Không cần Cố Diên Chương lên tiếng, Hứa Minh đứng bên cạnh đã giúp trả lời: "Đừng lo lắng về nhân lực, anh cứ xem thử tờ Đệ báo mới đến hai ngày trước xem, từ Phủ Châu đổ về phía bắc, một giọt mưa cũng không có, ruộng nước khô cạn, lúa mới nảy mầm chưa tới ba phần, cho dù một hai tháng này có mưa thấm đất vài trận, thì lương thực vụ thu năm nay cũng khó mà cứu vãn được."
"Nếu sắp tới có mưa, còn có thể diệt bớt châu chấu, nếu không có mưa, nạn châu chấu và hạn hán cùng xảy ra, hơn một nửa dân chúng Phủ Châu, Cát Châu đều phải rời quê kiếm ăn." Hứa Minh thở dài một hơi, nói, "Thay vì lo lắng nhân lực tu sửa kênh mương không đủ, chi bằng lo lắng cung thủ, tuần phô trong châu không đủ thì hơn."
Dân số Phủ Châu hơn mười vạn, Cát Châu cũng không ít, dù chỉ một nửa phải chạy nạn, cũng lên tới con số vài vạn người. Theo tình hình thiên tai tại Giang Nam Tây Lộ hiện nay mà xem, không ít người chắc chắn sẽ đi đường qua Cám Châu, rồi lại chuyển hướng đến những nơi trù phú, nhiều cá gạo tại Giang Nam Đông Lộ.
Lưu dân đi ngang qua, trong châu không thể không chẩn tai.
Cám Châu tuy là thượng châu, nhưng không phải đất trọng yếu, ngày thường ngoài việc sản xuất cam Cám ra, những mặt khác không có gì nổi bật, chỉ bình bình mà thôi, vốn dĩ chưa bao giờ là đích đến của lưu dân.
Vùng Giang Nam, Bắc Kinh Đại Danh, Tây Kinh Lạc Dương, cùng kinh thành, những nơi phồn hoa này mới là lựa chọn hàng đầu để lưu dân chạy nạn.
Thế nhưng dù là châu huyện nào, cũng đều không muốn nhận lưu dân.
Đám nạn dân này kéo đến như ong vỡ tổ, người đông tay tạp, không lo sản xuất đã đành, còn làm đảo lộn trị an địa phương, chỉ để lại một đống bừa bộn cho người khác dọn dẹp.
"Chẳng lẽ, ý của Thông phán là dùng lưu dân để sửa kênh mương?" Tôn Lâm bừng tỉnh nói.
Cố Diên Chương không phủ nhận, chỉ gật gật đầu.
Tôn Lâm ban đầu còn chưa cảm thấy thế nào, đợi đến khi suy nghĩ kỹ càng, liền nhận ra cách này thực sự quá hay.
Càng nghĩ anh ta càng phấn khích, vội nói: "Nếu đến ba bốn vạn lưu dân, trong đó ít nhất cũng phải có ba năm ngàn tráng đinh chứ nhỉ? Có được nhóm người này, nửa năm là có thể sửa kênh ngầm hòm hòm rồi! Dùng lưu dân, vừa không cần trưng phát dao dịch, cũng không cần thuê mướn dân lực, ngay cả tiền bạc cũng tiết kiệm được, chỉ cần cấp chút lương gạo là xong!"
Nhắc đến việc này, sắc mặt Tôn Lâm hơi ngưng trọng, có chút kinh nghi bất định ngẩng đầu lên, nhìn Cố Diên Chương một cái, hỏi: "Thông phán mấy tháng trước từng dâng sớ lên kinh, xin hoãn vận chuyển lương thực vụ thu năm ngoái của châu, chẳng lẽ khi đó đã có ý định này, chuẩn bị giữ lưu dân lại để hưng tu thủy lợi, đào đắp kênh mương?"
Tôn Lâm dốc hết tâm trí vào đê đập, kênh mương, anh ta đến Cám Châu chỉ vì một cái quan thân, cho nên toàn bộ tinh lực đều dùng để làm công trạng.
Từ khi vào nha môn, anh ta không chỉ không mấy đoái hoài đến Vương Lư, Hứa Minh—dù sao người trước đã mấy chục tuổi mà vẫn chưa lấy được xuất thân, chỉ là một hủ nho mà thôi, kết giao cũng chẳng có tác dụng gì, mà người sau còn mất giá hơn, là kẻ dưới trong cửa tiệm—thậm chí ngay cả Cố Diên Chương là Thông phán, anh ta cũng chẳng mấy kiêng dè.
Tôn Lâm tự cảm thấy mình đến Cám Châu là hạ mình rồi.
Thế nhưng ngay lúc này, anh ta lại không kìm được mà nhìn về phía Hứa Minh.
Đối phương bắt đầu từ đầu năm nay, hơn phân nửa tinh lực đều đặt ở ngoài thành, từ việc chọn địa điểm, quy hoạch khu vực, đến chuẩn bị vật liệu, xây dựng doanh trại, cứ như lửa đốt lông mày vậy.
Tôn Lâm biết đây là chuẩn bị cho lưu dân, đã từng cười thầm trong lòng, chẳng qua là khách qua đường, ở lại ba năm ngày rồi sẽ đi thôi, Cố Diên Chương này còn bắt người tốn công tốn sức xây doanh trại thế kia, đúng là ăn no rửng mỡ.
Thế nhưng giờ đây khi xâu chuỗi tất cả mọi việc lại với nhau, anh ta chợt như được khai thông đầu óc vậy.
Tôn Lâm nhìn Cố Diên Chương, lẩm bẩm: "Doanh trại dựng ngoài thành, đám tráng dũng mà Liễu Đô giám chiêu mộ, lương thực vụ thu xin hoãn nộp, những cái giếng mới đào, chẳng lẽ đều là vì sau khi lưu dân đến, để an bài họ thực hiện 'dĩ công đại chẩn' mà chuẩn bị cả sao?"
Cố Diên Chương thản nhiên nói: "Chỉ là lo xa mà thôi, muốn an trí vài vạn lưu dân, vạn sự đầu mối, còn chẳng biết phải tốn bao nhiêu tâm tư, đâu phải nói vài câu là làm được."
Nói xong, ông liền quay sang Hứa Minh, hỏi: "Giếng nước ngoài thành đào thế nào rồi? Nếu theo sắp xếp ban đầu, địa giới phân chia ra có thể chứa được bao nhiêu người?"
Hứa Minh vội vã tiến lên, báo cáo từng việc một.
Tôn Lâm đứng một bên, nghe Cố Diên Chương hỏi han chuyện lớn chuyện nhỏ trong doanh trại, từ nguồn nước, ăn uống, đến phòng dịch, phòng bệnh, từ an toàn, quản lý, đến phân chia khu vực, tỉ mỉ đến từng chi tiết, gần như đã đến mức vụn vặt.
Những câu hỏi của đối phương, Tôn Lâm chỉ nắm được một nửa, nửa còn lại, ngày thường anh ta ngay cả nghĩ cũng không nghĩ tới.
Hứa Minh mạnh hơn anh ta nhiều, có thể trả lời được mười phần thì bảy tám.
Anh ta nhìn thấy trên thái dương Hứa Minh từng chút một rịn ra một lớp mồ hôi mỏng, lại nhìn đối phương lấy từ trong ngực ra một quyển sổ nhỏ, một cây bút có ống trúc nhỏ bọc đầu, xoàn xoạt ghi chép những điểm chưa làm được vào trong sổ.
Tôn Lâm trong lòng rùng mình.
Anh ta vốn tự phụ với sức mình bỏ ra và xuất thân của mình, vị Cố Thông phán này dù thế nào cũng phải nể mặt vài phần. Thế nhưng lúc này nghiêm túc tính toán lại, anh ta lại phát hiện sự việc chưa chắc đã đơn giản như vậy.
Việc Hứa Minh làm ở trại lưu dân cũng vô cùng nổi bật! Làm tốt rồi, được bách tính tán thưởng và công nhận, cực kỳ dễ dàng thu phục lòng người. Còn Vương Lư xuất thân từ Quốc Tử Giám, tuy có lẽ không giỏi khoa cử, nhưng lại kỳ lạ thay rất giỏi dạy học, mấy tháng làm học quan này, đã dẫn dắt không ít học sinh trong châu học ra dáng ra hình.
Nhưng việc mình hiệp quản lại là sửa kênh mương...
Việc này, tính không chắc chắn thực sự quá cao, căn bản không cách nào đảm bảo đến cuối cùng, liệu có thể sửa tốt kênh ngầm ở Cám Châu hay không.
Mà việc Hứa Minh, Vương Lư làm, lại chắc chắn sẽ có công trạng.
Dần dần, thái dương anh ta cũng rịn ra những giọt mồ hôi lạnh.
Chung đụng mấy tháng, dù có không để tâm thế nào đi nữa, anh ta cũng đã nắm bắt được tính tình của Cố Diên Chương.
Đây là một người thích làm việc thực tế.
Nếu hai người Hứa Minh, Vương Lư thực sự giành được công lao lớn, mà bản thân mình lại chẳng làm được gì, thì đến cuối cùng, liệu đối phương có nể mặt mình vì xuất thân hay không, anh ta thực sự không thể tự tin như trước được nữa.
Cố Diên Chương không hề liếc nhìn Tôn Lâm thêm một cái, ông hỏi cặn kẽ mọi thứ trong bụng Hứa Minh, tuy không có gì ngạc nhiên, nhưng cũng đủ hài lòng rồi.
Ông vừa hỏi chuyện, vừa tính toán thời gian trong lòng.
Cách mùa thu đông còn mấy tháng nữa, nếu có thể có vài trận mưa lớn, tình hình thiên tai ở vùng Phủ Châu đổ về phía bắc hẳn sẽ được giảm nhẹ không ít, nạn dân cũng sẽ giảm đi hơn phân nửa.
Những việc làm lúc này, thực sự chỉ là lo xa, tuy biết trận thiên tai này gần như khó lòng tránh khỏi, nhưng trong lòng ông vẫn còn giữ lại một chút hy vọng.
Cố Diên Chương từng chạy nạn qua, vật rời quê thì quý, người rời quê thì tiện, nếu thực sự xảy ra nạn châu chấu, hạn hán, sẽ chết bao nhiêu người, lại sẽ có bao nhiêu bách tính ly tán, bao nhiêu nông hộ cửa nát nhà tan.
Chỉ hy vọng ông trời lần này có thể có chút lương tâm, dù chỉ mưa xuống vài ba trận thấm đất cũng được, đừng để đám châu chấu kia thực sự dồn con người vào đường cùng.
