I
Giữa khói sương buổi chiều tháng Mười Hai
Anh thấy khung cảnh tự sắp bày—như vốn dĩ thế—
Với câu: “Em đã giữ chiều nay cho riêng anh”;
Và bốn ngọn nến sáp trong căn phòng tối tăm,
Bốn vòng sáng in trên trần nhà phía trên:
Một bầu không khí lăng mộ của Juliet
Được dọn sẵn cho mọi điều sắp được nói ra, hay đành bỏ lửng.
Chúng ta vừa mới, giả sử thế đi, đi nghe một vị người Ba Lan mới nhất
Truyền tải những khúc dạo đầu, qua mái tóc và đầu ngón tay.
“Thật thân mật làm sao, bản Chopin này, đến mức em nghĩ linh hồn anh ta
Nên chỉ được phục sinh giữa những người bạn—
Vài ba người, những kẻ sẽ không chạm vào lớp phấn hương
Đã bị chà xát và soi mói trong phòng hòa nhạc.”
Và thế là cuộc trò chuyện trôi tuột đi
Giữa những ý muốn bâng quơ và những niềm ân hận được kìm giữ kỹ càng,
Xuyên qua những âm sắc nhạt nhòa của đàn vĩ cầm
Hòa lẫn với tiếng kèn cor từ xa vọng lại,
Và bắt đầu:
“Anh không biết chúng có ý nghĩa thế nào với em đâu, các bạn tôi ơi;
Và cách mà, thật hiếm hoi và kỳ lạ biết bao khi tìm thấy,
Trong một cuộc đời vốn ngập tràn, ngập tràn những mảnh vụn vặt—
(Vì quả thật em chẳng hề yêu nó... anh biết chứ? anh đâu phải kẻ mù!
Anh sắc sảo làm sao!)
Tìm thấy một người bạn có những phẩm chất ấy,
Có, và trao tặng
Những phẩm chất mà tình bạn nhờ đó mà sinh tồn:
Nó có ý nghĩa biết bao khi em thốt lên điều này với anh—
Không có những tình bạn này—cuộc đời ơi, đúng là một cơn ác mộng!”
Giữa những khúc lượn lờ của tiếng vĩ cầm,
Và những khúc tiểu ca
Của những chiếc kèn cor lạc điệu,
Bên trong đại não tôi, một tiếng trống tom-tom đục ngầu bắt đầu
Ngớ ngẩn gõ nhịp cho khúc dạo đầu của riêng nó—
Nhịp đơn điệu thất thường
Ít ra cũng là một “nốt sai” rõ mồn một.
Nào ta hãy ra ngoài hít thở không khí, trong làn khói thuốc mờ ảo,
Chiêm ngưỡng các đài kỷ niệm,
Bàn về những sự kiện mới xảy ra,
Chỉnh lại đồng hồ theo giờ công cộng;
Rồi ngồi nửa tiếng đồng hồ uống từng cốc bia bock.
II
Giờ đây khi hoa tử đinh hương đang mùa nở rộ
Cô ấy đặt một bát hoa tử đinh hương trong phòng mình
Và xoắn một cành trong tay khi đang trò chuyện.
“À người bạn của tôi, anh không biết đâu, anh không biết được
Cuộc đời là gì đâu, anh kẻ đang nắm giữ nó trong tay—”
(Chậm rãi xoắn những cành tử đinh hương);
“Anh để nó tuột khỏi tay mình, anh để nó trôi đi,
Và tuổi trẻ thật tàn nhẫn, chẳng chút ăn năn,
Và mỉm cười trước những hoàn cảnh mà nó chẳng thể thấu hiểu.”
Tôi mỉm cười, tất nhiên rồi,
Và tiếp tục uống trà.
“Thế mà với những buổi chiều hoàng hôn tháng Tư này, chẳng hiểu sao lại gợi nhắc
Cuộc đời chôn vùi của tôi, và Paris trong mùa xuân,
Tôi cảm thấy bình yên vô hạn, và thấy thế gian
Rốt cuộc vẫn thật tuyệt diệu và trẻ trung.”
Giọng nói ấy trở lại tựa như tiếng ghita lạc điệu đến bực bội
Của một cây vĩ cầm đứt dây trong buổi chiều tháng Tám:
“Tôi luôn chắc chắn rằng anh thấu hiểu
Tình cảm của tôi, luôn chắc chắn rằng anh cảm nhận được,
Chắc chắn rằng qua khoảng cách sâu thẳm, anh vươn tay tới.
“Anh bất khả chiến bại, anh chẳng có gót chân Achilles nào cả.
Anh sẽ tiến bước, và khi đã giành phần thắng
Anh có thể nói rằng: ‘Tại khúc quanh này biết bao kẻ đã ngã gục.’
Nhưng tôi có gì đây, nhưng tôi có gì, hỡi người bạn của tôi,
Để trao cho anh, anh có thể nhận được gì từ tôi?
Chỉ là tình bạn và sự đồng cảm
Của một người sắp đi đến tận cùng hành trình.
“Tôi sẽ ngồi đây, rót trà mời bạn hữu....”
Tôi cầm lấy chiếc mũ: làm sao tôi có thể đưa ra một lời chuộc lỗi hèn nhát
Cho những gì cô ấy vừa nói với tôi đây?
Bạn sẽ bắt gặp tôi vào bất kỳ buổi sáng nào trong công viên
Đang đọc trang truyện tranh và trang thể thao.
Đặc biệt tôi chú ý rằng
Một nữ bá tước người Anh đang bước lên sân khấu,
Một người Hy Lạp vừa bị sát hại tại buổi khiêu vũ của người Ba Lan,
Lại thêm một kẻ biển thủ ngân hàng đã thú tội.
Tôi vẫn giữ vẻ điềm tĩnh,
Tôi vẫn làm chủ được bản thân
Trừ khi một chiếc đàn piano đường phố, máy móc và mệt mỏi,
Nhắc lại một bài hát sến sẩm đã nhàu cũ,
Cùng với mùi hương hoa lan dạ hương thoang thoảng khắp khu vườn
Gợi lại những điều mà người khác từng khát khao.
Những ý nghĩ này là đúng hay sai?
III
Đêm tháng Mười buông xuống. Trở lại như trước,
Trừ chút cảm giác bứt rứt không yên,
Tôi bước lên cầu thang và vặn nắm tay cửa
Và cảm thấy như thể mình vừa bò lên bằng cả tay lẫn chân.
“Thế là anh sắp đi nước ngoài; và khi nào anh trở về?
Nhưng câu hỏi ấy thật vô ích.
Anh hầu như chẳng biết khi nào mình sẽ quay lại,
Anh sẽ thấy còn bao điều phải học hỏi.”
Nụ cười của tôi rơi nặng nề giữa đám đồ đạc lỉnh kỉnh trưng bày.
“Có lẽ anh có thể viết thư cho em.”
Sự điềm tĩnh của tôi bùng lên trong chốc lát;
Điều này đúng như tôi đã tính toán.
“Dạo gần đây em vẫn thường tự hỏi
(Nhưng khởi đầu của chúng ta nào có hay điểm kết!)
Vì sao chúng ta không thể phát triển thành những người bạn.”
Tôi cảm thấy như kẻ đang mỉm cười, rồi quay đi sẽ nhận ra
Ngay lập tức nét mặt mình trong tấm gương.
Sự điềm tĩnh của tôi lụi tàn; chúng ta thực sự đang chìm trong bóng tối.
“Vì mọi người đều nói thế, tất cả bạn bè của chúng ta,
Họ đều chắc chắn tình cảm của đôi ta sẽ gắn kết
Biết bao! Bản thân em cũng khó mà hiểu nổi.
Giờ ta đành phó mặc cho số phận vậy.
Dù thế nào anh cũng sẽ viết thư chứ.
Có lẽ vẫn chưa quá muộn đâu.
Em sẽ ngồi đây, rót trà mời bạn hữu.”
Và tôi phải mượn mọi hình hài đổi thay
Để tìm kiếm sự giãi bày... nhảy múa, nhảy múa
Như một chú gấu xiếc,
Kêu gào như con vẹt, huyên náo như con vượn.
Nào ta hãy ra ngoài hít thở không khí, trong làn khói thuốc mờ ảo...
Chà! và nhỡ cô ấy qua đời vào một buổi chiều nào đó,
Buổi chiều xám xịt và mờ khói, buổi tối vàng hoe và hồng thắm;
Nhỡ cô ấy qua đời và để mặc tôi ngồi đây tay cầm bút
Với làn khói la đà trên những mái nhà;
Đầy hoài nghi, trong một khoảng thời gian khá dài
Chẳng biết phải cảm thấy thế nào hay liệu mình có thấu hiểu
Hay là khôn ngoan hay dại dột, muộn màng hay quá sớm...
Chẳng phải cô ấy sẽ chiếm phần hơn hay sao, rốt cuộc là thế?
Bản nhạc này thật thành công với một “tiếng thở tàn lụi”
Giờ đây khi chúng ta đang bàn chuyện chết chóc—
Và liệu tôi có còn quyền được mỉm cười?