủ nhật, đúng vào giờ giảng đạo, không chỉ ngồi trong ghế mà còn ngồi ngay bên cạnh người bạn nhỏ nhắn, đáng mến và hay chuyện của tôi, cô Tabitha T. Cứ thế ngồi cạnh nhau, tôi tự chúc mừng bản thân, và hoàn toàn có lý do để làm thế, trước tình hình vô cùng thuận lợi này. Nếu có bất kỳ ai biết về Thiếu tướng Tạm quyền John A. B. C. Smith, thì người đó, tôi thấy rõ ràng, chính là cô Tabitha T. Chúng tôi trao đổi với nhau vài tín hiệu rồi bắt đầu một cuộc trò chuyện rôm rả dưới giọng thì thầm sotto voce.

“Smith!” cô ấy thốt lên, đáp lại câu hỏi đầy khẩn khoản của tôi; “Smith! — sao cơ, không lẽ là Tướng John A. B. C. ư? Chúa tôi, tôi cứ tưởng anh biết hết mọi chuyện về ngài ấy chứ! Đây là một thời đại phát minh kỳ diệu làm sao! Quả là một vụ việc kinh khủng! — một lũ khốn máu lạnh, cái đám người Kickapoo ấy! — chiến đấu như một người anh hùng — những chiến công hiển hách — tiếng tăm muôn thuở. Smith! — Thiếu tướng Tạm quyền John A. B. C.! Ơ hay, anh biết ngài ấy chính là người—”

“Người,” lúc này Tiến sĩ Drummummupp chen ngang bằng giọng cao vút, kèm theo một cú đập mạnh suýt làm sập cả bục giảng xuống đầu chúng tôi — “người sinh ra từ người nữ có đời sống ngắn ngủi; người lớn lên rồi bị cắt đứt như đóa hoa!” Tôi giật mình nhảy tót ra tận góc cuối ghế, và nhận ra qua vẻ mặt đầy phẫn nộ của vị linh mục rằng cơn thịnh nộ suýt gây tai họa cho chiếc bục giảng ấy đã bị châm ngòi bởi những lời thì thầm của vị tiểu thư nọ và chính tôi. Chẳng còn cách nào khác; thế là tôi đành ngoan ngoãn chịu trận, mang theo toàn bộ sự tra tấn của sự im lặng đầy trang nghiêm để lắng nghe phần còn lại của bài giảng xuất sắc ấy.

Tối hôm sau đưa tôi đến Nhà hát Rantipole với tư cách là một vị khách đến hơi muộn, nơi tôi cảm thấy chắc chắn sẽ thỏa mãn được sự tò mò của mình ngay tức khắc chỉ bằng cách bước vào lô ghế của những tuyệt phẩm về sự niềm nở và thông thái toàn tập, hai cô Arabella và Miranda Cognoscenti. Nam diễn viên kịch nghệ tài hoa Climax đang đảm nhận vai Iago trước một khán phòng đông nghịt khán giả, và tôi gặp chút ít khó khăn trong việc bày tỏ mong muốn của mình; đặc biệt là vì lô ghế của chúng tôi nằm ngay sát cánh gà và nhìn thẳng ra sân khấu.

“Smith!” cô Arabella thốt lên khi cuối cùng cô cũng hiểu được ý định trong câu hỏi của tôi; “Smith! — sao cơ, không phải là Tướng John A. B. C. đấy chứ?”

“Smith ư?” Miranda vừa ngẫm nghĩ vừa hỏi. “Lạy Chúa tôi, đã bao giờ chị trông thấy một vóc dáng nào đẹp hơn thế chưa?”

“Chưa bao giờ, thưa cô, nhưng xin hãy nói cho tôi—”

“Hay một vẻ uyển chuyển không tì vết đến thế?”

“Thề có danh dự là chưa bao giờ! — Nhưng xin vui lòng cho tôi biết—”

“Hay sự thấu hiểu tinh tế đến thế đối với hiệu ứng sân khấu?”

“Thưa cô!”

“Hay một cảm nhận tinh tế hơn về những nét đẹp thực sự của Shakespeare? Xin hãy nhìn vào cái chân kia kìa!”

“Quỷ tha ma bắt!” và tôi quay sang người em gái.

“Smith!” cô ấy nói, “sao cơ, không phải là Tướng John A. B. C. đấy chứ? Vụ việc đó khủng khiếp thật đấy, phải không? — lũ khốn kiếp ấy, bọn Bugaboo — dã man và đủ thứ — nhưng chúng ta đang sống trong một thời đại phát minh kỳ diệu làm sao! — Smith! — Ồ vâng! một nhân vật vĩ đại! — tên liều mạng chính hiệu! — tiếng tăm muôn thuở! — những chiến công hiển hách! Chưa bao giờ nghe thấy ư!” [Câu này được thốt lên bằng một tiếng thét.] “Lạy Chúa tôi! Ơ hay, ngài ấy chính là người—”

“——mandragora

Nor all the drowsy syrups of the world

Shall ever medicine thee to that sweet sleep

Which thou owd’st yesterday!”

Climax gầm lên ngay sát tai tôi, vừa khua khoắng nắm đấm trước mặt tôi suốt cả thời gian đó theo cách mà tôi không thể nào chịu đựng nổi, và cũng không thèm chịu đựng. Tôi lập tức rời khỏi hai cô nhà Cognoscenti, xông thẳng ra sau hậu đài, và nện cho tên khốn bỉ ỏi đó một trận nhừ tử mà tôi hy vọng hắn sẽ nhớ mãi cho đến ngày tận số.

Tại buổi dạ tiệc của góa phụ kiều diễm, bà Kathleen O’Trump, tôi tràn trề tự tin rằng mình sẽ không phải chịu thêm một sự thất vọng tương tự nào nữa. Quả nhiên, tôi vừa ngồi xuống bàn đánh bài với nữ gia chủ xinh đẹp ở vị trí đối diện, liền tung ngay những câu hỏi mà việc tìm ra lời giải đã trở thành vấn đề sống còn đối với sự bình yên trong tâm hồn tôi.

“Smith!” bạn chơi của tôi nói, “sao cơ, không phải là Tướng John A. B. C. đấy chứ? Vụ việc đó khủng khiếp thật đấy, phải không? — chất rô phải không anh vừa nói? — lũ Kickapoo thật là tàn ác! — chúng ta đang đánh bài whist cơ mà, thưa ông Tattle — dẫu sao thì đây cũng là thời đại của phát minh, chắc chắn là thời đại ấy, người ta có thể nói thế — thời đại par excellence — anh có nói tiếng Pháp không? — ồ, một anh hùng chính hiệu — kẻ liều mạng hoàn hảo! — không có con chuồn nào sao, ông Tattle? Tôi không đời nào tin được đâu. — tiếng tăm muôn thuở và đủ thứ! — những chiến công hiển hách. Chưa bao giờ nghe thấy ư!! — sao cơ, lạy Chúa, ngài ấy chính là người—”

“Mann! — Đại úy Mann á?” một mụ đàn bà xen vào la lên từ góc phòng xa nhất. “Các anh đang nói về Đại úy Mann và trận đấu súng phải không? — ồ, tôi phải nghe mới được — kể đi chứ — tiếp tục đi nào, bà O’Trump! — mau tiếp tục đi!” Và bà O’Trump tiếp tục thật — kể lể tất tần tật về một vị Đại úy Mann nào đó, kẻ hoặc là bị bắn, hoặc là bị treo cổ, hoặc đáng lẽ phải vừa bị bắn vừa bị treo cổ. Vâng! Bà O’Trump thì tiếp tục câu chuyện, còn tôi — tôi thì chuồn thẳng. Chẳng còn chút hy vọng nào để nghe ngóng thêm điều gì vào tối hôm đó liên quan đến Thiếu tướng Tạm quyền John A. B. C. Smith.

Dẫu vậy, tôi vẫn tự an ủi mình với suy nghĩ rằng vận đen sẽ không đeo bám tôi mãi mãi, và thế là tôi quyết tâm tung ra một cú lội ngược dòng táo bạo để tìm kiếm thông tin tại buổi tiệc tối của thiên thần nhỏ quyến rũ, người đẹp uyển chuyển Mrs. Pirouette.

“Smith!” Mrs. P. thốt lên khi chúng tôi đang xoay tít bên nhau trong điệu nhảy pas de zephyr, “Smith! — sao lại không phải là Tướng John A. B. C. chứ? Vụ việc khủng khiếp của bọn Bugaboo ấy, kinh khủng lắm phải không? — lũ sinh vật đáng sợ, mấy tên thổ dân ấy! — hãy kiễng mũi chân lên nào! Tôi thực sự thấy xấu hổ thay cho anh đấy — một người vô cùng dũng cảm, tội nghiệp anh ta! — nhưng đây là một thời đại tuyệt vời cho các phát minh — ôi trời ơi, tôi hụt hơi mất thôi — đúng là một tay liều mạng — những chiến công hiển hách — chưa bao giờ nghe thấy ư! — không thể tin nổi — tôi sẽ phải ngồi xuống và khai sáng cho anh thôi — Smith! Ơ hay, ngài ấy chính là người—”

“Man-Fred cơ mà, tôi bảo thế!” Miss Bas-Bleu hét lớn khi tôi đưa Mrs. Pirouette về chỗ ngồi. “Có ai từng nghe thấy điều gì ngớ ngẩn thế chưa? Là Man-Fred, tôi nói thế, chứ không đời nào là Man-Friday cả.” Đến đây, Miss Bas-Bleu ra hiệu cho tôi bằng một điệu bộ vô cùng cương quyết; và tôi buộc lòng, dù muốn hay không, phải rời bỏ Mrs. P. để phân xử một cuộc tranh cãi xoay quanh tựa đề của một vở kịch thơ nào đó do Lord Byron sáng tác. Dẫu tôi đã dõng dạc tuyên bố với vẻ đầy quả quyết rằng tựa đề chính xác phải là Man-Friday, chứ tuyệt đối không phải là Man-Fred, nhưng khi tôi quay lại tìm Mrs. Pirouette thì bóng hồng ấy đã biến đi đằng nào mất, và tôi đành lủi thủi rời khỏi ngôi nhà với một tâm trạng cay đắng căm thù toàn bộ giới nữ lưu da vàng vóc mực Bas-Bleu.

Mọi chuyện lúc này đã mang một sắc thái thực sự nghiêm trọng, và tôi quyết tâm đến gặp ngay người bạn chí cốt của mình, ông Theodore Sinivate; vì tôi thừa biết rằng ít nhất ở đây mình sẽ thu được một số thông tin cụ thể.

“Smith!” hắn lên tiếng, với cái giọng kéo dài bè bẹt quen thuộc đặc trưng của mình; “Smith! — sao cơ, không phải là Tướng John A. B. C. ư? Vụ việc dã man với bọn Kickapo-o-o-os ấy, ghê rợn lắm phải không? Nói xem nào! Bộ anh không nghĩ thế à?—tên liều ma-a-ạng chính hiệu — thật là đáng tiếc, thề có danh dự! — thời đại phát minh kỳ diệu làm sao! — những chie-e-ên công hiển hách. Nhân tiện đây, anh đã bao giờ nghe nói về Đại úy Ma-a-a-a-n chưa?”

“Đại úy Mann xuống âm phủ đi!” tôi bực tức đáp; “làm ơn kể tiếp câu chuyện đi.”

“Hừm! — ồ thôi được! — hoàn toàn là la même cho-o-ose, như chúng tôi hay nói bên Pháp. Smith cơ à? Thiếu tướng John A.—B.—C.? Này nhé” [đến đây Mr. S. thấy cần phải đưa ngón tay lên bên cánh mũi] — “này nhé, bộ anh không có ý định ám chỉ lúc này, một cách thực sự, thực lòng và tận đáy lòng, rằng anh chẳng biết tẹo gì về cái vụ việc của lão Smith kia giống như tôi sao, hả? Smith ấy? John A—B—C.? Ơ hay, lạy Chúa, ngài ấy chính là ngườ-ờ-ờ-i—”

“Thưa ông Sinivate,” tôi nài nỉ, “có phải ngài ấy là người đeo mặt nạ không?”

“Không-ô-ô!” hắn đáp, ra vẻ nguy hiểm, “cũng chẳng phải là chú Cuội trên trăng.”

Tôi coi câu trả lời này là một sự lăng mạ trực diện và rõ mười mươi, thế là tôi lập tức quay lưng bỏ đi trong cơn giận dữ ngút trời, mang theo quyết tâm đanh thép sẽ sớm bắt người bạn thân mến Mr. Sinivate phải trả giá cho hành vi vô lễ và thiếu giáo dục của hắn.

Tuy nhiên, trong lúc đó, tôi không hề có ý định chịu thua trước khao khát tìm kiếm thông tin của mình. Vẫn còn một con đường duy nhất dành cho tôi. Tôi sẽ tìm đến tận gốc rễ. Tôi sẽ đến gặp trực tiếp vị tướng quân, và yêu cầu một cách rõ ràng rành mạch phải giải mã cho kỳ được mớ bí ẩn gớm ghiếc này. Ít nhất ở đây, sẽ không có chỗ cho sự lấp lửng, úp mở. Tôi sẽ thật thẳng thắn, quyết đoán, dứt khoát — ngắn gọn như chiếc bánh nướng — súc tích như Tacitus hay Montesquieu.

Lúc tôi đến trời còn sớm, và vị tướng đang thay quần áo, nhưng tôi viện cớ có việc gấp và được dẫn thẳng vào phòng ngủ bởi một gã người hầu da đen già nua, kẻ vẫn túc trực ở đó trong suốt chuyến viếng thăm của tôi. Khi bước vào căn phòng, tất nhiên tôi đảo mắt tìm kiếm chủ nhân, nhưng không nhìn thấy ngay lập tức. Có một bọc đồ to tướng trông vô cùng kỳ dị nằm ngay sát chân tôi trên sàn nhà, và vì tâm trạng lúc đó không lấy gì làm vui vẻ cho lắm, tôi bèn đá văng nó sang một bên cho rộng chỗ.

“Hừm! ồ hừm! phải nói là lịch sự ghê nhỉ!” cái bọc đồ lên tiếng, phát ra một thứ âm thanh nhỏ xíu và kỳ cục nhất, nửa như tiếng rít két két nửa như tiếng huýt sáo, mà tôi từng nghe thấy trong suốt cuộc đời mình.

“Hừm! phải công nhận là lịch sự thật đấy.”

Tôi hoảng sợ hét toáng lên, nhảy vọt sang tận góc xa nhất của căn phòng.

“Lạy Chúa tôi! anh bạn thân mến,” cái bọc đồ lại tiếp tục huýt sáo, “chuyện... chuyện... chuyện gì... ôi trời, có chuyện gì thế nhỉ? Tôi thực sự tin là anh chẳng hề nhận ra tôi là ai rồi.”

Tôi biết nói gì trước tất cả những điều này — tôi biết nói gì đây? Tôi lảo đảo ngã quỵ xuống một chiếc ghế bành, với đôi mắt trợn ngược và cái miệng há hốc, chờ đợi lời giải mã cho điều kỳ diệu này.

“Thật lạ là anh lại không nhận ra tôi đấy, phải không nào?” dị vật vừa nãy lại tiếp tục rít lên, mà giờ đây tôi mới nhận ra nó đang thực hiện trên sàn nhà một động tác uốn éo khó hiểu nào đó, rất giống với hành động đang xỏ tất chân. Tuy nhiên, chỉ có duy nhất một chiếc chân hiện ra.

“Thật lạ là anh lại không nhận ra tôi đấy, phải không nào? Pompey, mang lại đây cho ta chiếc chân đó!” Đến đây, Pompey liền trao cho cái bọc đồ một chiếc chân giả bằng bần vô cùng hoàn hảo, đã được mặc sẵn tất, và dị vật này gắn phắt nó vào chỉ trong chớp mắt; rồi nó đứng thẳng dậy trước mắt tôi.

“Và đó là một trận chiến đẫm máu,” sinh vật kia tiếp tục lẩm bẩm như thể đang độc thoại; “nhưng ngẫm lại thì người ta không thể cứ đánh nhau với bọn Bugaboo và Kickapoo mà lại mong rút lui với chỉ vài vết trầy xước cỏn con được. Pompey, tao phi phiền mày mang nốt cánh tay kia ra đây nào.” [quay sang tôi] “Thomas đích thực là tay nghề giỏi nhất về chân giả; nhưng nếu có lúc nào anh cần một cánh tay, anh bạn thân mến ạ, anh thực sự phải để tôi giới thiệu anh đến chỗ Bishop.” Đến đây Pompey vặn ốc gắn vào một cánh tay.

“Chúng ta đã có một trận chiến khá khốc liệt, anh có thể nói thế. Nào, đồ chó con, tròng lên vai và ngực tao xem nào! Pettitt làm bả vai là chuẩn nhất, nhưng còn về phần ngực thì anh buộc phải tìm đến chỗ Ducrow thôi.”

“Ngực ư!” tôi thốt lên.

“Pompey, mày không bao giờ sẵn sàng với cái bộ tóc giả ấy à? Suy cho cùng lột da đầu vẫn là một thủ tục thô bạo; nhưng bù lại mày có thể kiếm được một bộ tóc giả xuất sắc tại tiệm của De L’Orme.”

“Tóc giả!”

“Nào, đồ da đen, đến hàm răng của tao! Muốn có một bộ thật tốt, tốt hơn hết là cậu nên đến thẳng chỗ Parmly; giá cắt cổ đấy, nhưng tiền nào của nấy. Tuy nhiên, tớ cũng đã nuốt phải vài món khá chất lượng đấy chứ, khi gã Bugaboo to xác nhồi tớ xuống bằng báng súng của hắn.”

“Báng súng! nhồi xuống!! lạy chúa tôi!!”

“Ờ phải rồi, nhân tiện nói về con mắt — này Pompey, đồ khốn, vặn nó vào xem nào! Lũ Kickapoo ấy không phải dạng vừa đâu trong khoản móc mắt; nhưng gã bác sĩ Williams ấy suy cho cùng vẫn bị oan đấy; anh không thể tưởng tượng nổi tôi nhìn tốt thế nào với đôi mắt do lão ta chế tạo đâu.”

Lúc này tôi bắt đầu nhận thức rõ ràng rằng sinh vật trước mặt mình không ai khác chính là người quen mới của tôi, Thiếu tướng Tạm quyền John A. B. C. Smith. Phải thú nhận rằng những thao tác của Pompey đã tạo ra một sự khác biệt vô cùng kinh ngạc đối với diện mạo của con người này. Tuy nhiên, giọng nói vẫn khiến tôi bối rối không ít; nhưng ngay cả điều bí ẩn ngoài mặt ấy cũng nhanh chóng được sáng tỏ.

“Pompey, đồ quân dịch da đen khốn kiếp,” viên tướng rít lên, “tao thực sự tin là mày sẽ để tao ra ngoài mà không thèm mang theo vòm họng đấy.”

Đến đây, gã nô lệ vừa lầm bầm xin lỗi vừa bước đến bên chủ nhân, há miệng ông ta ra với cái vẻ am tường của một tay buôn ngựa, rồi khéo léo lắp vào trong đó một cỗ máy có hình thù khá kỳ dị theo một cách mà tôi không tài nào hiểu nổi. Thế nhưng, sự thay đổi trong toàn bộ biểu cảm trên khuôn mặt vị tướng lại diễn ra ngay lập tức và gây kinh ngạc tột độ. Khi ngài cất lời lần nữa, giọng nói đã lấy lại toàn bộ sự du dương và mạnh mẽ phong phú mà tôi từng nhận thấy trong lần đầu tiên chúng tôi gặp mặt.

“Mẹ kiếp lũ khốn nạn ấy chứ!” ngài phàn nàn bằng một âm vực trong trẻo đến mức tôi giật nảy mình trước sự biến đổi đó, “Mẹ kiếp lũ khốn nạn ấy chứ! Chúng không chỉ đập nát vòm họng của ta, mà còn giở trò cắt xẻ đi ít nhất bảy phần tám cái lưỡi. Tuy nhiên, ở châu Mỹ chẳng có ai sánh được với Bonfanti về những sản phẩm thực sự chất lượng như thế này đâu. Tôi có thể tự tin giới thiệu ông đến chỗ hắn,” [đến đây vị tướng cúi đầu chào,] “và xin đảm bảo với ông rằng tôi lấy làm vinh hạnh vô cùng khi được làm điều đó.”

Tôi bày tỏ sự biết ơn bằng thái độ lịch thiệp nhất của mình và lập tức xin phép cáo từ, với sự thấu hiểu hoàn toàn về bản chất thực sự của sự việc — với sự lĩnh hội trọn vẹn cái bí ẩn đã làm tôi phiền muộn bấy lâu nay. Mọi chuyện đã quá rõ ràng. Mọi thứ đã rành rành ra đó. Thiếu tướng Tạm quyền John A. B. C. Smith chính là con người ấy — chính là con người đã tàn phế đến mức chẳng còn ra hình người.