Rạng sáng, màn sương mù dày đặc bao trùm lên những hàng cây hòe xanh mướt ở Bắc Hà Tiệm, buổi sáng sớm của cố đô vẫn chìm trong làn sương mờ ảo. Lúc này, Lư Gia Xuyên, người ngủ tạm ở tòa nhà số 3 Đại học Bắc Kinh, đã thức dậy. Cậu ấy ở trong ký túc xá của Hứa Ninh ở tầng hai, hai người chen chúc trên một chiếc giường sắt nhỏ, ngủ qua nửa đêm. Sáng sớm cậu đã dậy, còn Hứa Ninh vẫn đang ngủ say sưa. Cậu vừa dùng tay chải mái tóc rối bù, vừa nhẹ nhàng đẩy cửa phòng ra. Cửa mở, không khí trong lành ùa vào mặt, cậu nhón gót chân, tươi tắn hít một hơi thật sâu. Dù mệt mỏi, dù đôi mắt vì thiếu ngủ mà chằng chịt những tia máu đỏ nhỏ, nhưng khuôn mặt cậu lại tràn đầy sức sống và niềm vui tuổi trẻ, giống hệt như buổi sáng trong lành này. Cậu đứng ở hành lang vắng ngắt, dáng vẻ rất thảnh thơi, nhưng đôi mắt lại luôn sắc bén nhìn xuyên qua màn sương, quan sát xuống lầu, ra ngoài tường. Dưới bầu khủng bố trắng tàn khốc, cậu đã rèn luyện được tính cảnh giác cao độ. Đặc biệt là mấy ngày nay, lại có thêm một số cơ quan của Đảng bị phá hoại, lại thêm một loạt đồng chí bị bắt đi — kể từ khi Tưởng Giới Thạch phái hiến binh đoàn thứ ba cùng tên tay sai trung thành Tưởng Hiếu Tiên đến Bắc Bình, các tổ chức cách mạng ở Bắc Bình liên tiếp bị phá hoại, tình hình vô cùng nghiêm trọng. Do đó, mỗi một đồng chí cách mạng đều không thể không nâng cao cảnh giác bất cứ lúc nào.
Cậu lặng lẽ quan sát một lát, không thấy gì, đang định quay người bước vào phòng thì một chiếc ô tô con phóng nhanh như bay lao thẳng về phía cổng chính của tòa nhà số 3 Đại học Bắc Kinh, rồi dừng lại ngay trước cổng. Chẳng mấy chốc, trong sân xuất hiện mấy kẻ mặc thường phục và âu phục có hình dáng khả nghi... Lư Gia Xuyên thấy vậy liền không nhìn nữa, trong khoảnh khắc ngàn cân treo sợi tóc ấy, nhờ vào sự che khuất của cột nhà, cậu tung một bước nhảy vọt trở lại phòng, vội vàng lay Hứa Ninh dậy: "Hứa Ninh, dậy đi! Bọn chó con đến bắt người rồi. Nhanh thu dọn đi! Tôi đi chỗ khác đây!"
"Cậu đi đâu? Không chạy ra ngoài được nữa đâu!" Hứa Ninh dùng tay áo ngăn cậu lại.
"Không được! Bọn chúng chưa để ý đến cậu... Tôi không thể ở trong phòng này. Nếu tôi bị bắt đi, xin cậu hãy nhanh chóng nói lại với Từ Huy." Nói xong, mặc cho Hứa Ninh vẫn đang giơ tay muốn kéo lại, cậu đã biến mất khỏi phòng trong chớp mắt.
Toàn bộ khu ký túc xá sinh viên của tòa nhà số 3 Đại học Bắc Kinh sục sôi như nước sôi.
Sau khi một nhóm lớn hiến binh mang súng báng lật ập vào căn phòng mà Lư Gia Xuyên thường ở — phòng của Ngô Đại Cương — nhưng không tìm thấy một bóng người, chúng liền tản ra các phòng của sinh viên để lục lọi tung tóe. Ba tên hiến binh theo một tên đặc vụ mặc thường phục xông vào phòng của Hứa Ninh, lúc này Hứa Ninh vẫn đang trùm chăn ngủ say.
"Mẹ kiếp, còn ngủ à, dậy mau!" Một bàn tay gầy guộc bóp lấy cổ Hứa Ninh.
Hứa Ninh bừng tỉnh sau giấc mộng, ngơ ngác nhìn những tên hiến binh đứng trước giường.
"Có một tên họ Lư — không phải sinh viên trường các cậu, có chạy vào phòng cậu không?"
Trái tim Hứa Ninh "thịch" một tiếng rơi xuống đất. Lư Gia Xuyên vẫn chưa bị bắt. À! Chàng trai tháo vát ơi, cậu đã chạy đi trốn ở đâu rồi? Trong lòng cậu ấy vui mừng, nhưng ngoài miệng lại lắp bắp nói những câu trước sau không khớp: "Ừ, ừ, các anh nói gì thế? Có người chạy vào phòng tôi á? À, thế, các anh tìm đi! Nào, tôi giúp các anh tìm." Cậu vùng dậy, thực sự quay sang đông nhìn tây ngó.
Bọn hiến binh lục lọi một trận nháo nhão. Trên giường, dưới gầm giường, căn phòng nhỏ bé thì có thể giấu được ai, thế là cửa phòng "ầm" một tiếng vang lên, chúng lại lũ lượt kéo ra ngoài.
Trên lầu dưới lầu náo loạn cả lên. Tiếng giày bốt da nện thình thịch cùng tiếng chửi mắng quát tháo và tiếng vứt đồ đạc hỗn độn vào nhau, làm cho học phủ tối cao vốn yên tĩnh trang nghiêm này khiến ai nấy đều hoảng hốt bất an.
Ở góc khuất trên tầng hai, một căn phòng nhỏ treo biển "Phòng công dịch", cửa phòng hé mở, bên trong có vẻ như vắng ngắt không một bóng người. Một tên hiến binh trẻ tuổi đi tới, nhìn kỹ tấm biển gỗ trên tường căn phòng nhỏ này rồi đá văng cửa phòng bước vào. Cửa sổ trong phòng đóng kín, bên trong tối thui, một luồng không khí hôi hám ập thẳng vào mặt, tên hiến binh lùi lại một bước, dùng sức đá mạnh cửa phòng tung toé ra. Chỉ thấy trên chiếc giường ván, một ông lão nằm quay đầu vào trong, đầu đội mũ bảo hiểm nhỏ, trán quấn một chiếc khăn mặt trắng, đắp chiếc chăn bông dày cộm, đang rên rỉ đau đớn, trông như đang mắc bệnh truyền nhiễm cấp tính nào đó. Tên hiến binh nhíu mày, nhổ bọt một cái rõ mạnh, như thể đang né tránh bệnh dịch, rồi lại dùng chân "phịch" một cái đá đóng cửa phòng lại, quay người bỏ đi.
Từ sáu giờ sáng cho đến mười giờ, trên dưới tòa nhà số 3 Đại học Bắc Kinh hầu như đã bị lục soát khắp nơi, bọn hiến binh đoàn thứ ba và những tay săn "cộng" sừng sỏ của đảng bộ thành phố Quốc Dân Đảng vẫn không tìm thấy Lư Gia Xuyên để tranh công lãnh thưởng. Cuối cùng đành bắt đi mấy sinh viên, lúc này mới tức tối bỏ đi.
Cửa phòng công dịch trên tầng hai mở hé, bọn hiến binh đi qua đi lại chỗ này mấy bận, nhưng Lư Gia Xuyên lại nằm yên lặng suốt bốn tiếng đồng hồ trên chiếc giường của người công nhân họ Vương.
Tiếng chửi rủa râm ran của các bạn học truyền vào căn phòng nhỏ của ông Vương, Lư Gia Xuyên biết rằng bọn hiến binh và đặc vụ đã đi rồi. Cậu liền xoay người nhảy phắt xuống giường, vừa định tháo mũ bảo hiểm và khăn mặt ra thì người công nhân họ Vương hớt hơ hớt hải xông vào phòng. Chợt nhìn thấy một thanh niên mặc chiếc áo khoác xám của mình, đội chiếc mũ bảo hiểm nhỏ trông rất lạ lùng, ông không khỏi sững sờ. Khi nhận ra đây là cậu sinh viên hay đến đây — Lư Gia Xuyên, ông lập tức hiểu ra mọi chuyện.
Lão công nhân tóm chặt lấy tay cậu, liên miệng nói: "Nguy hiểm quá! Nguy hiểm quá! Bọn hiến binh đoàn thứ ba, hôm nay cũng định bắt ngài phải không?"
Lư Gia Xuyên vừa cười vừa đáp: "Có lẽ thế, không bắt thêm ít bách tính thì chúng phát tài sao?" Vừa nói, cậu vừa cởi bộ đồ của ông lão ra, tiện thể gấp gọn chăn giúp ông, quét dọn bụi bẩn, mở toang cửa sổ. Ông Vương tay cầm bình nước đứng ngây ra ở giữa phòng nhìn cậu. Thật là một thời điểm căng thẳng nghiêm trọng làm sao, thế mà vị sinh viên trẻ tuổi này vẫn cười với ông rất đỗi thân thiết, vẫn thong thả thu dọn phòng ốc giúp ông. Ông lão vô cùng cảm động. Người công nhân già dạn dày sương gió này, kiểu người nào mà chẳng từng thấy qua, thế nhưng những thanh niên như thế này thì ông thấy không nhiều. Ông quên mất những việc cần phải làm, cong cái lưng thấp bé, áp sát bên cạnh Lư Gia Xuyên lải nhải: "Ấy! Ấy! Lũ khốn kiếp ấy mà là chính phủ quốc dân gì chứ, còn xưng là đồ đệ của Tôn Trung Sơn nữa chứ, đúng là — ngài đừng chê tôi nói khó nghe, còn tệ hơn cả thổ phỉ! Tôi tận mắt chứng kiến nhiều rồi, hễ cứ gã thanh niên tốt nào hễ nói đến cứu nước, nói đến kháng Nhật, hễ nhìn thấy sách vở bìa đỏ gì đó, là bọn chúng còn sốt ruột hơn cả việc đào mồ tổ tiên nhà chúng! Nào là phỉ cộng, đảng đỏ, nào là quậy phá học phủ, tất cả đều trút hết lên đầu người ta. Ngài thử nghĩ xem, đầu óc con người ta toàn là thịt cấu thành, ai mà chịu nổi chứ! Hết lớp này đến lớp khác những chàng trai tốt bị bắt đi ngay trước mắt tôi đếm không xuể." Ông thở dài, "Tôi già rồi không nỡ nhìn cảnh này. Haizz! Tiên sinh Lư, ngài nói xem, đây là cái thời buổi gì thế chứ?" Ông lão bắn nước bọt tứ tung, thao thao bất tuyệt kể lể. Lư Gia Xuyên đứng trên mặt đất với vẻ đầy hứng thú lắng nghe ông kể, nhưng ông lão bỗng trừng to mắt đổi giọng: "Ngài chắc là đang bận, tôi đừng lải nhải nhảm nhí nữa. Tôi thực sự rất quý các cậu, tôi có mấy người bạn — là sinh viên, đều giống như ngài, thế nhưng bọn họ đều bị bắt rồi... Thôi, tôi không lải nhải nữa, ngài đang bận. Ngài, ngài đừng đi vội, nếu đi, tôi ra ngoài ngó chừng trước cho ngài, nhỡ lại sót lại lũ tay sai... Ngài, cứ đợi đã nhé!"
Ông Vương xách bình nước rón rén bước ra ngoài.
Lư Gia Xuyên ngồi trong căn phòng nhỏ của ông Vương đợi thêm một lúc, ông lão quay về báo với cậu rằng ngoài cổng lớn quả nhiên có người giống như thám tử đang lảng vảng, vì vậy cậu đành ở lại, mãi cho đến bảy giờ tối, cậu mới thay một bộ âu phục lịch sự trong phòng của một người bạn học, lắc lư thân hình, huýt sáo, trông như một công tử bột, nhân lúc hỗn loạn lúc chập tối, bước ra khỏi cổng lớn của tòa nhà số 3 Đại học Bắc Kinh.
Lư Gia Xuyên là con trai của một giáo viên tiểu học ở vùng nông thôn huyện Lạc Đình, Hà Bắc. Nhờ có hoạt động và ảnh hưởng của đồng chí Lý Đại Tiêu ở vùng đó, đã giúp cậu tiếp cận với cách mạng từ khi còn rất nhỏ. Sau đó, cậu đến Bắc Bình học trung học, thường xuyên đến nhà đồng chí Lý Đại Tiêu, vì vậy, kiến thức lý luận, nhận thức tư tưởng cũng như ý chí đấu tranh của cậu đều từng bước trưởng thành dưới sự dìu dắt kiên nhẫn của đồng chí Lý Đại Tiêu. Thời trung học, cậu đã tham gia các hoạt động cách mạng trong trường, sau khi thi đỗ vào Đại học Bắc Kinh, cậu lập tức trở thành một trong những phụ trách viên của Đảng tại Đại học Bắc Kinh. Sau đó, phong trào nam hạ biểu tình của Đại học Bắc Kinh trở về, kẻ địch chú ý đến cậu, lùng bắt cậu, cậu liền được Đảng điều ra ngoài, chuyên lãnh đạo các hoạt động cách mạng của một số trường trung cao đẳng ở khu Đông Thành, Bắc Bình.
Mùa hè năm 1933, tổ chức Đảng ở Bắc Bình chịu sự phá hoại nghiêm trọng, số ít đồng chí còn lại, trong bầu khủng bố trắng tàn khốc, chòng chành như chiếc lá trước gió mưa, bất cứ lúc nào cũng đối mặt với nguy cơ bị bắt. Do đó Lư Gia Xuyên không có địa chỉ cư trú cố định. Hôm nay cậu ngủ nửa đêm ở Đại học Triều Dương, ngày mai có lẽ lại lên Đại học Phụ Nhân. Cậu mưu trí linh hoạt, lại có lòng trung thành và lòng dũng cảm vô song của một đảng viên cộng sản, vì vậy, dưới sự lùng sục ngặt nghèo của kẻ địch, cậu thường xuyên có thể lần này qua lần khác thoát khỏi nguy hiểm.
Rời khỏi tòa nhà số 3 Đại học Bắc Kinh, trời đã chập tối, dòng người trên đường phố cố đô tuôn chảy cuồn cuộn như nước sôi. Cậu hòa vào dòng người, rảo bước đi về phía điểm chuẩn bị họp của ủy ban khu Đông Thành. Vừa đi, cậu vừa theo thói quen liếc mắt nhìn lại với vẻ lơ đễnh, không phát hiện thấy người theo dõi, cậu liền rảo bước nhanh hơn. Khi đi ngang qua một cửa hàng bánh nướng, cậu mới thấy bụng đói cồn cào, chợt nhớ ra cả ngày náo loạn chẳng được ăn chút gì, cậu cười, tiện tay sờ túi, trên người chỉ còn lại hai hào tiền, thế nhưng vẫn cần dùng nó để ăn cơm trong hai ngày tới, thế là khi đi ngang qua một tiệm bánh nướng nhỏ khác, cậu chỉ mua ba chiếc bánh nướng nhỏ nhét vào túi áo. Bụng réo ọt ọt, thèm ăn lắm chứ, nhìn lại bộ âu phục thẳng thớm của mình, cậu lắc đầu kìm nén lại.
Đi đến một con hẻm nhỏ trong Đê An Môn, cậu dừng chân trước một cánh cửa nhỏ có lớp sơn đã bong tróc. Nhìn cục gạch nhỏ trên bậc thềm vẫn nằm sát cạnh khung cửa, một nụ cười khó nhận ra thoáng hiện trên khuôn mặt cậu, lúc này cậu mới lấy bánh nướng ra ăn ngấu nghiến mấy miếng.
Bước vào căn phòng phía nam ở viện trong, cậu hất chiếc mũ, lắc lư cái đầu hô lớn một tiếng: "Này, thiếu một chân đang đợi tôi đấy à?" Thoáng chốc, cậu trông giống một công tử bột làm sao.
Một nữ đồng chí khoảng ba bốn mươi tuổi, tiều tụy và gầy gò, thấy cậu đến, liền đứng dậy trước tiên, nắm chặt lấy tay cậu, đôi mắt nhìn chằm chằm vào cậu, cất giọng nhỏ xíu: "Đồng chí, đến muộn thế. Chúng tôi tưởng cậu xảy ra chuyện rồi chứ!"
"Chị Lưu, không đâu." Cậu nhìn chị Lưu, lại quét mắt nhìn lên chiếc bàn Bát Tiên đã bày sẵn bàn cờ mạt chược, ba người còn lại ngồi cạnh bàn — một nữ hai nam cũng đều nhìn cậu mỉm cười gật đầu. Người phụ nữ nọ rất trẻ, mặc trang phục lộng lẫy, cô đứng dậy nhường chỗ ngồi của mình cho cậu, gật đầu cười nhẹ rồi bước ra ngoài.
Một tràng tiếng mạt chược lách cách vang lên, cậu nhìn ba đồng chí còn lại, khẽ nói: "Không có gì cả — bắt đầu đi."
Bí thư ủy ban khu là một đồng chí khoảng hai mươi lăm, hươi sáu tuổi, đeo kính, tên là Đới Du, chính là người phát biểu đầu tiên trong buổi tập hợp ngày "3 tháng 18", anh ta có một đôi mắt lồi lên giống như cá vàng.
Anh ta nghiêm nghị tuyên bố: "Bây giờ cuộc họp bắt đầu."
Trước tiên, họ thảo luận về phương pháp tổ chức kỷ niệm ngày Quốc tế Lao động "1 tháng 5". Đề tài này chưa thảo luận xong, Đới Du liếc nhìn Lư Gia Xuyên, bỗng nhiên với sắc mặt nghiêm nghị nói: "Sai lầm của đồng chí Phùng Sâm [Phùng Sâm, tức là bí danh của Lư Gia Xuyên — chú thích gốc] ngày càng nghiêm trọng, hôm nay tôi đề nghị thảo luận vấn đề này. Nguy cơ thống trị của Quốc Dân Đảng ngày càng trầm trọng, cao trào cách mạng ngày càng đến gần, chúng ta không đi chuẩn bị hành động quy mô lớn — vũ trang quần chúng, tổ chức bãi khóa, bãi tập, bãi thị, mở rộng tuyên truyền thắng lợi của Đảng ta, mở rộng kết nạp đảng viên, ngược lại chỉ biết cùng một số trí thức tiểu tư sản bàn lộn lý thuyết suông, bàn tán lung tung về tư tưởng... Nên nhớ rằng, những phần tử trung gian này cực kỳ không đáng tin cậy, cực kỳ dao động, là lực lượng dự bị của giai cấp tư sản!" Nói đến đây, anh ta tháo kính ra, dùng sức khua tiếng mạt chược lách cách kêu to, "Cứ tiếp tục thế này thì không được đâu, chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh của Phùng Sâm đã phát triển đến mức độ nghiêm trọng rồi. Nghe nói cậu ta còn đi tuyên truyền chủ nghĩa cộng sản với vợ của một sinh viên phản động — cô ta tên là Lâm Đạo Tĩnh, đúng không? — tôi cũng rất không đồng tình với cách làm này của đồng chí Phùng Sâm."
Chị Lưu cúi đầu không nhìn ai cả, mấy quân mạt chược trong tay phát ra tiếng ma sát đơn điệu nhỏ xíu. Nam đồng chí mập mạp, mặt vàng vẹt Ngô Phương ngồi bên cạnh cũng im lặng không nói gì. Lư Gia Xuyên đăm đăm nhìn Đới Du, ánh mắt dịu dàng từ nãy đến giờ vẫn không rời khỏi đôi mắt sáng của anh ta. Cậu lẳng lặng nghe Đới Du nói, khoảnh khắc tiếng nói vừa dứt, sắc mặt cậu mới trở nên nghiêm nghị và lạnh lùng.
"Đồng chí Đới Du," cậu chậm rãi nói, "phát biểu của anh, tôi thấy có vẻ hơi tả khuynh rồi chứ? Đây chẳng lẽ không phải là một thứ chủ nghĩa đóng cửa tả khuynh sao? Cái này cũng giống như chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh của Trần Độc Tú, cũng sẽ dẫn đến thất bại cách mạng! Cũng sẽ xa rời quần chúng thôi! Quần chúng phổ biến yêu cầu kháng Nhật, Đảng ta trước tiên phải chú ý đến yêu cầu của quần chúng..." Cơ mặt cậu giật giật một cái, một nỗi đau đớn sâu sắc khiến sắc mặt cậu trở nên tái nhợt, giọng nói càng thêm trầm thấp: "Còn việc tuyên truyền trong giới trí thức, đó là nhiệm vụ Đảng giao cho tôi. Đồng chí Mao Trạch Đông trong bài 'Phân tích các giai cấp trong xã hội Trung Quốc', ngay từ đầu đã bảo chúng ta phải làm rõ ai là bạn của chúng ta, ai là kẻ thù của chúng ta. Đồng chí ấy đã nói tiểu tư sản là người bạn gần gũi nhất của chúng ta; thậm chí cánh tả của giai cấp tư sản cũng có thể là bạn của chúng ta... Hãy nhớ lấy! Đồng chí Đới Du, anh và tôi cũng đâu phải có xuất thân vô sản!"
Về phần Lâm Đạo Tĩnh, cậu không hề bào chữa bất cứ điều gì, bởi vì cậu cho rằng việc này hoàn toàn vô nghĩa.
"Cái gì?" Mặt vàng của Đới Du đỏ bừng lên, "Cậu đây là lý thuyết cơ hội thế giới! Giai cấp tư sản mà cũng có thể làm bạn của chúng ta sao? Thế thì đáng sợ quá!" Anh ta thở dốc, nhãn cầu sau tròng kính nhanh chóng đảo mấy vòng, lại nói một tràng đạo lý để phản đối công tác giáo dục tỉ mỉ kiên nhẫn của Lư Gia Xuyên trong giới trí thức. Anh ta thao thao bất tuyệt nói, như thể quên mất đây là môi trường tàn khốc ở vùng trắng, quên mất rằng nên trân trọng thời gian và giải quyết vấn đề.
Lư Gia Xuyên cuối cùng không kìm chế được nữa, cậu đẩy quân mạt chược ra, phắt đứng phắt dậy, khẽ gọi một tiếng: "Đồng chí Đới Du, xin anh dừng lại một chút! Nghe tôi bàn vài ý kiến có được không?" Cậu vung tay mạnh một cái, rồi lại ngồi xuống, sau đó cố gắng hạ giọng thật dịu dàng: "Tôi đồng tình với một số ý kiến của anh, nhiệm vụ cấp trên giao cho chúng ta kết nạp đảng viên, chúng ta nên kiên quyết thực hiện. Nhưng dựa vào tình hình hiện nay, làm sao có thể lập tức kết nạp nhiều như thế chứ? Từ khi đoàn hiến binh thứ ba đến, khủng bố trắng ngày một nghiêm trọng, Tưởng Giới Xoáy dưới sự giúp đỡ của phát xít Đức, Ý đã huấn luyện một số lượng lớn đặc vụ chó săn đang tiến công chúng ta, hiện nay lòng người hoang mang, tổ chức ngoại vi cũng hầu như đều bị phá hoại; số còn lại, tâm trạng bất an, rất khó phát triển. Lúc này, tôi cho rằng Đảng nên căn cứ vào tình hình mà vững vàng một chút, cố gắng bảo toàn một chút lực lượng, đừng quá cô lập phơi bày bản thân. Thế nhưng kỷ niệm '3 tháng 18', chúng ta lại tổn thất không ít đồng chí."
"Không, đồng chí Phùng Sâm," Đới Du lại cắt ngang lời Lư Gia Xuyên, "tình hình căng thẳng chỉ là tạm thời, thế nhưng tình hình thắng lợi lại đang cổ vũ mỗi người chúng ta cách mạng dũng cảm tiến lên... Chẳng lẽ lại vì sợ hy sinh mà dậm chân tại chỗ sao?..."
"Đồng chí Đới Du, dừng lại! Cho tôi nói hai câu." Chị Lưu không nhịn được nữa: khuôn mặt gầy gò tái nhợt có những nếp nhăn li ti đỏ bừng vì xúc động, thở dốc nhẹ cắt ngang lời Đới Du, "Đồng chí, anh đừng có chỉ đem giáo điều ra rập khuôn chứ. Cách nhìn của Phùng Sâm rất đáng để xem xét." Chị đẩy mấy quân mạt chược về phía Đới Du và Ngô Phương đang ngẩn người ngồi đó, dùng giọng điệu kiên quyết nhắm thẳng vào Đới Du, "Tôi cơ bản đồng ý với ý kiến của Phùng Sâm. Đồng chí Đới Du chỉ biết rập khuôn giáo điều, không hiểu rõ lắm tình hình thực tế. Từ lâu lắm rồi tôi đã có nỗi khổ tâm giống như Phùng Sâm, từ lâu lắm rồi chúng ta đều cảm thấy rằng: sự lãnh đạo của Đảng ta tuy đã khắc phục được sự nóng vội, mạo hiểm của 'đường lối Lập Ba', nhưng đường lối hiện tại có phải vẫn chưa thỏa đáng lắm không? Nhân dân nhiệt liệt yêu cầu kháng Nhật cứu nước, thế nhưng khẩu hiệu chúng ta đưa ra thường quá cao, thường khiến cho quảng đại quần chúng ngoài trừ một số ít phần tử tích cực ra thì không thể tiếp nhận được. Cho nên tôi thường nghĩ..." Nói đến đây, giọng chị nhỏ đến mức không nghe thấy nữa. Chị dường như vẫn còn rất nhiều lời muốn nói, nhưng lại không nói ra.
Cả bốn người đều trầm mặc. Ngay cả Đới Du dễ kích động cũng không lên tiếng nữa. Chỉ có tiếng mạt chược ngắt quãng phát ra âm thanh đơn điệu. Sau đó vẫn là chị Lưu nhìn về phía ba đồng chí nam, hạ giọng nói: "Đới Du, cứ cho là anh phản đối cô gái mà Phùng Sâm hay lui tới đi, tôi biết cô ấy, hiểu một chút tình hình của cô ấy. Đây là một phần tử tích cực từng ngụp lặn trong xã hội cũ, khát khao sự cứu rỗi của Đảng. Chúng ta nên giúp đỡ cô ấy, bồi dưỡng cô ấy. Phùng Sâm làm vậy tôi cho là đúng."
Từ nãy đến giờ ít nói, nam đồng chí còn lại là Ngô Phương lên tiếng: "Cái đó còn phải xem tình hình đã. Người phụ nữ họ Lâm kiaKý nhiên đã dám lấy một sinh viên phản động, vậy thì tư tưởng của cô ta có vấn đề rất lớn. Dù thế nào đi nữa, đường lối giai cấp của Đảng ta vẫn là quan trọng. Cho nên, tôi cũng muốn cảnh báo Phùng Sâm, anh tiếp cận giới trí thức tiểu tư sản phải đặc biệt cảnh giác, chúng ta thà tả chứ không hữu."
"Đúng, thà tả chứ không hữu!" Đới Du vội vàng chêm vào một câu.
Lư Gia Xuyên nghịch nghịch quân mạt chược, bình thản khẽ lắc đầu: "Thà tả chứ không hữu? Không, tôi lại cho rằng không nên đặt vấn đề như vậy. Chủ nghĩa Mác - Lênin phải kết hợp với tình hình cụ thể của Trung Quốc thì mới có thể thuận lợi phát triển sự nghiệp của Đảng. Đương nhiên, ý kiến của các đồng chí tôi nên cảnh giác. Nếu không có việc gì quan trọng khác, tôi đề nghị vẫn quay lại thảo luận vấn đề kỷ niệm '1 tháng 5'."
"Đúng, bàn về kỷ niệm '1 tháng 5' đi!" Ngô Phương trừng to mắt nói, "Về vấn đề là tả khuynh hay hữu khuynh, hiện tại, mấy người chúng ta rất khó đưa ra kết luận gì. Dù sao với tư cách là đảng viên, chúng ta cố gắng thực hiện nghị quyết của Đảng cấp trên là được."
Người nữ đồng chí mặc trang phục lộng lẫy bước vào, nhìn bốn người một lượt, nhẹ nhàng nói một câu: "Không có gì đâu, các anh cứ bàn đi." rồi lại đi ra ngoài.
Đới Du dường như vẫn còn rất nhiều điều muốn nói, nhưng anh ta kìm nén lại: "Được rồi, vấn đề này để lần sau bàn tiếp."
Nội dung cuộc họp chuyển sang vấn đề kỷ niệm "1 tháng 5". Theo ý kiến của Đới Du, Đảng, đoàn thanh niên và các đoàn thể quần chúng màu đỏ như Xã Liên, Tả Liên, nhất định phải phát động toàn thể hội viên của họ tiến hành một cuộc tuần hành biểu tình quy mô lớn. Lư Gia Xuyên trầm tư một lúc, ngẩng đầu lên nhìn Đới Du nói: "Mấy ngày trước cuộc di quan đưa tang đồng chí Lý Đại Tiêu [tháng 4 năm 1933, Đảng cộng sản ngầm Bắc Kinh từng tổ chức một cuộc di quan đưa tang cho đồng chí Lý Đại Tiêu đã hy sinh sáu năm trước — chú thích gốc], chúng ta đã bị bắt thêm rất nhiều đồng chí. Bây giờ, tình hình rất nghiêm trọng, ngày kỷ niệm '1 tháng 5' này, không còn nghi ngờ gì nữa, kẻ địch chắc chắn sẽ canh gác nghiêm ngặt hơn nữa. Hy vọng anh và ủy ban thành phố phản ánh cho thật tốt vào, e rằng..."
"Đúng là tư tưởng khủng bố trắng!" Lư Gia Xuyên chưa nói dứt lời, Đới Du phắt tháo phăng kính ra, nhíu chặt mày lại: "Phùng Sâm, cậu muốn tiêu cực đình công à? ... Đây là nhiệm vụ thiêng liêng mà Đảng giao phó cho chúng ta, bất kỳ sự nghi ngờ nào đối với nhiệm vụ như thế này đều là một sự dao động đáng hổ thẹn!" Anh ta móc khăn tay ra lau khóe miệng, sau đó đẩy mạnh bàn mạt chược, ba người kia cũng đẩy theo, một trận tiếng mạt chược khua râm ran thay cho rất nhiều lời nói. Đợi tiếng mạt chược dịu xuống, sắc mặt tái nhợt của Lư Gia Xuyên mới chuyển sang đỏ. Cậu nhìn đôi mắt cá vàng của Đới Du, vẫn chậm rãi nói: "Đồng chí Đới Du, mọi chuyện không thành vấn đề! Tổ chức giao cho tôi bất kỳ công việc gì, tôi sẽ không kì kèo mặc cả đâu. Nhưng phải cho phép tôi được nói lên một chút kiến giải của bản thân. Có lẽ tôi nhìn lầm, có lẽ tôi phán đoán hoàn toàn không chính xác, nhưng anh phải bình tĩnh nhìn xem tôi có phải là kẻ hèn nhát sợ chết đó hay không..." Cậu cúi đầu không nói tiếp được nữa.
"Chúng ta cứ theo sự bố trí của ủy ban thành phố mà kiên quyết thực hiện, phát động được bao nhiêu người thì hay bấy nhiêu thôi." Ngô Phương vừa dứt lời, chị Lưu lộ vẻ mặt lo âu nói: "Phát động người là đúng, nhưng phát động xong rồi lại tống họ vào ngục tối, thế thì rốt cuộc vẫn là một vấn đề đấy!"
Trầm mặc, một trận tranh cãi không tiếng động vẫn tiếp diễn trong ánh mắt nóng bỏng của mọi người. Cuối cùng Đới Du bình tĩnh lại, nói: "Được rồi, nếu Phùng Sâm các cậu không phản đối tuần hành quy mô lớn, vậy thì ngày '1 tháng 5' đó, chúng ta phát động quần chúng đỏ đều tập trung ở Thiên Kiều. Hành động cụ thể sẽ có người thông báo tạm thời cho các cậu."
Cuộc họp đến đây là tan.
Khi mấy người đều đứng dậy chuẩn bị rời đi, nữ đồng chí mặc trang phục lộng lẫy ra ngoài cửa lớn ngó chừng, không phát hiện thấy người khả nghi nào, bước vào mỉm cười thân thiết với mấy đồng chí. Đới Du và Ngô Phương đi ra ngoài trước; tiếp đó chị Lưu cùng đi ra cửa với Lư Gia Xuyên. Họ lầm lũi đi đến hành lang cửa ra vào, trong ánh sáng lờ mờ của trăng non, chị Lưu dừng bước, dùng sức nắm chặt tay Lư Gia Xuyên, giọng nói vừa thấp vừa chậm: "Tiểu Phùng, không cần phải đau lòng đâu. Đảng hiểu cậu, chúng ta hiểu cậu. '1 tháng 5' phải nâng cao cảnh giác đấy, nhưng mà vẫn phải cố gắng phát động quần chúng nhiều hơn."
Lư Gia Xuyên cúi đầu, nửa ngày không lên tiếng. Khi cậu ngẩng đầu lên nhìn chị Lưu, đôi mắt cậu có chút đỏ hoe.
"Chị ơi, đồng chí tốt yêu quý của tôi, cảm ơn chị!" Cậu dùng sức nắm chặt những ngón tay gầy gò của chị, chỉ có cái nắm tay như thế này mới thể hiện được sự xúc động trong lòng cậu, "Chị ơi, đừng lo lắng cho em. Em nghĩ rằng, trong lý tưởng cao cả của một đảng viên thiết tha muốn cống hiến mọi thứ cho Đảng, đã bao gồm cả việc không tính toán vinh nhục và được mất cá nhân ở trong đó rồi. Cái này không thấm vào đâu cả... Thôi, tạm biệt chị nhé!"
Chị Lưu tựa người vào cánh cổng lớn đã xuống cấp, nhìn bóng dáng khỏe khoắn vững chãi của Lư Gia Xuyên khuất dần ở góc đường mờ ảo, bấy giờ chị mới khẽ khàng đóng cửa lớn lại. Dùng giọng nói chỉ có một mình chị mới nghe thấy, tự lẩm bẩm một mình: "Tiểu Phùng — đồng chí tốt ơi! Thế nhưng tại sao Đới Du lại cứ không chịu mở to mắt ra nhìn cho kỹ chứ?..."
