Thời gian lại trôi qua một năm.

Vương Hiểu Yến đang đi đi lại lại đầy bồn chồn trong căn phòng nhỏ gọn gàng của nữ sinh viên ký túc xá Đại học Bắc Kinh. Cô cầm một cuốn "Đại cương Kinh tế học" lên, nhưng lại không tài nào đọc nổi. Ném cuốn sách sang một bên, cô đứng trước gương ngắm nhìn mình. Bình thường khuôn mặt cô trắng trẻo và an tĩnh, lúc này cô thấy mình trong gương, hai gò má ửng hồng, đôi lông mày nhướn lên đầy kích động, còn cô thì cảm nhận rõ hơn bao giờ hết, trái tim mình đang đập mạnh như thể đang bốc cháy.

"A, sắp được gặp anh ấy rồi..."

Chỉ cần nghĩ đến cuộc gặp gỡ với Đới Du, cô đã không kìm được mà vui sướng đến run người. Đây là mối tình đầu của một cô gái trẻ. Tình yêu này không chỉ đánh thức những nguyện vọng tốt đẹp của tuổi thanh xuân, đánh thức niềm vui sống trong cô, mà dường như còn củng cố thêm niềm tin của cô vào cách mạng, vào sự nghiệp của chính mình. Vương Hiểu Yến biết về các vấn đề cách mạng ít hơn Lâm Đạo Tĩnh, nhưng có một điều cô tuyệt đối tin tưởng, đó là: xã hội cũ tội ác này không thể để nó tiếp tục tồn tại; con người cần phải đứng lên đấu tranh cho sự ra đời của một xã hội mới hợp lý và hạnh phúc. Vì vậy, khi cô gặp Đới Du lần đầu tiên ở phòng của bạn học Phòng Thục Linh, khi nghe người thanh niên trầm ổn này nghiêm nghị và đau xót nguyền rủa tội ác vô sỉ của bọn phản động Quốc dân Đảng, cô đã có ấn tượng tốt về anh ta. Sau đó, tiếp tục gặp lần thứ hai, lần thứ ba, họ dần dần quen thân với nhau. Anh ta giới thiệu sách cho cô đọc, giảng giải cho cô ý nghĩa trong sách; anh ta là người học rộng tài cao, có thể đọc vanh vách từng đoạn nguyên văn "Tư bản luận" và các tác phẩm kinh điển khác, điều này không khỏi khiến các bạn sinh viên trẻ ngạc nhiên và ngưỡng mộ. Hiểu Yến là cô gái hiếu học, vì thế mà đối với một người cô cho là vừa có tư tưởng cách mạng vừa có học vấn như vậy, từ ngưỡng mộ đã nảy sinh tình yêu.

Đới Du thường đến tìm Hiểu Yến. Mỗi lần đến cửa phòng ký túc xá của cô, anh ta nhất định dùng tay gõ nhẹ lên cửa ba cái, sau đó lặng lẽ và lịch sự bước vào phòng.

"Mấy ngày nay, đọc "Tư bản luận" được bao nhiêu rồi?" Anh ta ngồi xuống, đẩy đẩy gọng kính, nhìn khuôn mặt Hiểu Yến, bình thản nói.

Hiểu Yến vừa thấy anh ta liền đỏ mặt. Cô nói với anh ta câu nào cũng thấy tim đập thình thịch. Cô chỉ đành cố gắng kiềm chế bản thân, không dám nhìn thẳng vào mặt anh ta.

"Đọc đến chương năm mươi mốt — Quan hệ phân phối và quan hệ sản xuất rồi. Sắp đọc xong nhưng vẫn không hiểu."

"Thế là rất tốt. Người theo chủ nghĩa Marx nên là như vậy. — Đọc đến chương năm mươi mốt rồi ư? Trong chương này có nội dung thế này phải không?" Anh ta nhướng mắt suy nghĩ một lúc, rồi đọc thuộc lòng: "'Phân tích khoa học về phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa, trái lại đã chứng minh nó là một phương thức sản xuất đặc thù, có tính quy định lịch sử đặc thù, và chứng minh rằng giống như những phương thức sản xuất xác định khác, nó đã đặt lực lượng sản xuất xã hội cùng các hình thái phát triển của nó...'" Anh ta đột nhiên ngừng đọc, nhìn Hiểu Yến mỉm cười nhẹ: "Trí nhớ kém quá, không nhớ nổi nữa."

"Kiến thức của anh thật uyên bác! Trí nhớ thật tốt!" Hiểu Yến cúi đầu, giọng cô tràn đầy sự ngưỡng mộ và tôn kính chân thành.

Dần dần, họ không thể tiếp tục kiểu trò chuyện này được nữa. Đới Du đến phòng cô ngồi là cứ liếc mắt nhìn cô. Anh ta không đi, cũng chẳng nói gì. Hiểu Yến là cô gái có lòng tự trọng rất cao, cô biết mình đã yêu Đới Du, nhưng lại không muốn bày tỏ tình cảm này trước.

Thường thường ngồi đối diện không nói năng gì một lúc như vậy, Đới Du cầm mũ lên rồi đi mất. Có lần Hiểu Yến lặng lẽ nhìn theo bóng lưng anh ta khuất dần, một mình tựa vào cửa phòng, nước mắt lưng tròng, lẩm bẩm một mình: "Anh ấy, anh ấy dường như có tình cảm với mình... Nhưng, anh ấy, tại sao anh ấy cứ chẳng hề biểu lộ gì cả?..."

Hiểu Yến gầy đi. Trái tim thiếu nữ đang phải chịu sự dày vò của tình yêu. Có lúc cô nằm trên giường cũng từng có ý nghĩ bồng bột: "Phải dũng cảm nói với anh ấy — rằng có một trái tim đang yêu anh. Nếu anh ấy không đáp lại, thì dứt khoát tuyệt vọng luôn." Thế nhưng vừa gặp anh ta, cô lại chẳng có đủ dũng khí đó, cô quá e thẹn.

Tại sao Đới Du không bày tỏ tình yêu với Hiểu Yến? Hóa ra anh ta vẫn chưa nhận được sự cho phép của chủ nhân, anh ta không dám.

Ngày hôm đó, anh ta hạ quyết tâm nhất định phải nói với chủ nhân, thế là trên một chiếc giường đôi bằng đồng thau, Đới Du ngẩn người một lát, đẩy đẩy người phụ nữ không còn trẻ và vô cùng gầy gò đang nằm ngủ bên cạnh mình, thì thầm: "Phượng Quyên, tỉnh dậy đi! Có chuyện này nói với em."

Người phụ nữ kia — chính là nữ đặc vụ Vương Phượng Quyên, kẻ cùng Hồ Mộng An dụ dỗ anh ta đầu hàng, mở đôi mắt buồn ngủ lờ đờ, ôm lấy cổ Đới Du, nũng nịu lầm bầm: "Anh Đới, anh làm gì đấy? Để em ngủ thêm lát nữa đi!"

"Không, anh phải đi rồi." Tuy nhiên anh ta vẫn chưa đi, do dự một chút rồi lại nói: "Nói cho em biết, một nữ sinh Đại học Bắc Kinh đã yêu anh — vì chưa xin ý kiến em nên anh vẫn chưa thân thiết gì với cô ta... Em xem nên làm thế nào?"

Người phụ nữ nằm trên giường châm một điếu thuốc, rít mạnh hai hơi. Sau đó đảo mắt nhìn trần nhà, lạnh lùng nói: "Chưa thân thiết gì? Sao không mau chóng thân thiết đi? Bắt lấy nó!" Cô ta ngoảnh đầu, nheo mắt nhìn Đới Du, vừa như nịnh nọt vừa như đang thẩm tra: "Đại học Bắc Kinh không còn nhiều phần tử đỏ, nhưng người của chúng ta cũng không nhiều, đa số chỉ toàn lũ mọt sách. Con nhỏ này là loại mọt sách phải không? Thế thì tốt, anh cứ mạnh dạn mà yêu đi. Nhưng anh cảnh cáo anh đấy! Đừng có mà sa chân vào mê hồn trận thật sự..." Người phụ nữ trừng mắt nhìn Đới Du một cái đầy ác độc, đột nhiên ôm lấy cổ anh ta, "Nói cho anh biết, anh có yêu cô ta không?"

"Không..." Đới Du lắc đầu. Anh ta không nói ra tình cảm thực sự của mình đối với Hiểu Yến, cũng không nói Hiểu Yến là người có khuynh hướng tiến bộ, nhưng đôi mắt sắc lẹm của người đàn bà kia đã nhìn ra, cô ta trừng anh, đe dọa đầy hung hãn: "Hừ, tình yêu! Anh không xứng có được tình yêu chân chính! Anh không xứng hiểu thế nào là tình yêu! Anh cũng không xứng tận hưởng tình yêu!"

Đới Du sợ đến mức không dám lên tiếng. Anh ta chậm rãi mặc quần áo, ôm một tập tài liệu rồi đi ra ngoài.

Tối hôm đó, anh ta lại ngồi trong phòng của Hiểu Yến. Đã hai tuần không gặp, vừa thấy anh ta xuất hiện, Hiểu Yến đỏ mặt, đột nhiên rơi lệ. Cô vội quay mặt đi.

Đới Du đứng dậy, chậm rãi, dường như có chút e sợ, bước đến bên Hiểu Yến đang tựa vào bệ cửa sổ, đặt tay lên vai cô, giọng nói thấp trầm: "Yến, đồng chí thân yêu, anh yêu — em..."

Anh ta tháo kính ra, hôn điên cuồng lên khuôn mặt trắng trẻo lạnh buốt của Hiểu Yến.

Như đang trong cõi mộng, Hiểu Yến say đắm trong niềm hạnh phúc bất ngờ. Cô đăm đăm nhìn người mình yêu bấy lâu nay. Đôi mắt lồi của anh ta dường như cũng chứa lệ, sắc mặt anh ta mang một vẻ mệt mỏi xám xịt của người bệnh. Cô ngạc nhiên nói như thể mới vừa phát hiện ra: "Anh sao thế? Sức khỏe không tốt à?" Cô dìu anh ta đến bên giường nằm xuống, rót một cốc nước cho anh, rồi ngồi trên chiếc ghế cạnh anh, không nói một lời, nhìn anh bằng ánh mắt trìu mến.

Đới Du nhắm mắt dưỡng thần một chút rồi mở mắt ra. Anh ta nhìn Hiểu Yến mỉm cười đầy áy náy: "Yến, em thật tốt! Thật dịu dàng, lương thiện. Kể từ lần đầu tiên gặp em, anh đã không thể quên được em — em như một vị thánh nữ tinh khiết, ai gặp em cũng sẽ thấy lương tâm bị giày vò, muốn tẩy rửa linh hồn tội lỗi của mình..." Anh ta nắm lấy tay Hiểu Yến, hôn liên tục, Hiểu Yến cảm thấy đôi môi khô khốc của anh ta nóng như một chậu lửa.

"Không," Hiểu Yến rút tay về, gục đầu bên mặt anh ta, thì thầm nhỏ nhẹ, "Quân Tài, kể từ lần đầu tiên gặp anh, em cũng vậy... Anh tốt hơn em. Ngoài Lâm Đạo Tĩnh ra, trên đời này lần đầu tiên em... thân thiết với anh."

"Không, anh không tốt. Anh không phải người tốt như em hằng mơ tưởng đâu." Đới Du — Trịnh Quân Tài ôm chặt lấy thân hình mềm mại của Hiểu Yến vào lòng, giọng khàn khàn nói chậm rãi: "Yến, người yêu dấu nhất, vì em, anh cũng phải chấn chỉnh lại, cố gắng thật nhiều... Hãy yêu anh, mãi mãi yêu anh nhé!"

Đó là chuyện của một tuần trước. Trải qua một tuần trong sự chờ đợi nồng nhiệt, ngày hẹn gặp của Hiểu Yến và Đới Du lại đến.

Hiểu Yến đứng trước bàn trang điểm chải chuốt mái tóc, rồi lại mỉm cười với đôi gò má đang nóng bừng của mình. Như thể người yêu đang ở ngay bên cạnh, cô e thẹn quay đầu nhìn — căn phòng được dọn dẹp gọn gàng, tinh tươm, nhưng ngoài một chậu hoa nhài trắng tỏa hương thơm ngát ra, ở đây chẳng có ai cả. Cô mỉm cười lần nữa, rồi mở ngăn kéo, lấy ra một chiếc hộp phấn nhỏ được trang trí lộng lẫy từ trong hộp sơn mài đỏ bóng loáng. Đây là món quà dì tặng cô nhân dịp sinh nhật năm ngoái. Cô chưa bao giờ dùng đến những đồ trang sức này, nên cứ cất trong ngăn kéo. Thế nhưng hôm nay, không hiểu sao, cô lại nhớ đến hộp phấn này và lấy nó ra. Mở hộp phấn, lấy miếng bông phấn nhỏ bên trong, dặm một chút phấn rồi soi gương dặm lên mặt. Khi thấy khuôn mặt mình trong gương càng thêm trắng, trắng hồng rạng rỡ, càng làm tôn lên vẻ xinh đẹp của tuổi thanh xuân, cô lại e thẹn dùng khăn tay lau phấn đi. Cô mộc mạc, chăm chỉ, chưa bao giờ tốn công trang điểm. Hôm nay, khi sắp gặp người yêu lại lãng phí thời gian vào việc vô ích này, cô hổ thẹn rời khỏi bàn trang điểm, vội vã đi đến bàn học cầm sách lên.

Ba giờ hơn, cô nôn nóng ngồi bên bàn, chốc chốc lại đưa mắt nhìn ra sân. Khi nghe thấy cô em gái nhỏ ở sân hét lên: "Chị cả ơi, có người tìm chị!"

Cô lập tức đặt sách xuống đi ra sân. Hôm nay Trịnh Quân Tài ăn mặc đẹp và chỉn chu hơn trước. Một bộ âu phục len màu xanh, cổ áo sơ mi trắng tuyết lật ra ngoài, mặt mày cạo rất sạch sẽ. Trước đây, Hiểu Yến luôn tưởng anh ta đã ba mươi tuổi, nhưng hôm nay nhìn anh chỉ khoảng hai mươi lăm, hai mươi sáu tuổi.

Đây là lần đầu tiên Đới Du đến nhà Hiểu Yến. Sau khi ngắm nghía xung quanh một lát, anh ta nói: "Tiểu Vương, phòng của em dọn dẹp sạch sẽ quá, thật thoải mái. Kinh tế gia đình em rất khá giả sao?"

Hiểu Yến lấy kẹo bánh ra cho anh, rồi ngồi xuống bên cạnh anh: "Tiền lương của bố đâu có đủ dùng. Chính phủ thường xuyên nợ lương, trông vào tiền lương thì cả nhà đói chết mất. Bác cả của em mở ngân hàng, bác ấy rất giàu, thường xuyên chu cấp cho nhà em. Nên cuộc sống gia đình vẫn tạm ổn." Hiểu Yến nói đến đây, nhìn chằm chằm vào mặt Đới Du một lát rồi nói: "Sắc mặt anh hôm nay có vẻ tốt hơn một chút, không bị ốm chứ? Tại sao anh cứ không chịu nói cho em biết anh ở đâu? Anh biết đấy — em rất muốn đến thăm anh."

Đới Du nắm lấy tay Hiểu Yến, lại khôi phục dáng vẻ trầm uất trước đây: "Yến, công việc của anh không cho phép anh nói cho em những chuyện đó, tha lỗi cho anh... Tuần này em vẫn tốt chứ?"

"Tốt. Chỉ là nhớ — anh!..."

Đới Du lại ôm Hiểu Yến vào lòng. Sau khi tỉnh táo lại đôi chút từ cơn cuồng nhiệt tựa hồ như mơ, Hiểu Yến vuốt lại mái tóc, nhìn anh dịu dàng: "Anh biết không? Lâm Đạo Tĩnh sắp ra tù rồi. Vì tên khốn Hồ Mộng An kia đã rời Bắc Bình, vả lại Tiểu Lâm vốn cũng chẳng phải Đảng viên Cộng sản gì, nên bố em nhờ người nói một tiếng, Tiểu Lâm đã có hy vọng ra ngoài rồi. Vài ngày nữa có ngày chính xác là em đi đón chị ấy. Quân Tài, em có một chuyện luôn muốn hỏi anh, nhưng mãi vẫn không tiện mở lời. — Chị ấy nói hồi ở Định Huyện, anh từng tìm chị ấy. Chị ấy có vẻ không hài lòng lắm về anh. Chị ấy nói là do anh lãnh đạo công việc của họ không tốt, cô em chính là người mà anh chủ trương — đánh đổ."

Đới Du châm một điếu thuốc, uống hai ngụm nước, chậm rãi trả lời Vương Hiểu Yến: "Cô ấy hiểu lầm hoàn toàn rồi. Đối với hành vi quá khích của cô ấy và một thanh niên họ Triệu, anh còn khuyên cô ấy — bảo họ đừng mắc bệnh "tả" khuynh ấu trĩ. Anh là người chủ trương đánh đổ một gã giáo viên xấu họ Ngô, còn việc đoàn kết với cô của em là do anh đề xuất. Ai ngờ sau đó họ lại làm hỏng chuyện. Vì anh chỉ ở đó có hai tiếng đồng hồ."

"Là như vậy sao?" Hiểu Yến trút được gánh nặng trong lòng, dùng đôi mắt tin tưởng tuyệt đối chân thành nhìn Đới Du mỉm cười đầy áy náy: "Anh đừng để bụng, có lẽ em nghe nhầm lời chị ấy. Tài à, chị ấy mà ra, nghe tin hai đứa mình quen nhau, chắc sẽ mừng lắm! Tiểu Lâm — chị ấy yêu đương từ lâu rồi; em lớn hơn chị ấy, thế mà vẫn chưa có bạn trai bao giờ. Chị ấy cứ cười em là quá câu nệ, cổ hủ đấy."

Đới Du liếc Hiểu Yến, đôi mắt cá vàng phồng lên cười nói: "Từ nay về sau em cũng có thể tự hào rồi — em đã có người yêu, và có thể trở thành chồng em — đúng không?"

Hiểu Yến khẽ huých Đới Du một cái, đỏ mặt quay đi: "Em không muốn kết hôn sớm đâu. Đợi tốt nghiệp đại học rồi tính sau."

"Anh không ép em. Người yêu dấu nhất của anh..."

Sau khi Đới Du đi, Hiểu Yến đến phòng mẹ ăn cơm tối. Đôi mắt cô cháy bỏng niềm hạnh phúc, cô chị cả trầm tĩnh ít nói, hôm nay bỗng hóa thành cô bé nhỏ nô đùa cùng các em. Mẹ nhìn thấy sự thay đổi của con gái, bà dịu dàng mỉm cười với chồng đang ngồi cạnh bàn ăn: "Hồng Tân, con Hiểu Yến nhà mình có bạn trai rồi, ông có biết không?"

Giáo sư Vương nhìn Hiểu Yến đang đỏ mặt, lại nhìn hai cô con gái nhỏ khác, cười ha hả nói: "Có tin báo cho tôi từ lâu rồi. Tôi không phản đối! Không phản đối! Hiểu Yến năm nay hai mươi hai tuổi rồi nhỉ? Có thể kết bạn rồi. Nhưng mà..." Ông gắp một miếng thức ăn bỏ vào miệng, sau khi nuốt xuống mới lắc lắc đầu nói: "Nhưng mà, nhất định phải là một người đàng hoàng có học thức. Yến, cậu ta thế nào? — Học vấn ra sao?"

Hiểu Yến cúi đầu bưng bát cơm, hồi lâu mới trả lời: "Cũng khá ạ. Có học vấn, cũng có tư tưởng. Già dặn, trung thực..."

"Ồ, bố hiểu rồi, gần một năm nay tư tưởng Hiểu Yến thay đổi lớn, con bé tín đồ của ông Marx này cũng ảnh hưởng đến bố nhiều lắm. Vậy thì, bố nghĩ người thanh niên này chắc cũng, cũng... Thôi được, bố chúc mừng hai con. Xem ra thế cuộc là vậy, Quốc dân Đảng thối nát thế này, chả trách nhân dân cả nước bất bình..." Ông vỗ mạnh bàn tay to vào đầu cô con gái út Lăng Yến, vừa lắc đầu vừa gật đầu cười nói: "Hiểu Yến à, chỉ cần con hạnh phúc, bố đều vui. Nhưng phải cẩn thận nhé — làm cha mẹ lúc nào cũng lo lắng không hết cho con cái, thực ra thì việc gì phải thế cơ chứ!"

Mặt Hiểu Yến lúc đỏ lúc trắng, trắng rồi lại đỏ. Cô cảm kích nhìn bố mẹ hiền từ nhân hậu, lại nhìn cô em gái nhỏ nghịch ngợm đang lén dùng tay trêu chọc mình. Trầm ngâm một lát, cô nói nhỏ: "Mọi người đừng lo... Anh ấy rất tốt..." Cô ngẩng đầu lên, hơi bất an nói tiếp: "Bố, Lâm Đạo Tĩnh chẳng phải sắp ra rồi sao, chị ấy không có chỗ đi, sau khi ra ngoài cho chị ấy tạm thời ở nhà mình được không ạ?"

Giáo sư Vương thu lại nụ cười. Phu nhân giáo sư bất an nhìn giáo sư.

"Cô ấy là người tốt. Nhưng — hơi ấu trĩ..." Giáo sư châm thuốc, trầm ngâm rít vài hơi, hồi lâu mới nói: "Được thôi. Chúng ta làm phúc cho trót. Bố cũng không ngờ, sao bố nhờ bác con nói với một người bạn ở chính quyền thành phố, mà Lâm Đạo Tĩnh lại có thể ra nhanh như vậy, bảo cô ấy đến đi. Dù sao thì, xem ra, thanh niên không thể cứ giam mình trong thư phòng mãi được." Giáo sư Vương không khỏi cảm khái ngừng nói...

Hiểu Yến nhìn vẻ trầm tư và đau khổ của bố khi ngả người trên ghế, cô lại lấy tay che miệng cười khẽ.

"Bố," cô đẩy vai giáo sư, mỉm cười nói: "Bố, bố còn chủ trương con phải vùi đầu đọc sách, không được hỏi đến chính trị nữa sao? Bố vẫn còn nhiệt liệt chào đón lý luận đọc sách cứu nước của tiến sĩ Hồ đấy à?"

Giáo sư như không nhận ra con gái, trợn mắt nhìn con một hồi, bất thình lình đập nắm tay xuống bàn, kích động kêu lên: "Mọi sự vật đều đang phát triển và biến đổi! Trên thế giới này không bao giờ có sự vật gì đứng yên cả. Tư tưởng con người cũng vậy!"

Phu nhân giáo sư ngồi cạnh chồng đang đan chiếc áo len xanh cho con gái út, nghe giáo sư nói xong, bà ngẩng mắt cười với con gái cả Hiểu Yến: "Hiểu Yến, con chưa biết đấy, dạo này đêm nào bố con cũng nằm trên giường đọc hai tiếng triết học — cái gì mà "Chống Dühring", cái gì mà "Duy vật biện chứng", rồi "Sự khốn cùng của triết học"... Mẹ chẳng hiểu mấy thứ đó, nhưng bố con có vẻ như bị mê hoặc rồi."

Hiểu Yến nheo mắt, vui vẻ nhìn bố. Trên khuôn mặt trắng hình trứng ngỗng hiện lên đôi lúm đồng tiền sâu hoắm.