Nếu xét toàn bộ danh sách giải thưởng theo từng tác phẩm, cuộc cạnh tranh gay gắt đến mức "lưỡi lê thấy máu" lại càng trở nên rõ nét hơn.

Những tác phẩm luôn đứng ở nhóm đầu trong suốt mùa giải thưởng như "Gravity", "American Hustle" và "12 Years a Slave" vẫn là những ứng cử viên sáng giá nhất, lần lượt nhận được mười một, mười và chín đề cử, dẫn đầu danh sách đề cử Oscar.

Bất ngờ lớn nhất không gì khác ngoài cuộc lội ngược dòng của "Gravity". Kể từ khi tỏa sáng tại Liên hoan phim Venice, tác phẩm này đã nhận được vô số lời khen ngợi, một bước trở thành "bom tấn" lớn nhất của mùa giải thưởng. Tuy nhiên, do sai lầm trong chiến lược tuyên truyền của Warner Bros, sau khi bước vào mùa giải thưởng, bộ phim luôn không thể giành được thế thượng phong, ngược lại còn bị "American Hustle" và "12 Years a Slave" lần lượt vượt mặt, thế cục tổng thể luôn ở vị trí vất vả đuổi theo.

Cho đến tận bây giờ.

Bước vào giai đoạn hai của mùa giải thưởng, ưu thế của "Gravity" ở các hạng mục kỹ thuật được phát huy tối đa, một bước bỏ xa hai đối thủ không có nhiều đặc trưng kỹ thuật là "12 Years a Slave" và "American Hustle", trở thành kẻ dẫn đầu trong giai đoạn đề cử, bước đầu thể hiện phong thái của hạt giống số một, báo hiệu cục diện vận động hành lang của Viện Hàn lâm sắp tới chắc chắn sẽ xuất hiện thêm nhiều biến số.

Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất, Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất, Dựng phim xuất sắc nhất, Quay phim xuất sắc nhất, Nhạc phim gốc xuất sắc nhất, Hiệu ứng hình ảnh xuất sắc nhất, Biên tập âm thanh xuất sắc nhất, Hòa âm xuất sắc nhất, Chỉ đạo nghệ thuật xuất sắc nhất.

Với ưu thế vượt trội về mặt kỹ thuật, "Gravity" gần như không tìm thấy đối thủ trong suốt mùa giải thưởng năm nay. Điều này giúp họ chiếm ưu thế tuyệt đối trong giai đoạn đề cử Oscar, dễ dàng vượt mặt các đối thủ, một bước đạt đến tầm cao của "The Lord of the Rings: The Return of the King" hay "Avatar".

"Gravity" là tác phẩm thứ năm trong lịch sử nhận được đề cử ở cả bảy hạng mục kỹ thuật, bốn tác phẩm trước đó lần lượt là "Titanic" năm 1997, "Master and Commander: The Far Side of the World" năm 2002, "Hugo" năm 2011 và "Life of Pi" năm 2012.

Tuy nhiên, điểm yếu chí mạng của "Gravity" là vô cùng rõ ràng: sự vắng mặt ở hạng mục kịch bản.

Kịch bản gốc mang tính thương mại cơ bản không có nhiều cấu trúc và nội dung đáng khen ngợi, ngay cả lời thoại và nhân vật cũng hơi thô sơ, hoàn toàn dựa vào ống kính và diễn xuất để chống đỡ cả bộ phim. Đây tuyệt đối là một tác phẩm phù hợp để cảm nhận sự choáng ngợp về thị giác và thính giác tại rạp, nhưng nội dung kịch bản vẫn tương đối mỏng, những hạt nhân phản tư đó đều được hoàn thành thông qua bố cục hình ảnh.

Điều này cũng khiến người ta nhớ đến "Avatar". Lúc ban đầu, "Avatar" cũng nổi bật trong các hạng mục kỹ thuật, nhưng sự thiếu hụt ở bộ phận diễn xuất và kịch bản đã trở thành điểm yếu không thể ngó lơ. Cuối cùng, tại lễ trao giải Oscar, bộ phim đã thua trước "The Hurt Locker", một tác phẩm có chất lượng giản dị và cứng cáp hơn về mặt kỹ thuật, đồng thời vượt trội hoàn toàn về mặt nội hàm và tư tưởng.

Điều này… liệu có phải cũng dự báo tiền đồ của "Gravity" tại lễ trao giải?

Nhân tiện nhắc đến, danh sách đề cử hạng mục kịch bản năm nay cũng khá thú vị.

Kịch bản gốc gồm "Blue Jasmine", "Dallas Buyers Club", "Her", "Nebraska", "American Hustle". Ngoài "Blue Jasmine" của Woody Allen ra, bốn tác phẩm còn lại đều lọt vào đề cử Phim hay nhất.

Kịch bản chuyển thể gồm "12 Years a Slave", "Philomena", "The Wolf of Wall Street", "Inside Llewyn Davis", "Before Midnight". Ngoài "Before Midnight" ra, bốn tác phẩm còn lại cũng đều lọt vào đề cử Phim hay nhất.

Nói cách khác, trong mười tác phẩm ứng cử Phim hay nhất, chỉ có "Gravity" và "Captain Phillips" là mất đề cử ở hạng mục kịch bản. Điều này liệu có nghĩa là sự cạnh tranh ở hạng mục kịch bản sẽ vô cùng gay gắt chăng? Thực tế lại có chút sai lệch, trong danh sách đề cử của Giải thưởng Hội Biên kịch Mỹ, lại là một cục diện khác.

Trong hạng mục kịch bản gốc, năm suất đề cử giữ lại bốn suất giống nhau, điểm khác biệt duy nhất nằm ở chỗ "Gravity" đã thay thế vị trí của "Dallas Buyers Club". Mặc dù kịch bản của "Gravity" không phải là phần xuất sắc nhất, nhưng Hội Biên kịch Mỹ lại mạnh dạn và chủ động dành sự công nhận cho nó, trong khi "Dallas Buyers Club", vốn khá chật vật trong suốt mùa giải thưởng, lại bị ngó lơ một cách thảm hại.

Trong hạng mục kịch bản chuyển thể, chỉ có "Before Midnight" là giữ nguyên, bốn suất còn lại lần lượt thuộc về "August: Osage County", "Lone Survivor", "Captain Phillips", "Behind the Candelabra". Kết quả cuối cùng người thắng cuộc là "Captain Phillips", nhưng đến Oscar, bốn suất này trực tiếp bị đảo lộn hoàn toàn, đây quả thực là một màn hiếm thấy trong lịch sử.

Từ đề cử của Giải thưởng Hội Biên kịch Mỹ đến đề cử của Oscar, sự thay đổi long trời lở đất của mười suất đề cử này đã khiến cho giai đoạn vận động hành lang thứ hai của Viện Hàn lâm tràn đầy biến số. "Gay gắt" không phải là từ ngữ chính xác nhất, nhưng sự hồi hộp là điều có thể khẳng định.

Về sự đãi ngộ ở hạng mục kịch bản, từ Giải thưởng Hội Biên kịch Mỹ đến đề cử Oscar, "Gravity" và "Inside Llewyn Davis" vừa vặn hoán đổi vị trí cho nhau. Do đó, tiền đồ Oscar của "Gravity" cũng bị phủ lên một lớp sương mù.

Nhưng… mười một đề cử sẽ không biết nói dối, "Gravity" chính là kẻ dẫn đầu tuyệt đối trong danh sách đề cử Oscar, thực sự đã nghênh đón thời khắc bùng nổ sau thời gian tích lũy.

Theo sát sau "Gravity" là "American Hustle". Tác phẩm mang phong cách hài hước nhưng đề tài nghiêm túc này tiếp nối phong thái nhất quán của David O. Russell trong mắt phái hàn lâm, một lần nữa nhận được vô số lời khen ngợi. Bất ngờ lớn nhất không gì khác ngoài bộ phận diễn xuất, "American Hustle" đã thành công giành được đề cử ở cả bốn hạng mục diễn xuất, tái lập thành công kỳ tích của những tác phẩm như "Network", "A Streetcar Named Desire", "Reds", "Who's Afraid of Virginia Woolf?". Đây là tác phẩm thứ mười lăm trong lịch sử đạt được thành tựu huy hoàng như vậy.

Đáng nhắc đến là, đây cũng là lần thứ hai liên tiếp David O. Russell giành được vinh dự như vậy. "Silver Linings Playbook" của năm ngoái và "American Hustle" của năm nay đều đồng thời giành được đề cử ở bảy hạng mục chính: Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất, Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất, Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất và Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất.

Mọi người đều đang trầm trồ trước việc Lam Lễ liên tục tạo ra kỳ tích, thực tế, David O. Russell mới chính là đứa con cưng thực sự của Oscar.

Năm nay cũng như vậy.

Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất, Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất, Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất, Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất, Dựng phim xuất sắc nhất, Thiết kế phục trang xuất sắc nhất, Chỉ đạo nghệ thuật xuất sắc nhất, tổng cộng mười đề cử, bám sát sau "Gravity", trở thành đối thủ cạnh tranh mạnh mẽ nhất cho các giải thưởng Oscar năm nay.

Hơn nữa, sở trường lớn nhất của David O. Russell là phim hài nhẹ. Oscar ghẻ lạnh các tác phẩm hài hước đến mức nào, nhìn Charlie Chaplin và Jim Carrey là biết, nhưng bây giờ David lại liên tiếp hai năm trở thành người chiến thắng của Oscar với phim hài nhẹ, sự ưu ái này vượt xa đãi ngộ đặc biệt dành cho Lam Lễ.

Rõ ràng, cơ hội của "American Hustle" năm nay thậm chí còn mãnh liệt hơn "Silver Linings Playbook" năm ngoái, không ai có thể dễ dàng xem thường tác phẩm này.

Sau đó là "12 Years a Slave". Bộ phim về người da màu này có đà thăng tiến không thể ngăn cản trong mùa giải thưởng, ngay cả khi hơi lép vế trong giai đoạn đề cử Oscar, nó vẫn vững vàng ở lại trong nhóm dẫn đầu với chín đề cử.

Phim hay nhất, Đạo diễn xuất sắc nhất, Nam diễn viên chính xuất sắc nhất, Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất, Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất, Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất, Dựng phim xuất sắc nhất, Thiết kế phục trang xuất sắc nhất, Chỉ đạo nghệ thuật xuất sắc nhất, tổng cộng chín đề cử.

Quan sát kỹ có thể thấy, sự khác biệt giữa "12 Years a Slave" và "American Hustle" chỉ nằm ở một hạng mục Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất mà thôi. Điều này cũng có nghĩa là, hai tác phẩm sẽ triển khai cuộc chiến trực diện tại chín hạng mục, độ khốc liệt có thể gọi là "lưỡi lê thấy máu"; trong khi "Gravity" vốn dẫn đầu vượt trội ở các hạng mục kỹ thuật, đang có hy vọng ngồi hưởng lợi.

"Gravity", "12 Years a Slave", "American Hustle", ba tác phẩm này có thế cục tổng thể vô cùng sát sao, ở các giải thưởng chính chỉ có lệch nhau ở hạng mục kịch bản mà thôi, hơn nữa cả ba tác phẩm đều đồng thời lọt vào cuộc đua tranh hạng mục Dựng phim xuất sắc nhất. Chẳng trách các phương tiện truyền thông đều cho rằng năm nay là cuộc "Thế chân vạc".

Hạng mục Dựng phim xuất sắc nhất được mệnh danh là "giải Phim hay nhất thu nhỏ", trong năm suất đề cử, ngoài ba cái tên dẫn đầu, hai suất còn lại lần lượt thuộc về "Dallas Buyers Club" và "Captain Phillips". Số lượng đề cử của hai tác phẩm này cũng bội thu, cả hai đều thu hoạch sáu đề cử, bám sát theo sau ba tác phẩm dẫn đầu.

Ngoài ra, những người chiến thắng đề cử khác chính là hai tác phẩm còn lại trong đề cử Đạo diễn xuất sắc nhất là "Nebraska" và "The Wolf of Wall Street", chúng lần lượt giành được năm đề cử và bốn đề cử, hơn nữa đều đến từ các hạng mục chính, điều này cũng giữ lại tia hy vọng mong manh cho việc tranh giải Phim hay nhất của họ.

"Inside Llewyn Davis" cũng thu hoạch được sáu đề cử: Phim hay nhất, Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất, Quay phim xuất sắc nhất, Kịch bản chuyển thể xuất sắc nhất, Hòa âm xuất sắc nhất và Bài hát gốc xuất sắc nhất.

Trong đó, ca khúc "The Death of Queen Jane" được sáng tác bởi Lam Lễ cùng anh em nhà Coen và những người khác, đã thành công giành được đề cử Bài hát gốc xuất sắc nhất. Đây cũng là lần đầu tiên trong sự nghiệp của Lam Lễ giành được đề cử cho giải thưởng liên quan đến âm nhạc tại Oscar. Nếu không có gì bất ngờ, Lam Lễ sẽ biểu diễn ca khúc này vào đêm lễ trao giải.

Sáu đề cử, con số này hơi thấp hơn so với kỳ vọng của mọi người dành cho "Inside Llewyn Davis", chỉ cao hơn "Nebraska" một chút, nhưng tầm quan trọng của các giải thưởng lại thua xa, khó tránh khỏi việc khiến người ta tiếc nuối. Nhưng đây chính là gu của Viện Hàn lâm, cuối cùng có thể giành được năm đề cử đã có thể xem là một bất ngờ không lớn không nhỏ rồi, không thể đòi hỏi nhiều hơn.

Ngoài ra, "Her" cũng thu hoạch được năm đề cử, cục diện tổng thể khá giống với "Inside Llewyn Davis". "Philomena" thì thu được bốn đề cử, Weinstein Films có thể nói là sa sút không gượng dậy nổi trong mùa giải thưởng năm nay. Còn "Blue Jasmine" thu hoạch được hai đề cử, nhưng đều là các hạng mục nặng ký là Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất và Kịch bản gốc xuất sắc nhất, đây cũng là lần thứ mười sáu Woody Allen nhận đề cử Kịch bản gốc xuất sắc nhất, tạo nên lịch sử tại Oscar.

Tất nhiên, Streep nhờ vào "August: Osage County" đã thu hoạch đề cử diễn xuất Oscar lần thứ mười tám của mình, bỏ xa con số mười hai lần của Jack Nicholson và Katherine Hepburn, không ngừng phá vỡ kỷ lục của chính mình, điều này cũng có thể coi là một hiện tượng đáng chú ý.

Đây chính là cục diện tổng thể của Oscar năm nay, giai đoạn vận động hành lang thứ hai của Viện Hàn lâm đã sẵn sàng bùng nổ.