Đêm Ba mươi Tết.

Trong một căn phòng nhỏ theo kiểu Bắc Bình có ô cửa sổ giấy trắng với khung gỗ hình ô vuông, ánh đèn rực rỡ và tiếng người ồn ào huyên náo hắt ra — hơn chục nam nữ thanh niên đang ngồi chật kín trong đó, say sưa bàn luận.

Giữa làn khói thuốc mịt mờ và hơi nóng ngập tràn, khuôn mặt cười xinh xắn, đáng yêu cùng đôi mắt đen láy, lanh lợi của cô chủ nhà Lâm Đạo Tĩnh là một mục tiêu đặc biệt thu hút sự chú ý. Cô đứng cạnh chiếc bàn Bát Tiên, nâng ly rượu thủy tinh lên, mỉm cười thân thiết với từng vị khách: "Đêm nay, tất cả chúng ta đều là những đứa trẻ tha hương không nhà không cửa gom lại với nhau. Mặc dù lũ cướp Nhật Bản không cho phép chúng ta cùng gia đình đón một cái Tết đoàn viên, nhưng chúng ta cứ nhất định phải đón một cái Tết vui vẻ! Nào, các bạn trẻ, cạn ly mau!"

Cô còn trẻ thế, trong phòng lại có không lớn tuổi hơn cô, vậy mà cô ra dáng một người chị cả, cứ chốc chốc lại gọi các khách nam khách nữ là "bác cháu", "mấy đứa". Vốn là sinh viên khoa Luật Đại học Bắc Lập, người tỉnh Cát Lâm, bởi vì sau sự kiện "Ngày mười tám tháng Chín", học sinh Đông Bắc đều cắt đứt liên lạc với gia đình, nên trong đêm giao thừa này, cô đã hẹn mấy người đồng hương, bạn học và bạn bè đến căn hộ của mình để đón năm mới. Cô là một thiếu nữ nhiệt tình và thích sự náo nhộn.

Lời cô vừa dứt, một chàng trai trẻ đẹp trai, vạm vỡ, mặt đỏ bừng, mang theo sự kích động ngây thơ bồng bột của tuổi trẻ, bỗng nhảy phốc tới bên bàn, giật lấy ly rượu trên tay cô, giơ cao lên đầu, lớn tiếng hô: "Tôi phản kháng! Trong đêm giao thừa này, tôi muốn cất cao giọng phản kháng chính quyền và Quốc dân Đảng phản động! Chủ nghĩa không kháng chiến của Tưởng Giới Thạch đã chôn vùi ba tỉnh Đông Bắc, khiến ba mươi triệu đồng bào vô tội trở thành nô lệ vong quốc trong cảnh nước sôi lửa bỏng. Tôi phản kháng, lớn tiếng phản kháng Nam Kinh...!"

Chàng trai này chính là Hứa Ninh, người từng ngâm thơ hô khẩu hiệu trên chuyến tàu khi sinh viên Bắc Đại xuống Nam Kinh biểu tình. Vừa hô, cậu ta vừa nheo đôi mắt tròn, nghiêm nghị đảo quét khắp phòng như đang tìm kiếm sự hưởng ứng cho lời phản kháng của mình. Lâm Đạo Tĩnh hơi nhíu mày mỉm cười, tiện tay đét cho Hứa Ninh một cái: "Hứa Ninh, cậu cái đồ ngốc này, kêu gào vớ vẩn gì ở đây thế? Tưởng Giới Thạch có nghe thấy tiếng phản kháng của cậu đâu. Hơn nữa cậu không sợ mật thám nghe thấy à?... Nào, các bạn, đừng nghe cậu ta! Uống rượu đi thôi."

Thế nhưng, giọng nói của người chủ nhà tựa như rơi vào một vùng hoang mạc trống trải, dường như chẳng ai nghe thấy cả. Có người đầy căm phẫn bàn tán về sự phản động và thói không kháng chiến của chính phủ; có người cảnh cũ tình xưa nhớ lại quê hương mà thở dài khe khẽ; một nữ sinh mảnh mai tầm mười bảy, mười tám tuổi bỗng úp mặt vào thanh giường của Lâm Đạo Tĩnh nức nở khóc lớn. Thế là, căn phòng càng thêm rối loạn. Lâm Đạo Tĩnh chạy đến bên nữ sinh ấy.

Thôi Tú Ngọc, đừng khóc! Nhớ mẹ lắm phải không? Bà ấy chết thảm quá, chúng ta đều phải khắc ghi mối thù này..." Giọng cô nhỏ dần đi, "Đừng khóc, ngoan nào! Những đứa trẻ mất quê hương, mất cha mẹ như chúng ta nhiều vô kể, giặc Nhật Bản đã khiến bao nhiêu là người trở thành cô nhi quả phụ rồi. Thù hận! Chúng ta đều sẽ khắc ghi mối thù này! Nói cho cậu biết, Đông Bắc Nghĩa Dũng Quân đang đánh hăng lắm, chúng ta, sớm muộn gì cũng có thể đánh về quê cũ..." Mặc dù Lâm Đạo Tĩnh có phần từng trải hơn, thế nhưng vừa nói, cô lại nhớ đến cha mẹ và quê hương đang chìm trong khói lửa đạn dược của chính mình, cô cũng không kìm được mà cúi gục xuống thanh giường khóc nức nở giống như tiểu Thôi.

Căn phòng chìm ngay vào sự im lặng.

Đêm hôm nay, Lâm Đạo Tĩnh cũng có mặt ở đây.

Cô ở cùng một khu căn hộ với Lâm Đạo Tĩnh, Lâm Đạo Tĩnh vốn quen biết La Đại Phương, anh ta hay đến tìm Lâm Đạo Tĩnh, cho nên Đạo Tĩnh cũng quen biết Lâm Đạo Tĩnh. Đã nghỉ đông, Dư Vĩnh Trạch về quê ăn Tết rồi, Đạo Tĩnh không đi cùng anh ta mà ở lại một mình trong căn hộ, liền được Lâm Đạo Tĩnh hiếu khách mời đến đón năm mới cùng bọn họ.

Trong căn phòng này ngoại trừ Lâm Đạo Tĩnh và La Đại Phương ra, những người khác cô đều không quen biết, cho nên cô ngồi ở một góc, chỉ lặng nghe người ta trò chuyện. Khi thấy Thôi Tú Ngọc và Lâm Đạo Tĩnh đều khóc, cô không kìm được bước đến bên Lâm Đạo Tĩnh, nhìn họ, muốn nói gì đó nhưng lại không thốt thành lời. Thường ngày, La Đại Phương hào sảng, hay nói hay cười lúc này lại ngồi tựa cửa, cúi gậm đầu, không nói năng gì. Ngay cả Hứa Ninh vừa lớn tiếng phản kháng khi nãy cũng trầm mặc hẳn đi.

"'Mỗi dịp Tết đến lại càng nhớ người thân.' Ừm, đêm nay, bố mẹ tôi đều, đều đang nhớ nhung đứa con trai này đây! Con sông Tùng Hoa đáng, đáng yêu ơi! Nước sóng trong veo của cậu có còn, còn đẹp, đẹp đẽ như thế nữa không?" Một thanh niên vóc người nhỏ nhắn, mặc bộ Âu phục rách rưới, mái tóc bù xù rối tung, rõ ràng vì uống quá nhiều rượu, giọng nghẹn ngào mang theo hơi men này đã phá vỡ sự tĩnh lặng trong phòng.

Tất cả mọi người đều dồn ánh mắt về phía anh ta đang ngồi bên chiếc bàn Bát Tiên nâng ly rượu. Lâm Đạo Tĩnh không khóc nữa, cô lau đôi mắt, nhảy chồm tới bên cạnh thanh niên này, giật lấy ly rượu, véo một cái vào mặt anh ta: "Không biết xấu hổ! Vu Nhất Dân, cậu đang giở thói say rượu gì thế hả!"

Thế nhưng, nữ chủ nhân còn chưa kịp vãn hồi trật tự bên này thì ở phía bên kia lại bùng nổ một cuộc quấy rối khó nghe hơn: Một người đàn ông khoảng chừng ba mươi tuổi, mặc áo bông vải xám, để tóc dài lãng tử buông xõa, có khuôn mặt dài ngượng ngùng giống mặt lừa lên tiếng:

"Ấy, ấy, các vị đừng bàn chuyện quốc sự nữa chứ! Hãy để cho sinh mạng... tự do hơn một chút đi! Đời người tựa dòng nước chảy, chớp mắt... là vụt qua... Tôi không chịu nổi nữa, không chịu nổi nữa rồi! ...Ấy, ấy, đời người như giấc mộng, được vui mấy chốc, không chịu nổi nữa, không chịu nổi nữa..."

Người này đang thê thiết ngâm nga câu "không chịu nổi" của mình, người khác thì thôi đi, chứ Hứa Ninh và Thôi Tú Ngọc thì đúng là không tài nào chịu nổi nữa! Hai người bọn họ gần như đồng thời cắt ngang lời anh ta. Thôi Tú Ngọc nhảy bổ lên trước mặt anh ta, chỉ thẳng vào chóp mũi anh ta, trừng to đôi mắt nói:

"Vương đại nghệ sĩ, anh đã uống bao nhiêu rượu rồi hả? Tôi thấy anh say mèm chẳng ra giống người Trung Quốc nào nữa cả. Đây là lúc nào hả? Nước mất nhà tan! Thế mà anh, anh vẫn nói mấy lời nhảm nhí vô vị đầy vẻ sa đọa thế này! Tôi nói thẳng cho anh biết nhé: Giặc cướp Nhật Bản sắp tiêu diệt tổ quốc của anh đến nơi rồi, xin anh tỉnh lại từ tháp ngà đi thôi!"

Hứa Ninh vung tay một cái, hất mái tóc đen dày ra phía sau trông như một nhà diễn thuyết, tiếp ngay sau đó cũng nã pháo:

"Vương Kiện Phu, xin anh hãy tỉnh táo lại đi! Có biết không? Bây giờ Nhiệt Hà đang nguy cấp, Hoa Bắc cũng theo đó mà căng thẳng. Tiên sinh đây vẫn còn tâm trạng bàn luận cao siêu về mấy thứ lý luận hư vô chủ nghĩa của anh cơ à?"

Vương Kiện Phu vươn dài cổ trừng đôi mắt đỏ ngầu vì say rượu nhìn Hứa Ninh và tiểu Thôi cười nhạt, giống như một con chó kẹp đuôi bị ăn đòn. Nhìn anh ta, cả phòng bất chợt bật lên một tràng cười ồ.

Một lát sau, mọi người lại tiếp tục trò chuyện.

"Tiểu Bạch, hãy để chúng tôi nói những lời từ tận đáy lòng đi! Chỗ cậu thế này chẳng lẽ lại giống quán trà dán cả cái khẩu hiệu 'Không bàn chuyện quốc sự' lên chắc." Vu Nhất Dân liếc nhìn Lâm Đạo Tĩnh, đưa ra yêu cầu với cô.

Lâm Đạo Tĩnh mím môi cười nói: "Tôi biết vào ngày này, các cậu nhất định đều có rất nhiều cảm xúc. Không phải tôi không muốn bàn, mà tôi sợ khơi gợi lại nỗi buồn của các cậu thôi..." Vừa nói, đôi mắt cô lại ngấn nước, đành vội vàng quay phắt đi. Lát sau, mới quay đầu lại nói tiếp:

"Sau sự kiện 'Ngày mười tám tháng Chín', cuộc sống của thanh niên lưu vong Đông Bắc chúng ta đã đủ đau khổ rồi, đến Tết lẽ ra phải vui lên một chút, thế nhưng lại chẳng tài nào vui nổi." Cô ngẫm nghĩ rồi bảo, "Thôi được, tôi kể một câu chuyện cười cho các cậu vui lên nhé, tôi kể xong, mỗi người các cậu cũng phải kể một câu chuyện đấy. Hứa Ninh! Cấm cậu cái đồ tồi này phá phách vớ vẩn đấy nhé!" Cô nháy mắt mỉm cười nhẹ nhàng với mọi người. Mọi người đều dán chặt mắt vào cô.

Cô kể: "'Ngày mười tám tháng Chín' xong, đúng lúc tám mươi vạn công nhân Thượng Hải tổ chức Hội liên hiệp cứu quốc kháng Nhật, phái đại biểu yêu cầu chính quyền Nam Kinh lập tức xuất binh kháng Nhật, yêu cầu phát súng đạn cho họ để kháng Nhật, thì học sinh Bắc Bình chúng ta phối hợp với học sinh khắp nơi trên toàn quốc cũng đến Nam Kinh, thỉnh nguyện trước chính quyền Quốc dân Đảng. Hay thật đấy, Tưởng Giới Thạch lúc này tung ra một chiêu vô cùng vi diệu trước, hắn ta triệu tập học sinh ở Trường Sĩ quan Lục quân Trung ương rồi có một bài phát biểu, chà, xin hãy nghe đây! Hắn ta giảng hay lắm cơ!" Lâm Đạo Tĩnh thích đóng kịch, chẳng bao lâu nữa cô sẽ đi làm minh tinh điện ảnh. Lúc này cô trưng ra dáng dấp diễn kịch, lớn tiếng nhại lại giọng điệu Nam Bắc lẫn lộn của Tưởng Giới Thạch.

"'Bây giờ... chính phủ, đang... tích cực chuẩn bị... chống Nhật, nếu như, ba năm sau... đất mất không thể thu hồi, Trung Quốc không thể phục hưng, ắt sẽ chém...'" Cô dùng tay siết mạnh vào cổ mình, trừng trừng đôi mắt, "'Ắt sẽ chém cái đầu của họ Tưởng này để tạ thiên hạ!'" Cô nhại lại ngữ điệu và thần thái của Tưởng Giới Thạch một cách cực kỳ tinh tế sinh động, đặt cạnh dáng vẻ xinh đẹp uyển chuyển của cô, khiến cả phòng lại được một phen cười ồ lên sảng khoái. Ngay cả Vương Kiện Phu vẫn hay cúi đầu thở dài nãy giờ cũng phải phì cười. Vu Nhất Dân thậm chí còn nâng ly rượu nhảy chồm lên.

"Ai thèm nghe cái thứ lời rắm chó của hắn!" Hứa Ninh đập bàn đánh rộp một cái, tranh lấy lời nói tiếp, "Ngay sau khi cái tên Tưởng Giới Thạch thả bom thúi xong không lâu, học sinh cả nước liền bắt đầu ào ạt kéo đến Nam Kinh biểu tình diễu hành rầm rộ! Sự kiện 'Một tháng Chạp' nổi tiếng do các bạn học Đại học Bắc Kinh làm tiên phong; tiếp theo đó học sinh Thượng Hải, Bắc Bình lại lũ lượt kéo đến Nam Kinh. Bọn họ cùng với sinh viên Đại học Trung ương baoây, đập phá Trụ sở Trung ương; tòa soạn báo cũng bị đập cho tan tành mây khói. Khi học sinh kéo đến bên ngoài cổng lớn của Chính phủ Quốc dân, lớn tiếng hô: 'Phản đối chính quyền bán nước', chà! Chính phủ quốc gia đường đường chính chính lại sợ hãi như một vũng bùn lỏng, đóng sầm cửa sắt lớn lại thật chặt... Đó là chuyện của ngày mười bảy tháng Mười hai năm ngoái đấy. Mọi người có biết không?" Hứa Ninh nói đến đây đột nhiên tung một cú đấm về phía cái mặt lừa của Vương Kiện Phu, dọa cho Vương Kiện Phu vội vàng rụt cổ lại. Cả căn phòng lại vang lên một trận cười lớn.

"Tiểu Bạch, Tiểu Hứa, hai người trò chuyện rôm rả quá nhỉ! Nào, nhân dịp năm mới không có việc gì, để tôi nói hai câu cho mấy người tỉnh rượu xem nào!" Thần sắc hôm nay của La Đại Phương có chút u ám, dường như có chuyện gì đó đang khiến anh ta bất an, cho nên mãi đến lúc này, anh ta mới chịu mở miệng. Thế nhưng vừa mở miệng, sắc mặt anh ta liền rạng rỡ hẳn lên, vừa nói chuyện vừa cười giòn tan, tuôn trào như dòng nước vỡ đê:

"Tiểu Hứa, lúc nam hạ biểu tình, cái cậu nhóc con nhà cậu đi cùng Lư Gia Xuyên chịu 'đãi ngộ' đặc biệt nhỉ; Lý Mạnh Du thì chạy ra ngoài dẫn người đi tấn công Bộ tư lệnh thú binh; thế mà một trăm tám mươi lăm người chúng ta lại bị trói gô đến Hiếu Lăng Vệ, nếm đủ mùi vị tù nhân. Ban đêm, gió lạnh mưa phùn, chúng ta nằm trên nền đất băng giá, xung quanh tĩnh mịch y như nghĩa địa. Những học sinh văn ôn võ luyện chúng ta một khi đã trở thành tù nhân rồi, còn ai tài nào ngủ nổi! Người thì nghiến răng nghiến lợi, kẻ thì thở dài ngắn thở dài, lại có kẻ hứng thơ dâng trào sáng tác tức cảnh... Các cậu biết đấy, Trẫm đây cũng là kẻ văn hay chữ tốt, vào lúc đó, trong đêm đen mịt mùng ấy, để giải tỏa nỗi thống khổ cho các bạn học, để giúp cho thời gian đói rét, thức trắng đêm dài của các bạn học dễ chịu hơn một chút, tôi và lão Từ liền biên ra mấy câu vè cửa miệng. Chẳng mất mấy chốc, kiệt tác của chúng tôi đã làm mưa làm gió một thời. Trên nền đất tối tăm, bên này bảo: 'Các cậu ơi, hát lại bài ca Bắc Đại của chúng ta đi!'; bên kia lại hô: 'Làm thêm bài nữa nào!'. Chúng tôi đã biến nhà tù, biến doanh trại quân đội Hiếu Lăng Vệ u ám thành một sân khấu ca vũ. Giọng ca vàng của tiểu thư MacDonal cũng chẳng được ưa chuộng bằng những câu vè thô tục của tôi đâu đấy."

"Ái chà, ái chà, lão La hiền huynh, cái kiệt tác động trời mà anh biên rốt cuộc là gì thế, mau nói ra xem nào, bức chết người ta mất thôi!" Tiểu Thôi nghe đến mức say mê, đôi mắt tròn sáng rực nhìn chừng chừng, thấy La Đại Phương cứ úp úp mở mở mãi liền sốt ruột giậm chân bình thịch.

La Đại Phương cười ha hả một trận: "Mấy cậu nhóc ơi, các cậu bị lừa rồi đấy! Tôi nào có biết biên đâu, biên ra đúng là thô tục không chịu nổi. Chỉ là vào lúc đó, người ta thực sự u uất chán ngán nên mới hò hét lung tung một trận mà thôi." Nói đến đây, anh ta nheo đôi mắt to, lắc lư cái đầu, hô lên một cách hài hước và hào sảng:

"'Bắc Đại! Bắc Đại! Chẳng sợ cái gì! Giương cờ nam hạ, cứu lấy Trung Hoa!' Đấy là vế thứ nhất, bên dưới vẫn còn — 'Đã bị trói dây thừng, lại còn ăn báng súng, tuyệt thực hai ngày, có xá gì đâu! Làm tù nhân rồi, vẫn cứ chẳng sợ! Chẳng sợ! Chẳng sợ! Bắc Đại! Bắc Đại!'"

"Hay, hay lắm! Làm thêm bài nữa đi!" Một giọng nói lạ lùng bất ngờ dọa cho tất cả mọi người trong phòng giật mình thon thót. Mọi người quay đầu nhìn ra cửa: Hóa ra đã có một thanh niên đứng ở cửa nghe từ nãy đến giờ. Người này vừa đến, những ai quen biết liền reo hò lên ngay lập tức: "Lão Lư, lão Lư, anh đến rồi đấy à!" Lâm Đạo Tĩnh nhảy chồm lên nắm chặt lấy tay người vừa tới, mỉm cười thân thiết với anh:

"Lư Gia Xuyên, lâu lắm không gặp anh rồi đấy nhé!"

Trong lòng Lâm Đạo Tĩnh khẽ dao động. Vóc dáng cao ráo thanh tú ấy, đôi mắt to thông minh tuấn tú ấy, mái tóc đen dày ấy, cùng với khuôn mặt đoan chính hiền lành ấy, chẳng phải là người thanh niên cô từng tình cờ gặp gỡ khi dạy học ở Bắc Đới Hà đó sao? Mặc dù lúc đó chỉ là một cuộc trò chuyện ngắn ngủi, thế nhưng, con người thông minh tài trí này lại để lại cho cô ấn tượng vô cùng sâu sắc. Khiến cô thỉnh thoảng vẫn nhớ đến anh. Thế nhưng lúc này, Lư Gia Xuyên lại không nhận ra cô, cô cũng ngại không dám bước lên chào hỏi.

Lư Gia Xuyên chào hỏi xong xuôi với mọi người, tìm một chiếc ghế ngồi xuống, liền cười nói với La Đại Phương: "Nào, anh bạn, đọc nốt kiệt tác đi chứ. Đọc xong, tôi cũng có tác phẩm hay mang ra cống hiến cho mọi người đây."

"Được! Mở hàng khai trương lại từ đầu." La Đại Phương há miệng cười hai tiếng, lại ho khan hai tiếng thanh họng rồi nói tiếp: "Đêm hôm đó, trời mưa càng lúc càng lớn, chúng tôi kích động tinh thần của mọi người xong, mọi người dần dần bình tĩnh lại. Lúc này, Hiếu Lăng Vệ giữa đêm khuya chỉ còn lác đác một hai ngọn đèn *** không tắt trong doanh trại là còn lờ mờ nhìn thấy được, ngoài ra thì chỉ còn tiếng bước chân đạp bì bõm trong bùn đất của đám lính gác tuần tra xung quanh chúng ta mà thôi. Đột nhiên đội tuần tra của chúng ta chạy đến báo cáo: 'Báo cáo! Chính quyền phái hơn ba mươi chiếc xe hơi, hơn một nghìn tên quân cảnh, buộc chúng ta phải quay về Bắc Bình!' Tiếng sét ngang tai này vừa dứt, chúng ta lại dẫn dắt tất cả các bạn học hô vang lên!" Giọng điệu thoải mái của anh ta trở nên nặng nề, dẫu nói nhỏ nhưng vô cùng hùng hồn mạnh mẽ. Anh ta nói: "Tiếng hô của chúng ta còn vang dội và mạnh mẽ hơn ban nãy.

'Không đi! Không đi! Phải trả lại tự do cho chúng tôi trước đã! Các người đã bắt người ta đến thì phải bắt người ta về, thứ các người muốn là thăng quan phát tài và máu mủ của dân nghèo, thứ chúng tôi muốn là hạnh phúc và tự do của tổ quốc. Tự do! Tự do! Không đi! Không đi!'" La Đại Phương vừa khoa tay múa chân, vừa giơ nắm đấm, mặt đỏ gay lớn tiếng hô nhỏ. Mọi người im phăng phắc, không một ai cười nữa. Một luồng nhiệt huyết sôi trào cuộn trào trong lòng mỗi người thanh niên. Mọi người đăm đăm nhìn La Đại Phương, trong mắt rất nhiều người ngấn đầy nước mắt.

Căn phòng lại chìm vào yên lặng.

Vương Kiện Phu mặt lừa kia đã chuồn đi trước. Một lát sau, mọi người mới bắt đầu ăn uống, rôm rả trò chuyện trở lại.

"Tôi cũng kể một câu chuyện cười nhé." Lư Gia Xuyên mỉm cười nhìn những người xung quanh nói, "Câu chuyện cười gần đây tôi nghe được, hoàn toàn có thể sánh ngang với cái trò hoang đường Tưởng Giới Thạch ba năm nhất định thu hồi lại được đất mất khoác lác với học sinh ở Trường Sĩ quan Lục quân: Mấy ngày trước, đúng lúc Nhiệt Hà đang căng thẳng, Tống Tử Văn bay thẳng đến Thừa Đức. Vừa xuống máy bay, anh ta lập tức hùng hồn phát biểu một bài phát biểu cảm động trước quân phòng thủ Nhiệt Hà. Anh ta nói: 'Các cậu cứ việc đánh đi! Tử Văn dám cả quyết, trung ương nhất định sẽ là hậu thuẫn cho các vị. Các vị đánh đến đâu, Tử Văn theo đến đấy — Các vị đánh lên trời, Tử Văn theo lên trời; các vị xuống biển, Tử Văn theo xuống biển...' Thế nhưng ngay ngày đầu tiên chiến tranh Nhiệt Hà nổ ra, quân địch còn cách không biết bao xa, vị lão quan họ Tống này chẳng thèm lên trời cũng chẳng thèm xuống biển, lại lặng lẽ bay về Nam Kinh từ bao giờ không một tiếng động."

Kỳ lạ thay, câu chuyện cười của Lư Gia Xuyên không hề khiến mọi người cười lớn như câu chuyện của Lâm Đạo Tĩnh, ngược lại, mọi người giống như bị vạch trần vết thương cũ, gợi lại ký ức đau thương, đều đưa mắt nhìn nhau trong im lặng. Hồi lâu sau, tiểu Thôi mới thấp giọng lẩm bẩm một câu: "Tiêu rồi! Nhiệt Hà mà xong đời, Hoa Bắc cũng sắp..."

Hứa Ninh không nhịn được nữa, cậu ta lắc lắc nắm đấm của mình, kéo kéo vạt áo Thôi Tú Ngọc, đưa ra yêu cầu với Lư Gia Xuyên: "Lư huynh, xin anh hãy kể cho tất cả chúng tôi nghe tình hình gần đây đi! Kể từ khi tình hình căng thẳng, tôi, tôi đến chữ nghĩa cũng không tài nào nhét nổi vào đầu nữa rồi."

Đúng đấy, lão Lư kể cho mọi người nghe đi." Tiểu Thôi và Lâm Đạo Tĩnh đồng thời nhìn Lư Gia Xuyên.

"Không, tôi cũng chẳng biết nhiều hơn các cậu là mấy đâu." Lư Gia Xuyên lắc đầu, mỉm cười.

"Lão Lư, nói nghe chút đi. Mọi người đều yêu cầu cả đấy, nói đi nào." La Đại Phương ân cần nhìn Lư Gia Xuyên, bĩu môi về phía anh.

Nhìn thấy mọi người đều bày tỏ ánh mắt tôn kính và khát khao hướng về Lư Gia Xuyên, Lâm Đạo Tĩnh không khỏi càng thêm chú ý đến anh. Cô rất muốn xích lại gần anh, chào hỏi anh, thế nhưng, cô lại có chút thẹn thùng. Cả phòng này ai nấy đều biết nhiều hơn cô, đều không giống những người cô từng tiếp xúc qua trong quá khứ. Bọn họ đều có một sự nhiệt tình vươn lên và tinh thần trách nhiệm yêu nước yêu dân. Ở trong một môi trường mới mẻ như thế này, cô tự thấy hổ thẹn mà chỉ dám trân mình ở một góc tối, không dám thốt lên dù chỉ một lời.

"Tình hình hiện tại thực sự khiến người ta vô cùng căm phẫn!" Lư Gia Xuyên nhìn những người xung quanh, thấp giọng nói, "Đến mỗi một người Trung Quốc có lương tâm cũng không tài nào chịu đựng nổi nữa rồi. Kể từ sau sự kiện 'Một tháng Hai', chính phủ mặc dù miệng thì hô hào 'Vừa kháng chiến, vừa đàm phán', thế nhưng thực chất vẫn là không kháng chiến. Gần đây Sơn Hải Quan chưa đánh nổi năm ngày, Hà Trụ Quốc đóng quân ở đó đã phụng mệnh rút lui; Nhiệt Hà chỉ đánh có bảy ngày, Thừa Đức cũng thất thủ. Bây giờ giặc Nhật đang chuẩn bị tiến công các cửa ải Vạn Lý Trường Thành..." Lư Gia Xuyên rút khăn tay lau mồ hôi trên trán, anh đã không còn giữ được vẻ điềm tĩnh như ban nãy nữa, tiếp tục nói với giọng điệu đầy phẫn nộ mang tính kích động mạnh mẽ, "Trung Quốc lâm vào thời khắc sinh tử còn mất này, Tưởng Giới Thạch lại nói kẻ thù của chúng ta không phải giặc lùn Ô Hợp mà là 'cộng phỉ'. Hàng triệu quân Trung Quốc không đi đánh người Nhật, ngược lại còn tàn ác hơn để 'tiễu trừ' Hồng quân, tàn sát Đảng Cộng sản và thanh niên yêu quốc... Thế nhưng Hồng quân do Mao Trạch Đông và Chu Đức lãnh đạo đã đập tan cuộc 'tiễu trừ' do chính tay Tưởng Giới Thạch chỉ huy, giành được thắng lợi rất lớn..."

"'Thà tặng cho bằng hữu, chứ quyết không cho nô bộc trong nhà!'" Hứa Ninh căm phẫn cắt ngang lời Lư Gia Xuyên, vung nắm đấm gào lên, "Chà, biết không? Đây chính là cái gọi là 'Loại giặc ngoài trước tiên phải an định bên trong' của bọn chúng đấy!"

Hơn chục thanh niên trong phòng sôi nổi bàn tán rôm rả. Chỉ có Lâm Đạo Tĩnh vẫn ngồi im thin thít ở góc phòng. Cô chăm chú lắng nghe cuộc trò chuyện của họ. Những lời này, không biết vì sao, tựa như cơn mưa ngọt ngào rơi xuống mầm non khô hạn, tâm khảm trống rỗng và nghẹt thở của cô lập tức hấp thụ chúng. Trong lòng cô bắt đầu sục sôi một thứ nhiệt tình chưa từng có. Cô khao khát được hòa mình vào những con người này, cô muốn tham gia vào đám đông để trò chuyện. Thế nhưng, do thói quen — cô đã quen sống cô độc, cộng thêm lòng tự tôn, thế cho nên, cô vẫn luôn vô hình ngồi phía sau mọi người mà không nói một lời nào.

"Lư huynh," Hứa Ninh đột nhiên lại hướng về phía Lư Gia Xuyên hô lớn, "Lư huynh, anh nói xem chúng ta phải làm thế nào đây? Lối thoát của chúng ta ở đâu?..."

Cả phòng thanh niên — bao gồm cả Lâm Đạo Tĩnh, nghe thấy câu nói này của Hứa Ninh, đều đăm đăm nhìn Lư Gia Xuyên — giống như lối thoát của họ đều đặt hết lên người anh vậy.

Trên gương mặt của từng người đều hiện lên sự u uất và lo âu không thể kìm nén.

Lư Gia Xuyên nhìn đám thanh niên đang bày tỏ sự kỳ vọng vô hạn đối với mình, cũng liếc nhìn về phía Lâm Đạo Tĩnh một cái, rồi cất giọng trầm ấm nói nhỏ: "Các cậu muốn tìm lối thoát ư? Đúng thế, tất cả chúng ta đều đang tìm lối thoát — toàn bộ Trung Quốc cũng đang tìm lối thoát. Vậy thì, lối thoát ở đâu? Tôi nghĩ lối thoát nằm ở sự phản kháng, lối thoát nằm ở đấu tranh, và lối thoát cũng nằm ở việc gắn liền vận mệnh cá nhân của mỗi chúng ta với vận mệnh của quốc gia, nhân dân. Trí thức Trung Quốc trong xã hội nửa phong kiến nửa thuộc địa thì có lối thoát nào cơ chứ? Hôm nay, trước tiên chúng ta phải đòi cho được sự giải phóng của dân tộc Trung Hoa, rồi sau đó mới có lối thoát và sự giải phóng của cá nhân chúng ta..."

"Muốn tìm lối thoát cho cá nhân, trước tiên phải tìm lối thoát cho dân tộc... Đúng vậy!" Hứa Ninh vung nắm đấm gật gật đầu.

"Đúng thế, là như vậy!" Thôi Tú Ngọc nhìn Hứa Ninh khẽ nói.

"Thế nhưng, tôi vẫn thấy u uất..." Cũng có người lẩm bẩm như vậy.

Căn phòng lại rôm rả bàn tán xôn xao hệt như nước sôi.

Đám thanh niên đang bàn tán sôi nổi, La Đại Phương bỗng nhảy phắt đến cạnh bàn, đập bàn một cái nói: "Này các vị! Tôi nói thế này, nếu chỉ nghiên cứu lý thuyết suông thì vẫn không ổn đâu, bây giờ chúng ta cùng bàn xem làm thế nào để làm chút công việc thực tế có ích đi!" Tiếp theo đó, mọi người lại vây quanh La Đại Phương nhiệt tình trò chuyện. Lúc này, Lư Gia Xuyên đứng dậy lặng lẽ bước đến bên Lâm Đạo Tĩnh, đưa tay về phía cô: "Còn nhận ra không? Lâm Đạo Tĩnh!"

Đạo Tĩnh vội vàng đứng bật dậy nắm lấy bàn tay Lư Gia Xuyên. Khuôn mặt bất giác đỏ bừng: "Nhận ra chứ — gặp anh ở Bắc Đới Hà rồi mà..."

Đến Bắc Bình rồi à? Cậu rời khỏi Dương Trang bao lâu rồi?" Ngữ điệu của Lư Gia Xuyên thân thiết, tự nhiên, hệt như người bạn cũ lâu ngày không gặp.

"Hơn một năm rồi. Anh vẫn khỏe chứ? Còn ở Bắc Đại không?" Đạo Tĩnh mỉm cười, cô cũng có một thứ tình cảm thân thiết tựa bạn bè quen thuộc dành cho Lư Gia Xuyên.

Chưa đợi Lư Gia Xuyên trả lời, Lâm Đạo Tĩnh quay đầu lại, nhìn thấy hai người bọn họ đang nói chuyện, cô liền bước đến chêm vào một câu: "Hai người quen nhau từ trước cơ à? Chà, thật không ngờ đấy."

"Chúng tôi quen nhau từ hơn một năm trước rồi. Hơn nữa lại vào một thời điểm vô cùng quan trọng, một nơi vô cùng tuyệt vời." Lư Gia Xuyên trêu chọc kể lại tình hình quá khứ với Lâm Đạo Tĩnh, "Hôm đó, Lâm Đạo Tĩnh đang tranh cãi với người anh rể già của tôi đấy, thú vị phết. Này, sao cậu không dạy học ở đó nữa thế? Bây giờ đang làm gì vậy?"

Khuôn mặt Đạo Tĩnh đỏ bừng lên tận mang tai ngay tức khắc. Cô làm sao có thể kể cho anh nghe, cô không đi dạy học nữa, cô đã trở thành người yêu của Dư Vĩnh Trạch, nên chẳng làm được gì nữa cả. Không, chuyện này không thể thốt ra miệng được. Cô đành đỏ mặt nhìn Lư Gia Xuyên ấp úng mỉm cười.

"Cậu hỏi hoàn cảnh của cô ấy á? Cô ấy vướng phải một cục đá ngáng đường khiến cô ấy bị trói chặt cứng rồi kìa!"

Lâm Đạo Tĩnh nhìn ra vẻ lúng túng của Đạo Tĩnh, làm mặt quỷ với Lư Gia Xuyên cười nói: "Tiểu Lâm thế mà lại là một cô gái ngoan, một cô gái đáng yêu đấy chứ, chỉ là bị cái ông thầy đồ nhà cô ấy trói chân lại mất rồi."

"Tiểu Bạch, Tiểu Bạch, qua đây mau!" Có người trong đám đông đang gọi Tiểu Bạch. Lâm Đạo Tĩnh cười với hai người bọn họ: "Hai người bạn cũ, hai người cứ trò chuyện tiếp đi nhé!" rồi bước đến chỗ đám đông.

Lư Gia Xuyên và Lâm Đạo Tĩnh thực sự đã trò chuyện với nhau. Hơn nữa còn trò chuyện rất lâu.