Mẹ——mỗi khi gọi cái tên này, cũng giống như khi gọi người đồng chí Lâm Hồng mà tôi mãi mãi không thể quên, toàn thân tôi lại cảm thấy ấm áp, cảm thấy tràn trề sức mạnh. Dẫu bà chỉ mới ba mươi ba tuổi, chẳng hơn tôi là bao.
Bà gầy gò, ốm yếu, tuổi chưa cao mà lưng đã còng xuống rõ rệt——đó là hậu quả của những tháng ngày dài giam cầm và chịu đựng tra tấn tàn bạo. Cuộc đời bà vô cùng bất hạnh: chồng đã hy sinh, con trai cũng không tìm thấy, không còn người thân, lúc nào cũng chỉ lủi thủi một mình. Thế nhưng, dù bạn nhìn bà vào lúc nào, đôi mắt dịu dàng, từ bi của bà vẫn luôn nhìn bạn một cách bình thản và dễ chịu. Bà rất ít khi nói về bản thân, lúc nào cũng lặng lẽ, âm thầm làm việc.
Bề ngoài, chúng tôi là hai mẹ con làm nghề khâu vá, giặt giũ kiếm sống, nhưng thực tế bà là ủy viên khu ủy, còn tôi là người làm công tác giao liên. Khi bà giao vào tay tôi một tài liệu quan trọng và khẩn cấp, ánh mắt từ bi, kiên định của bà lại dán chặt vào người tôi, đồng thời bà nhẹ nhàng dặn dò tôi như một người mẹ: "Tú Lan, mang bộ quần áo này tới cho Vương tiên sinh——cẩn thận nhé, đừng làm mất." Mỗi lần nhận nhiệm vụ quan trọng là mang đồ cho "Vương tiên sinh", trong người tôi lại trào dâng một thứ sức mạnh không thể gọi tên, ánh mắt từ bi, kiên định ấy như ngọn lửa thiêu đốt trái tim tôi. Ánh mắt ấy cứ dõi theo cho đến khi tôi bước ra khỏi cánh cổng tồi tàn nơi chúng tôi ở. Lúc này, tôi thầm nhủ với bà: "Mẹ yêu quý, con nhất định sẽ hoàn thành nhiệm vụ."
Đây là những dòng cảm xúc mà Lâm Đạo Tĩnh viết rồi lại xé đi trong những lúc chuyển tới sống ở cơ quan cùng Lưu đại tỷ. Bởi vì con người Lưu đại tỷ khiến cô cảm thấy sự phấn khích và hạnh phúc giống hệt như khi ở bên cạnh Lâm Hồng, nên cô không thể kìm lòng mà muốn viết ra những tình cảm trong lòng mình.
Công việc của chúng tôi vô cùng gian khổ và khó khăn. Nhân lực ít mà việc thì nhiều, tôi vừa chép tài liệu, vừa làm giao liên, lại còn phải giặt giũ, vá víu quần áo cho người ta——bởi vì ngân quỹ của chúng tôi rất eo hẹp. Có khi tôi bận rộn viết lách suốt một ngày một đêm, bụng chỉ lót dạ bằng chút bánh ngô, đến nửa đêm thường thấy đầu óc choáng váng, hoa mắt. Những lúc ấy, mẹ luôn ngồi bên cạnh tôi, chỉ cần nhìn thấy đôi mắt bình thản, từ bi của bà, nhìn thấy những nếp nhăn mảnh nhỏ không đáng có trên gương mặt ốm yếu ấy, tôi liền quên đi cơn đói, quên đi sự mệt mỏi, lập tức lại có thêm trăm phần dũng khí để tiếp tục làm việc. Mỗi khi thức đêm làm việc như vậy, bà đều ngồi bên cạnh bầu bạn với tôi——tôi viết, bà đọc. Qua nửa đêm, bà đứng dậy mỉm cười với tôi, sau đó rót một cốc nước sôi, lấy ra hai cái bánh nướng khô, bà tự mình bẻ lấy một mẩu nhỏ, rồi đưa một cái rưỡi còn lại cùng cốc nước trắng cho tôi.
Phải, mẹ thường nhịn đói như vậy, nhưng lại cố gắng để tôi được ăn no. Tôi cầm lấy nước trắng, nhìn gương mặt gầy gò, tiều tụy của bà, nhét bánh lại cho bà: "Mẹ, con không đói. Ban ngày mẹ ăn ít rồi, mẹ ăn đi."
"Không, con còn trẻ, cơ thể là quan trọng——mẹ phải chịu trách nhiệm với Đảng mà."
Mẹ, mẹ yêu quý của con, mẹ là một người cao thượng biết bao!…
Mẹ không chỉ chăm sóc tôi trong cuộc sống, mà sự giáo dục về tư tưởng của bà dành cho tôi càng sâu sắc và cụ thể hơn. Khi mới bắt đầu công tác tại cơ quan khu ủy, tôi không hẳn đã yên tâm. Dẫu rằng tôi đã nói rất hay với Giang Hoa. Tính cách tôi ưa mơ mộng, thường khao khát cuộc sống chiến đấu trong Hồng quân hoặc giữa những cuộc đấu tranh kịch liệt——một cuộc sống cuồng phong bão táp, chứ không an phận với những công việc bình thường. Khuyết điểm này dù đã qua vài năm rèn luyện, nhưng vẫn chưa hoàn toàn khắc phục được. Vì vậy, đối với những công việc hành chính tầm thường, vụn vặt như chép tài liệu, chuyển thư, giặt quần áo sau khi đến cơ quan, tôi từng có chút bất mãn ngấm ngầm, thậm chí là đau khổ. Dẫu tôi không nói ra, nhưng sau đó mẹ đã nhìn thấu. Thế rồi, có một đêm như thế, một đêm không bao giờ quên! Mẹ đã giáo dục tôi; anh ấy——người bạn mà tôi không bao giờ quên suốt đời ấy, đã dùng sinh mạng kiên cường cuối cùng của anh để giáo dục tôi. Đến tận bây giờ tôi mới hiểu, bao năm qua, tôi đã yêu anh như thế nào… Nếu như anh còn sống trên đời, nếu như anh không bị những tên đao phủ Quốc Dân Đảng tội ác tày trời cướp đi sinh mạng quý giá, thì tôi sẽ là người hạnh phúc nhất trên thế giới này… Thế nhưng, hôm nay, hy vọng của tôi hoàn toàn tan vỡ, tôi cũng như mẹ, chúng tôi đều trở thành những người đàn bà cô độc, bất hạnh… Viết đến đây, nước mắt tôi không kìm được mà trào ra. Nếu tôi có thể biết ngôi mộ đất nào trên Vũ Hoa Đài ở Nam Kinh là nơi chôn cất anh, tôi nguyện trút hết tâm nguyện báo thù của mình trước mộ anh………
---❊ ❖ ❊---
Trong đêm thu, những cơn gió lạnh rào rào thổi vào lớp giấy dán cửa sổ cũ nát. Trăng đã lên rất cao, ánh sáng xanh trong trẻo xuyên qua khe cửa chiếu rọi lên hai gương mặt đầy phấn khích của Lưu Diệc Phong và Lâm Đạo Tĩnh. Trong một đêm đẹp đẽ như vậy, đêm hơi mang vẻ hiu quạnh, hai người đồng chí nữ cùng làm công tác bí mật đều không thể chợp mắt. Họ khẽ khàng trò chuyện, từ chuyện công việc rồi chuyển sang chuyện đời tư. Lưu đại tỷ nằm trên chiếc giường nhỏ của mình, ngước đầu lên hỏi Đạo Tĩnh: "Tú Lan——sau khi Đạo Tĩnh sống cùng Lưu đại tỷ ở cơ quan thì vẫn lấy tên là Trương Tú Lan——em đã kể với chị mọi chuyện, chỉ có một điều là chưa nói——em có người yêu không?"
Đạo Tĩnh vốn dĩ ăn nói thẳng thắn, nhanh nhẹn, trầm ngâm một lát mới trả lời: "Coi như có, mà cũng coi như không… Mẹ, con không muốn nghĩ đến vấn đề này."
"Sao lại gọi là coi như có, mà cũng coi như không? Cậu ấy là ai?"
Đạo Tĩnh khoác áo ngồi dậy, rồi lại xỏ giày xuống đất. Lưu đại tỷ lặng lẽ nhìn cô, dưới ánh trăng mờ ảo, chỉ thấy gương mặt trẻ trung xinh đẹp của Đạo Tĩnh phủ đầy sương khói u sầu. Cô nhẹ nhàng ngồi xuống bên giường Lưu đại tỷ, hai tay nắm lấy những ngón tay gầy gò của chị, giọng run run: "Mẹ, chị không ngờ được đâu… Lư… Lư Gia Xuyên, con vẫn luôn đợi anh ấy. Nhưng mà anh ấy…"
Điều kỳ lạ là, Lưu đại tỷ dường như đã biết rõ những chuyện này từ lâu. Chị dùng giọng điệu bình thản, chậm rãi nói: "Ừm, là cậu ấy à? Một người đồng chí rất tốt! Hai đứa yêu nhau từ khi nào vậy?"
"Chưa từng yêu nhau ạ. Không, bề ngoài thì chưa từng yêu nhau. Nhưng trong lòng, con biết anh ấy yêu con. Vì vậy, mấy năm nay con vẫn luôn đợi anh ấy." Đôi mắt Đạo Tĩnh lấp lánh lệ trong căn phòng nhỏ ngập tràn ánh trăng. Cô cúi đầu nắm chặt tay Lưu đại tỷ hơn: "Mẹ, làm ơn cho con biết, anh ấy còn sống không? Chị đã nhận được tin tức gì của anh ấy chưa?…"
Lưu đại tỷ nằm trên gối lắc đầu. Trong lòng chị diễn ra cuộc đấu tranh gay gắt: Tin tức bất hạnh đó, có nên nói cho cô ấy biết không? Nếu nói cho cô ấy, thì sự tan vỡ của ảo tưởng, nỗi bi ai tuyệt vọng sắp ập đến kia sẽ dày vò trái tim chân thành này thế nào đây? Chị còn chưa nghĩ thông suốt, chỉ nghe Đạo Tĩnh dùng giọng nhỏ nhẹ nói tiếp: "Mẹ, bí mật trong lòng con rất ít khi nói với người khác. Thật đấy, lần đầu tiên trong đời con gặp được người đáng kính, đáng yêu đến thế, vừa gặp anh ấy là con như đã quen biết từ lâu rồi…" Gương mặt Đạo Tĩnh đỏ bừng, trong giọng nói chứa chan niềm đam mê không thể kìm nén. Lưu đại tỷ vuốt ve tay cô, lặng lẽ nghe cô kể tiếp. "Lúc đó, Dư Vĩnh Trạch kia cứ làm con phiền lòng——con thật bất hạnh khi lại gặp phải anh ta trước. Cho đến cái khoảnh khắc họ Dư bảo con rằng anh Lư bị bắt, con mới hiểu ra là mình đã yêu anh ấy rồi…"
Đạo Tĩnh gục bên giường Lưu đại tỷ không nói nữa. Cô gắng sức kìm nén bản thân, không để tình cảm bị đè nén suốt gần ba năm qua bộc phát cuồng loạn.
Lưu đại tỷ cũng lặng thinh. Một cơn gió lạnh thổi vào từ cửa sổ, chị dùng chăn đắp lên người Đạo Tĩnh, sau đó buông tay cô ra, tự mình chậm rãi ngồi dậy, nói: "Con à, chị không thể giấu em nữa——anh ấy đã hy sinh rồi."
"Anh ấy đã hy sinh rồi?…" Cô máy móc lặp lại một câu, rồi dùng chăn trùm kín đầu, một lúc lâu không có tiếng động. Lưu đại tỷ mặc quần áo vào, bật điện sáng lên, rồi từ trong chiếc túi mây cũ nát tìm ra một cuốn "Cổ Văn Quan Chỉ" đóng chỉ. Chị mở cuốn sách đã phai màu, cũ kỹ ra, cắt mở vài trang trong đó, lúc này từ những trang sách được cắt mở lộ ra vài mảnh giấy cũ thô ráp. Thấy Đạo Tĩnh vẫn trùm đầu như thể đã ngủ thiếp đi, chị bước tới, vén chăn ra, nói nhỏ: "Tú Lan, đừng đau buồn. Đây là thư anh ấy viết cho em… Xin hãy tha lỗi, chị vẫn luôn không giao cho em."
Đạo Tĩnh bật dậy khỏi giường, mở to mắt nhìn Lưu đại tỷ: "Anh ấy viết thư cho em sao?"
"Đúng vậy." Lưu đại tỷ thận trọng nói, "Tháng Chín năm ngoái, chị nhận được lá thư này do người ta mang tới, anh ấy bảo chị tùy tình hình mà đưa cho em. Lúc đó em vẫn còn trong tù. Có lẽ chính trong tháng đó anh ấy đã hy sinh ở Nam Kinh rồi. Sau khi em ra tù, chị không biết tâm trạng của em đối với anh ấy thế nào, lại sợ em đau buồn, nên chị vẫn luôn không đưa cho em." Vừa nói, chị vừa trân trọng đặt mấy mảnh giấy viết bằng bút chì vào tay Đạo Tĩnh.
Đạo Tĩnh đón lấy, đôi bàn tay cô run lên bần bật như sàng gạo. Chưa kịp đọc, nước mắt đã rơi xuống mặt giấy. Cuối cùng, cô vẫn dồn hết can đảm đọc tiếp:
Nếu em có thể nhìn thấy những dòng chữ này của anh, anh tin rằng em đã trở thành người đồng chí tốt của anh rồi. Mấy năm nay tuy ở trong nhà tù đen tối, nhưng anh thường mong mỏi em có thể trở thành chiến sĩ của giai cấp tiên tiến nhất của nhân loại, trở thành đồng chí của anh, trở thành người kế thừa sự nghiệp cách mạng của chúng ta. Bởi vì mỗi ngày, mỗi ngày các đồng chí của chúng ta đều đang đổ lượng máu lớn, đều đang vì ngày thắng lợi đó mà bước lên máy chém… Đồng chí, Lâm nhỏ yêu quý, có lẽ chẳng bao lâu nữa ngày này sẽ đến lượt anh——anh ở Bắc Bình không chết, cơ duyên ngẫu nhiên cho anh sống thêm được vài tháng, chiến đấu thêm được vài tháng, điều này đối với anh mà nói là vô cùng vui mừng. Bây giờ, anh đang đợi ngày cuối cùng, trong lòng đã không còn vướng bận gì nữa. Bởi vì chết vì sự nghiệp cộng sản, vì hòa bình và hạnh phúc của Tổ quốc và nhân loại, đây là ngày vinh quang nhất của anh. Khi em nhìn thấy lá thư này của anh, có lẽ anh đã sớm bỏ mình trên Vũ Hoa Đài rồi. Nhưng chỉ cần nghĩ tới việc chúng ta vẫn còn vô số đồng chí cách mạng như măng mọc sau mưa đang chiến đấu kế tiếp nhau; nghĩ tới việc em cũng là một trong số đó, và thắng lợi cuối cùng rốt cuộc thuộc về chúng ta, là anh tự hào, vui sướng, anh hạnh phúc.
Tình hình của em anh cũng nghe được một chút, thư của em anh cũng thấy rồi. Đáng tiếc là chúng ta không thể cùng nhau làm việc nữa. Trong khoảnh khắc cuối cùng này, anh rất muốn nói cho em biết tâm trạng của mình. Không, vẫn là không nên nói thì tốt hơn… Chỉ tiếc, đáng hận lũ đao phủ đã cướp đi hạnh phúc của chúng ta, cướp đi hạnh phúc của biết bao người thân. Lâm nhỏ, hãy nỗ lực tiến lên hơn nữa nhé! Hãy phấn đấu rèn luyện bản thân hơn nữa nhé! Hãy dũng cảm hơn nữa để báo thù cho chúng ta nhé! Mãi mãi chiến đấu không ngừng nghỉ vì sự nghiệp cộng sản nhé! Người bạn trung thành của em nhiệt liệt chúc phúc cho em…
Đọc xong lá thư đầu tiên cũng là lá thư cuối cùng này, nước mắt Đạo Tĩnh ngược lại ngừng rơi, sắc mặt cô đột nhiên trở nên lạnh lùng khác thường. Cô đứng trên đất như một bức tượng đá cẩm thạch trắng xinh đẹp. Dẫu anh ấy đã hy sinh, không còn trên đời nữa, nhưng cô không chờ đợi uổng công, bao nhiêu nước mắt nhớ nhung không hề rơi vô ích. Anh là người đồng chí tốt xứng đáng với danh hiệu vinh quang của đảng viên cộng sản, là người lặng lẽ yêu mình, cho đến khoảnh khắc cuối cùng của sinh mạng vẫn đang nghĩ tới mình. Lúc này, trong nỗi bi ai tuyệt vọng, cô ngược lại cảm thấy sự an ủi và ấm áp sâu sắc. Sự ấm áp và an ủi ấy cũng vĩnh viễn không bao giờ phai tàn giống như con người bất hủ kia vậy!
Tối hôm sau trước khi ngủ, Đạo Tĩnh cúi đầu ngồi bên giường trầm tư. Những giọt lệ không thể kìm nén lại lặng lẽ rơi trên vạt áo. Cô đã từng yêu sao? Không, không, cô không bao giờ muốn nhớ lại mối tình trống rỗng, vô vị như cơn ác mộng với Dư Vĩnh Trạch nữa. Khi cô lớn thêm chút nữa, khi cô nhận thức được cuộc đời, khi cô thực sự gặp được người đáng để yêu sâu đậm, khi cô đang chuẩn bị dùng thứ tình cảm dịu dàng, nhiệt liệt——thứ tình cảm chân thành, cháy bỏng mà chỉ những người đàn bà đã trưởng thành, đã nếm trải cay đắng của tình yêu mới có——để yêu Lư Gia Xuyên, thì anh lại đột ngột bị bắt. Cô chưa kịp bày tỏ gì với anh, anh đã bị bọn phản động cướp đi. Sớm sớm chiều chiều, trong mỗi khoảnh khắc rảnh rỗi, hoặc mỗi khoảnh khắc gian nan, nguy cấp, anh lại xuất hiện trước mặt cô, anh lại tiếp cho cô sức mạnh và dũng khí vô hạn. Thế nhưng, ngày qua ngày, một năm, hai năm, ba năm… cuối cùng, câu trả lời dành cho cô là: "Anh ấy đã hy sinh rồi", "Anh đã sớm bỏ mình trên Vũ Hoa Đài rồi…" Đây là đòn giáng nặng nề biết bao, trái tim cô đau đớn như bốc cháy! Cô phải báo thù——báo thù cho Lư Gia Xuyên, báo thù cho hàng vạn đồng chí cách mạng đã hy sinh, báo thù cho hạnh phúc đã mất của mình… Thế là, cô đột nhiên đứng dậy, dùng sức nắm lấy tay Lưu đại tỷ đang đứng bên cạnh, đôi mắt sưng đỏ nhìn chằm chằm vào chị, nói: "Mẹ, hãy cho phép con đến khu Xô viết đi! Con muốn cầm súng lên, con… con không thể sống bình lặng thế này nữa…"
Đại tỷ ngồi trên giường, một lúc lâu không lên tiếng. Trên gương mặt vàng vọt của chị hiện lên vẻ dịu dàng, tĩnh lặng nhưng cũng vô cùng đau thương.
"Tú Lan, còn một lá thư nữa, em xem luôn đi.——Nỗi đau của em, chị đã trải qua trước rồi." Đại tỷ từ trong túi áo sát người lại móc ra một mảnh giấy cũ.
"Thư? Còn một lá thư nữa ạ?" Đạo Tĩnh lại đón từ tay đại tỷ một mảnh giấy thư cũ kỹ đầy những vết lốm đốm phai màu. Cô vô thức nhìn chị một cái, rồi chăm chú đọc:
Mai Tường: Kết quả dự liệu của anh đã được tuyên bố rồi, đây là lá thư cuối cùng anh viết cho em. Em đừng quá đau buồn, vì em sắp lâm bồn rồi. Nhiệm vụ tương lai của em còn nặng nề lắm. Hãy bảo vệ tốt đứa trẻ, bảo vệ cơ thể em, chuẩn bị báo thù cho anh!
Số phận của anh không quyết định ở hôm nay, từ lâu anh đã lường trước được rồi. Đây chính là cái kết cuối cùng của anh——chết một cách vinh quang. Anh bây giờ không hề đau buồn, ngược lại, có thể chiến đấu đến hơi thở cuối cùng vì sự nghiệp cách mạng vô sản, anh cảm thấy vinh quang vô thượng, vui sướng vô thượng. Mai Tường, em là người đồng chí trung thành, chịu đựng được sóng gió, vậy chúng ta hãy vui vẻ từ biệt nhau đi.
Chỉ có một điều anh không yên tâm về em: cái tính si tình đó của em, cái tính khí nóng nảy, chủ quan không màng tất cả đó của em, anh rất không yên tâm. Cách mạng là lâu dài, gian khổ và quanh co. Hãy trung thực hòa mình vào quần chúng đi! Hãy trung thực cắm cúi làm việc đi! Tuyệt đối đừng vì sự hy sinh của anh mà bốc đồng làm bậy nhé!
Nếu đứa trẻ là gánh nặng, em có thể cho nó cho người khác. Tuyệt đối đừng vì nó mà ảnh hưởng tới tiền đồ của em. Nhưng để làm kỷ niệm, anh yêu cầu em hãy đặt tên đứa con duy nhất của chúng ta là Niệm Lâm.
Lời cuối cùng của anh là: Em phải chiến đấu đến cùng! Em phải rèn luyện bản thân trở thành chiến sĩ Bô-lsê-vích kiên cường hơn nữa! Em phải dũng cảm gánh vác phần công việc mà anh chưa hoàn thành!
Văn Lâm một chín hai tám, ba, hai mươi bảy
Hai người đàn bà chung số phận, trong đêm khuya tĩnh mịch, lặng lẽ tâm sự với nhau nỗi lòng của mình. Đại tỷ lau những giọt lệ vô tình rơi xuống nói: "Di chúc của Văn Lâm đã cổ vũ chị, từ khi anh ấy hy sinh, từ sau khi nhìn thấy lá thư này của anh ấy, Tú Lan ạ, chị đã thay đổi rất nhiều. Trước đây, chị tuy xuất thân là nữ công nhân, nhưng lại có nhiều thói hư tật xấu như làm việc không thực tế, thô lỗ, thích ra vẻ anh hùng, vì được mất cá nhân mà làm loạn cảm xúc, nhưng từ sau chuyện này, chị từng bước trở nên trầm ổn, thực tế hơn, công việc cũng tương đối sâu sát hơn. Trong cuộc đấu tranh vô cùng nguy hiểm, chị đã giữ gìn lá thư này của anh ấy. Bởi vì chị muốn coi nó như kèn lệnh tiến quân của chúng ta, coi nó như phương châm xử thế của mình." Đại tỷ đứng dậy tắt điện. Dưới ánh trăng trong trẻo xuyên qua khe cửa, chị nắm tay Đạo Tĩnh, đôi mắt bỗng lóe lên tia sáng khác thường, như thể muốn thiêu đốt. Nhưng giọng nói lại rất thấp, rất chậm. "Tú Lan, chị đã chịu đựng rất nhiều, rất nhiều đau khổ——thực sự là rất khó, rất khó để chịu đựng… Văn Lâm hy sinh rồi; nhiều người đồng chí thân yêu, vài ngày trước còn ngồi họp, trò chuyện với nhau, vài ngày không gặp đã nghe tin bị đao phủ sát hại; đứa con của chị——đứa con trai duy nhất mà Văn Lâm muốn đặt tên là Niệm Lâm, sau khi sinh ra chị gửi nuôi ở nhà một người đồng chí công nhân tại Thượng Hải, sau đó tổ chức đột ngột bị phá vỡ, người đồng chí công nhân chuyển nhà, thế là không bao giờ tìm thấy con trai nữa. Chị vì tìm con, xách giỏ đi mua thức ăn, giả vờ như đi mua thức ăn, đã đi đi lại lại bao nhiêu lần trong con hẻm mà Niệm Lâm từng ở, thế nhưng Niệm Lâm——đứa con duy nhất của chị thì mãi mãi không tìm thấy nữa rồi…"
Đạo Tĩnh tưởng rằng đại tỷ sẽ khóc to. Cô thò đầu nhìn, đại tỷ vẫn bình tĩnh, an nhiên như đang kể chuyện người khác. Chỉ có đôi môi hơi run rẩy, đôi mắt có lẽ vì lệ nhòe mà trông sáng rực hơn. Chị còn muốn nói gì đó, nhưng nhất thời không nói ra được, cười khổ một cái rồi im lặng.
Đạo Tĩnh nép sát vào bên cạnh đại tỷ. Từ tối qua nghe tin Lư Gia Xuyên hy sinh đến giờ, cơ thể cô vẫn hơi run rẩy. Cô nhìn gương mặt tiều tụy của đại tỷ, cố gắng thốt ra một câu: "Mẹ, những năm qua chị đã vượt qua thế nào ạ? Bố đã hy sinh bảy năm rồi."
Đại tỷ dường như đã lấy lại sự bình tĩnh, chậm rãi nói: "Sau khi Văn Lâm hy sinh, chị cũng bị bắt. Con sinh ra trong tù. Ba năm giam cầm, tra tấn tàn bạo, gãy mấy cái xương sườn, ra khỏi tù, cơ thể đã hỏng hết cả rồi. Tú Lan, em tưởng chị bốn mươi, năm mươi tuổi rồi sao? Thật ra chị mới hai mươi ba tuổi thôi." Chị đột nhiên cười một cái, nụ cười rất tinh tế, "Tuổi tác không hề già, thế nhưng, chị đã không thể nào tận hưởng hạnh phúc gia đình được nữa. Tuy nhiên, Tú Lan à, chị hy vọng em sẽ hạnh phúc…" Nói tới đây, thái độ của đại tỷ đột nhiên thay đổi, trở nên nghiêm túc và lạnh lùng. Chị nhìn vào mắt Đạo Tĩnh nói: "Những lời Văn Lâm khuyên chị năm xưa, chị muốn đem ra khuyên em. Hãy làm việc thật thực tế đi! Đảng cần em ở đâu, em hãy ở đó. Không cầm súng, nhưng em có thể dùng bút, dùng tư tưởng, thậm chí dùng cái ván giặt đồ của chúng ta——nó cũng là vũ khí——để chiến đấu với kẻ thù!"
"Mẹ, mẹ yên tâm!" Thái độ của Đạo Tĩnh cũng trở nên nghiêm túc, bình tĩnh, "Nhìn thấy thư của bố Niệm Lâm, con đã hiểu ra bản thân mình… Mẹ, con xin hứa sẽ học tập chị, mãi mãi học tập những người đồng chí lão thành như các chị!"
