Trời còn chưa sáng hẳn, giáo sư Vương Hồng Tân đã bật đèn, khoác áo ngồi dậy. Thực tế thì gần như cả đêm ông chẳng chợp mắt được chút nào. Đây là ngày gì cơ chứ? Đối với cuộc đời ông, đây là một ngày không hề bình thường! Ông, một học giả già đã ngoài năm mươi, cả đời vùi đầu vào sách vở, vậy mà cũng nảy ra một ý nghĩ kỳ lạ như thế – ông muốn giống như đám thanh niên, tự mình đi tham gia biểu tình thị uy, tự mình tham gia ngày "16 tháng 12" – ngày mà dân tộc Trung Hoa vì cứu vãn vận nước lâm nguy, vì tranh đấu cho sự tự do của dân tộc mà phấn khởi vùng lên.

Trước khi nảy ra ý nghĩ này, tất nhiên trong lòng ông không tránh khỏi mâu thuẫn. Ông nghĩ đến sự tàn bạo của lũ thống trị phản động; nghĩ đến biết bao nhân sĩ yêu nước chỉ vì đấu tranh cho quyền dân chủ và tự do tối thiểu mà phải ngồi tù, thậm chí còn lên đoạn đầu đài vì điều đó; ông nghĩ đến việc có lẽ mình sẽ vì vậy mà bị nhà trường sa thải, thất nghiệp, thậm chí là bị bắt giam. Vậy thì vợ, những cô con gái yêu quý của ông sẽ mất đi người chồng, mất đi người cha; còn bản thân ông thì sẽ phải nếm trải những đắng cay chưa từng có. Thế nhưng những lo âu, những trăn trở đó không thể địch nổi ngọn lửa chính nghĩa đang cháy rực trong lồng ngực ông, cuối cùng ông vẫn quyết định hành động. Vương Hồng Tân ông từ trước đến nay vẫn luôn là một người trung trinh chính trực, trung thành với tổ quốc mình, một người dốc lòng vì dân chủ. Ông chưa bao giờ quỳ gối trước bạo lực. Tuy rằng năm xưa do gần gũi với Hồ Thích, chịu ảnh hưởng từ ông ta nên nhận thức về nhiều vấn đề còn chưa rõ ràng; nhưng sau này, nhờ sự giúp đỡ của các đồng nghiệp tiến bộ, nhờ sự cổ vũ của con gái và các bạn trẻ, cuối cùng ông đã làm sáng tỏ, giải phóng tư tưởng của chính mình từ trong học thuyết duy vật biện chứng và chủ nghĩa Mác - Lênin, đồng thời cũng trang bị vũ khí cho tư duy của mình.

Giờ đây, ông đã nhận thức được xu thế của thế giới, trào lưu của nhân loại, chủ nghĩa cộng sản nhất định sẽ giành thắng lợi cuối cùng trên toàn thế giới và toàn nhân loại. Mà tinh thần kiên trinh bất khuất, coi cái chết nhẹ tựa lông hồng vì nhân dân và tổ quốc của những người cộng sản càng khiến ông ngưỡng mộ sâu sắc. Ông khinh bỉ sự nhút nhát và tư lợi của bản thân, ông không thừa nhận sự già nua và suy yếu của chính mình. Một người nếu cứ sống vật vờ, chỉ vì sự sinh tồn nhỏ bé của bản thân mà uổng phí cả đời, thì dù có sống thọ đến một trăm tuổi đi chăng nữa, thì có giá trị và ý nghĩa gì? Lại còn có hạnh phúc đích thực nào để nói đến nữa? Vì vậy, ông không những quyên góp tiền bạc, vận động người khác quyên góp ủng hộ phong trào "12/9", mà còn quyết định tham gia hành động thực tế vào ngày "16/12". Ông còn tìm người bạn thân là Ngô Phạm Cử cùng những giáo sư tiến bộ khác để cùng tham gia, mặc dù một số người vì lý do này lý do nọ không tiện tham gia, còn ông thì trong sự phấn khích, thức trắng cả đêm đợi chờ ngày "16/12" hửng sáng. Ông mặc quần áo xong khi trời vẫn chưa sáng tỏ, vợ ông cũng tỉnh giấc từ chiếc giường bên kia. Bà vừa mặc áo vừa run rẩy hỏi chồng: "Hồng Tân, ý định của ông không thể thay đổi được sao? Ông có biết năm nay ông bao nhiêu tuổi rồi không? – Năm mươi chín rồi đấy."

"Biết! Biết chứ!" Giáo sư Vương vội vàng rót chút nước trong bình giữ nhiệt ra, rửa mặt qua loa rồi nói, "Tú, bà không biết đấy thôi, trên đời này có những người chín mươi tuổi mà vẫn trẻ trung, cũng có những người hai mươi tuổi mà đã già khọm rồi. Ý tôi đã quyết, bà không cần nói nhiều nữa!" Ông cầm lấy cặp kính trên bàn, dùng một miếng vải nhung lau chùi, lau được hai cái bỗng thấy không ổn, vội vàng bảo vợ rằng cặp kính này không tốt, không chắc chắn. "Dựa theo kinh nghiệm từ ngày '9/12', sợ là sẽ có động thủ. Bà đi tìm cho tôi cặp kính gọng đồi mồi đen kia ra đây, đeo cái đó chắc chắn hơn. Nhỡ mà vỡ kính, đôi mắt cận thị một nghìn hai trăm độ này của tôi thì còn đi đứng thế nào được nữa."

Vương phu nhân đứng trên nền đất không nhúc nhích, bà nhìn chồng, vẻ lo âu hiện rõ trên mặt.

"Hồng Tân, ông đúng là càng ngày càng như trẻ con! Đây là chuyện đùa được sao? Hiểu Yến – chúng ta đã cho nó đi rồi, giao nó cho cách mạng, tùy nó thôi. Thế nhưng, còn ông, ông... Hồng Tân, ông nghĩ xem, tôi năm nay... cũng gần năm mươi rồi, Lăng Yến, mấy đứa nhỏ còn chưa lớn. Ông tuổi tác thế này, thời tiết lạnh giá thế này, nhỡ mà..." Bà không nói tiếp được nữa, người vợ dịu dàng, người mẹ nhân hậu này không kìm được nước mắt, lấy khăn lau đi.

"Ha ha." Giáo sư Vương trái lại cười lớn. Ông vỗ bàn tay to vào vai vợ, cười nói: "Đàn bà các người đúng là lắm chuyện! Ai cũng như thế này, chẳng ai dám mạo hiểm một chút, thì thế giới chẳng phải tiêu tùng rồi sao! Đi đi, mau làm gì đó cho tôi ăn đi, ăn cho no bụng, để còn so kè với đám trẻ chứ!"

Vương phu nhân nấu một bát lớn mì trứng, lại bưng ra mấy chiếc bánh rán, nhìn chồng ăn ngấu nghiến, tâm trạng bà càng thêm bất an. Lão già này thực sự đột nhiên biến thành trẻ con. Ông cử động linh hoạt, nhanh nhẹn, cứ như thể thanh niên sắp đi dự tiệc khiêu vũ vậy.

Ông ăn xong, thò đầu nhìn ra ngoài thấy trời vẫn chưa sáng, dưới ánh đèn sáng trưng trong phòng, ông lục lọi lung tung trong túi áo, trong ngăn kéo xem tìm cái gì. Ông tìm ra cây bút máy Parker yêu quý của mình, tìm ra vài tờ danh sách tên họ, địa chỉ, lại tìm ra một xấp sổ ghi chép dày cộp và mấy chùm chìa khóa, đợi tất cả đã tìm xong, ông cung kính nâng bằng cả hai tay, đưa vào tay vợ, cười nói: "Những thứ này đều là báu vật tôi yêu quý, tôi giao nó cho bà. Nhỡ mà... tôi không thể quay về, bà phải giữ gìn cẩn thận giúp tôi. Tâm huyết mấy chục năm và thành quả nghiên cứu của tôi, đều nằm ở đây cả..."

Vương phu nhân nãy giờ vẫn nhìn chồng không chớp mắt, sau khi nhận lấy những thứ đó, đột nhiên cúi đầu khóc. Một lát sau, bà nén đau thương, lấy một tấm khăn gói tất cả những thứ đó lại, rồi ngẩng đầu lên, nói với chồng bằng giọng kiên quyết chưa từng có: "Hồng Tân, tôi đi cùng với ông!"

"Cái đó... cái đó sao được?" Giáo sư Vương sững sờ. Ông không thể ngờ rằng người vợ cả đời nhu mì yếu đuối của mình, lại đột nhiên muốn đi tham gia cuộc đấu tranh đổ máu này.

"Sao ông lại không được? Ông đi được thì tôi cũng đi được!" Giọng nói kiên quyết dứt khoát của Vương phu nhân khiến giáo sư chẳng còn gì để nói. Trầm ngâm một chút, ông xòe hai bàn tay to cười nói: "Được! Được! Đi đi. Mặt trận cứu vong lại có thêm một nữ chiến sĩ già. Thế nhưng, những thứ này của tôi ai giữ giúp đây?"

"Giao cho Lăng Yến." Vương phu nhân dứt khoát nói xong, liền đi chuẩn bị thức ăn, quần áo; rồi dặn dò việc nhà cho con gái thứ như thể sắp đi xa, sau đó cùng chồng bước ra khỏi cửa trong ánh rạng đông.

Hai ông bà già chạy trong gió rét căm căm đến ký túc xá nữ của Đại học Bắc Kinh để tìm Vương Hiểu Yến. Không tìm thấy, người ta bảo họ Hiểu Yến đến Đông Trai rồi. Vương Hồng Tân lại dắt vợ chạy tới Đông Trai. Vừa đến nơi, mắt giáo sư Vương bỗng hoa lên! Trái tim đang sục sôi nhiệt huyết của ông đột nhiên như bị đợt rét đậm tấn công, co rúm lại. Chỉ thấy trong sân rộng của Đông Trai, một đám nam nữ sinh viên đang tụ tập ồn ào hỗn loạn. Mọi người xì xào, hò hét, bàn tán. Đột nhiên học trò của ông là Vương Trung đang đứng giữa đám đông lớn tiếng nói. Cậu ta vung cánh tay gầy guộc, ánh nắng yếu ớt của buổi sáng mùa đông chiếu vào cái mặt khỉ vàng vọt của cậu ta. Cậu ta cao giọng nói: "Các bạn học! Lời của một bạn trong Hội học sinh vừa rồi thực ra mới chỉ đúng được một tí – đó chính là: Bắc Đại chúng ta nên tỉnh ngộ rồi, nên không sợ mọi hy sinh để đứng lên chiến đấu rồi. Thế nhưng nói đi cũng phải nói lại, chúng ta chiến đấu với ai? Đối tượng chiến đấu của chúng ta là những kẻ nào? Tôi muốn cảnh báo mọi người, chúng ta đừng làm tù binh và công cụ cho một số đảng phái đầu hàng nữa! Chúng ta không thể đổ máu của mình vào hố phân nữa! Mọi người có biết không? Có kẻ gào thét mặt trận thống nhất kháng Nhật, thực chất là mặt trận thống nhất đầu hàng. Trên danh nghĩa là liên hợp với Quốc dân đảng, thực tế là ngay cả Hán gian bán nước cũng liên hợp..."

"Ngày 9 tháng 12, nhiều người trong chúng ta đã mắc mưu lớn rồi. Gọi là kháng nghị, gọi là phản đối bán rẻ Hoa Bắc, nhưng thực chất là đã giăng sẵn bẫy, dùng cái đầu và máu nóng của chúng ta - những thanh niên sinh viên - để làm vốn chính trị cho chúng kiếm quan phát tài. Chúng ta đừng mắc lừa nữa! Thanh niên yêu nước chân chính chúng ta không chỉ là đánh đổ đế quốc Nhật, mà còn phải đánh đổ mọi đế quốc chủ nghĩa. Chúng ta đừng mắc lừa! Chúng ta muốn làm cách mạng thì phải làm cho triệt để – lượn lờ ngoài phố hô hào vài câu khẩu hiệu thì cóc ích gì!" Lời của tên khỉ gầy Vương Trung còn chưa nói được một nửa, đám đông sinh viên phẫn nộ đã "bùm! bùm!" lên rồi.

Tiếng la ó "Nói bậy bạ" vang lên ồn ào trong đám đông. Nhưng cũng có vài bạn học bất an lắc đầu, và có người bắt đầu lùi bước chân lại.

Giáo sư Vương thấy cảnh này, lo lắng trừng mắt nhìn vợ bên cạnh một cái, lắp bắp: "Tú, làm sao đây? Thằng nhóc này thật, thật xấu xa!" Đang nói, ông nhìn thấy có bạn học thật sự vứt lá cờ nhỏ trong tay đi, hét một tiếng "Không đi nữa" rồi định quay đầu chạy.

Ngay lúc này, mắt hai vợ chồng giáo sư đột nhiên tỏa ra ánh sáng kinh ngạc – người đang đứng giữa đám đông, ngẩng đầu vung tay đầy phẫn nộ kia là ai? Người đang nói năng hào sảng, mạnh mẽ kia là ai? Đó chẳng phải là Hiểu Yến, đứa con gái trầm tĩnh và trang trọng yêu quý của họ sao?

Chỉ thấy cô trang nghiêm chỉ thẳng vào mũi Vương Trung, dùng một giọng điệu đầy cảm xúc, hào hùng nói lớn với các bạn học ở khắp mọi phía: "Các bạn học! Tôi đau đớn, vô cùng hổ thẹn xin các bạn nghe tôi nói hai câu! Trước hết tôi muốn vạch trần tên Vương Trung của khoa Lịch sử này, hắn là một tên Tờ-rốt-kít vô liêm sỉ, là tay sai đặc vụ thông đồng với Quốc dân đảng C.C! Tôi, chính tôi đã từng mắc mưu bọn chúng! Một số bạn học biết đoạn trải nghiệm đau thương này của tôi. Chúng giương đủ loại chiêu bài lừa bịp, lừa dối, ngu muội hóa những bạn học ngây thơ thiếu hiểu biết của chúng ta, hắn đã kéo những bạn học này vào con đường tội lỗi đáng sợ. Bản thân tôi chính là dưới sự ngu muội hóa của chúng mà đã làm nhiều chuyện tội lỗi mà không hề hay biết, nhưng, bây giờ tôi đã hiểu ra rồi! Tôi không để chúng lừa dối nữa!"

"Các bạn học, các bạn đừng ai mắc lừa bọn chúng nữa! Hôm nay, sau sáu ngày bãi khóa của sinh viên toàn thành phố Bắc Bình, sẽ bùng nổ một cuộc biểu tình thị uy quy mô lớn khiến kẻ bán nước phải chấn động, khiến kẻ nhút nhát phải trở nên dũng cảm. Chúng ta – những thanh niên nhiệt huyết còn chút lương tri, ai có thể đành lòng nhìn giang sơn tươi đẹp của tổ quốc từng mảnh từng mảnh đổi sắc, ai có thể đành lòng nhìn kẻ thù Hán gian hoành hành trên mảnh đất mà tổ tiên chúng ta bao đời sinh sống mà không đau lòng chứ? Chỉ có loại người như vậy! Loại người như Vương Trung!" Nói đến đây, Vương Hiểu Yến không thể kìm nén được cảm xúc của mình nữa, cảm giác bị lừa dối, bị sỉ nhục khiến cô phẫn nộ, cô nhảy lên, nhảy đến trước mặt Vương Trung đang há hốc mồm định phản bác cô, mấy cái tát vang dội bốp bốp giáng xuống khuôn mặt gầy gò đó. Cô vừa đánh, vừa phẫn nộ hô to: "Đánh! Đánh con chó săn này!" Lúc này, ai còn có thể nhận ra cô gái dũng cảm, đanh đá này chính là Vương Hiểu Yến trầm mặc, dịu dàng vùi đầu bên án sách ngày nào nữa.

"Đánh! Đánh con chó săn này!" Theo tiếng hô của Hiểu Yến, âm thanh hùng tráng mạnh mẽ trong đám đông cũng cùng vang lên. Những sinh viên định vứt cờ bỏ đi đã quay lại. Ngay lập tức một trận hỗn loạn – Vương Trung và vài kẻ đảng cánh vây quanh hắn bị đám đông phẫn nộ bao vây, tiếng hét "Đánh! Đánh chết con chó săn này!" vang vọng khắp sân trường lạnh lẽo buổi sớm. Nhúm bọn ác ôn đó ngay lập tức bị đánh cho mũi sưng mặt sưng, xiêu vẹo. Giáo sư Vương thấy vậy không nhịn được cao giọng tán thưởng gọi con gái: "Hiểu Yến, Hiểu Yến, đánh hay lắm! Đánh hay lắm!..."

Mấy tên ác ôn thấy tình hình không ổn, đều co cổ phá vòng vây, ôm đầu chạy thục mạng. Giáo sư Vương kéo vợ xông qua đám đông đang hưng phấn chuẩn bị tập hợp, chạy đến bên con gái, ông như thể không nhận ra nó nữa, nhìn trái nhìn phải, đánh giá con gái một lượt, đột nhiên giơ ngón cái lên, hào sảng cười nói: "Được, được, Hiểu Yến, con coi như đã được rèn luyện rồi! Được rèn luyện rồi! Cú đánh lén nhanh như chớp này đã giết chết khí thế của mấy con sâu làm rầu nồi canh này, khiến chúng đại bại bỏ chạy. Sướng! Sướng thật!"

"Bố, mẹ," Hiểu Yến đỏ bừng mặt nhìn bố mẹ, nói bằng giọng thấp chỉ vừa đủ nghe: "Bố, bố hô cái gì thế! Xấu hổ quá. Con, con trước đây quá hồ đồ..." Nghĩ đến cuộc sống tội lỗi bị lừa dối trước kia, cô trái lại xấu hổ đến mức sắp khóc. Thế nhưng nhìn thấy ánh mắt mong chờ nhiệt liệt của bố mẹ, cô lại lập tức vui vẻ cười lên. Cô nắm lấy tay mẹ ân cần hỏi: "Mẹ, mẹ, sao mẹ cũng đến đây?"

Không đợi vợ mở lời, giáo sư Vương giành nói trước: "Mẹ con cũng thay đổi rồi! Bà ấy tất nhiên phải thay đổi chứ, chồng, con gái... nên cũng đến đây. Thế nào, tập hợp xuất phát luôn à?"

"Tập hợp đến Tây Trai ngay, hội họp với các bạn học bên đó rồi cùng chỉnh đốn đội ngũ xuất phát." Vương Hiểu Yến nói xong vội vàng muốn đi; nhưng lúc này trong hàng ngũ quần chúng đang tập hợp nhanh chóng, đột nhiên bùng lên một âm thanh nhiệt liệt: "Kính chào giáo sư Vương Hồng Tân! Kính chào vợ chồng giáo sư! – Lão giáo sư Vương cũng tham gia cuộc biểu tình thị uy của chúng ta rồi!" Một tràng pháo tay nhiệt liệt như bão táp bay về phía giáo sư.

Lần đầu tiên, giáo sư Vương đỏ mặt như một cô gái. Ông nhìn đôi mắt thuần khiết, nhiệt liệt của đám sinh viên trẻ này, không kìm được nước mắt trào dâng, cổ họng nghẹn ngào. Ông liên tục vẫy tay với đám đông, vừa vẫy tay vừa kéo vợ, như một học sinh tiểu học, chầm chậm, đầy ngượng ngùng bước vào trong hàng ngũ đã xếp sẵn.