Mùa đông, sắp đến Tết âm lịch, vào một ngày chủ nhật gió tuyết mịt mù, Dư Vĩnh Trạch từ bên ngoài ôm về rất nhiều đồ ăn ngon — có vịt quay của Tiện Phường, thịt kho của Thiên Phúc Hô, lại có cả bánh ngọt vô cùng tinh tế và một chai rượu Brandy. Đạo Tĩnh tiếp lấy những thứ này, ngạc nhiên hỏi: "Anh mua những thứ này làm gì thế?"

Dư Vĩnh Trạch hôn "chụt" một cái lên má Đạo Tĩnh, vui vẻ nói: "Hôm nay mời một vị quý nhân đến ăn uống một chút. —— Nào, chúng ta mau dọn dẹp lại phòng ốc và mấy thứ này đi."

Đạo Tĩnh bĩu môi nhìn Dư Vĩnh Trạch không nhúc nhích, không vui nói: "Quý nhân gì chứ? —— Em không hầu hạ cái vị quý nhân đó của anh đâu!"

Dư Vĩnh Trạch cầm lấy tay Đạo Tĩnh áp lên mặt mình, nói: "Xem kìa, vì mua mấy thứ này mà cái mặt này đã cứng đơ thành cây kem que rồi. Em cũng không xót người ta chút nào — Nào, sưởi ấm giúp anh đi!"

Đạo Tĩnh mỉm cười. Rút tay mình về, lại hỏi: "Rốt cuộc là ai đến vậy?"

"Lát nữa em sẽ biết." Dư Vĩnh Trạch ra vẻ cố tình đùa giỡn với Đạo Tĩnh, "Người này đối với chúng ta có ích lợi lớn lắm đấy. Em nhất định phải bày tỏ sự ân cần của người làm vợ để tiếp đãi người ta cho thật tốt... Nào, chúng ta bày mấy món thịt và rau này cho ngay ngắn vào, em lại đi hấp nóng bánh màn thầu nhé... Khoan đã! Lấy hai chiếc chén sứ Tống xinh xắn kia ra đây, hôm nay có dịp dùng đến mấy món đồ cổ này rồi đấy."

Hai người vừa bày biện xong đồ ăn, dọn dẹp căn phòng sạch sẽ, thì nghe thấy bên ngoài có tiếng ai đó gọi: "Có vị Dư thiếu gia ở Dương Trang ở đây không?"

Đạo Tĩnh vội vàng ra mở cửa. Chỉ thấy một cụ già gầy yếu, quần áo rách rưới đang đứng ngoài cửa phòng. Ông vừa phủi hoa tuyết và bụi bẩn trên người, vừa run lẩy bẩy hỏi Đạo Tĩnh: "Ông, ông... Dư thiếu gia có ở đây phải không ạ?"

“Ông vào đây đi!” Đạo Tĩnh vừa định nhường bước cho ông cụ vào trong, thì Dư Vĩnh Trạch đã đi đến cửa, nhìn cụ già và hỏi: "Ông tìm ai?"

Cụ già vừa nhìn thấy Dư Vĩnh Trạch, lập tức vui mừng bước nhanh lên trước, trên khuôn mặt đầy nếp nhăn như quả óc chó đã hiện lên ý cười: "Đại thiếu gia, ngẫu ở đây ư? Khó, khó tìm quá!" Cụ già vừa nói vừa không đợi Dư Vĩnh Trạch nhường lối, đã mang theo chiếc tay nải bằng vải [tay nải, túi vải đeo trên vai, hai đầu có thể đựng đồ. Nông dân miền Bắc thường dùng khi đi chợ, vào thành — chú thích gốc] loạng choạng bước qua ngưỡng cửa.

“Ông là ai?…” Dư Vĩnh Trạch không cho ông ta vào, chắn ngang cửa.

“Tôi, tôi là bác Ngụy Tam ở đối diện nhà ngẫu đây mà, ngẫu... ngẫu đến tôi mà cũng không nhận ra ư?” Cụ già có chút thất vọng, ông ngước khuôn mặt nhăn nheo gầy gò ngẩn ngơ nhìn Dư Vĩnh Trạch.

“Ồ, Ngụy Lão Tam!” Dư Vĩnh Trạch ra điều như vừa mới nhớ ra, vung tay nhường cụ già Ngụy vào trong nhà. Đồng thời bĩu môi với Đạo Tĩnh: "Đây là người tá điền cũ trong nhà."

Đạo Tĩnh thấy cụ già phong trần mệt mỏi với vẻ mặt vừa lạnh vừa đói, bèn vội vàng tìm một chiếc ghế đẩu bảo cụ ngồi dựa vào lò sưởi, đồng thời hỏi cụ: "Chưa ăn cơm phải không ạ? Cùng ăn với chúng tôi..." Chữ "ăn" của cô chưa kịp thốt ra, Dư Vĩnh Trạch đã sớm liếc mắt ra hiệu với cô. Cô gật gật đầu, nhìn bàn đồ ăn ngon lành cẩn thận đó, lại nhớ tới vị quý nhân sắp đến, liền chạy ra ngoài mua về một gói bánh thiêu đưa cho cụ già, nói: "Bác cả, ăn tạm cái này đi ạ."

“Không cần đâu, không cần đâu!…” Cụ già vừa lóng ngóng từ chối, vừa sớm nhận lấy chiếc bánh thiêu ăn ngấu nghiến. Dư Vĩnh Trạch bước vào căn phòng phía trong được ngăn bởi tấm rèm vải, ở bên ngoài Đạo Tĩnh đành phải một mình ở lại tiếp chuyện cụ già. Cụ già ăn ngấu nghiến một mạch hết sạch chiếc bánh thiêu, rồi lôi túi thuốc lào ra, vừa hút thuốc vừa nheo mắt nhìn Đạo Tĩnh đầy cảm kích cười nói: "Cô là cái cô họ Lâm từng dạy học ở trang trại chúng tôi phải không?"

“Vâng. Bác cả. Bác vẫn nhận ra cháu cơ à?”

“Sao lại không nhận ra chứ! Thằng cháu đích tôn Cẩu Nhi nhà tôi trước kia vẫn từng đi học lớp của cô đấy. Nó về nhà thường hay nhắc thầy Lâm tốt lắm, thầy Lâm dạy nó đánh người Nhật đấy.”

Nghe thấy cụ già và Lâm Đạo Tĩnh đang trò chuyện việc nhà ở gian ngoài, Dư Vĩnh Trạch kẹp mấy cuốn sách bước ra. Anh cắt ngang lời cụ già, hỏi: "Bác Ngụy Tam, bác có việc gì tìm tôi thế? Nói đi! Tôi phải đi học đây."

Thần kinh của cụ già bỗng căng thẳng lên, bàn tay cầm túi thuốc lào hơi run run. Nhưng ông nén lại, từ từ gõ tro thuốc ra, thu dọn gọn gàng cùng với bao thuốc, nhét vào lưng quần, rồi nói một câu chẳng ăn nhập gì: "Đại thiếu gia, cậu là người đọc sách, chuyện gì mà không hiểu... Tôi cấy thửa ruộng ở trũng Đông nhà cậu, liên tiếp ba năm bị ngập lụt, hạt thóc thu chẳng nổi, bà nhà tôi bị chết đói; chú Năm Phước vì đói quá nên bỏ trốn đi lính rồi; trong nhà chỉ còn lại tôi với mẹ con thằng Cẩu... còn có cả con Ngọc Lai em con Năm Phước nữa — nó, nó bị tôi nhẫn tâm bán cho nhà người ta rồi, chẳng biết trôi dạt đi đâu tận phương trời nào nữa!..."

Xem chừng cụ già cứ lải nhải mãi không thôi, Dư Vĩnh Trạch dùng tay gõ gõ lên mặt bàn, lại cắt ngang lời cụ: "Bác Tam, rốt cuộc là bác đến vì việc gì? Không có chuyện gì thì bác cứ ngồi đấy, tôi phải đi đây."

“Đừng, đừng! Ngồi chơi chút đã! Chỉ mấy câu là xong thôi.” Cụ già vội vàng đứng phắt dậy, hai tay vươn ra xa xa như muốn ôm lấy Dư Vĩnh Trạch mà khóc lóc kể lể: “Cuộc sống của người nghèo thật sự không còn cách nào sống nổi nữa rồi! Tiền thuế ruộng hai năm nay nhà cậu không đóng nổi, bố cậu giục giã...” Cụ già lắc đầu thở dài, bỗng nhiên sờ soạng khắp người, sờ mãi một hồi, lúc này mới từ cạp quần móc ra một phong bì đã nhàu nát, ông giơ phong bì đó lên, bằng đôi bàn tay run rẩy dâng đến trước mặt Dư Vĩnh Trạch. “Xem này! Đây là bức thư chú Năm Phước đi lính gửi về đấy, cả nhà mừng đến phát điên, nó nói đóng quân ở Trường Tân Điếm, Bắc Bình, tôi, tôi liền lặn lội tìm đến đây.”

“Ông tìm nó thì có ích gì?” Vẫn là Dư Vĩnh Trạch tỉnh táo, anh mỉm cười nhẹ nói.

“Cậu nói rất phải!” Cụ già vội vã đáp lời, “Mấy trăm dặm đường, mãi mới van xin người ta cho vay bốn đồng tiền lộ phí, thế nhưng khi đến nơi, thì nó lại nhổ trại đi rồi, chẳng biết chuyển đi đâu nữa... Tôi, người nhà chúng tôi còn trông cậy vào nó để kiếm ít tiền sống qua ngày cơ mà.

Ví như nó mà phát tài phát lộc gì đó, nộp được tiền thuế ruộng cho tứ gia nhà các cậu thì lại càng tốt hơn.

Thế nhưng ông trời ơi, ông trời không có mắt, chú Năm Phước lại chẳng biết trôi dạt đi đâu mất rồi, chẳng biết chuyển quân đi đâu nữa! Thời buổi loạn lạc thế này, một viên đạn... Ổi, cái thằng con khổ mệnh của tôi ơi!...” Vừa nói, cụ già vừa ngồi phịch xuống ghế đẩu mà nức nở khóc. Lâm Đạo Tĩnh nghe những lời này, không kìm được lòng xót xa, nhìn cụ già dùng đôi tay bẩn thỉu lau nước mắt, cô vội vàng lấy một chiếc khăn mặt đưa cho ông. Thế nhưng, chưa kịp đưa đến tay cụ, Dư Vĩnh Trạch đã nhẹ nhàng giật lấy. Anh mỉm cười bĩu môi với Đạo Tĩnh, rồi quay người lại nói với cụ già: "Bác Ngụy Tam, đừng đau buồn nữa. Bác không có tiền lộ phí về nhà phải không? Không sao đâu, tôi góp cho bác một đồng ở đây, bác đi chỗ khác nghĩ thêm cách gì đi, mau chóng về nhà đi thôi!"

Nói xong, Dư Vĩnh Trạch rút từ trong túi áo ra một tờ giấy bạc một đồng đặt bên cạnh cụ già, đồng thời mỉm cười nhẹ với Lâm Đạo Tĩnh, ý như muốn nói: "Em xem anh rộng lượng biết bao."

Cụ già ban đầu nghe lời Dư Vĩnh Trạch thì rất vui mừng, nhưng chớp mắt một cái, nhìn thấy tờ một đồng đuổi khéo mình đi ấy, khuôn mặt cụ già bỗng chốc co giật lại. Cụ trừng trừng nhìn Dư Vĩnh Trạch, lại nhìn sang Lâm Đạo Tĩnh đang đứng một bên, dùng đôi môi run rẩy, nói đứt quãng: "Thiếu gia! Làm ơn làm phước đi, người nhà con chốc nữa là chết đói đến nơi rồi! Một đồng... một đồng còn chẳng đủ tiền lộ phí về đến nhà! Cậu tốt bụng lắm, hồi nhỏ vẫn hay cho Năm Phước bánh màn thầu trắng ăn cơ mà. Hôm nay..." Đôi mắt mờ đục của cụ đẫm lệ, "Hôm nay, giúp đỡ mười đồng tám đồng đi! Đừng, đừng để con Cẩu với mẹ nó, công, công mong ngóng một trận."

Nước mắt cụ già tuôn rơi, thế nhưng Lâm Đạo Tĩnh dịu dàng đa tình trong mắt chàng sinh viên Dư Vĩnh Trạch lúc này lại bỗng nhiên thô lỗ và lạnh lùng nói: "Bác Tam, người tá điền các bác đều không nộp tiền thuê ruộng, bố tôi lấy tiền đâu mà gửi cho tôi?

Tôi là sinh viên, lại chẳng kiếm ra tiền, cho bác một đồng này cũng không dễ dàng gì đâu đấy!" Vừa nói, anh ta vừa liếc trộm Lâm Đạo Tĩnh, ngờ đâu Đạo Tĩnh đã quay người bước thẳng ra ngoài cửa. Dư Vĩnh Trạch còn muốn nói gì đó, thế nhưng cụ già đã run rẩy đứng dậy, khó nhọc vác chiếc tay nải rách nát của mình lên — trông nó nặng ngàn cân vậy. Ông vừa lủi thủi đi ra cửa, vừa lẩm bẩm không rõ tiếng: "Được! Được! Con người ta đến lúc cùng đường thì chính là thế này đây!"

Dư Vĩnh Trạch thấy cụ già không cầm tờ một đồng kia, bèn tiện tay nhét lại đồng tiền vào túi. Cụ già ra khỏi cửa, anh ta cũng chẳng tiễn ra ngoài.

"Bác cả, đợi một chút!" Cụ già đi đến cổng lớn, Đạo Tĩnh gọi giật ông lại.

Cô vội vàng nhét vào tay ông một tờ giấy bạc: "Bác cả, đây là mười đồng, chẳng giải quyết được việc lớn gì đâu. Thế nhưng..." Cô nhìn vào trong nhà, lại nói tiếp, "Bác có biết nhà ga xe lửa không? Cẩn thận đấy! Trên tàu hỏa có kẻ gian đấy, hãy cất tiền cho thật kỹ vào nhé."

Nước mắt cụ già ào ào trào ra. Trên con đường ngập tràn tuyết trắng, sau khi nhận lấy tiền, đôi bàn tay của ông hoảng loạn quờ quạng như người mù. Hồi lâu, mới lẩm bẩm nói: "Ở đâu cũng có người tốt, người tốt... Cả nhà tôi xin dập đầu tạ ơn cô!"

Nhìn thấy cảnh tượng bi thảm này, nước mắt của Đạo Tĩnh cũng không kìm được mà rơi xuống. Trong khoảnh khắc ấy, cô bỗng nhớ đến người ông ngoại tóc bạc trắng của mình. Người nghèo, tá điền, trên thế giới này có biết bao nhiêu người khổ sở lầm than cơ chứ!... Cô mang tâm trạng nặng nề đứng bên cửa, nhìn cụ già bước đi ba bước lại ngoảnh đầu lại nhìn rồi khuất dạng, lúc này mới quay trở vào nhà. Thế nhưng, vừa bước vào trong, cô đã nhìn thấy sự tức giận hiện trên mặt Dư Vĩnh Trạch.

"Em cho lão già đó tiền đấy à?" Anh ta nhíu mày, mang đầy vẻ trách mắng.

Đạo Tĩnh ngẩng đầu lên, trừng mắt nhìn Dư Vĩnh Trạch một lúc, gật đầu đáp: "Cho rồi."

"Mấy?"

"Mười đồng."

"Lấy tiền của anh để ra vẻ người tốt, đây là có ý gì?" Lần đầu tiên Dư Vĩnh Trạch nổi giận với Lâm Đạo Tĩnh.

"Hừ!" Đạo Tĩnh không ngờ Dư Vĩnh Trạch lại có thể thốt ra những lời như vậy. Cô phắt dậy, tức giận trừng trừng nhìn Dư Vĩnh Trạch: "Anh mở miệng ra là nhân nghĩa đạo đức, đối xử với người nghèo hóa ra lại là thế này! Em, em sẽ trả lại anh!..." Cô khóc. Cô chạy lên giường trùm chăn lại, khóc đến là đau đớn. Mà điều khiến cô đau đớn hơn nữa chính là: Dư Vĩnh Trạch — người mà cô yêu tha thiết, hóa ra lại là một kẻ ích kỷ như thế, những giấc mơ đẹp đẽ bắt đầu tan vỡ, cô, sao cô có thể không khóc lớn cho được?

Thấy Lâm Đạo Tĩnh thực sự đau lòng, Dư Vĩnh Trạch hoảng hốt, anh ta mặc kệ sự tức giận bất mãn ban nãy, ôm chặt lấy cổ cô, dịu dàng dỗ dành. Chớp mắt một cái, anh ta lại trở nên vô cùng đa tình và dịu hiền biết bao!

"Tĩnh, tha thứ cho anh nhé. Anh sai rồi. Anh là vì cuộc sống của chúng ta thôi mà. Anh không phải là kẻ ích kỷ. Tại sao ông già đó đến tìm anh vay tiền? Bởi vì anh khác với bố... Tĩnh, đừng giận nữa, đừng nói là cho mười đồng, cho dù là năm mươi đồng bố vừa mới gửi cho, toàn bộ đưa hết cho ông ta, chỉ cần em vui, anh tuyệt đối không nói chữ 'không' nữa."

Thấy Đạo Tĩnh tuy không thèm đếm xỉa đến mình, nhưng sắc mặt đã dần dịu lại, cũng không còn khóc nữa, anh ta bèn kéo Đạo Tĩnh dậy, chải tóc giúp cô, còn thoa chút phấn lên mặt cho cô, sau đó đắc ý nói: "Trương Sướng vẽ mày cũng chỉ đến thế này là cùng chứ gì? Nào, đừng giận nữa, anh kể cho em nghe một chuyện cười nhé: Hồi nhỏ, anh và thằng con Năm Phước của ông già đó thân nhất, nhà chúng ta ở đối diện nhau, thường hay cùng nhau nhảy xuống hố lớn để bơi lội. Bố anh đến năm mươi tuổi mới sinh được mụn con trai như anh, đương nhiên coi như cục vàng cục ngọc, không cho phép anh xuống nước, nhưng anh cứ lén lút trốn đi bơi. Năm Phước và một lũ trẻ con, liền làm nhiệm vụ che chắn cho anh. Người nhà vừa đi tìm, bọn chúng liền đứng xuống nước vây quanh anh lại, mấy đứa trẻ con quay vòng quanh anh, người đi tìm liền không nhìn thấy anh nữa. Anh vui lên liền trộm bánh màn thầu cho lũ trẻ ăn. Có hôm người nấu bếp vừa mở nắp lồng bánh màn thầu ra, nhân lúc ông ta quay lưng về phía anh, anh liền từ khung cửa sổ mở toang, mấy phát đã ôm trọn cả lồng bánh màn thầu nhét vào một cái bao tải vải rồi chuồn mất. Người nấu bếp quay người lại thì không thấy bánh màn thầu đâu nữa, ông ta liền hét lớn 'Có hồ ly tinh rồi!'. Em nói xem có buồn cười không?"

"Buồn cười chứ!" Đạo Tĩnh lạnh lùng nói, "Thế nhưng, tại sao hôm nay anh lại không nỡ đem bánh màn thầu cho người khác? Cả bàn đồ ăn ngon nghẻ kia, sao lại không nỡ cho ông cụ ăn chứ?"

"Sao lại không cho!" Dư Vĩnh Trạch ra điều lý lẽ vững chắc nói, "Nếu bố chết đi, anh đứng ra làm chủ gia đình, anh sẽ giống như Tolstoy, đem toàn bộ ruộng đất hiến tặng cho nông dân."

"Hiến tặng ư?" Đạo Tĩnh nheo mắt hừ một tiếng, "Máu của nông dân nuôi sống anh đấy, vậy mà anh ngược lại còn thành ân nhân cứu mạng của họ cơ à!"

Dư Vĩnh Trạch không lên tiếng. Trong lòng anh ta đang nôn nóng nghĩ đến "vị quý nhân" mà mình đang muốn tìm kiếm, Đạo Tĩnh nói gì anh ta hoàn toàn chẳng nghe thấy câu nào.

Một lát sau, gió tuyết đã ngớt đôi chút, "quý nhân" cuối cùng cũng đã đến. Người này trông như một vận động viên, mặc quần lửng rộng, giày thể thao, vóc dáng vạm vỡ. Nhưng đôi mắt to lại rất có thần. Sau khi bước vào cửa, Dư Vĩnh Trạch vội vã nhiệt tình giới thiệu với Đạo Tĩnh: "Đây là La Đại Phương, bạn học khoa Lịch sử của chúng tôi." Anh ta lại quay người giới thiệu Đạo Tĩnh với đối phương: "Đây là Lâm Đạo Tĩnh, người yêu của tôi."

La Đại Phương vươn bàn tay to lớn nắm lấy tay Đạo Tĩnh, cười thân thiện nói: "Được, chúng ta làm quen với nhau nhé. Hiện tại cô không đi học à? Cũng không đi làm à?"

Đạo Tĩnh ngượng ngùng đỏ bừng mặt. Nhưng cô cảm thấy La Đại Phương là một người khá bộc trực, vừa gặp mặt đã rất quan tâm đến cuộc sống của người khác. Anh ta đối xử với mọi người giống như một người bạn, hoàn toàn không giống vị quý nhân nào cả. Thế nên cô mỉm cười, vội vàng rót nước mời khách, vừa bận rộn lo cho bữa tối thịnh soạn này, vừa lắng nghe họ trò chuyện.

“Lão Dư, dạo này anh lại đi nghiên cứu khảo cổ học rồi đấy à?” Khách nói.

“Đúng vậy, học khoa Văn mà, thì đành phải chui đầu vào đống sách cũ thôi. Đối với những thứ này, hiện tại tôi có hứng thú rất lớn. Cậu thế nào? Vẫn bận rộn công tác cứu quốc chứ?”

“Không.” La Đại Phương tránh không nhắc đến chuyện này, vẫn tiếp lời câu chuyện lúc nãy, “Các cậu nghiên cứu khảo cổ, chỉnh lý quốc cố là rất tốt, đây cũng là điều cần thiết. Thế nhưng, tuyệt đối đừng sa vào bẫy của tiến sĩ Hồ, chui vào cái ngõ cụt 'đọc sách cứu quốc'. Như thế, như thế thì có mà...” Đôi mắt to lanh lợi của anh ta bỗng chuyển động, cái đầu lắc qua lắc lại, cười sảng khoái với Dư Vĩnh Trạch và Lâm Đạo Tĩnh, “Này, bạn hiếm! Để tôi đọc lại kiệt tác của tiến sĩ Hồ cho các cậu nghe một chút xem có được không nhé?”

“Hì hì, cậu đừng đọc vội, để tôi hỏi cậu đã!” Dư Vĩnh Trạch hốt hoảng ngắt lời La Đại Phương, trên mặt nổi lên một nụ cười cực kỳ gượng gạo, “Chẳng phải bố cậu rất thân với Hồ Thích đó sao, hiện tại, tình hình của họ thế nào rồi?... Ý tôi là muốn hỏi dạo gần đây Hồ Thích có bận không?”

“Hỏi bố tôi và tiến sĩ của họ á ư? Đúng là một đôi hoạn nạn có nhau! Bọn họ cùng nhau nghiên cứu chủ nghĩa thực nghiệm của tiên sinh Dewey, rồi buôn bán lại cho người Trung Quốc, cốt để người Trung Quốc vui vẻ thừa nhận 'có sữa là có mẹ', để cho đế quốc và quân phiệt phong kiến tiện bề nô dịch Trung Quốc. Sao thế? Lão Dư, anh hỏi Hồ Thích bận hay không là có ý gì?” Vị La Đại Phương này nói năng tuôn chảy như nước sông, hễ mở miệng là thành một tràng lý lẽ.

“Đừng vội, ăn cơm uống rượu trước đã.” Dư Vĩnh Trạch cười mời chào La Đại Phương ngồi xuống.

Khách và Dư Vĩnh Trạch đều ngồi vào chiếc bàn tròn nhỏ trải khăn bàn trắng tinh để ăn, La Đại Phương ngạc nhiên nói: "Lão Dư, anh sang trọng quá nhỉ, sao lại bày vẽ lắm rượu chè thức ăn thế này?"

“Bạn học cũ mà, nên tiếp đãi cậu chu đáo chứ. Vừa rồi cậu hỏi tôi tại sao lại muốn tìm Hồ Thích phải không,” Dư Vĩnh Trạch mỉm cười nói tiếp, “Tôi đọc trước tác của Vương Quốc Vi và La Chấn Ngọc [Vương Quốc Vi và La Chấn Ngọc đều là các nhà khảo cổ học cận đại của Trung Quốc — chú thích gốc], bên trong có một số vấn đề vẫn chưa hiểu rõ lắm, muốn tìm Hồ Thích hỏi cho ra lẽ — mặc dù ông ta ở một số phương diện có khuyết điểm, rất nhiều người mắng mỏi miệng, thế nhưng theo tôi thấy, ông ta suy cho cùng vẫn là một học giả hiện đại của Trung Quốc. Thái độ làm học vấn và kiến thức uyên bác của ông ta vẫn có những điểm đáng để chúng ta học tập. Thế nên tôi muốn đem một số vấn đề đến thỉnh giáo ông ta. Thế nhưng, ông ta là một danh giả, tôi chỉ là một sinh viên nghèo, ngượng ngùng không dám trực tiếp tìm ông ta. Bởi vì bố cậu thân với ông ấy, cho nên tôi muốn nhờ vả cậu...” Dư Vĩnh Trạch gắp một miếng vịt quay lớn vào đĩa của La Đại Phương, trên mặt nở nụ cười vô cùng ân cần.

La Đại Phương lại được một trận cười sảng khoái. Anh ta lắc đầu nguầy nguậy như cái trống bỏi, vừa ăn vừa nói: "Giáo sư có học thức thì nhiều lắm, việc gì cứ phải khăng khăng tìm Hồ Thích? Thôi đi ông tướng!

Tôi giới thiệu người khác cho anh thì được, chứ kiên quyết không giới thiệu tiến sĩ Hồ đâu."

Dư Vĩnh Trạch cố hết sức nén lại sự thất vọng và bất mãn trong lòng, gọi Lâm Đạo Tĩnh: "Em cũng ra ăn cơm đi." Anh ta lại quay sang La Đại Phương vẫn giữ nụ cười trên môi mà hỏi tiếp, "Này, lão La, đám đại biểu cứu quốc đi biểu tình Nam hạ của các cậu đều đi đâu hết rồi? Sao không còn nghe thấy tin tức hoạt động gì của các cậu nữa vậy? Lý Mạnh Du đâu? — Người đó đích thực là một tay cán sự cừ khôi đấy."

“Anh suốt ngày chui đầu vào đống sách cũ thì đương nhiên không nghe thấy tin tức bên ngoài rồi.” La Đại Phương đặt chén rượu xuống, đứng dậy từ chiếc ghế đẩu nhỏ, quan sát khắp nơi trong căn phòng nhỏ. Vừa quan sát sở thích của hai chủ nhân căn phòng này, anh ta vừa vô tâm vô phế đáp lời Dư Vĩnh Trạch. “Sinh viên chúng tôi sau khi bị trói tống về Bắc Bình, ngày mười bảy tháng mười hai, Quốc Dân Đảng bất ngờ tiến hành một cuộc đại tàn sát đối với sinh viên Nam Kinh, anh có nghe thấy chưa? Bởi vì Quốc Dân Đảng đã xé rác chiếc mặt nạ giả dối của nó, trấn áp cực kỳ tàn bạo, phong trào cứu quốc của sinh viên chúng ta hiện tại đành phải tạm thời trầm lắng đi một chút. Lý Mạnh Du chính vì lần đó làm tổng chỉ huy, sau khi về trường, các ông hiến binh cứ ghé thăm hỏi mãi, cậu ta chẳng đành lòng, không biết đã chạy đi đâu mất tơi rồi.”

Anh ta dừng lại, đôi mắt sáng rực nhìn chằm chằm vào Dư Vĩnh Trạch, rồi lại chuyển sang nhìn Lâm Đạo Tĩnh, giọng điệu bỗng trở nên vô cùng nghiêm nghị. “Lão Dư, hai người đều là người trẻ tuổi, nhưng đừng có đánh mất khí phách của tuổi trẻ đấy nhé! Có thể hoạt động, thì vẫn nên tham gia một số hoạt động bên ngoài. Hồi biểu tình Nam hạ ấy, lão Dư, chẳng phải anh ở Bắc Bình cũng hào hứng lắm cơ mà?”

“Đúng vậy.” Dư Vĩnh Trạch nói, “Hiện tại, tôi không phải là không hào hứng. Chỉ có điều hô hào khẩu hiệu, vung tay múa chân kiểu đó, tôi cho rằng chẳng giải quyết được tích sự gì. Tôi chọn hình thức cứu quốc của riêng mình. Nào, lão La, ăn thêm chút nữa đi.” Anh ta vẫn nhiệt tình mời mồm La Đại Phương ăn.

“Hình thức của anh chính là từ sách ngoại văn biến thành sách đóng gáy chỉ; từ đồng phục học sinh biến thành áo tràng khăn đóng.” Đạo Tĩnh bỗng mỉm cười chen ngang. Chẳng hiểu sao, mặc dù mới gặp mặt lần đầu với La Đại Phương, nhưng sự đồng cảm của cô lại hướng về phía anh ta. Cô cảm thấy anh ta có những điểm nào đó rất giống với Lư Gia Xuyên mà cô từng gặp ở Bắc Đới Hà.

Dư Vĩnh Trạch trước đây thường mặc đồng phục học sinh ngắn, nhưng kể từ khi tiếp cận với sách cổ, sở thích trang phục của anh ta cũng thay đổi thành "hình thức dân tộc" thuần túy. Mùa hè, anh ta mặc áo dài vải thô hoặc áo dài vải trúc, giày vải đế thiên tầng; mùa đông thì mặc áo bông bằng lụa bên ngoài khoác một chiếc áo dài vải xanh, trên đầu đội chiếc mũ rộng vành, dưới chân lại xỏ đôi bốt "ông già" vừa béo vừa dày trông giống như chiếc thuyền nhỏ. Đạo Tĩnh không thích anh ta ăn mặc như vậy, trông già trước tuổi, không giống người trẻ tuổi chút nào. Thế nhưng anh ta lại bảo đây là yêu nước. Chỉnh lý quốc túy và trang phục dân tộc chính là biểu hiện cụ thể của lòng yêu nước, điều này thường hay thấp thoáng xuất hiện trong những lời bàn luận của Dư Vĩnh Trạch. Chính vì thế Đạo Tĩnh mới nói anh ta như vậy.

“Đừng nghe cô ấy nói bậy!” Dư Vĩnh Trạch vội vàng tiếp lời Đạo Tĩnh, cười nói với La Đại Phương, “Cô ấy bởi vì tìm không ra việc làm, không có nơi trút giận, nên thường hay trút giận lên đầu tôi đây này.

Xã hội thế này quả thực không khỏi khiến người ta căm phẫn, tôi vì công việc của cô ấy mà không biết đã chạy vạy bao nhiêu chuyến, lo lắng bao nhiêu bận, kết quả vẫn đành phải chôn vùi cô ấy ở nhà giặt giũ nấu cơm cho tôi. Cái xã hội này, 'tốt nghiệp tức là thất nghiệp', quả chẳng sai chút nào. Hiện tại tôi đang phải lo lắng cho tương lai sau khi tốt nghiệp đây này. Lão La, nghề nghiệp của cậu chắc chắn không thành vấn đề rồi, bởi vì cậu có một người bố có địa vị thế cơ mà.”

“Thôi đi, tôi thèm gì sự vun vén của ông ta chứ. Chúng ta nói không chung một ngôn ngữ, đành ai nấy đi theo con đường của mình thôi!” La Đại Phương nói rồi toan bước ra cửa, “Cảm ơn hai anh chị nhé, tôi đi đây.”

Dư Vĩnh Trạch và Lâm Đạo Tĩnh cũng không giữ lại. Đi đến cửa anh ta lại quay đầu nói với hai người: "Vừa rồi, tôi muốn đọc kiệt tác của tiến sĩ Hồ mà chưa đọc thành công, bây giờ hãy để tôi đọc cho xong rồi hãy đi nhé."

Cậu không kìm chế được nữa phải không? Cậu không chịu nổi những kích động bên ngoài ư? Bạn học của cậu đều đi hô hào rồi, cậu không chịu nổi sự dụ dỗ và chê cười của bọn họ ư? Cậu ngồi lủi thủi một mình trong thư viện thấy ngượng ngùng phải không? Trong lòng cậu bất an lắm phải không?... Chúng ta có thể kể cho cậu nghe một hai câu chuyện...

La Đại Phương mở to mắt, mặt căng cứng, đầu lắc lư liên tục đọc ngấu nghiến. Dư Vĩnh Trạch cầm chiếc khăn tay hỉ mũi, cũng chẳng biết anh ta có nghe lọt tai hay không; thế nhưng Lâm Đạo Tĩnh lại phải cố hết sức kìm nén mới không phì cười thành tiếng. Dừng lại một lát, La Đại Phương thở hắt ra một hơi, lại nói tiếp: "Tiến sĩ Hồ sau khi đồng cảm xong với nỗi niềm u uất của giới trẻ, ông ta liền chuyển ý, nêu ra ví dụ về Goethe và Fichte để bảo mọi người noi theo hai người họ: Dù binh lâm thành hạ [địch lâm thành hạ — giặc đến chân thành] các cậu vẫn cứ phải yên tâm đọc sách nhé... Bây giờ, lão Dư này, đừng có mà sụp bẫy đấy, chỉ đọc sách không thôi thì tuyệt đối không cứu nổi nước nhà đâu!"

Anh ta mỉm cười gật đầu rồi bước đi. Lâm Đạo Tĩnh mỉm cười tiễn anh ta; Dư Vĩnh Trạch cũng gượng hồn tiễn anh ta ra đến cửa lớn. Thế nhưng vừa bước vào nhà, anh ta liền ngã oạch xuống giường, hai mắt nhìn chằm chằm lên trần nhà, không nói một lời.

Đạo Tĩnh ngồi bên bàn một lúc, thấy Dư Vĩnh Trạch cứ im thin thít không nói năng gì, liền chậm rãi bước đến bên cạnh anh ta: "La Đại Phương vừa đến, sao anh lại không vui đến thế? Cậu ấy khuyên anh cũng là có ý tốt thôi mà." Cô hãy còn tưởng rằng Dư Vĩnh Trạch vì bị La Đại Phương chê cười nên mới không vui.

Dư Vĩnh Trạch nằm trên giường lắc lắc đầu: "Tĩnh, không phải thế đâu. Cậu ta thì tính là cái thá gì chứ, sao anh lại vì cậu ta mà buồn bã cơ chứ! Trong lòng anh thực sự có chút u uất, bởi vì, em thử nghĩ xem, anh đã có gia đình, có em, đương nhiên sau này còn có con cái. Nếu là vì cái người đàn bà mặt vàng chết tiệt trước kia thì anh có thể không cần vội, thế nhưng, bây giờ là em cơ mà. Còn mấy tháng nữa là tốt nghiệp rồi, thế nhưng nghề nghiệp vẫn hoàn toàn vô vọng, đến lúc đó, gia đình sẽ không chu cấp nữa, anh dẫn em sống tiếp thế nào đây?" Anh ta thở dài một hơi, đôi mắt nhỏ hẹp đầy sầu muộn nhìn thẳng vào Lâm Đạo Tĩnh, "Chính vì thế, anh mới tiêu bốn năm đồng mua rượu chè tìm La Đại Phương đến để trò chuyện, hy vọng thông qua bố cậu ấy để nhờ vả Hồ Thích, hoặc là xin bố cậu ấy tiện tay giúp đỡ chú ý đến công việc của anh, ngờ đâu, tên chết tiệt này lúc nào cũng chỉ dăm ba cái lý lẽ lớn lao của Mác-xít. Thôi bỏ đi, nghĩ con đường khác vậy. Tĩnh, em yêu, lại đây! An ủi anh đi nào!"

Anh ta ngồi phắt dậy từ chiếc giường nằm, vươn hai tay ra muốn ôm lấy Lâm Đạo Tĩnh, thế nhưng cô lại lùi về phía sau hai bước, đau đớn nhìn chằm chằm vào anh ta. Trải qua hai thái độ hoàn toàn trái ngược nhau của anh ta đối với hai người trong ngày hôm nay, Đạo Tĩnh dường như đã nhìn thấu bộ mặt thật của người yêu mình, trong lòng dâng lên nỗi thất vọng và đau thương không sao tả xiết.

Ánh cầu vồng rực rỡ được dệt nên từ tình yêu mê đắm, theo thời gian đã phai mờ dần sắc màu tươi đẹp của nó. Cả hai người trẻ tuổi Lâm Đạo Tĩnh và Dư Vĩnh Trạch đều từ từ bị ngọn roi hiện thực quất cho tỉnh mộng. Đạo Tĩnh sống trong một bầu trời nhỏ bé chật hẹp nhường này (bởi vì sống chung bí mật, cô không muốn đi gặp lại những người bạn thuở trước, thậm chí ngay cả Vương Hiểu Yến cũng dần trở nên xa cách), cuộc sống của cô suốt ngày quanh quẩn với những công việc vặt vãnh trong nhà như cọ nồi, rửa bát, đi chợ, nấu cơm, giặt giũ, vá víu v.v., thời gian đọc sách ngày càng ít đi; ước mơ phóng khoáng ngước nhìn tương lai cũng dần phai nhạt đi. Cô cảm thấy ngột ngạt, bức bối. Mà điều khiến cô đau đớn hơn cả chính là: Dư Vĩnh Trạch hoàn toàn không tốt đẹp như cô từng tưởng tượng trước kia, phong thái siêu phàm vừa là hiệp sĩ vừa là thi sĩ của anh ta đối diện với thời gian đã dần biến mất hoàn toàn. Hóa ra anh ta chỉ là một gã đàn ông ích kỷ, tầm thường, chỉ chú trọng đến những chi tiết vụn vặt trong cuộc sống. Ổi, số phận! Số phận lại đẩy cô đến một ngõ cụt nào thế này cơ chứ!