Tài sản hơn trăm triệu? Bảo hiểm khổng lồ?

Không chỉ dừng lại ở đoàn làm phim "Interstellar", những lời đồn thổi về Lam Lễ đang lan rộng khắp Hollywood. Dẫu biết rằng "người nổi tiếng thì thị phi nhiều" là điều khó tránh khỏi, nhưng rốt cuộc chuyện này là thế nào? Cần phải xâu chuỗi lại mọi việc. Mặc dù mùa giải thưởng đang từng bước tiến tới cao trào, dường như thu hút mọi ánh nhìn, nhưng không ai nên quên rằng: Năm mới vừa đến, thời khắc từ cũ đón mới đã tới.

Năm 2013 chính thức khép lại, bước sang đầu năm 2014, hàng loạt bảng tổng sắp được công bố, trong đó bảng xếp hạng doanh thu phòng vé cuối năm chắc chắn là tiêu điểm tuyệt đối!

Hơn nữa, thị trường điện ảnh năm nay có thể nói là sóng gió dâng trào, cả trong lẫn ngoài ngành đều không thể xem nhẹ, những trào lưu thảo luận xôn xao hoàn toàn không thể dừng lại.

Kể từ khi khái niệm "phòng vé mùa hè" ra đời, đây là lần đầu tiên trong lịch sử thị trường điện ảnh Bắc Mỹ, một tác phẩm ra mắt vào mùa thu đã vươn lên giành lấy ngôi vị quán quân bảng xếp hạng doanh thu cuối năm, và người lập nên kỳ tích này chính là "Gravity"!

Với doanh thu đáng kinh ngạc là 635 triệu đô la, "Gravity" không chỉ trở thành bộ phim thứ tư trong lịch sử điện ảnh Bắc Mỹ vượt mốc 600 triệu, mà còn nhẹ nhàng lên ngôi quán quân năm, áp đảo quần hùng. Sức thống trị mạnh mẽ ấy kéo dài từ mùa thu sang cả mùa lễ hội và mùa đông, trở thành chủ đề tuyệt đối của năm 2013 với phong thái kinh thế hãi tục!

Không phải mùa hè hay mùa lễ hội, mà là một tác phẩm ra mắt vào mùa thu, một tác phẩm mùa thu lại trở thành quán quân doanh thu phòng vé cuối năm? Điều này thực sự đã thay đổi định nghĩa của toàn ngành về "khung thời gian phát hành" (release window).

Không chỉ dừng lại ở mùa thu!

Nếu mùa thu có thể phá vỡ gông cùm, vậy có phải nghĩa là mùa đông và mùa xuân cũng có thể ấp ủ nhiều tiềm năng hơn? Điều này hoàn toàn thay đổi tư duy của các hãng phim lớn, từ chiến lược phát hành đến sắp xếp lịch chiếu đều phá vỡ khuôn khổ cố định, mang đến một viễn cảnh khởi sắc:

"Fifty Shades of Grey" của mùa lễ tình nhân năm 2015, "The Martian" của mùa thu năm 2015.

"Kung Fu Panda 3" và "Deadpool" của mùa đông năm 2016, "Sully" của mùa thu năm 2016.

"Logan", "Kong: Skull Island" và "Beauty and the Beast" của mùa xuân năm 2017, "Blade Runner 2049", "It" và "Kingsman: The Golden Circle" của mùa thu năm 2017.

"Jumanji: Welcome to the Jungle" của mùa đông năm 2018, "Black Panther" và "Ready Player One" của mùa xuân năm 2018, "Venom" của mùa thu năm 2018.

Tất cả những tác phẩm này đều có đặc điểm tương đồng: sở hữu tiềm năng phòng vé được đánh giá cao nhưng lại tránh được mùa hè và mùa lễ hội vốn đầy rẫy đối thủ mạnh. Chúng khai thác thêm tiềm năng của mùa đông, mùa xuân và mùa thu trong cả năm, đóng vai trò thúc đẩy quan trọng cho sự bùng nổ toàn diện của thị trường phòng vé.

Ngoài doanh thu của "Kong: Skull Island" và "Blade Runner 2049" không được như ý, cùng với danh tiếng của "Venom" thấp hơn nhiều so với kỳ vọng, thì tất cả các tác phẩm còn lại đều đạt được thắng lợi kép cả về doanh thu lẫn danh tiếng!

Tất cả mọi thứ đều bắt nguồn từ việc "Gravity" phá vỡ sự phong tỏa của mùa thu và tạo nên kỳ tích, tầm ảnh hưởng mạnh mẽ của hiệu ứng cánh bướm giờ đây có thể thấy rõ.

Nói cách khác, thành công về doanh thu của "Gravity" đã mang đến cho toàn ngành công nghiệp điện ảnh cơ hội để xem xét lại các khung thời gian phát hành.

Đầu những năm tám mươi, khái niệm mùa phim hè lần đầu xuất hiện, lý do rất đơn giản: thời tiết và thời gian mùa hè thích hợp để ra ngoài hơn, khiến khán giả sẵn sàng tới rạp hơn. Cộng thêm việc đây là kỳ nghỉ hè, học sinh và gia đình trở thành khán giả chủ lưu, từ đó dần hình thành khái niệm "mùa phim hè".

Nhưng hiện tại, khái niệm bốn mùa đã trở nên ngày càng rõ nét, đồng thời xu hướng thị trường đang lặng lẽ thay đổi. Nhờ vào sự tồn tại của internet, IMDb, Rotten Tomatoes, CinemaScore là những dữ liệu tham khảo, trong khi truyền miệng trên mạng xã hội đứng đầu là Facebook và Twitter lại là một dữ liệu tham khảo khác, điều này khiến khán giả có nhiều khả năng lựa chọn phim hơn—

Mùa phim hè cũng có thể xuất hiện những tác phẩm có doanh thu sụp đổ; các mùa thấp điểm khác vẫn có thể xuất hiện những "ngựa ô" về danh tiếng. Vấn đề cốt lõi hiện nay không còn là "làm sao để khán giả bước ra khỏi nhà", mà là "làm sao để khán giả bước vào rạp chiếu phim". Trọng tâm của việc phát hành và quảng bá đã âm thầm thay đổi.

"Gravity" chính là ví dụ điển hình nhất.

Chiến lược quảng bá của Warner Bros rõ ràng là một sai lầm, nhưng nhờ danh tiếng xuất sắc tại Cannes và sức hút của Lam Lễ, sau khi công chiếu đã tạo nên cơn sốt truyền miệng. Warner Bros đã quyết đoán sửa sai, điều chỉnh chiến thuật phát hành và nội dung tiếp thị, sau đó cả Bắc Mỹ đã chứng kiến kỳ tích doanh thu.

Người ngoài nghề nhìn vào những con số doanh thu, còn những chuyên gia trong ngành lại nhìn ra quy luật ẩn sau biểu đồ doanh thu ấy.

Vì thế, quy tắc của toàn ngành bắt đầu thay đổi từng chút một.

Quay lại với "Gravity", ngay cả sau khi bảng xếp hạng doanh thu cuối năm được công bố, doanh thu 635 triệu đô la tại Bắc Mỹ của "Gravity" vẫn xứng đáng gọi là kinh thế hãi tục. Sức chấn động mạnh mẽ của con số này sở hữu một sức mạnh nghiền nát không thể chối cãi, quả thực khiến người ta phải ngoái nhìn, thành tích này cũng đương nhiên giành lấy vương miện quán quân cuối năm!

Sau đó, "The Hunger Games: Catching Fire", "Iron Man 3", "Frozen" lần lượt chiếm giữ các vị trí từ thứ hai đến thứ tư. Đáng nói là doanh thu Bắc Mỹ của bốn tác phẩm dẫn đầu đều vượt mốc 400 triệu, đây cũng là lần đầu tiên trong lịch sử, đẩy tiềm năng vô tận của toàn thị trường bùng nổ hơn nữa.

Đối mặt với hiện tượng này, các nhà kinh tế học đã phân tích như sau:

Thời kỳ Đại suy thoái từng xuất hiện "Hiệu ứng son môi" (Lipstick Effect). Trong tình hình kinh tế suy thoái, mọi người vẫn có nhu cầu tiêu dùng mạnh mẽ, nên sẽ chuyển sang mua những món hàng xa xỉ tương đối rẻ tiền. Son môi như một loại "món đồ rẻ tiền không thiết yếu", có thể mang lại tác dụng an ủi người tiêu dùng, từ đó kích thích doanh số bán son môi.

Hiện nay, "Hiệu ứng son môi" đã chuyển sang thị trường điện ảnh. Bởi vì tại Mỹ, giá vé xem phim luôn ổn định trong khoảng từ 7 đến 15 đô la, nói cách khác, cũng tương đương với chi phí sinh hoạt hàng ngày thông thường, chắc chắn là tiêu dùng giá rẻ.

"Hiệu ứng son môi" không hề phân biệt mùa vụ, bốn mùa đều như nhau. Chính trong bối cảnh đó, thành công của "Gravity" đã thúc đẩy hơn nữa kế hoạch phá vỡ gông cùm khung thời gian của các hãng phim lớn ở Hollywood. Bánh xe lịch sử tiến lên chưa bao giờ là công sức của riêng một cá nhân, mà là thời thế tạo anh hùng — sự huy hoàng của "Gravity" chỉ đơn giản là bóp cò mà thôi.

Dù sao đi nữa, bốn bộ phim cùng vượt mốc doanh thu 400 triệu, đây chắc chắn là tin vui trời ban.

Hơn thế nữa, "Gravity" và "Frozen" đều là những "ngựa ô", bùng nổ năng lượng kinh ngạc trong những tình huống không ngờ tới, thực sự khiến cả thị trường phải kinh ngạc.

Tiếp theo đó, "Despicable Me 2", "Man of Steel", "Monsters University", "The Hobbit: The Desolation of Smaug", "Fast & Furious 6", "Oz the Great and Powerful" chiếm giữ sáu vị trí còn lại trong top 10. "Despicable Me 2" là tác phẩm duy nhất vượt mốc 300 triệu.

Trong đó, doanh thu của "Man of Steel", "The Hobbit: The Desolation of Smaug" và "Fast & Furious 6" đều thấp hơn nhiều so với kỳ vọng, tất cả đều kẹt ở mức 200 triệu, hoàn toàn không tương xứng với khoản đầu tư, kỳ vọng, quảng bá, v.v., khiến người ta vô cùng thất vọng, đặc biệt là hai tác phẩm đầu tiên, đều thuộc về Warner Bros — "The Hobbit: The Desolation of Smaug" thuộc New Line Cinema trực thuộc Warner Bros, điều này cũng khiến Warner Bros rơi vào nhiều khó khăn hơn, Kevin Tsujihara quả thực đang chịu áp lực rất lớn.

Điều duy nhất đáng an ủi là, những bộ phim này không phải là những tác phẩm thất bại duy nhất, phía sau họ vẫn còn những tác phẩm đáng tiếc nuối hơn — không chỉ một bộ!

Hạng mười một, "Star Trek Into Darkness", doanh thu Bắc Mỹ 228 triệu.

Hạng mười hai, "World War Z", doanh thu Bắc Mỹ 202 triệu.

Hạng mười ba, "Inside Llewyn Davis", doanh thu Bắc Mỹ 200,7 triệu.

Hạng mười bốn, "Thor: The Dark World", doanh thu Bắc Mỹ 194 triệu.

Hạng mười lăm, "The Croods", doanh thu Bắc Mỹ 187 triệu.

Tiền đề của toàn bộ bảng xếp hạng này là, khu vực Bắc Mỹ đã xuất hiện tổng cộng 13 tác phẩm vượt mốc doanh thu 200 triệu, bức tranh toàn cảnh cả năm chắc chắn là đáng ăn mừng, điều này cũng tạo nên đỉnh cao mới cho tổng doanh thu cuối năm của Bắc Mỹ, đồng nghĩa với việc tiềm năng thị trường phòng vé vẫn còn nhiều nội dung đáng để dần dần khai thác.

Tuy nhiên, ẩn sau sự bùng nổ doanh thu, vẫn xuất hiện vô số tác phẩm khiến người ta thất vọng tràn trề.

"Star Trek Into Darkness" và "Thor: The Dark World" là những cái tên đứng đầu, tác phẩm trước đầu tư 190 triệu, tác phẩm sau chi phí 170 triệu, nhưng dữ liệu doanh thu của cả hai đều không đạt được giá trị kỳ vọng.

"Star Trek" chỉ đạt doanh thu toàn cầu 467 triệu, nếu tính thêm chi phí quảng bá, Paramount thực ra đã lỗ nhẹ hơn 40 triệu đô la. Mặc dù sau đó nhờ vòng lặp lợi nhuận từ thị trường cho thuê băng đĩa và các sản phẩm ăn theo, Paramount vẫn có thể đạt điểm hòa vốn; nhưng cái họ cần tuyệt đối không phải là "hòa vốn".

Sau đó, Paramount trực tiếp thay thế đạo diễn J.J. Abrams, để ông rút về tuyến hai, đảm nhận vai trò nhà sản xuất. Nguyên nhân thực sự đằng sau đó không chỉ đơn thuần là vì sự phản đối gay gắt từ những người hâm mộ trung thành.

"Thor: The Dark World" đạt doanh thu toàn cầu lên tới 600 triệu, giúp Disney kiếm được một khoản lời nhỏ, quan trọng hơn là vũ trụ Marvel mà họ xây dựng cuối cùng đã thành hình, sức hấp dẫn thị trường của bản quyền truyện tranh đã chín muồi, điều này đồng nghĩa với việc kế hoạch toàn diện của Disney đã thành công, các bước đệm sau đó đã có thể triển khai rộng khắp, vậy thì một chút tổn thất ở doanh thu Bắc Mỹ cũng không cần phải so đo.

Mặc dù vậy, doanh thu Bắc Mỹ của "Thor: The Dark World" vẫn khiến người ta không còn lời nào để chê. Thua "Gravity", người ta có thể nói là do doanh thu của phim đó nghịch thiên; nhưng thua "Inside Llewyn Davis", ngay cả thể diện của Disney cũng không còn giữ được. Có thể khẳng định rằng, kể từ nay về sau, cuộc đối đầu "Lam Lễ vs Chris Hemsworth" đã thực sự không còn tồn tại nữa.

Nói đơn giản, Chris Hemsworth hiện tại đã không còn tư cách để được đặt ngang hàng với Lam Lễ mà so sánh nữa, cũng chẳng còn ai hứng thú.

Ngày trước, Chris chọn cách "mượn" kịch bản của Lam Lễ để thành tựu sự nghiệp cho mình: Anh ta từng tự nhủ rằng, khoảng cách giữa họ trong tương lai sẽ ngày càng lớn, cuối cùng hai người sẽ hoàn toàn không ở cùng một đẳng cấp, nên anh ta không cần phải bận tâm đến Lam Lễ, Lam Lễ sẽ không phải là vấn đề của anh ta.

Hiện tại, suy nghĩ của anh ta đã thành hiện thực, khoảng cách giữa họ quả thực ngày càng xa, hoàn toàn ở hai đẳng cấp khác nhau, họ quả thực không còn là vấn đề của nhau nữa.

Chỉ là so với dự đoán của anh ta, vị trí đã bị đảo ngược.