Sáng sớm, một chuyến tàu chạy từ Bắc Bình hướng về phía đông đang lao đi trên cánh đồng bao la, xanh biếc. Những ruộng ngô tươi tốt, dòng sông nhỏ trong lành, những ngôi nhà đất màu vàng, các cột điện sừng sững... tất cả nháy mắt đã vụt qua trước mắt vị hành khách đang tựa vào cửa sổ xe.

Hành khách hít căng lồng ngực không khí tươi mới, nhìn cảnh vật bên ngoài đến chán mắt rồi thì ai nấy đều chậm rãi ngoảnh đầu lại, người thì ngáp dài, người thì tìm kiếm những điều tân kỳ trên tàu. Không lâu sau, ánh mắt mọi người đều tập trung vào một gói hành lý nhỏ nhắn, bên trên có cắm cây đàn nhị, ống tiêu, cây sáo được bọc trong dải lụa trắng xinh đẹp, bên cạnh còn đặt tì bà, nguyệt cầm, sênh trúc vô cùng gọn gàng... Đây là người bán nhạc khí sao? Hành khách bắt đầu chú ý tới chủ nhân của đống hành lý này. Không phải thương nhân, mà là một nữ sinh chừng mười bảy mười tám tuổi, đang lặng lẽ giữ lấy những món đồ chơi nhã nhặn ấy. Nữ sinh này mặc chiếc sườn xám ngắn bằng vải xô trắng, đôi tất chỉ trắng, giày thể thao trắng, trong tay cầm một chiếc khăn tay màu trắng tinh, — từ trên xuống dưới toàn một màu trắng. Cô không có bạn đồng hành, chỉ ngồi một mình trên chiếc ghế gỗ cứng nơi góc toa xe, bất động đăm đăm nhìn ra bên ngoài cửa sổ. Gương mặt cô hơi hơi tái bạch, hai con mắt to vừa đen vừa sáng. Thiếu nữ xinh đẹp, giản dị và cô đơn này lập tức thu hút sự chú ý của hành khách trên tàu, đặc biệt là đám đàn ông bắt đầu ghé tai nhau bàn tán. Nhưng nữ sinh lại như không nhìn thấy ai, cũng chẳng cảm thấy gì, cô đắm chìm rất lâu trong một trạng thái suy tư tê dại.

Dáng vẻ bất thường, vẻ đẹp kiều diễm bất thường, cùng với cử chỉ bất thường khi canh giữ một đống nhạc khí ấy càng khiến những người đi cùng chuyến tàu thêm kinh ngạc. Dần dần, cô trở thành đề tài cho người ta tán chuyện lúc rảnh rỗi.

"Cô em này thất tình à?" Một gã học sinh du học mặc âu phục mang giày da nói nhỏ với bạn đi cùng.

"Đống đồ thổi kéo này ít nhất cũng đáng giá mười hai mươi đồng bạc đấy."

Một thương nhân béo phì ghé lại gần gã học sinh du học, nháy mắt ra hiệu liếc nhìn đống nhạc khí và cô nữ sinh, "Con nhóc này mang mấy thứ này làm gì nhỉ? Bán hát à?..."

Gã học sinh du học khinh khỉnh nhìn tên thương nhân một cái rồi không thèm đáp lời; gã lén nhìn cô nữ sinh mặc đồ tang trắng rồi lại quay sang bàn tán chuyện gì đó với người bạn.

Tàu đến Bắc Đái Hà, cô nữ sinh một mình xách đống nhạc khí của mình — thực ra, hành lý của cô ngoài nhạc khí ra thì chẳng còn gì khác — bước xuống tàu. Những hành khách còn lại trên tàu vẫn dùng ánh mắt kinh ngạc lẫn tiếc nuối nhìn theo bóng lưng cô bước ra khỏi sân ga.

Nhà ga Bắc Đái Hà nhỏ bé thật vắng vẻ. Sự ồn ào náo nhiệt trong khoảnh khắc khi tàu vừa cập bến, theo làn khói trắng phun ra từ đầu máy xe lửa biến mất, lại trở về với sự cô tịch và trống trải.

Cô nữ sinh xách hành lý, ngó sang trái trông sang phải ngoài sân ga một hồi, không thấy có người đến đón mình liền tìm một người phu khuân vác hành lý, đi về phía Dương Trang nơi cô muốn đến.

Lúc đi đường, cô vẫn u sầu như trước. Cô cúi đầu đi sau lưng người phu khuân vác, không nói không rằng. Sau đó rẽ một ngoặt, đi lên một ngọn đồi nhỏ, khi giữa bầu trời xanh thẫm và cánh đồng xanh biếc đột nhiên xuất hiện một biển lớn mênh mông vô tận, bước chân chậm chạp của cô nữ sinh dừng lại. Cô nhìn biển, ngạc nhiên đến thế, đôi mắt sáng ngời hiện lên sự xúc động vui mừng, "Ôi! Ôi!" Cô liên tiếp thốt lên hai tiếng "hê hê", bước chân như dính chặt xuống đất không hề nhúc nhích. "Lần đầu tiên được nhìn thấy — đẹp làm sao!"

Cô tham lam nhìn ngắm mặt biển bình lặng gợn sóng lăn tăn, quên cả việc đi tiếp.

"Cô ơi, đi mau lên chứ! Sao lại không đi nữa rồi?" Người phu khuân vác không hề bận tâm đến những biến đổi cảm xúc ấy của cô nữ sinh, ông ta đi thẳng xuống chân núi, đến khi không thấy bóng dáng chủ thuê đâu mới ngẩng đầu gọi lớn lên phía trên núi.

Cô nữ sinh vẫn ngẩn ngơ nhìn ngắm nước biển dưới chân vách đá, nhìn cánh buồm trắng cô đơn trên biển, hình như chẳng nghe thấy gì.

"Này! Tôi bảo cô cô gì ơi, cô bị làm sao thế hả?" Người phu khuân vác sốt ruột, lại hướng lên núi hò hét lớn tiếng, lúc này mới làm cô nữ sinh giật mình bừng tỉnh, cô dụi dụi mắt cười ngơ ngác một cái rồi nhanh chân chạy xuống đồi.

Họ lại tiếp tục cùng nhau bước đi.

Người phu khuân vác là một người trung niên lắm lời, ông ta không khỏi lên tiếng gặng hỏi cô nữ sinh có cử chỉ hơi đặc biệt này: "Cô đứng trên núi nhìn cái gì thế?"

"Nhìn biển. Đẹp biết bao!" Cô nữ sinh nghiêng đầu, "Bác sống ở đây thích thật đấy, nơi này đẹp quá!"

"Thích gì cơ chứ? Không đánh được cá thì không có cơm ăn. Chúng tôi chẳng thấy đẹp đẽ gì cả..." Người phu khuân vác cười cười rồi lại hỏi, "Tôi bảo này, cô đến đây làm gì thế? Sao lại đi một mình? Đi nghỉ mát à?"

Cô nữ sinh ôn hòa mỉm cười với người phu khuân vác, một lúc sau mới nói: "Làm sao dám nghỉ mát ạ. Cháu đến tìm anh họ cháu."

Người phu khuân vác trợn to mắt: "Anh họ cô là ai? Người ở đồn cảnh sát à?"

Cô nữ sinh lắc đầu: "Không phải, anh họ cháu dạy học — là giáo viên tiểu học ở Dương Trang."

"Hầy!" Người phu khuân vác reo lên một tiếng, "Mấy thầy giáo ở làng bên cạnh tôi đều biết cả. Không biết là vị nào?"

"Trương Văn Thanh ạ." Nét mặt cô nữ sinh sinh động hơn một chút, cô hồn nhiên hỏi, "Bác có biết anh ấy không? Anh ấy có ở trong làng không? Sao lại không ra ga đón cháu..."

Cái miệng của người phu khuân vác đột nhiên như bị dán tem niêm phong. Ông ta im bặt. Cô nữ sinh đăm đăm nhìn khuôn mặt đen nhẻm nhiều nếp nhăn của ông ta, chờ đợi câu trả lời. Nhưng ông ta không cất tiếng, lại đi thêm mấy bước nữa, rồi người phu khuân vác này lại đánh trống lảng sang chuyện khác: "Tôi bảo này, cô quý danh là gì? Từ trong Kinh thành xuống đây à?"

Cô nữ sinh vẫn còn nét trẻ con, cô nghiêm túc bảo với người phu khuân vác: "Cháu họ Lâm, tên là Lâm Đạo Tĩnh, đến từ Bắc Bình. Bác không quen anh họ cháu sao?"

Người phu khuân vác lại không cất tiếng nữa. Nửa ngày trời, ông ta hèm hèm hai tiếng, chẳng biết nói cái gì, thế là cô nữ sinh cũng không lên tiếng nữa. Cứ như thế họ đi thẳng đến trước cổng Trường Tiểu học Dương Trang. Người phu khuân vác lấy tiền công rồi đi, Lâm Đạo Tĩnh cũng hơi do dự bước lên những bậc thang đá bên ngoài cổng trường.

Trường học nằm trong một ngôi đền Quan Đế rất lớn ở ven làng. Lâm Đạo Tĩnh đặt hành lý ở cửa đền rồi bước vào trong đền tìm người. Cô đi lên điện Đông, điện Tây, điện Chính, điện Phụ xem hết một lượt các phòng học, không có lấy một bóng người. "Chẳng lẽ họ ra bờ biển đi dạo rồi sao?" Cô đoán thầm trong lòng, đành phải đứng trên bậc thang ngoài cửa đền chờ đợi.

Lúc này trời đã về chiều, trên mái nhà của các gia đình trong làng đều bốc lên làn khói bếp nghi ngút. Outside đền là một khu rừng cây, lũ ve trong rừng đang ra sức kêu rao ầm ĩ, Lâm Đạo Tĩnh kiên nhẫn nghe tiếng ve một lúc, sốt ruột ngó sang trái trông sang phải nửa ngày trời mà vẫn không có một bóng người. Phải trông chừng hành lý nên cô lại không dám dịch chuyển. Mãi cho đến khi trời tối hẳn, mới có một ông lão thọt chân từ trên đường lớn đi khập khiễng lại gần. Ông lão thấy có người đứng trên bậc thang liền từ xa gọi một tiếng:

"Tìm ai thế?"

Đạo Tĩnh vất vả lắm mới mong có người đến, mừng rỡ vội vàng chạy xuống bậc thang chào hỏi ông lão: "Thầy Trương Văn Thanh có dạy học ở đây không ạ?"

"Ồ, tìm thầy Trương à?..." Ông lão uống rượu say mần mẫn, mặt đỏ gay, uốn cái lưỡi líu lại, "Thầy... thầy ấy không ở đây nữa rồi."

Đạo Tĩnh giật thót tim: "Anh ấy đi đâu rồi ạ? — Anh ấy viết thư bảo cháu nghỉ hè không rời khỏi trường mà. Còn nữa, chị dâu họ cháu đâu? Chị ấy cũng dạy học ở đây..."

"Không... không biết! Không biết!..." Ông lão ngày càng say khướt, đi xiêu xiêu vẹo vẹo bước vào cổng lớn của trường học, rầm một tiếng đóng chặt hai cánh cửa đền lại.

Lần này thì làm khó Lâm Đạo Tĩnh rồi! Anh họ họ đi đâu mất rồi? Cô đã viết thư cho anh ấy, bảo anh ấy là sẽ đến tìm anh ấy, thế nhưng, anh ấy lại không ở đây nữa. Bây giờ phải làm sao? Sau này biết tính thế nào đây?... Cô ngẩn ngơ đứng trên bậc đá lạnh lẽo ngoài cửa đền, nhìn khu rừng cây âm u trước mặt, tiếng ve tai tái vẫn kêu la không ngừng nghỉ, nước biển tuy không nhìn thấy nhưng trong sự tĩnh mịch, sóng biển vỗ vào gềnh đá lại không ngừng phát ra âm thanh đơn điệu. Lâm Đạo Tĩnh dùng sức đập cửa mấy cái nhưng không mở được, ông lão nhất định đã chìm vào giấc điệp từ lâu. Trong lòng cô như lửa đốt, đôi mắt hoen lệ, một mình đứng ngoài cửa đền, đứng mãi, đứng rất lâu. Trăng sáng đã nhô lên, ánh trăng như dải lụa mỏng xuyên qua kẽ lá, chiếu lên khuôn mặt xinh đẹp của thiếu nữ cô đơn, cô đột nhiên gục lên bia đá trước cửa đền sụt sùi khóc nấc.

Con người khi đau khổ là lúc dễ hồi tưởng lại chuyện cũ nhất. Lâm Đạo Tĩnh vừa khóc vừa chìm vào trong ký ức — Làm sao cô lại một mình đến cái nơi giơ mắt ra không một người thân thích này? Tại sao cô lại lang thang một mình trong khu rừng ven biển vào đêm khuya thanh vắng này? Tại sao cô lại rời bỏ bố mẹ, quê hương để bôn ba ở nơi đất khách quê người này? Tại sao, tại sao cô lại đau đớn khóc lóc thảm thiết đến thế này?...