[Cảnh diễn là một căn phòng trống trải, phía sau có hai ô cửa sổ che rèm, ở giữa là lò sưởi với ngọn lửa đang cháy lụi. Trong phòng kê dăm chiếc ghế mộc và một chiếc bàn gỗ thô, trên chất đầy những chiếc khay gỗ nhỏ. Người Kiểm Kê, chính là Thần Chết, ngồi bên bàn. Y khoác chiếc áo choàng xám rộng thùng thình, gương mặt che một nửa sau lớp mạng che mặt màu xám. Người Mang Vác chính là Thế Gian, kẻ đang oằn mình gánh vác nặng nề của Chiến tranh. Y mặc chiếc áo choàng màu nâu và xanh đã lem luốc, trên lưng vác một chiếc bao tải đựng những thẻ kim loại nhỏ từng dùng để nhận dạng những người lính thường đã tử trận.]
Người Mang Vác
Đây một chiếc bao, bao bố thô,
Một bao nặng nhọc trĩu vai gồng.
Đây tô thuế của bao linh hồn—
Nhưng chẳng có hồn vị quốc vương.
Đây tô thuế của những người dân thường,
Sống cuộc đời bình dị tháng năm;
Sống bằng bánh, rượu và tình yêu,
Dưới ánh sáng của ngày thường nhật.
Đây tô thuế của những người lao động,
Của bắp thịt, máu huyết và trí khôn.
Ai sẽ trả lại cho chúng ta đây
Giá trị của ngần ấy kẻ ngã xuống?
81Người Kiểm Kê
Đổ chúng ra đây, lên mặt bàn.
Lách cách—lách cách—lách cách!
Cứ mỗi chiếc khuy là một người đã khuất,
Và ai gọi được họ về đây?
Lách cách—lách cách—lách cách!
Một—hai—ba—bốn—
Mỗi miếng kim loại là một linh hồn!
Sáu mươi—tám mươi—
Biết bao chàng trai đã ra trận mạc.
Nhặt chiếc rơi dưới sàn kia lên chớ—
Ngươi không thấy nó lăn sao?
Đó là một con người của một tháng trước.
Đây từng là một con người. Hàng nối hàng—
Chất chúng thành từng chục rồi đếm như thế.
Người Mang Vác
Ta mang một chiếc bao trống rỗng.
Nó đâu có lớn. Ngươi có dám tin
Rằng ta đã chở nổi trên lưng mình
Một đạo quân lớn lao nhường ấy—và tất cả đều chết?
[Khi Người Kiểm Kê nói, Người Mang Vác vắt chiếc bao lên tay và phụ giúp việc kiểm đếm.]
Người Kiểm Kê
Bỏ một trăm vào mỗi khay đi—
Đếm theo cách đó là chuẩn nhất.
Cẩn thận vào—ngươi có hiểu không
Rằng ngươi đang cầm mười người trong tay đấy?
Lại có một chiếc rơi nữa kìa—ở đó—
Dưới chiếc ghế kia.
[Người Mang Vác tìm thấy và đặt nó về chỗ cũ.]
Đó là một con người của một tháng trước;
Y từng biết nhìn, biết cảm, biết hay.
82Rồi, xuyên qua cổ họng y vút bay
Một mảnh chì nhỏ.
Máu mặn đắng trong miệng; y ngã xuống
Và nằm giữa bãi chiến trường điêu tàn.
Chẳng còn lại gì ngoài tấm thẻ kim loại này—
Và một người vợ, có lẽ cả đứa con thơ.
[Người Mang Vác cảm thấy chiếc bao trên tay vướng víu. Y giơ lên, săm soi ngắm nghía.]
Người Mang Vác
Biết làm gì với một vật thế này đây?
Nó chẳng thuộc về sự sống cũng chẳng thuộc về cái chết!
Bởi kẻ chết nào còn dùng, dẫu nó từng phục vụ người chết.
Những vết thương nó mang từng rộng và đỏ máu,
Nhưng chúng chẳng làm nó vấy bẩn. Liệu con người ta có thể đặt thức ăn,
Khoai tây hay lúa mì, hay dẫu chỉ là củi gỗ
Vốn tử tế và cháy với ngọn lửa sưởi ấm
Những người sống đang tìm kiếm sự khuây khỏa—
Vào một thứ đã phục vụ cho biết bao người chết?
Chẳng có sự tằn tiện nào trong một tấm áo mộ địa,
Nó đã là khăn liệm cho quá nhiều người rồi.
Ta sẽ đốt nó và để người chết ban phước.
[Y làm dấu thánh rồi ném nó vào đống lửa. Y đứng nhìn nó cháy. Người Kiểm Kê tiếp tục chất đống những chiếc thẻ kim loại, thả chúng từng trăm chiếc một vào các khay rồi chồng chúng lên nhau. Người Mang Vác quay lưng khỏi ngọn lửa và cất lời chậm rãi hơn trước. Y chỉ tay về phía những tấm thẻ kim loại.]
Liệu máu của những con người này có tạo nên một biển cả lớn
Để người ta chèo thuyền ra khơi trên đó? Biết đâu đấy
Chẳng có con cá nào chịu bơi trong dòng máu ấy, và mùi hôi thối
Sẽ làm các thủy thủ ngã bệnh. Có lẽ trong Địa ngục
Cũng có một hồ nước như thế cho những kẻ lao vào chiến tranh
Mà lớn tiếng khoang khoang về vinh quang, để rồi trên bờ
Sẽ là những người vợ, người con và các cụ già
Đang quằn quại trong tang tóc, đứng chặn chúng quay về
83Khi chúng tìm đường trốn chạy. Ta đã mường tượng
Điều tương tự khi vác nó trên đôi vai này
Và lắng nghe tiếng những mảnh kim loại va vào nhau lách cách.
Người Kiểm Kê
Tám mươi—chín mươi—
Bấy nhiêu đây và còn nhiều hơn thế nữa.
Tiến lên—hành quân!—vào trong khay đi!
Hôm nay chẳng có kèn hiệu nào thổi,
Chẳng có những vị chỉ huy dẫn đường;
Mà là những người mẹ, người vợ,
Những ông bố, người chị, những đứa con trai nhỏ,
Đang đếm cái giá phải trả
Của những sinh linh đã mất;
Và chúng ta đếm những cuộc đời chưa từng được sống,
Những sinh linh mãi mãi chẳng được sinh ra
Những kẻ lẽ ra đã có thể là con trai của các ngươi.
Người Mang Vác
Liệu đôi bàn tay của những con người này có thể xây dựng lại
Những gì đã bị tàn phá hay chăng?
Ôi, những đôi bàn tay tội nghiệp! Từng một thời rắn rỏi và ngập tràn
Những nông cụ lao động nhờ đó họ
Phục vụ mái ấm và quê hương trong những ngày tháng hòa bình.
Khi những kẻ gây ra chiến tranh đứng đối mặt
Với những người lính đã ngã xuống ở chốn vô định kia
Nơi người chết đi về, thì lời nào sẽ được cất lên
Bởi những đôi môi chết và được lắng nghe bởi những đôi tai chết?
Liệu các linh hồn sẽ thốt lên Nhà vua hay Hoàng đế? Liệu các linh hồn có huyên thuyên
Về vinh quang trần thế tại cõi đời mới ấy chăng?
Người Kiểm Kê
Một trăm ngàn—
Một trăm rưỡi ngàn—
Hai trăm—
84Người Mang Vác
Liệu tấm thẻ này có thể cày bừa?
Có thể gieo hạt? có thể gặt hái?
Liệu chúng ta có thể đánh thức nó?
Nó đang ngủ ư?
Nó có nghe thấy tiếng trẻ thơ khóc?—
Có an ủi được người vợ?
Tấm thẻ kim loại nhỏ nhoi này
Đại diện cho một sinh mạng.
Liệu tấm thẻ này có thể xây cất,
Đặt từng hòn đá chồng lên nhau?
Xưa kia nó là da thịt ấm áp
Quấn quanh khung xương.
Gân và cơ bắp săn chắc,
Hãy nhìn nó xem—liệu
Tấm thẻ kim loại nhỏ bé này
Có thể thay thế cho một con người?
Người Kiểm Kê
Một—hai—ba—bốn—