Đại tỷ thường hay đi ra ngoài. Đạo Tĩnh thì ở lại trong nhà trông nhà, nấu cơm, giặt quần áo, tiếp đãi khách hàng. Trưa hôm nay, đại tỷ lại đi ra ngoài. Đạo Tĩnh chép xong một phần văn kiện, liền bắt tay vào nhào nửa chậu nhỏ bột ngô. Cô nặn một cách thuần thục sáu bảy cái bánh ngô rồi hấp trong nồi. Khi cô đang rửa tay trong chậu, bỗng nhiên nghiêng đầu chăm chú lắng nghe cái gì đó ——

"Ái da! ... Tổ cha cái bọn Cục đường sắt nhà các người!"

Đây là một tiếng rên khẽ xen lẫn với lời chửi rủa đầy oán hận. Đạo Tĩnh vừa nghe thấy tiếng này, lập tức giống như người mẹ nghe thấy tiếng khóc của đứa con yêu quý của mình, vội vàng vứt khăn tay, ba bước thành hai bước chạy về phía gian phòng bên cạnh.

Trong một gian phòng nhỏ u ám và hôi hám, trên một cái sập nhỏ cạnh cửa sổ nằm một thanh niên sắc mặt vàng vọt, tóc rất dài. Cậu ta có hai con mắt rất to nhưng mệt mỏi và vô hồn, gò má cao nhô ra như bị khảm vào trên mặt. Cậu ta vừa thấy Đạo Tĩnh bước vào phòng, lập tức cũng giống như đứa trẻ thấy mẹ vậy, không giấu nổi vẻ vui mừng ngây thơ.

"Đại tỷ, chị lại qua xem em ạ!" Cậu ta ngẩng đầu trên gối, đôi môi không còn chút huyết sắc cử động, lộ ra nụ cười ngây thơ, e thẹn như một đứa trẻ.

"Em nằm yên đừng cử động!" Đạo Tĩnh cúi người xuống ngăn cậu ta lại, "Đại ca, anh muốn uống nước không? Lúc này đỡ đau hơn chút nào chưa?" Cô cầm một cái chén vỡ, rót một chén nước từ bình trà đưa cho chàng thanh niên này. Giọng cô vừa thân thiết vừa dịu dàng, "Chúng tôi đã hấp bánh ngô rồi, lát nữa chín, anh tranh thủ ăn nóng một cái nhé. Cụ ông lại đi ra ngoài rồi à, anh đừng lo lắng, từ từ rồi sẽ khỏe lại thôi."

Kỳ lạ, chàng thanh niên này vừa nãy còn đang rên rỉ, còn đang uất ức chửi rủa, lúc này vừa thấy Đạo Tĩnh, cậu ta liền trở nên ngoan ngoãn, phục tùng như một đứa trẻ nhỏ. Cậu ta mở đôi mắt to vô hồn nhìn chằm chằm vào cô, chậm rãi, hai hàng nước mắt nóng hổi lăn xuống cái gối đen bẩn.

"Trương đại tỷ, chị, chị, cả đời này em cũng không quên được ân nghĩa của chị!"

Lúc này, Đạo Tĩnh đang đứng cạnh sập lại cảm thấy ngại ngùng. Chàng thanh niên này cũng đã khoảng hai mươi mốt, hai mươi hai tuổi rồi, vậy mà cứ mở miệng là gọi cô là đại tỷ. Hơn nữa, trong sự cô đơn đau khổ, đối với hai "mẹ con" Đạo Tĩnh đang quan tâm chân thành đến mình, cậu ta đã nảy sinh một thứ tình cảm thân thiết như người nhà, cậu ta luôn hy vọng họ qua xem mình. Cậu ta đôi khi cố tình rên rỉ, đôi khi gõ nhẹ lên tường, đôi khi không nhịn được mà gọi thẳng là Trương đại tỷ. Thế nhưng, Đạo Tĩnh rất bận — ở nhà phải chép tài liệu, phân phát văn kiện, lại còn phải giặt quần áo nấu cơm, rồi lại phải đi ra ngoài liên lạc ngược xuôi... Nhưng dù thế nào đi nữa, đối với người hàng xóm nằm liệt giường này, cô dường như vô thức gánh vác trách nhiệm của một người mẹ, người chị, và cả một người y tá.

Nơi Đạo Tĩnh và đại tỷ ở là một sân sau nhỏ, nơi người lao động sống đan xen. Cái sân sau này có tổng cộng ba gian nhà hướng Bắc, họ thuê hai gian, gian còn lại là hai cha con người đàn ông độc thân ở. Người con là công nhân thất nghiệp bị sa thải khỏi đường sắt; người cha vốn cũng là công nhân đường sắt, bây giờ chỉ có thể làm phu khuân vác, hoặc xách giỏ buôn bán nhỏ. Thế nhưng chạy đôn chạy đáo cả ngày, hai cha con vẫn cứ đói khát liên miên.

Chàng công nhân trẻ này tên là Nhâm Ngọc Quế, vốn là thợ đốt lò trên tàu hỏa tuyến Bình Hán. Vì bị than cục đè vào chân, mấy tháng liền không đi làm được, kết quả bị Cục đường sắt sa thải.

Cậu ta thất nghiệp, chân lại mưng mủ không lành miệng, nên suốt ngày nằm liệt trên cái sập đất nhỏ chịu đựng sự hành hạ.

Khi đại tỷ và Đạo Tĩnh vừa chuyển đến nhìn thấy cậu ta, vì đau bệnh, đói khát, thiếu sự chăm sóc, Nhâm Ngọc Quế đã thoi thóp rồi. Nhưng hơn một tháng nay, dưới sự chăm sóc của hai "mẹ con" hàng xóm này, Nhâm Ngọc Quế đã có chuyển biến. Đại tỷ và Đạo Tĩnh lấy danh nghĩa đi giao đồ giặt, ngày nào cũng phải ra ngoài làm việc, nhưng bất kể ai ở nhà, chỉ cần thấy bếp nhà Nhâm Ngọc Quế chưa nhóm lửa, họ liền giúp cậu ta nhóm lửa; nếu không thì đưa cho cậu ta ít canh nước. Cụ Nhâm cả ngày không ở nhà, họ cũng thường hâm lại cơm nguội cụ để lại rồi bưng cho cậu. Nếu cụ không để lại đồ ăn cho con, thì trước đây, Nhâm Ngọc Quế chỉ có thể nhịn đói đợi cha kiếm được tiền mua hai cái bánh ngô mang về cho mình, còn bây giờ hai mẹ con Đạo Tĩnh tuyệt đối không để cậu đói, mặc dù cuộc sống của họ cũng rất khốn khó. Nhất là Đạo Tĩnh vì ở nhà nhiều thời gian hơn, chăm sóc chàng thanh niên này nhiều hơn, nên người bệnh trẻ tuổi này đối với cô cũng nảy sinh tình cảm vô cùng thân thiết.

Đạo Tĩnh và Nhâm Ngọc Quế ngồi một lúc, liền trở về phòng mình. Chờ bánh ngô hấp chín, cô vừa mới gói xong hai cái bánh ngô nóng định đem sang cho Nhâm Ngọc Quế thì Lưu đại tỷ bước qua ngưỡng cửa. Đạo Tĩnh thấy đại tỷ về, đặt bánh ngô xuống, khẽ hỏi: "Mẹ, hôm nay có nghe tin tức gì không? Có văn kiện nào mang về không?"

Đại tỷ cởi một chiếc áo dài vải xanh cũ, uống một hớp nước, ngồi trên ghế thở dốc nói: "Chị vừa nghe nói, gần đây Trung ương vừa công bố một văn kiện rất quan trọng, hình như là chủ trương đối với thời cuộc, nhưng vẫn chưa thấy. Tú Lan, nửa ngày nay ở nhà không có việc gì chứ?"

"Không có. Văn kiện này bao giờ chúng ta mới thấy được? Không biết Hồng quân đã đánh đến đâu rồi, trong lòng cứ lo lắng... Mẹ, mẹ đói không? Vừa hấp bánh ngô, mới ra lò, mẹ ăn một chút đi."

"Không đói. Tú Lan, cái gói ở trên bàn là cái gì?" Đại tỷ nhìn thấy gói nhỏ đặt trên bàn.

Đạo Tĩnh nhìn gói bánh ngô định mang sang cho Nhâm Ngọc Quế, không khỏi đỏ mặt: "Bánh ngô ạ. Con định để lại cho chúng ta ăn ngày mai."

Đại tỷ đột nhiên cười. Chị nheo đôi mắt nhỏ dài nhìn Đạo Tĩnh cười ôn hòa: "Đứa ngốc, mẹ biết con lại đang giở trò - con lấy bánh ngô cho Nhâm Ngọc Quế, rồi lại nói với mẹ là con đã ăn no rồi. Đồ ngon còn lại đều để dành cho mẹ. Nhưng chính mình thì nhịn đói. Thế này không được đâu, cơ thể của mình cũng quan trọng."

Đạo Tĩnh ngượng ngùng cười: "Mẹ, mẹ thật thông minh. Nhưng biết làm sao được, hai người ăn cơm ba người ăn. Cụ Nhâm thường xách giỏ đi bán rong cả ngày cũng chẳng kiếm được một hai hào, chúng ta có thể để cụ ấy - một người bệnh nặng..."

"Đúng! Tú Lan, con làm thế là tốt, mau chóng đưa sang cho cậu ấy đi. Nhưng, mẹ không cho phép con giấu mẹ nữa, con bắt buộc phải ăn no. Còn nữa, con không được nói với cậu ấy chuyện chính trị."

"Vâng!" Chưa đợi đại tỷ nói xong, Đạo Tĩnh đã chạy đi mang bánh ngô sang cho Nhâm Ngọc Quế. Đối với người bệnh gầy trơ xương này, trong lòng cô nảy sinh một tình yêu thương cao thượng và vô tư, mỗi một sự giúp đỡ đối với cậu, nhìn thấy mỗi một sự chuyển biến tốt lên của thân thể bệnh tật của cậu, đều khiến cô cảm thấy sự vui mừng và an ủi to lớn.

Nhưng cha của Nhâm Ngọc Quế là cụ Nhâm lại là một người rất kỳ lạ. Ban đầu cụ không thèm để ý đến "hai mẹ con" Đạo Tĩnh, mặc dù là hàng xóm, cụ cứ suốt ngày cúi gằm mặt, bộ dạng ủ rũ không thèm để ý ai. Sau này thấy "hai mẹ con" Đạo Tĩnh rất tốt với con trai mình, sắc mặt cụ tuy có khá hơn chút ít, nhưng vẫn không nói chuyện với họ. Có đôi khi Đạo Tĩnh ngồi trong phòng họ nói chuyện với Nhâm Ngọc Quế về những chuyện trên đường sắt, nói đến cuộc đại bãi công đường sắt Bình Hán "Nhị Thất", trong mắt con trai ánh lên tia sáng nhiệt huyết, trên mặt có nét đỏ bừng vì xúc động, còn cụ già lại như một khúc gỗ ngồi trên ghế đẩu mà ngủ thiếp đi. Vì thế Đạo Tĩnh trong lòng hơi ghét cụ, đại tỷ cũng dặn Đạo Tĩnh không được nói với họ chuyện chính trị, nhất là không được để lộ chân tướng của những người làm công tác ngầm. Thế nhưng Đạo Tĩnh lại không nhịn được mà muốn nói với Nhâm Ngọc Quế về chuyện chính trị. Sự nhiệt tình khiến cô không nhịn được mà nói ra.

Thế là, Nhâm Ngọc Quế dần dần thay đổi. Cậu không những cơ thể trở nên khỏe mạnh hơn, mà tinh thần cũng trở nên vui vẻ. Trước kia, lúc nằm trên sập buồn chán, cậu không rên rỉ thì cũng chửi rủa; nếu không thì xem mấy cuốn tiểu thuyết như "Thất hiệp ngũ nghĩa", "Phong thần bảng" hoặc "Đề tiếu nhân duyên", "Kim phấn thế gia" để giải khuây. Bây giờ dưới sự gợi mở của Đạo Tĩnh, cậu bắt đầu đọc những cuốn sách báo tiến bộ mà cô lén lấy cho cậu như "Đại chúng sinh hoạt", "Thế giới tri thức". Khi Đạo Tĩnh làm việc trong phòng, cô thường bị gọi sang phòng Nhâm Ngọc Quế bởi một tiếng gõ tường khe khẽ - lúc này phần lớn là khi Lưu đại tỷ và cụ Nhâm đều không có nhà.

"Trương đại tỷ, chị giảng cho em một chút - ôi, chị có thời gian không? Em lại làm phiền chị rồi!... Thế nào gọi là đấu tranh giai cấp? Bao giờ giai cấp vô sản chúng ta mới có thể - mới có thể thắng lợi?"

Mà lúc này, Đạo Tĩnh liền hứng khởi không chút kiêng dè mà giảng cho cậu nghe.

Nhưng khi cô và Nhâm Ngọc Quế nói chuyện, thường phát hiện cụ già đang lén nghe ngoài cửa. Cụ về nhà: lẳng lặng ngồi ở bậc thềm cửa không tiếng động mà nghe. Có một lần, khi Đạo Tĩnh từ phòng họ bước ra, cụ đột nhiên chặn cô lại, nhìn Đạo Tĩnh bằng ánh mắt đau buồn xen lẫn giận dữ: "Cô nương, cô làm phúc đi! Đừng có hại hai cha con tôi nữa có được không?"

Đạo Tĩnh rất giận. Cụ già này là một người kỳ lạ đến thế nào cơ chứ!

Sau đó cụ già không nói những lời kiểu này nữa, chỉ là vẫn lẳng lặng ngồi ngoài bậc thềm cửa mà nghe lén.

Giang Hoa thường đến chỗ họ. Anh là khách hàng đến giặt quần áo. Đến nơi trao đổi một chút là đi ngay. Có một ngày anh lại đến, nét mặt vô cùng vui vẻ. Anh đặt một bọc quần áo - bên trong bọc là một chồng lớn ấn phẩm bí mật - lên giường, mở ra rút một tờ đưa cho đại tỷ. Đại tỷ xem xong lại đưa cho Đạo Tĩnh. Đạo Tĩnh vội vàng cúi đầu đọc. Đây là "Thư gửi toàn thể đồng bào kháng Nhật cứu quốc" do Trung ương công bố, tức là "Tuyên ngôn Bát Nhất" sau này đã làm nức lòng cả nước. Văn kiện quan trọng mà Trung ương công bố về thời cuộc mà đại tỷ nhắc đến mấy hôm trước chính là cái này. Đạo Tĩnh hai ngày trước cũng đã nhìn thấy rồi. Nhưng khi hiện tại Thành ủy in thành ấn phẩm tuyên truyền chuẩn bị phát tán ra đông đảo quần chúng, cô lại như thể lần đầu tiên nhìn thấy, trong lòng tràn ngập vui sướng và phấn khích. Đọc, đọc mãi, cô không kìm được liếc nhìn Giang Hoa một cái, đọc khẽ thành tiếng:

---❊ ❖ ❊---

Hỡi tất cả đồng bào không muốn làm nô lệ mất nước!

Hỡi tất cả sĩ quan và anh em binh lính có lương tâm yêu nước!

Hỡi tất cả các đồng chí thuộc mọi đảng phái, đoàn thể muốn tham gia sự nghiệp thần thánh kháng Nhật cứu quốc!

Hỡi anh em của tất cả các dân tộc bị áp bức trong lãnh thổ Trung Quốc (Mông, Hồi, Hàn, Tạng, Miêu, Dao, Lê, Phiên, v.v.)!

Mọi người hãy đứng lên! Phá tan sự áp bức muôn trùng của giặc Nhật, giặc Tưởng, dũng cảm cùng với Chính phủ Xô viết và các chính phủ kháng Nhật ở khắp các vùng Đông Bắc, tổ chức Chính phủ Quốc phòng thống nhất toàn Trung Quốc; cùng với Hồng quân, Quân cách mạng nhân dân Đông Bắc và các loại Nghĩa dũng quân kháng Nhật, tổ chức Liên quân kháng Nhật thống nhất toàn Trung Quốc. ...

Cô đọc đến đây ngẩng đầu nhìn một cái, không ngờ Giang Hoa và đại tỷ đã sớm vây quanh bên cạnh cô, cũng cùng cô đọc thầm. Chỉ thấy đôi môi họ rung động, ánh mắt sáng rực, mặc dù không nghe thấy âm thanh, nhưng sự phấn khích và kích động trong lòng họ, cô đã nhìn ra và cảm nhận được. Đạo Tĩnh nắm lấy tay đại tỷ, vô cùng vui sướng nói: "Mẹ, mẹ xem, viết hay quá!"

"Tú Lan, như thế này, đánh bại bọn đế quốc Nhật, chúng ta cách thắng lợi lại càng gần thêm một chút rồi!" Đại tỷ cười, hai tay tách ra, đồng thời dùng sức nắm lấy tay Giang Hoa và Đạo Tĩnh. Cái vẻ mặt kích động ấy, nhiệt tình ấy, vui vẻ hoạt bát như người trẻ tuổi ấy thật là hiếm thấy.

Ba người đồng thời nhìn chằm chằm vào tờ truyền đơn mỏng manh này, im lặng một lát, Giang Hoa cười nói: "Hôm nay tôi đặc biệt vui, cũng vì cái này - Đảng của chúng ta lại càng vĩ đại hơn. Sau Hội nghị Tuân Nghĩa, xác định việc Mao Chủ tịch lãnh đạo cách mạng, cục diện Trung Quốc sẽ thay đổi lớn." Nói đến đây, ngoài cửa sổ đột nhiên có tiếng một cụ già kêu lên: "Kiểm tra hộ khẩu! Kiểm tra hộ khẩu! Có cái gì mà kiểm tra! Một đứa trẻ bệnh nằm trên sập sắp chết rồi..."

Nhanh chóng, căng thẳng nhưng lại lặng lẽ không một tiếng động, Đạo Tĩnh và Giang Hoa cẩn thận giấu chồng ấn phẩm trên giường vào trong tủ bát, đại tỷ bình tĩnh đứng trước cửa sổ nhìn ra ngoài, chỉ thấy cụ Nhâm đứng ở cổng thứ hai thông từ sân ngoài vào sân trong của họ, đang bất mãn lớn tiếng kêu lên với người nào đó ở sân ngoài - đương nhiên là cảnh sát đến kiểm tra hộ khẩu. Trong nháy mắt, đại tỷ và Đạo Tĩnh đã hiểu ra tất cả! Hóa ra, hóa ra đây là một cụ già lương thiện mà lại có tâm cơ. Cụ trả lời sự chăm sóc của "hai mẹ con" Đạo Tĩnh đối với con trai mình, không phải bằng lời cảm ơn khiêm tốn, không phải bằng những lời biết ơn, mà là sự bảo vệ thực tế, âm thầm khiến người ta không hay không biết. Không nghi ngờ gì nữa, cụ già từ sớm đã nhìn ra hàng xóm của mình không phải là những người phụ nữ giặt ủi bình thường.

Đại tỷ quay đầu lại ra hiệu cho Giang Hoa, thế là Giang Hoa thuận tay cầm chồng quần áo đã giặt ủi xong trên giường, từ từ, thong dong đi ra phía ngoài cửa. Tiếp theo đại tỷ lấy hộ khẩu của mình ra, cũng thong dong nghênh đón hai tên cảnh sát mặc đồ đen đang đi tới cửa.

Sau khi cảnh sát kiểm tra hộ khẩu đi rồi, đại tỷ nghiêm khắc và bực bội nói với Đạo Tĩnh: "Tú Lan, con có biết lỗi sai của mình không? ... Con đã vi phạm nguyên tắc bí mật của công tác ngầm, con biết không? Con không được phép tùy tiện, tùy hứng để lộ bộ mặt của chúng ta. May mà đây là một cụ già có lương tâm, nếu không, ..." Sắc mặt đại tỷ dịu đi đôi chút, dừng lại một lúc, chị trầm trọng nói khẽ, "Con phải biết giai cấp của chúng ta, Đảng của chúng ta chính là cần sự tính tổ chức và kỷ luật sắt đá, nghiêm ngặt, không chút cẩu thả, nhưng con hãy kiểm điểm lại xem, con ở mặt này thế nào..."

Đạo Tĩnh cúi đầu, một hồi lâu không lên tiếng. Cuối cùng, cô ngẩng đầu lên, nhìn đại tỷ bằng ánh mắt đau khổ, tự trách sâu sắc, nói: "Mẹ, xin hãy tin con! Con thành khẩn tiếp thu bài học, tiếp thu sự phê bình của mẹ..."

Đại tỷ gật đầu. Trầm ngâm một lát, chị đột nhiên nói với Đạo Tĩnh: "Cái người Đới Du mà con quen, tổ chức đã điều tra rõ: là một kẻ phản bội, mật thám... Chẳng lẽ chúng ta còn chưa đáng phải nâng cao cảnh giác sao?"

Đạo Tĩnh như thể nghe thấy tin tức kinh ngạc nào đó, chấn động một cái, "A! Anh ta thực sự là mật thám?" Cô dường như vẫn còn hơi không tin.

"Sẽ không sai đâu." Đại tỷ nói, "Giang Hoa đã bỏ công sức vào vụ án này, tổ chức đã thu thập không ít tài liệu từ các phía, lúc này mới làm rõ."

Đạo Tĩnh không nói gì được nữa, nhưng một hồi lâu cô vẫn sững sờ đứng đó, tức giận cắn chặt môi.

Đêm hôm đó, cụ Nhâm đột nhiên bước vào phòng của hai người Đạo Tĩnh, đứng giữa nhà hỏi "hai mẹ con" họ: "Xin hai người nói cho tôi biết sự thật, các cô đều là Đảng Cộng sản phải không?"

"Hai mẹ con" Đạo Tĩnh hồi lâu không trả lời cụ. Cụ già này hỏi thật đột ngột và kỳ lạ.

"Nói cho tôi biết cũng không sao, tôi sẽ không hại các người đâu. Có một thứ tôi muốn giao cho các người - tôi nên nói cho các người biết..."

Nói đoạn, cụ già từ trong lòng lấy ra một chiếc áo trắng cũ kỹ bẩn thỉu, trên đó có mảng lớn vết máu khô đã lâu. Cụ già cầm chiếc áo máu này, tay hơi run rẩy: "Cuối cùng cũng tìm được chủ rồi! Giao cái áo này cho các người vậy. Haizz, không dễ dàng gì, khó khăn lắm, để dành được hai năm rồi."

"Cụ ơi, rốt cuộc là chuyện gì vậy? Cụ nói cho rõ ràng đi ạ!" Đạo Tĩnh kinh ngạc hỏi cụ già.

"Đừng vội. Để tôi xem bên ngoài có ai không, lát nữa sẽ kể cho các người nghe."

Đó là mùa thu hai năm trước, vào một đêm đen kịt, vừa gió vừa mưa. Lúc này, cụ Nhâm là công nhân gác chắn tại ga nhỏ Thanh Phong Điếm. Nửa đêm, cụ vừa tiễn một chuyến tàu đi, trở về căn nhà nhỏ tạm nghỉ bên cạnh đường ray, hơ khô quần áo định ngủ một lát. Đột nhiên cửa nhỏ của cụ kêu cọt kẹt, theo đó loạng choạng xông vào một thanh niên toàn thân đầy máu. Việc này khiến cụ già giật mình nhảy dựng lên, trong đêm mưa gió thế này, đây là người hay là quỷ đây! Cụ sợ đến mức còn chưa kịp mở miệng, chàng thanh niên kỳ lạ đó đã lên tiếng: "Cụ ơi, cứu cháu với! Bên ngoài có người đuổi theo..."

"Anh là thổ phỉ à?" Cụ già hồn xiêu phách lạc hỏi.

Chàng thanh niên lắc đầu, trên khuôn mặt tái nhợt còn mang theo nụ cười: "Không phải!"

"Vậy, vậy, anh là người thế nào? Anh không nói rõ, tôi không dám giữ."

Chàng thanh niên nắm lấy tay cụ già yếu ớt lắc lắc. Tay cậu lạnh như người chết.

"Cháu là giáo viên tiểu học. Chúng cháu không phải vì bản thân mình... Quốc Dân Đảng bắt cháu muốn đưa cháu đến Bắc Bình, cháu bỏ trốn... bị thương."

Ngay trong chớp mắt đó, cụ già nhìn ra chàng thanh niên này giống Nhâm Ngọc Bân - con trai cả của mình biết bao! - dáng dấp giống, nói chuyện cũng giống. Cụ từng có một đứa con trai cả, cũng là công nhân đường sắt. Sau cuộc bãi công "Nhị Thất", bị Ngô Bội Phu bắn chết ở Trịnh Châu. Khi còn sống, nó tham gia Đảng Cộng sản, cụ phản đối nó, nó thường nói họ không phải vì bản thân mình. Nó nói: Con người chỉ vì bản thân mình mà sống thì không có ý nghĩa gì cả. Bây giờ chàng thanh niên này cũng nói không phải vì bản thân mình - vậy thì, cậu ta cũng là người Đảng Cộng sản rồi? Thế là, cụ già giữ cậu lại, cởi bỏ bộ quần áo hòa lẫn mưa và máu trên người cậu, dùng thắt lưng của mình băng bó vết thương ở ngực bị súng bắn cho cậu, sau đó lại cởi một bộ quần áo khô trên người mình thay cho cậu. Cụ muốn giữ chàng thanh niên này trốn trong phòng, đợi tạnh mưa rồi đi. Thế nhưng chàng thanh niên lắc đầu nói: "Cụ ơi, cảm ơn cụ, không cần đâu. Có thể thay được quần áo công nhân của cụ là cháu có thể trốn thoát rồi. Cháu còn bao nhiêu việc phải làm nữa... Cụ họ gì? Cháu sẽ không quên cụ đâu!"

Chàng thanh niên giống như lúc cậu đến, vội vội vàng vàng mở cửa phòng đi ra ngoài trong mưa lớn. Không, bò ra ngoài. Cụ già thân trần đưa cậu đến ngoài cửa, còn chưa kịp vào, đột nhiên chàng thanh niên bò ngược trở lại. Trong mưa lớn, cậu đau đớn vặn vẹo khuôn mặt, giọng yếu ớt đến mức khó khăn lắm mới nghe ra: "Vết thương của cháu rất nặng. Cụ ơi, cháu e là không sống nổi rồi. Cháu không muốn chết ở chỗ cụ - làm liên lụy đến cụ. Xin cụ hãy giữ lấy chiếc áo máu này, tương lai có cơ hội - cháu tuy không phải là đảng viên Đảng Cộng sản, nhưng cũng xin cụ chuyển lời đến Đảng của chúng ta, cháu đã đổ giọt máu cuối cùng cho cách mạng vô sản... Cháu tên là Triệu Dục Thanh, người Bác Dã, Hà Bắc..."

Cụ già đứng trong mưa, nhìn về phía xa xăm vô tận trong đêm đen mịt mù, nước mắt tuôn rơi lã chã. Con trai cụ, đứa con trai cả yêu quý của cụ cũng là người như vậy, cho đến hơi thở cuối cùng vẫn còn niệm về Đảng Cộng sản mà...

"Triệu Dục Thanh!" Đạo Tĩnh khẽ gọi một tiếng, liền bị nước mắt nghẹn lời.

"Nếu các cô là Đảng Cộng sản, thì hãy cất giữ bộ quần áo này." Mắt cụ già đỏ hoe, nước mắt xoay tròn trong đó, "Trước đây tại sao tôi không bảo các cô nói..." Cụ nhìn Đạo Tĩnh một cái, chậm rãi nói, "Bởi vì con trai cả của tôi - con trai cả của tôi cũng giống như Triệu Dục Thanh đã chết. Tôi sợ thằng thứ hai lại đi con đường này. Nhưng sau này tôi hiểu rồi - tôi thường ngồi trên bậc thềm nghe, dần dần cái gì cũng hiểu cả."

Đại tỷ lặng lẽ nhìn cụ già. Đạo Tĩnh lại ôm lấy chiếc áo máu đó ngồi trên giường thẫn thờ. Cụ già kinh ngạc nhìn chằm chằm cô gái kỳ lạ này: "Đây, đây là chuyện gì vậy?" Cụ sững sờ một lúc, lẩm bẩm, nửa nói nửa không, cúi đầu nhìn đất nói với "hai mẹ con" Đạo Tĩnh: "Thím ấy, đại tỷ, còn có lời này muốn nói: sau này có việc gì cần đến hai cha con tôi, tôi, tôi có thể liều cả mạng sống... Tôi muốn báo thù cho đứa con trai cả của mình, báo thù cho Triệu Dục Thanh..."

Đạo Tĩnh lau khô nước mắt, đi đến bên cạnh cụ già, muốn nắm tay cụ lại hơi ngại ngùng. Trầm ngâm một chút, cô mỉm cười, đôi mắt to lấp lánh một tia sáng sâu xa, nhiệt thành: "Cụ ơi, hôm nay con mới hiểu cụ - cụ, cụ thật sự là một người tốt ạ!"

"Hôm nay tôi cũng mới thực sự hiểu hai mẹ con các cô..." Cụ già cũng cười.

Khuôn mặt gầy gò nhiều nếp nhăn của cụ lần đầu tiên lộ ra nụ cười vui mừng từ đáy lòng.